Giáo Trình Vận Hành Hệ Thống Đường Ống và Bể Chứa trong Ngành Dầu Khí

Giáo trình vận hành hệ thống đường ống và bể chứa cung cấp kiến thức chuyên sâu cho nghề vận hành thiết bị chế biến dầu khí cao đẳng.

• Tác giả: Ths. Phạm Thế Anh
• Trường học: Trường Cao Đẳng Dầu Khí
• Chuyên ngành: Vận Hành Thiết Bị Chế Biến Dầu Khí
• Đề tài: Vận Hành Hệ Thống Đường Ống Và Bể Chứa
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Bà Rịa-Vũng Tàu

Mục lục chi tiết

• LỜI GIỚI THIỆU
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT CHUNG VỀ VAN
• 1.1. Khái niệm và vai trò của van
• 1.2. Phân loại và ký hiệu van
• 2. CHƯƠNG 2: VẬN HÀNH VÀ BẢO DƯỠNG VAN
• 2.1. Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của van
• 2.2. Thực tập vận hành và bảo dưỡng van
• 3. CHƯƠNG 3: ĐƯỜNG ỐNG
• 3.1. Khái niệm và phân loại
• 3.2. Một số yêu cầu về cấu tạo đường ống
• 4. CHƯƠNG 4: BỂ CHỨA
• 4.1. Khái niệm và phân loại
• 4.2. Cấu tạo một số loại bể chứa
• 5. CHƯƠNG 5: THỰC HÀNH VẬN HÀNH HỆ THỐNG ĐƯỜNG ỐNG BỂ CHỨA
• 5.1. Vận hành hệ thống đường ống bể chứa
• 5.2. Xử lý sự cố thường gặp khi vận hành hệ thống đường ống bể chứa
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về giáo trình vận hành hệ thống đường ống và bể chứa

Giáo trình "Vận hành hệ thống đường ống và bể chứa" được thiết kế nhằm cung cấp kiến thức cơ bản cho sinh viên ngành vận hành thiết bị chế biến dầu khí. Nội dung giáo trình bao gồm các khái niệm, nguyên lý hoạt động và quy trình vận hành các thiết bị liên quan đến hệ thống đường ống và bể chứa dầu khí. Mục tiêu chính là giúp sinh viên nắm vững kiến thức và kỹ năng cần thiết để thực hiện công việc một cách hiệu quả và an toàn.

1.1. Mục tiêu và ý nghĩa của giáo trình

Giáo trình này không chỉ cung cấp kiến thức lý thuyết mà còn giúp sinh viên thực hành các kỹ năng cần thiết trong vận hành thiết bị chế biến dầu khí. Điều này rất quan trọng trong việc đảm bảo an toàn và hiệu quả trong công việc.

1.2. Cấu trúc nội dung giáo trình

Nội dung giáo trình được chia thành nhiều bài học, mỗi bài tập trung vào một khía cạnh cụ thể của hệ thống đường ống và bể chứa. Các bài học bao gồm khái niệm, phân loại, và quy trình vận hành các thiết bị.

II. Thách thức trong vận hành hệ thống đường ống và bể chứa

Vận hành hệ thống đường ống và bể chứa trong ngành dầu khí gặp nhiều thách thức. Các vấn đề như rò rỉ, áp suất không ổn định và sự cố thiết bị là những yếu tố cần được quản lý chặt chẽ. Việc hiểu rõ các thách thức này giúp sinh viên chuẩn bị tốt hơn cho công việc thực tế.

2.1. Các sự cố thường gặp trong vận hành

Các sự cố như rò rỉ, tắc nghẽn và áp suất không ổn định có thể xảy ra trong quá trình vận hành. Việc nhận diện và xử lý kịp thời các sự cố này là rất quan trọng để đảm bảo an toàn.

2.2. Nguyên nhân gây ra sự cố

Nguyên nhân gây ra sự cố có thể đến từ thiết bị, quy trình vận hành không đúng hoặc yếu tố môi trường. Việc phân tích nguyên nhân giúp cải thiện quy trình và giảm thiểu rủi ro.

