Đặt vấn đề Với sự phát triển của mạng Internet, gần như tất cả máy tính cá nhân đều được kết nối với Internet. Điểu này khiến cho việc tìm kiếm thông tin trên mạng Internet là điều thường xuyên, nếu không muốn nói là hàng ngày. Tuy nhiên, đối với học liệu, vốn là những tài liệu cần sự chính xác, thì người dùng cần mất nhiều thời gian hơn để tìm kiếm cũng như kiểm chứng tính đúng đắn của học liệu. Điều này gây khá nhiều khó khăn đối với những người dùng thiếu kinh nghiệm tìm kiếm và cũng chưa đủ thông thạo trong lĩnh vực cần tìm kiếm học liệu để có những địa chỉ học tập đáng tin cậy.
Đối với những hệ thống chia sẻ tài liệu online, như tailieu.vn, có khá nhiều hạn chế trong việc trải nghiệm người dùng. Thứ nhất, có những tài liệu người dùng bắt buộc phải trả tiền để đọc trong khi bản quyền về tài liệu là không rõ ràng. Thứ hai, những người học mới không cần những cuốn sách đắt tiền và quá chuyên sâu. Họ cần những tài liệu dễ đọc, dễ học, dễ làm quen để nhanh chóng nắm bắt vấn đề mới – những tài liệu mang tính chất chia sẻ kinh nghiệm của cộng đồng.
Đây cũng là điều rất khó để tìm kiếm trên Internet. Thứ ba, việc xây dựng tài liệu cá nhân từ những tài liệu đã tìm hiểu được yêu cầu người dùng phải có khá nhiều công cụ soạn thảo tại máy tính cá nhân. Điều này cản trở việc chia sẻ kiến thức do mục tiêu của hệ thống là chia sẻ kiến thức miễn phí, nên khi việc chuẩn bị học liệu không thực sự đơn giản thì số lượng cũng như chất lượng của học liệu sẽ không được cao. Chính vì vậy, hệ thống chia sẻ học liệu ra đời với mục tiêu giải quyết những vấn đề trên.
So sánh tính năng các hệ thống học liệu hiện tại tailieu.org ConnectData Loại tài liệu Tệp SCORM Tệp và SCORM Hỗ trợ Tạo học liệu Không Không Có. Hỗ trợ tạo học 14 z trực tuyến liệu trực tuyến bằng nhiều cách. - Soạn thảo - Xây dựng từ các học liệu có sẵn trên hệ thống. - Tải các tệp từ máy tính cá nhân.
Sử dụng lại học liệu Không Không Có. Học liệu đã có để xây dựng học trên hệ thống có thể liệu mới được sử dụng lại để xây dựng những học liệu mới bởi những người dùng khác trong hệ thống. Liên kết cộng tác Không Không Có. Người học giữa các người học được kết nối với với nhau nhau thông qua các mối quan hệ với học liệu.
Yêu cầu LMS Không Có Không. Học liệu của hệ thống có thể được sử dụng ở bất kỳ đâu mà không cần sự hỗ trợ của LMS. 15 z Trước khi đi vào giải quyết những bài toán đã đề ra bên trên, hãy làm rõ hơn về việc định hướng xây dựng hệ thống theo mô hình Học cộng tác. Ba mục tiêu chính của Học cộng tác là Tạo ra mối liên kết, Hợp tác và làm việc theo nhóm, Tạo ra tính trách nhiệm công dân.
Chính vì thế, hệ thống chia sẻ học liệu sẽ là một hệ thống đủ cởi mở, đơn giản và hoàn toàn miễn phí. Đầu tiên, đối với việc bản quyền tài liệu. Tất cả tài liệu trên hệ thống đều được chia sẻ hoàn toàn miễn phí từ cộng đồng. Nó giống như việc một người nghệ nhân viết lại kinh nghiệm của mình và truyền lại cho những người đi sau vậy.
