Luận văn thạc sĩ quản lý môi trường nghiên cứu xây dựng hệ thống quản lý môi trường theo iso 140012004 cho các trường đại học tại tp hồ chí minh

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu quản lý môi trường nghiên cứu xây dựng hệ thống quản lý môi trường theo iso 140012004 cho các, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp

• Tác giả: Trần Thị Tường Vân
• Người hướng dẫn: TS. Lê Thị Hồng Trân
• Trường học: Đại Học Bách Khoa
• Chuyên ngành: Quản Lý Môi Trường
• Đề tài: Nghiên Cứu Xây Dựng Hệ Thống Quản Lý Môi Trường Theo ISO 14001:2004 Cho Các Trường Đại Học Tại TP.HCM
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng quan về hệ thống quản lý môi trường ISO 14001 2004

Hệ thống quản lý môi trường ISO 14001:2004 là một tiêu chuẩn quốc tế nhằm giúp các tổ chức, bao gồm cả các trường đại học, quản lý tác động đến môi trường một cách hiệu quả. Tiêu chuẩn này cung cấp một khung pháp lý cho việc thiết lập, thực hiện, duy trì và cải tiến hệ thống quản lý môi trường. Việc áp dụng hệ thống quản lý môi trường này không chỉ giúp các trường đại học giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường mà còn nâng cao hình ảnh và uy tín của họ trong cộng đồng.

1.1. Khái niệm về ISO 14001 2004 và lợi ích

ISO 14001:2004 là tiêu chuẩn quốc tế về quản lý môi trường, giúp tổ chức xác định và kiểm soát các tác động môi trường của mình. Lợi ích của việc áp dụng tiêu chuẩn này bao gồm giảm thiểu rủi ro môi trường, tiết kiệm chi phí và nâng cao sự hài lòng của các bên liên quan.

1.2. Cấu trúc của hệ thống quản lý môi trường

Hệ thống quản lý môi trường theo ISO 14001:2004 bao gồm các yếu tố chính như chính sách môi trường, lập kế hoạch, thực hiện và vận hành, kiểm tra và hành động khắc phục. Cấu trúc này giúp các trường đại học dễ dàng triển khai và duy trì hệ thống quản lý môi trường.

II. Thách thức trong việc áp dụng ISO 14001 2004 tại các trường đại học

Việc áp dụng hệ thống quản lý môi trường theo ISO 14001:2004 tại các trường đại học tại TP Hồ Chí Minh gặp nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu nhận thức về tầm quan trọng của quản lý môi trường, nguồn lực hạn chế và sự kháng cự từ các bên liên quan là những rào cản lớn. Để vượt qua những thách thức này, cần có sự hỗ trợ từ ban lãnh đạo và sự tham gia tích cực của toàn thể cán bộ, giảng viên và sinh viên.

2.1. Thiếu nhận thức về quản lý môi trường

Nhiều trường đại học chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của quản lý môi trường. Điều này dẫn đến việc thiếu đầu tư vào các hoạt động bảo vệ môi trường và giảm thiểu tác động tiêu cực.

2.2. Nguồn lực hạn chế và kháng cự

Nguồn lực tài chính và nhân lực hạn chế là một trong những nguyên nhân chính khiến việc áp dụng ISO 14001:2004 gặp khó khăn. Ngoài ra, sự kháng cự từ các bên liên quan cũng làm chậm tiến trình triển khai.

III. Phương pháp triển khai hệ thống quản lý môi trường ISO 14001 2004

Để triển khai hệ thống quản lý môi trường theo ISO 14001:2004, các trường đại học cần thực hiện một số bước cơ bản. Đầu tiên, cần tiến hành đánh giá hiện trạng môi trường và xác định các khía cạnh môi trường quan trọng. Sau đó, xây dựng chính sách môi trường và lập kế hoạch hành động cụ thể để cải thiện hiệu suất môi trường.

3.1. Đánh giá hiện trạng môi trường

Đánh giá hiện trạng môi trường giúp các trường đại học xác định các vấn đề môi trường cần giải quyết. Việc này bao gồm khảo sát các hoạt động, quy trình và nguồn phát thải trong trường.

3.2. Xây dựng chính sách môi trường

Chính sách môi trường là nền tảng cho việc triển khai hệ thống quản lý môi trường. Chính sách này cần phản ánh cam kết của trường đối với việc bảo vệ môi trường và cải thiện hiệu suất môi trường.