III. Phương pháp vận hành an toàn hệ thống đường ống và bể chứa

Để đảm bảo an toàn trong vận hành hệ thống đường ống và bể chứa, cần áp dụng các phương pháp và quy trình nghiêm ngặt. Việc tuân thủ các quy định về an toàn lao động và bảo trì thiết bị là rất cần thiết.

3.1. Quy trình vận hành an toàn

Quy trình vận hành an toàn bao gồm các bước kiểm tra thiết bị trước khi vận hành, theo dõi áp suất và nhiệt độ trong quá trình hoạt động. Điều này giúp phát hiện sớm các vấn đề tiềm ẩn.

3.2. Đào tạo và nâng cao kỹ năng cho nhân viên

Đào tạo nhân viên về quy trình vận hành và an toàn là rất quan trọng. Việc này giúp nâng cao nhận thức và kỹ năng, từ đó giảm thiểu rủi ro trong quá trình làm việc.

IV. Ứng dụng thực tiễn của giáo trình trong ngành dầu khí

Giáo trình "Vận hành hệ thống đường ống và bể chứa" không chỉ là tài liệu học tập mà còn là nguồn tham khảo quý giá cho các kỹ sư và nhân viên trong ngành dầu khí. Việc áp dụng kiến thức từ giáo trình vào thực tiễn giúp nâng cao hiệu quả công việc.

4.1. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng các kiến thức từ giáo trình vào thực tiễn giúp giảm thiểu sự cố và nâng cao hiệu quả vận hành. Điều này chứng tỏ tầm quan trọng của giáo trình trong việc đào tạo nhân lực chất lượng cao.

4.2. Tác động đến ngành dầu khí

Giáo trình góp phần nâng cao chất lượng đào tạo trong ngành dầu khí, từ đó tạo ra nguồn nhân lực có khả năng đáp ứng yêu cầu công việc và đảm bảo an toàn trong vận hành.

V. Kết luận và tương lai của giáo trình vận hành hệ thống đường ống và bể chứa

Giáo trình "Vận hành hệ thống đường ống và bể chứa" là một tài liệu quan trọng trong việc đào tạo nhân lực cho ngành dầu khí. Tương lai của giáo trình sẽ tiếp tục được cải tiến để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của ngành công nghiệp này.

5.1. Định hướng phát triển giáo trình

Giáo trình sẽ được cập nhật thường xuyên để phản ánh những thay đổi trong công nghệ và quy trình vận hành. Điều này giúp sinh viên luôn được trang bị kiến thức mới nhất.

5.2. Tầm quan trọng của giáo trình trong đào tạo

Giáo trình không chỉ giúp sinh viên nắm vững kiến thức lý thuyết mà còn trang bị kỹ năng thực hành cần thiết, từ đó nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong ngành dầu khí.

Nội dung chính

THÔNG TIN TỔNG QUAN VÀ MÔ TẢ HỌC THUẬT GIÁO TRÌNH: VẬN HÀNH HỆ THỐNG ĐƯỜNG ỐNG VÀ BỂ CHỨA

Tổng quan về giáo trình (250-300 từ)

Giáo trình mô đun Vận hành hệ thống đường ống và bể chứa (Mã mô đun: PETR56109) là tài liệu đào tạo chuyên môn nghề được ban hành chính thức theo Quyết định số 209/QĐ-CĐDK ngày 01 tháng 3 năm 2022 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Dầu khí (thuộc Tập đoàn Dầu khí Việt Nam). Tài liệu do ThS. Phạm Thế Anh làm chủ biên cùng ban biên soạn gồm các kỹ sư và chuyên viên: Hồ Quang Phổ, Phạm Công Đại và Phạm Công Quang.

Trong cấu trúc chương trình đào tạo trình độ cao đẳng nghề Vận hành thiết bị chế biến dầu khí (tổng khối lượng 93 tín chỉ, 2290 giờ), mô đun PETR56109 có thời lượng 6 tín chỉ, tương đương 150 giờ đào tạo (bao gồm 28 giờ lý thuyết, 106 giờ thực hành/thảo luận và 16 giờ kiểm tra). Mô đun này thuộc khối kiến thức chuyên môn nghề (mục II.2), được bố trí giảng dạy sau môn học Cơ sở quá trình và thiết bị trong công nghệ hóa học (PETR63004) và học trước các mô đun kỹ thuật tiếp nối như Vận hành máy thủy khí I (PETR56107), Vận hành lò gia nhiệt, thiết bị nhiệt (PETR53111).