Hoàn toàn miễn phí. Tuy nhiên, cũng như việc truyền nghề nói trên, những tài liệu trên hệ thống chia sẻ học liệu đều có thông tin tác giả đầy đủ. Thứ hai, về vấn đề cách thức chia sẻ học liệu. Hệ thống xây dựng một không gian mà sự chia sẻ là điều cơ bản.
Học liệu được xây dựng bởi cộng đồng sẽ được chia sẻ trong cộng đồng. Những người dùng có kinh nghiệm có thể dễ dàng chia sẻ học liệu của mình theo nhiều cách khác. Trực quan nhất, người dùng có thể soạn thảo học liệu của mình ở máy tính cá nhân rồi tải lên kho học liệu của hệ thống. Hệ thống hỗ trợ tải lên những định dạng thông dụng của tài liệu, bao gồm: doc, docx, pdf.
Cách thứ hai, người dùng có thể soạn thảo trực tiếp trên nền web thông qua hệ thống hỗ trợ soạn thảo của hệ thống. Hệ thống hỗ trợ soạn thảo này giúp người dùng có thể dễ dàng tạo học liệu dạng văn bản với những định dạng cơ bản. Cách thứ ba, người dùng có thể sử dụng lại những học liệu đang có trong hệ thống. Tính năng này cho phép những người học đã trải qua một quá trình tìm tòi và nghiên cứu những học liệu đang có trong hệ thống chọn lọc những phần học liệu mà họ ưng ý và sắp xếp theo một trình tự mà họ cho là hợp lý.
Điều này sẽ giúp cho những người dùng sau có cùng vấn đề nghiên cứu có thêm một sự gợi ý về phương pháp học tập, nghiên cứu về vấn đề đó. Và chính tính năng này và hệ thống hỗ trợ soạn thảo đã giải quyết cho người dùng vấn đề thứ ba – phải sử dụng các công cụ tại máy tính cá nhân để soạn thảo học liệu. 16 z Ý tưởng xây dựng học liệu trên hệ thống được dựa chuẩn SCORM, hay nói cách khác, đó là một kiểu SCORM đơn giản. Mỗi học liệu trong hệ thống được tạo ra với một tập hợp có thứ tự các nội dung nhỏ bên trong.
Những nội dung này có thể là văn bản, hình ảnh, tệp âm thanh, ảnh động, tệp trình chiếu hoặc video. Điều này giúp người dùng có thể tạo nên những học liệu đa dạng, dưới nhiều hình thức để việc nghiên cứu, sử dụng dễ dàng hơn, nhanh gọn hơn. Hơn hết, cách tổ chức này giúp cho quá trình sử dụng lại những tài nguyên vốn có của hệ thống trở nên dễ dàng hơn. Ví dụ, người dùng có thể tạo một học liệu hướng dẫn lập trình PHP với phần giới thiệu cơ bản cực kỳ dễ hiểu từ một học liệu giáo khoa, sau đó là một phần hướng dẫn thủ thuật sử dụng CMS, Framework để có thể nhanh chóng tự xây dựng cho mình những trang web – thường là những kiến thức được đúc rút từ kinh nghiệm cá nhân của chính người viết.
Điều này giúp tạo ra những học liệu vô cùng độc đáo và nhiều khả năng sẽ trở thành những tài liệu có giá trị, đặc biệt với những kiến thức mang tính chất không quá chuyên sâu nhưng tính ứng dụng cao. Chính vì mô hình thiết kế học liệu chia nhỏ nội dung như vậy, hệ thống còn hỗ trợ việc đóng gói tài liệu thành chuẩn SCORM 1.2 để chia sẻ trên những hệ thống khác. Với mục tiêu là tạo một môi trường mở, mọi học liệu đều được xây dựng và chia sẻ bởi cộng đồng người sử dụng. Việc một người dùng sử dụng những tài liệu vi phạm bản quyền hoặc có nội dung không phù hợp, người dùng đó phải hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật cũng như cộng đồng.