IV. Ứng dụng thực tiễn của ISO 14001 2004 tại các trường đại học

Việc áp dụng ISO 14001:2004 tại các trường đại học không chỉ giúp cải thiện hiệu suất môi trường mà còn tạo ra nhiều lợi ích khác. Các trường có thể tiết kiệm chi phí thông qua việc giảm thiểu chất thải và tiêu thụ năng lượng. Hơn nữa, việc này cũng nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường trong cộng đồng sinh viên và giảng viên.

4.1. Kết quả từ việc áp dụng ISO 14001 2004

Nhiều trường đại học đã ghi nhận sự cải thiện rõ rệt trong việc quản lý chất thải và tiết kiệm năng lượng sau khi áp dụng hệ thống quản lý môi trường. Điều này không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn nâng cao hình ảnh của trường.

4.2. Tác động đến cộng đồng sinh viên

Việc áp dụng ISO 14001:2004 cũng giúp nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường trong cộng đồng sinh viên. Sinh viên được khuyến khích tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường, từ đó tạo ra một môi trường học tập tích cực hơn.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của hệ thống quản lý môi trường

Hệ thống quản lý môi trường theo ISO 14001:2004 có tiềm năng lớn trong việc cải thiện hiệu suất môi trường tại các trường đại học. Tuy nhiên, để đạt được hiệu quả tối ưu, cần có sự cam kết từ ban lãnh đạo và sự tham gia tích cực của toàn thể cán bộ, giảng viên và sinh viên. Tương lai của quản lý môi trường tại các trường đại học sẽ phụ thuộc vào khả năng thích ứng và cải tiến liên tục của hệ thống này.

5.1. Tầm quan trọng của cam kết từ lãnh đạo

Sự cam kết từ ban lãnh đạo là yếu tố quyết định cho sự thành công của hệ thống quản lý môi trường. Lãnh đạo cần thể hiện rõ ràng tầm nhìn và mục tiêu trong việc bảo vệ môi trường.

5.2. Hướng tới cải tiến liên tục

Cải tiến liên tục là một phần quan trọng trong hệ thống quản lý môi trường. Các trường đại học cần thường xuyên đánh giá và điều chỉnh các quy trình để nâng cao hiệu suất môi trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Hiện nay, các vấn đề mà nền giáo dục đại học ở Việt Nam đang tập trung giải quyết là các mối quan hệ giữa quy mô và chất lượng, hiệu quả đào tạo; giữa đào tạo, nghiên cứu và dịch vụ phục vụ xã hội; giữa nhu cầu và nguồn lực cho phát triển. Riêng vấn đề bảo vệ môi trường trong giáo dục đại học chưa được đặt ra, chưa được quan tâm tương xứng với tầm quan trọng của nó. Trong khi đó, trên thế giới, việc lồng ghép khía cạnh môi trường và phát triển bền vững vào giáo dục đại học đã được đặt ra từ rất sớm, rất nhiều nghiên cứu và tài liệu về vấn đề này đã và đang được thực hiện. Hàng loạt các trường đại học trên thế giới đã tự cam kết đưa khái niệm môi trường và bền vững vào giảng đường, vào mọi hoạt động của trường học.

Theo thời gian, số lượng các trường đại học trên thế giới đã thiết lập một hệ thống quản lý môi trường cũng như đạt được chứng chỉ ISO 14001 cho hệ thống quản lý môi trường không ngừng tăng nhanh. Khi một trường đại học thực thi hệ thống quản lý môi trường một cách hiệu quả thì lợi ích đầu tiên đạt được là môi trường trong trường học đó được bảo vệ, giảm thiểu chất thải, tiết kiệm năng lượng… và huy động được tất cả các cá nhân, từ các nhà quản lý đào tạo, các cán bộ giảng viên và toàn thể sinh viên cùng tham gia cải thiện môi trường. Cũng như những tổ chức thuộc ngành kinh tế khác, chứng chỉ ISO 14001 sẽ giúp trường đại học đó tạo niềm tin cho cộng đồng, rằng trường rất quan tâm đến công tác bảo vệ môi trường và đang có một hệ thống để cải thiện liên tục các kết quả hoạt động môi trường của mình. Lợi ích thứ hai, cũng hết sức to lớn, nằm ở sứ mạng xã hội của trường.