Mục tiêu học tập của giáo trình được xác định cụ thể theo 3 nhóm chuẩn đầu ra:

• Kiến thức (A1): Phân loại được các loại van, đường ống và bể chứa; trình bày chính xác cấu tạo, nguyên lý hoạt động của các thiết bị đường ống và trang thiết bị chuyên dụng của bể chứa dầu khí.
• Kỹ năng (B1): Thực hiện đúng quy trình vận hành, tháo lắp, bảo dưỡng van, đường ống, bể chứa và hệ thống phụ trợ; nhận diện và xử lý được các sự cố kỹ thuật phát sinh trong vận hành.
• Năng lực tự chủ và trách nhiệm (C1): Tuân thủ tuyệt đối quy định an toàn lao động, phòng cháy chữa cháy và quy trình kỹ thuật chuyên ngành.

Cấu trúc giáo trình gồm 5 bài học được tổ chức theo nguyên tắc tích hợp lý thuyết với rèn luyện kỹ năng thao tác thực tế. Điểm đặc thù của tài liệu là định lượng thời gian thực hành chiếm 70,7% tổng thời lượng, tập trung vào thao tác cơ khí và xử lý kỹ thuật trên thiết bị thực tế.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi (500-600 từ)

Các chương/chủ đề chính

Nội dung giáo trình được triển khai qua 5 bài học chính với logic phát triển từ chi tiết cấu kiện đến vận hành toàn hệ thống:

• Bài 1: Khái quát chung về van (2 giờ): Cung cấp khái niệm, chức năng điều chỉnh dòng chất lỏng (dầu, nước, khí, hỗn hợp pha); hệ thống phân loại van theo nguyên lý chuyển động (tịnh tiến, quay), theo chức năng (van chặn, van tiết lưu, van an toàn), theo cơ cấu tác động (van tay, van điều khiển); phương pháp nhận diện ký hiệu van trên bản vẽ công nghệ P&ID và bản vẽ lắp đặt Isometric.
• Bài 2: Vận hành và bảo dưỡng van (88 giờ): Phân tích chi tiết cấu tạo ngoài (nắp, thân, mặt bích, bulông, tay quay, gioăng) và cấu tạo trong (trục van, cổng van, hộp làm kín, vòng đệm, ống lót). Trình bày nguyên lý hoạt động và quy trình tháo lắp, bảo dưỡng cho 8 nhóm van: van cổng (cổng liền khối, cổng rời, nêm đàn hồi), van cầu (đĩa nút, đĩa composite, đĩa kim loại), van chốt, van bi (thân 1 mảnh, 2 mảnh, 3 mảnh, ngõng trục), van bướm, van màng, van một chiều (check swing, dạng nâng, dạng bi), van điều khiển (khí nén, điện, thủy lực) và van an toàn.
• Bài 3: Đường ống (5 giờ): Phân loại đường ống công nghiệp; các yêu cầu kỹ thuật về vật liệu chế tạo (thép cacbon, thép hợp kim); quy cách ống; hệ thống mã màu nhận dạng ống (Bảng 3.1); các phụ kiện kết nối (co, cút, tê nối ren, mối hàn giáp mối, olet, khớp nối thủy lực); kỹ thuật bọc cách nhiệt và phủ màng chống ăn mòn epoxy.
• Bài 4: Bể chứa (6 giờ): Cấu tạo và phạm vi ứng dụng của bể chứa hình trụ nằm ngang (bullet), bể chứa hình trụ đứng (tank) và bể chứa hình cầu; phân tích cấu tạo trang thiết bị an toàn và phụ trợ gồm van hô hấp cơ học (van thở) và van an toàn thủy lực.
• Bài 5: Thực hành hệ thống đường ống bể chứa (49 giờ): Quy trình khởi động, điều khiển và dừng hệ thống đường ống - bể chứa; phương pháp phát hiện, phòng ngừa và xử lý các sự cố vận hành như hiện tượng va đập thủy lực (water hammer), quá áp cục bộ giữa hai bề mặt van, rò rỉ cơ học và tắc nghẽn đường ống.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình thiết lập hệ thống cơ sở lý thuyết kỹ thuật vững chắc:

• Cơ học chất lưu và thủy lực công trình: Khảo sát trạng thái dòng chảy tầng, dòng chảy rối, sự chuyển hướng dòng và tổn thất áp suất qua các dạng van (như trở lực thấp ở van cổng, van bi đối lập với sự sụt áp lớn do đổi hướng dòng ở van cầu).
• Tiêu chuẩn kỹ thuật vật liệu: Tích hợp các hệ thống tiêu chuẩn quốc tế gồm ASTM (American Society for Testing and Materials), ANSI (American National Standards Institute) và ASME (American Society of Mechanical Engineers); phân tích cơ tính, ứng suất cho phép của thép cacbon và thép hợp kim thấp ở dải tải trọng và nhiệt độ làm việc khác nhau.
• Nguyên lý làm kín và ma sát - mài mòn: Động học tiếp xúc bề mặt giữa đĩa van và đế van, hiện tượng mài mòn không đều khi vận hành tiết lưu sai quy định; đặc tính làm kín của vật liệu phi kim (Teflon, cao su tổng hợp, Nylon) trong môi trường hóa chất.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật: Đọc hiểu thành thạo bản vẽ P&ID và Isometric; thực hiện chuẩn xác các thao tác tháo rã, căn chỉnh, thay thế bộ đệm chèn (packing), đệm kín (gasket) và lắp ráp các loại van công nghiệp.
• Kỹ năng phân tích: Đánh giá tình trạng ăn mòn, xâm thực rỗ bề mặt cơ khí; tính toán mức độ giảm áp và xác định vị trí kẹt dính cổng van do biến dạng nhiệt.
• Năng lực thực tiễn: Vận hành độc lập tuyến ống công nghệ và hệ thống bồn bể chứa dầu thương phẩm; xử lý kịp thời hiện tượng va đập thủy lực và rò rỉ môi chất theo quy trình an toàn kỹ thuật.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập (300-350 từ)

Giáo trình áp dụng phương pháp tiếp cận sư phạm tích hợp (competency-based training), kết hợp chặt chẽ giữa thuyết trình lý thuyết có định hướng với huấn luyện kỹ năng tại xưởng thực hành:

• Phương pháp giảng dạy: Giảng viên áp dụng phương pháp dạy học tích cực, bao gồm nêu vấn đề kỹ thuật, phân tích tình huống thực tế (case studies), hướng dẫn khai thác tài liệu tiêu chuẩn và tổ chức thảo luận nhóm nhỏ (2–3 học viên/nhóm). Giảng viên sử dụng phòng mô hình, máy chiếu và các mô hình thiết bị cắt bổ, mô hình mô phỏng để minh họa trực quan dòng chảy và cấu tạo bên trong của thiết bị.
• Phương pháp học tập và rèn luyện: Học viên chuẩn bị bài trước khi lên lớp, phân công nhiệm vụ nghiên cứu trong nhóm, thảo luận và viết báo cáo kỹ thuật. Thời lượng thực hành 106 giờ yêu cầu học viên trực tiếp thao tác tháo lắp, kiểm tra, sửa chữa và vận hành trên 8 mô hình van thực tế, đường ống và trạm bồn bể.
• Phương pháp kiểm tra, đánh giá: Quy trình đánh giá tuân thủ Thông tư số 09/2017/TT-LĐTBXH của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, áp dụng thang điểm 10 với trọng số phân bổ như sau:
  • Điểm đánh giá quá trình (Trọng số 40%): Bao gồm điểm kiểm tra thường xuyên (hệ số 1, thực hiện định kỳ sau mỗi 5 giờ bằng quan sát, bảng kiểm kỹ năng, câu hỏi vấn đáp) và điểm kiểm tra định kỳ (hệ số 2, thực hiện sau mỗi 15 giờ qua bài viết tự luận, trắc nghiệm và đánh giá sản phẩm học tập).
  • Điểm thi kết thúc mô đun (Trọng số 60%): Tổ chức sau khi hoàn thành 150 giờ đào tạo, kết hợp thi lý thuyết (tự luận/trắc nghiệm) và thi thực hành trên mô hình trạm thiết bị.
• Yêu cầu tự học: Người học phải tham dự tối thiểu 70% số tiết lý thuyết và 100% số tiết thực hành; vắng quá tỷ lệ quy định sẽ không đủ điều kiện dự thi kết thúc mô đun.