Để hỗ trợ vấn đề này, hệ thống xây dựng chức năng tố cáo vi phạm cho từng học liệu. Bên cạnh đó, chức năng đánh giá học liệu ngầm sẽ hỗ trợ người dùng trong việc chọn học liệu. Chức năng này sẽ đánh giá học liệu thông qua cách học liệu được người dùng trong hệ thống sử dụng chứ không phải do người dùng chủ động “đánh giá”. Từ đó cung cấp những cái nhìn chính xác hơn về chất lượng của học liệu.
Ngoài ra, do đặc trưng mở của hệ thống, cần một hệ thống quản trị thành viên để người dùng có thể đăng ký và đăng nhập sử dụng dịch vụ của hệ thống một cách đơn giản, nhanh gọn. Tuy nhiên, cũng là công cụ để kiểm soát và ngăn chặn những tài khoản hành vi không phù hợp. Mục tiêu nghiên cứu Với vấn đề nêu trên, đề tài đặt ra các mục tiêu nghiên cứu như sau: 1. Tập trung vào việc xây dựng hệ thống chia sẻ tài liệu mở, thân thiện với cộng đồng.
Hệ thống là nơi cộng đồng người dùng có thể tự xây dựng lên những học liệu độc đáo, có ích cho việc nghiên cứu và học tập của bản thân. Tạo tiền đề cho việc tiến đến xây dựng những học liệu có chất lượng, có thể phục vụ cho công tác giảng dạy, học tập của những người dùng khác. Việc chia sẻ và nghiên cứu của hệ thống sẽ dựa trên mô hình học cộng tác. Theo định nghĩa: “Học cộng tác là một thuật ngữ chung chỉ những cách tiếp cận đào tạo khác nhau liên quan đến việc sử dụng trí tuệ chung giữa các học viên với nhau hoặc giữa các học viên với giáo viên nhằm mục đích chung là tăng cường khả năng tiếp thu tri thức, khả năng vận dụng và áp dụng tri thức vào thực tế trên cơ sở có sự hợp tác của nhiều thành viên.
Thường thì các học viên làm việc theo nhóm hai người hoặc hơn để cùng nhau nghiên cứu giải quyết các vấn đề mà giáo viên đưa ra”[1]. Vì thế, hệ thống đặt trọng tâm nghiên cứu vào việc xây dựng các tính năng chia sẻ, lưu trữ, cũng như định nghĩa học liệu sao cho phù hợp với nhu cầu sử dụng của người dùng. Hay nói cách khác, hệ thống đặt mục tiêu vào việc xây dựng công cụ để đáp ứng những nhu cầu về học tập, nghiên cứu và chia sẻ của người dùng chứ không chú trọng vào mục tiêu kiểm soát nội dung của học liệu. Ý nghĩa Khoa học và Công nghệ của Luận văn Nghiên cứu và xây dựng mô hình học liệu mới đáp ứng bài toán học cộng tác dựa trên mô hình SCORM.
Trong đó, học liệu không chỉ đơn thuần là một tệp học liệu cứng như hiện tại mà học liệu sẽ chứa nhiều thành phần nội dung được tổ chức theo một trình tự nhất định. Trình tự tổ chức của học liệu này được coi là các bước tiếp cận tri thức được xây dựng bởi kinh nghiệm và tri thức của người đóng gói học liệu. Trong đó, các bước tiếp cận tri thức đáp ứng các tính chất của học cộng tác do có thể chia sẻ kinh nghiệm giữa các người học với nhau về phương pháp học. SCORM hỗ 18 z trợ việc đóng gói tài nguyên và trình tự tổ chức học liệu để đáp ứng việc chia sẻ tài nguyên học liệu trên nhiều hệ thống.
Nghiên cứu và xây dựng hệ thống đề xuất học liệu phù hợp với người dùng dựa theo mô hình đồ thị để có thể tạo thành vòng cộng tác giữa các người dùng thông qua lịch sử tương tác của người dùng trên các học liệu trong hệ thống.