Trường đại học là nơi đào tạo nguồn nhân lực có nhận thức và trình độ cao cho xã hội, nơi mà nghiên cứu và thực tiễn kết nối lại với nhau, nơi mà những phát minh và những mối quan hệ được ra đời để thay đổi thế giới và thay đổi nhận thức của con người. Vậy thì, đây cũng chính là nơi để việc truyền thông môi trường đem lại hiệu quả thiết thực nhất. Khi mà hiện nay, vấn đề phát triển bền vững và bảo vệ môi trường đang cấp thiết hơn bao giờ hết, khi mà nhân loại đang đứng trên bờ thẳm diệt vong bởi sự tàn phá môi trường, thì việc tích hợp vấn đề môi trường vào mọi hoạt động của giáo dục, đặc biệt là giáo dục đại học, sẽ là một hướng đi đúng đắn và cấp bách. -2- Theo xu thế toàn cầu, các trường đại học trong nước muốn tăng tính cạnh tranh, muốn nâng cao hình ảnh và vị thế của trường thì chứng chỉ ISO 14001 thật sự là một “giấy thông hành xanh”, một tầm nhìn cho tương lai.

Khi một hệ thống môi trường đã được thực thi thì môi trường trong trường đại học cũng sẽ được cải thiện đồng thời sự đóng góp vào công cuộc chung bảo vệ môi trường và phát triển bền vững cũng sẽ được tăng cường. Nước ta hiện vẫn chưa có một trường đại học nào áp dụng hệ thống quản lý môi trường phù hợp ISO 14001, và vấn đề bảo vệ môi trường trong trường đại học vẫn chưa được quan tâm thích đáng. Số lượng các nghiên cứu và tài liệu trong nước về chủ đề này còn rất hạn chế. Vấn đề được đặt ra là, cần thiết phải nghiên cứu để xây dựng một hệ thống quản lý môi trường phù hợp với tiêu chuẩn ISO 14001 cho các trường đại học ở nước ta, tạo cơ sở để triển khai mô hình này ra thực tế.

Trong giới hạn về thời gian và phạm vi của một luận văn cao học, đề tài này sẽ nghiên cứu vấn đề trên cho các trường đại học tại TP.HCM, như sau: “Nghiên cứu xây dựng hệ thống quản lý môi trường theo ISO 14001:2004 cho các trường đại học tại TP. Mục đích nghiên cứu Nghiên cứu và xây dựng hệ thống quản lý môi trường theo ISO 14001:2004 cho các trường đại học tại TP.HCM nhằm tăng cường công tác bảo vệ môi trường trong trường đại học. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 1. Đối tượng nghiên cứu - Các trường đại học trên địa bàn TP.HCM, trong đó trường đại học Kỹ thuật công nghệ TP.HCM và trường đại học Bách khoa TP.HCM là hai trường sẽ được khảo sát cụ thể.

Phạm vi nghiên cứu - Khảo sát, định hướng xây dựng hệ thống quản lý môi trường theo tiêu chuẩn ISO 14001:2004 cho một số trường đại học trên địa bàn TP. -3- - Ứng dụng mô hình này và thiết lập một số thủ tục trong hệ thống văn bản tài liệu cho trường đại học Kỹ thuật công nghệ TP.HCM và trường đại học Bách khoa TP. Nội dung nghiên cứu - Tổng quan về tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước đối với việc áp dụng hệ thống quản lý môi trường theo ISO 14001 của các trường đại học - Tổng quan về hệ thống quản lý môi trường theo tiêu chuẩn ISO 14001 - Nghiên cứu, khảo sát và đánh giá các vấn đề môi trường của các trường đại học tại TP.HCM - Nghiên cứu đề xuất mô hình hệ thống quản lý môi trường theo ISO 14001:2004 cho các trường đại học tại TP.HCM trên cơ sở các kết quả khảo sát - Ứng dụng mô hình hệ thống quản lý môi trường đã thiết lập cho trường đại học Kỹ thuật công nghệ TP.HCM và trường đại học Bách khoa TP.HCM - Xây dựng một số thủ tục trong hệ thống văn bản tài liệu cho hệ thống quản lý môi trường của trường đại học Kỹ thuật công nghệ TP.HCM và trường đại học Bách khoa TP. Phương pháp nghiên cứu 1.

Mô hình quản lý PDCA Quản lý được hiểu là bao gồm các hoạt động có phối hợp để định hướng và kiểm soát một tổ chức. Mô hình quản lý theo chu kỳ PDCA của Deming (Plan – Do – Check – Act /Hoạch định – Thực hiện – Kiểm tra – Hành động khắc phục) được áp dụng cho tất cả các quá trình trong tổ chức. Phương pháp luận này có thể áp dụng cho các quá trình quản lý chiến lược của lãnh đạo đến các hoạt động tác nghiệp đơn giản. Các hệ thống quản lý môi trường và hệ thống quản lý chất lượng đều dựa trên mô hình quản lý PDCA.