---

Điểm nổi bật và cập nhật (250-300 từ)

Giáo trình Vận hành hệ thống đường ống và bể chứa (ban hành năm 2022) được biên soạn trên cơ sở chuẩn hóa và tích hợp từ hai bộ tài liệu đào tạo lưu hành nội bộ năm 2017 của Trường Cao đẳng Dầu khí: Giáo trình Vận hành van và Giáo trình Vận hành đường ống bồn bể.

Các điểm cập nhật và giá trị chuyên môn nổi bật bao gồm:

• Tích hợp tiêu chuẩn công nghiệp quốc tế: Nội dung bài học được đối chiếu và tham chiếu trực tiếp với các tiêu chuẩn thiết kế cơ khí và đường ống quốc tế như ASTM, ANSI và ASME, giúp người học làm quen với các quy chuẩn kỹ thuật toàn cầu.
• Cập nhật tài liệu chuyên khảo hiện đại: Nguồn ngữ liệu tham khảo của giáo trình tích hợp các công trình học thuật chuyên ngành uy tín trên thế giới:
  • Handbook of Valves (Philip A. Schweitzer, Nhà xuất bản Industrial Press Inc.);
  • Piping and Pipeline Engineering (G. A. Antaki);
  • Oil and Gas Pipelines and Piping Systems (TS. Alireza Bahadori, xuất bản năm 2017);
  • Above Ground Storage Tanks (Sunil Pullarcot, Nhà xuất bản Taylor & Francis Group, 2015).
• Gắn kết cấu trúc thiết bị thực tế: Giáo trình cập nhật các thiết bị công nghiệp tiên tiến như van điều khiển cơ cấu dẫn động khí nén/điện/thủy lực, van an toàn lò xo, van thở cơ học kết hợp van thủy lực bảo vệ bồn bể chứa dầu thương mại, cơ chế làm kín bằng vật liệu Teflon chịu hóa chất và các giải pháp chống kẹt van do giãn nở nhiệt bằng cổng van nêm đàn hồi (solid split).

---

Đối tượng sử dụng giáo trình (200-250 từ)

Giáo trình được thiết kế chuyên biệt phục vụ các đối tượng cụ thể trong hệ thống giáo dục nghề nghiệp và công nghiệp dầu khí:

• Người học chính quy: Sinh viên theo học hệ Cao đẳng nghề Vận hành thiết bị chế biến dầu khí tại Trường Cao đẳng Dầu khí và các cơ sở đào tạo chuyên ngành công nghệ dầu khí, kỹ thuật hóa học hoặc lọc - hóa dầu.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Để tiếp thu hiệu quả giáo trình này, học viên cần hoàn thành các môn học kỹ thuật cơ sở và chuyên môn trong chương trình khung: Vẽ kỹ thuật (MECM52003 - đọc hiểu ký hiệu đường ống và thiết bị), Nhiệt kỹ thuật (PETR52002), Điện kỹ thuật (ELEI53011), Cơ sở điều khiển quá trình (AUTM52111), Cơ sở quá trình và thiết bị trong công nghệ hóa học (PETR63004) và An toàn vệ sinh lao động (SAEN512001).
• Giảng viên và cán bộ đào tạo: Sử dụng làm tài liệu giảng dạy chính thức, xây dựng kế hoạch bài giảng lý thuyết, giáo án tích hợp và biên soạn bảng kiểm (checklist) đánh giá kỹ năng thực hành nghề.
• Kỹ thuật viên và công nhân kỹ thuật: Sử dụng làm tài liệu tra cứu quy chuẩn, quy trình thao tác chuẩn (SOP) và tài liệu bồi dưỡng nghiệp vụ vận hành, bảo dưỡng trạm van, tuyến ống dẫn và bồn chứa tại các nhà máy chế biến dầu khí, kho cảng xăng dầu, trạm phân phối khí nén và LPG.

---

Câu hỏi thường gặp (250-300 từ)

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng đào tạo nào?

Giáo trình được biên soạn chuyên biệt cho học sinh, sinh viên trình độ cao đẳng nghề Vận hành thiết bị chế biến dầu khí, đồng thời là tài liệu tham khảo kỹ thuật cho công nhân, kỹ thuật viên vận hành hệ thống đường ống và bồn bể trong ngành công nghiệp lọc - hóa dầu và vận chuyển dầu khí.

2. Người học cần chuẩn bị kiến thức nền tảng nào trước khi học mô đun này?

Người học cần tích lũy kiến thức cơ bản từ các môn học kỹ thuật cơ sở: Vẽ kỹ thuật (kỹ năng đọc bản vẽ P&ID và Isometric), An toàn vệ sinh lao động, Nhiệt kỹ thuật, Điện kỹ thuật và Cơ sở quá trình và thiết bị trong công nghệ hóa học.

3. Điểm khác biệt cơ bản của giáo trình này so với các tài liệu lý thuyết thuần túy là gì?

Tài liệu được xây dựng theo mô hình tích hợp kỹ năng thực hành với thời lượng thực tế chiếm tới 70,7% (106/150 giờ). Nội dung đi sâu vào quy trình tháo lắp, căn chỉnh cơ học, bảo dưỡng chi tiết và quy trình xử lý sự cố công nghệ thực tế thay vì chỉ trình bày lý thuyết cấu tạo.

4. Phương pháp nào giúp tự học và nắm vững kiến thức mô đun hiệu quả?

Người học cần kết hợp đọc trước tài liệu, đối chiếu mô tả cấu tạo với sơ đồ P&ID/Isometric trong bài, giải quyết các câu hỏi trắc nghiệm và tình huống thảo luận ở cuối mỗi bài học, đồng thời tuân thủ quy trình thảo luận nhóm 2–3 người trước khi thực hiện bài tập thực hành.

5. Giáo trình có những tài liệu bổ trợ nào đi kèm?

Học viên có thể tham khảo các tài liệu bổ trợ đồng bộ của Trường Cao đẳng Dầu khí gồm Tài liệu hướng dẫn thực hành van (2017), Tài liệu hướng dẫn thực hành đường ống bồn bể (2017) cùng các cẩm nang quốc tế như Handbook of Valves của Philip A. Schweitzer và Above Ground Storage Tanks của Sunil Pullarcot.

---

Kết luận (150 từ)

Giáo trình mô đun Vận hành hệ thống đường ống và bể chứa (PETR56109) xác lập hệ thống kiến thức toàn diện và quy chuẩn kỹ thuật trong công tác vận hành, bảo dưỡng hệ thống van, tuyến ống dẫn và bồn bể công nghiệp dầu khí. Tài liệu kết hợp chặt chẽ giữa cơ sở lý thuyết dòng chảy, tiêu chuẩn vật liệu quốc tế (ASTM, ANSI, ASME) và quy trình thực hành thao tác cơ khí chuyên sâu.