Phương pháp luận về chu kỳ Demming PDCA Hoạch Thiết lập các mục tiêu và các quá trình cần thiết định để đạt được các kết quả phù hợp với chính sách (Plan) của tổ chức. Thực hiện Thực thi các quá trình đã hoạch định. (Do) A P Giám sát và đo lường các quá trình dựa trên các Kiểm tra chính sách, mục tiêu, các yêu cầu liên quan khác (Check) P D và báo cáo kết quả. Hành Thực hiện các hành động để cải tiến liên tục hiệu động quả họat động của các quá trình.

Phương pháp thu thập tài liệu Các dữ liệu được thu thập và chọn lọc từ các nghiên cứu, các tài liệu trong và ngoài nước, các trang web có liên quan. Phương pháp chuyên gia Phương pháp tham khảo ý kiến của cán bộ hướng dẫn và các chuyên gia trong lĩnh vực nghiên cứu. Phương pháp khảo sát Lập phiếu điều tra, tiến hành khảo sát thực tế, điều tra phỏng vấn và thu thập số liệu, tài liệu tại các trường đại học trong danh sách mẫu được chọn. Phương pháp thống kê, xử lý số liệu Các số liệu khảo sát được từ các trường đại học được thống kê và xử lý.

Phương pháp so sánh Tiến hành so sánh giữa các kết quả thực tế thu thập được với lý thuyết. Phương pháp phân tích và tổng hợp Phân tích là phương pháp chia tổng thể hay một vấn đề phức tạp thành những vấn đề đơn giản hơn để nghiên cứu, giải quyết. Tổng hợp là phương pháp liên kết, -5- thống nhất lại các bộ phận, các yếu tố đã được phân tích, khái quát hóa vấn đề trong sự nhận thức tổng thể. Tiến hành phân tích và tổng hợp những dữ liệu đã nghiên cứu được, từ đó tiến hành xây dựng hệ thống quản lý môi trường theo ISO 14001:2004 cho các trường đại học tại TP.HCM và ứng dụng cụ thể mô hình này cho hai trường đại học Kỹ thuật công nghệ TP.HCM và trường đại học Bách khoa TP.

Chọn mẫu Chọn ngẫu nhiên 20 trường trong số các trường đại học trên địa bàn TP.HCM để tiến hành điều tra. Tính mới của đề tài Theo kết quả khảo sát của tổ chức ISO, tính đến tháng 12 năm 2007, số lượng các tổ chức áp dụng ISO 14001 tại Việt Nam là 358, còn khá thấp so với mức bình quân trên thế giới [13]. Các chứng chỉ ISO 14001 này chủ yếu được cấp cho các tổ chức về sản xuất và kinh doanh thuộc các ngành kinh tế khác nhau [28]. Và chưa có một trường đại học nào trong nước đã đạt được chứng chỉ ISO 14001 hoặc đã thiết lập một hệ thống quản lý môi trường, hoặc đã đưa vấn đề môi trường và bền vững vào trong hoạt động giáo dục của mình.

Trong khi đó, trên thế giới, vấn đề này đã được nghiên cứu rất nhiều, con số các trường đại học đã thực thi hệ thống quản lý môi trường phù hợp tiêu chuẩn ISO 14001 không ngừng tăng lên và mô hình quản lý môi trường này đã thực sự đem lại những lợi ích to lớn cho chính nhà trường và cho công tác bảo vệ môi trường và phát triển bền vững nói chung. Trong bối cảnh đó, việc mở rộng đối tượng áp dụng tiêu chuẩn ISO 14001 tại Việt Nam là rất cần thiết, các trường đại học cần tiến hành thiết lập một hệ thống quản lý môi trường phù hợp tiêu chuẩn ISO 14001, thực thi hệ thống đó để phát huy các lợi ích tiềm năng. Đề tài luận văn là đề tài đầu tiên trong nước nghiên cứu xây dựng hệ thống quản lý môi trường theo ISO 14001 cho nhóm đối tượng trường đại học, nhằm tạo cơ sở bước đầu cho việc triển khai mô hình này ra thực tế cho các trường đại học ở TP.HCM và trên cả nước. Đề tài cũng tiến hành ứng dụng mô hình hệ thống quản lý -6- môi trường này cho hai trường hợp cụ thể là trường đại học Bách khoa TP.HCM và trường đại học Kỹ thuật công nghệ TP.

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học của đề tài - Thiết lập được một hệ thống quản lý môi trường theo tiêu chuẩn ISO 14001:2004 phù hợp để áp dụng cho các trường đại học tại TP.