Trong lộ trình đào tạo, việc hoàn thành mô đun này là điều kiện bắt buộc để người học phát triển năng lực tiếp thu các mô đun kỹ thuật chuyên sâu tiếp theo như Vận hành máy thủy khí I, II, Vận hành thiết bị tách dầu khí, Vận hành lò gia nhiệt, thiết bị nhiệt và Vận hành phân xưởng chưng cất dầu thô. Học viên được định hướng khai thác thêm các tài liệu hướng dẫn thực hành chuyên ngành và nguồn dữ liệu tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế tại thư viện nhà trường để hoàn thiện kỹ năng nghề nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TẬP ĐOÀN DẦU KHÍ VIỆT NAM TRƯỜNG CAO ĐẲNG DẦU KHÍ  GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN : VẬN HÀNH HỆ THỐNG ĐƯỜNG ỐNG VÀ BỂ CHỨA NGHỀ : VẬN HÀNH THIẾT BỊ CHẾ BIẾN DẦU KHÍ TRÌNH ĐỘ : CAO ĐẲNG (Ban hành kèm theo Quyết định số: 209/QĐ-CĐDK ngày 01 tháng 3 năm 2022 của Trường Cao Đẳng Dầu Khí) Bà Rịa-Vũng Tàu, năm 2022 (Lưu hành nội bộ) Trang 1 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. Trang 1 LỜI GIỚI THIỆU Để phục vụ cho công tác giảng dạy của giáo viên cũng như việc học tập của học sinh trong khoa Dầu khí, chúng tôi đã tham khảo nhiều tài liệu của các tác giả trong và ngoài nước biên soạn nên giáo trình “Vận hành hệ thống đường ống và bể chứa”. Giáo trình được dùng cho các giáo viên trong khoa làm tài liệu chính thức giảng dạy cho học sinh nghề Vận hành thiết bị chế biến dầu khí.

Nội dung giáo trình đề cập một cách hệ thống các kiến thức cơ bản nhất về cấu tạo, nguyên lý hoạt động và giúp học sinh thao tác thành thạo trong vận hành bảo dưỡng các loại van, đường ống, bể chứa và các phụ kiện của chúng. Cụ thể bao gồm các bài sau: • Bài 1: Khái quát chung về van • Bài 2: Vận hành và bảo dưỡng van • Bài 3: Đường ống • Bài 4 : Bể chứa • Bài 5: Thực tập vận hành hệ thống đường ống bể chứa Xin chân thành cảm ơn các giáo viên Khoa dầu khí của trường Cao đẳng Dầu khí đã giúp đỡ tôi hoàn thành giáo trình này. Trân trọng cảm ơn. Bà rịa - Vũng Tàu, tháng 3 năm 2022 Tham gia biên soạn 1.

Chủ biên: Ths. Phạm Thế Anh 2. Hồ Quang Phổ 3.S Phạm Công Đại 4. Phạm Công Quang Trang 2 MỤC LỤC TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN .1 LỜI GIỚI THIỆU.3 DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT .5 DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ .6 DANH MỤC CÁC BẢNG.9 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN.

KHÁI QUÁT CHUNG VỀ VAN. KHÁI NIỆM VÀ VAI TRÒ CỦA VAN. PHÂN LOẠI VÀ KÝ HIỆU VAN. VẬN HÀNH VÀ BẢO DƯỠNG VAN.

CẤU TẠO VÀ NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA VAN. Van một chiều. Van điều khiển. Van an toàn.

THỰC TẬP VẬN HÀNH VÀ BẢO DƯỠNG VAN. Vận hành cơ khí. Tháo lắp, kiểm tra và sửa chữa và vận hành van cổng. Tháo lắp, kiểm tra và sửa chữa vận hành van cầu.

Tháo lắp, kiểm tra và sửa chữa vận hành van chốt. Tháo lắp, kiểm tra và sửa chữa vận hành van bi. Tháo lắp, kiểm tra và sửa chữa vận hành van bướm. Tháo lắp, kiểm tra và sửa chữa vận hành van một chiều.

Tháo lắp, kiểm tra và sửa chữa vận hành van điều khiển. Tháo lắp, kiểm tra và sửa chữa vận hành van an toàn. KHÁI NIỆM VÀ PHÂN LOẠI. MỘT SỐ YÊU CẦU VỀ CẤU TẠO ĐƯỜNG ỐNG.

Một số yêu cầu về cấu tạo đường ống dẫn chính. Vật liệu chế tạo và quy cách ống. Các phụ kiện của đường ống. Bọc đường ống (pipe coating).

KHÁI NIỆM VÀ PHÂN LOẠI. CẤU TẠO MỘT SỐ LOẠI BỂ CHỨA .1 Bể chứa hình trụ nằm ngang (bullet).2 Bể chứa hình trụ đứng (tank). THỰC HÀNH VẬN HÀNH HỆ THỐNG ĐƯỜNG ỐNG BỂ CHỨA 118 5. VẬN HÀNH HỆ THỐNG ĐƯỜNG ỐNG BỂ CHỨA.

Vận hành đường ống. Vận hành bể chứa. XỬ LÝ SỰ CỐ THƯỜNG GẶP KHI VẬN HÀNH HỆ THỐNG ĐƯỜNG ỐNG BỂ CHỨA 125 5. Các sự cố thường gặp khi vận hành đường ống.

Các sự cố thường gặp khi vận hành bể chứa.125 TÀI LIỆU THAM KHẢO.128 Trang 4 DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT ASTM American Steel Testing Material ANSI American National Standards Institude ASME American Society of Mechanical Engineers Trang 5 DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ Hình 1. Ký hiệu van theo P&ID. Ký hiệu van theo isometric. Cấu tạo ngoài của van cầu.

Cấu tạo trong của van cầu. Ống lót tay quay. Liên kết giữa thân van và đường ống. Liên kết giữa thân van và nắp van.

Trục van liên kết ren với ống lót tay quay. Trục van liên kết ren với nắp van. Trục van liên kết ren với cổng van. Cổng van chế tạo liền một khối.

Khi van mở hoàn toàn và van tiết lưu. Rãnh trên thân cổng van. Cổng van đóng hoàn toàn. Cổng van chế tạo rời.

Van cổng – có cổng van chế tạo rời. Lực tác dụng lên cổng van khi van đóng. Nguyên lý làm việc của van cổng. Khi có hạt rắn chèn vào đĩa kim loại.

Nguyên lý hoạt động của van cầu. Van cầu mở hoàn toàn. Trạng thái làm việc tiết lưu của van cầu. Sự đóng mở của van.

Cấu tạo của van chốt. Nguyên lý hoạt động của van chốt. Chốt van và ổ đặt mài mòn không đều. Van chốt không cần bôi trơn.

Van chốt nhiều hướng. Cấu tạo của van bi. Cấu tạo của van bi. Van bi nhiều hướng.

Một số loại van bi. Cấu tạo của van bướm. Chốt định vị và vạch chỉ góc độ mở trên thân van bướm. Cấu tạo của van màng.

Cấu tạo của van một chiều. Nguyên lý hoạt động của van một chiều. Van một chiều dạng đặt. Cấu tạo của van một chiều.

Cấu tạo của van một chiều đặt thẳng đứng. Cấu tạo của van một chiều dạng bi. Cấu tạo của van một chiều dạng bi. Cấu tạo của van điều khiển.

Thân van đôi. Cơ cấu định vị của van. Cơ cấu dẫn động bằng khí nén. Van thường đóng.

Van thường mở. Cơ cấu dẫn động bằng điện sử dụng cuộn dây. Sử dụng mô tơ để dẫn động. Cơ cấu dẫn động bằng thủy lực.

Cấu tạo của van an toàn. Vận hành van lớn. Vận hành van trên cao. Nối dài trục van.

Sử dụng bánh răng để giảm lực tác dụng. Hiện tượng va đập thủy lực. Áp lực tăng giữa hai bề mặt van. Đường cân bằng.

Sử dụng choòng van. Một số loại co, cút, tê nối bằng ren. Một số loại co, cút, tê nối bằng mối hàn giáp mối. Một số dạng olet.

Khớp nối thủy lực. Lớp phủ epoxy trong đường ống. Một số dạng vật liệu cách nhiệt. Bể trụ đứng.

Bể trụ nằm ngang. Bể hình cầu. Bồn trụ ngang. Cấu tạo bể đứng.

Trang bị bể chứa dầu thương mại. Van hô hấp cơ học (van thở). Van an toàn thủy lực.114 Trang 8 DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 3. Bảng mã màu nhận dạng ống.

Tính chất vật liệu thép cacbon và thép hợp kim. Cơ tính vật liệu thép cacbon và thép hợp kim. Tính chất vật liệu thép Cabon và hợp kim thấp (Ứng suất cho phép 1000 psi – trị số S).107 Trang 9 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN 1. Tên mô đun: Vận hành hệ thống đường ống và bể chứa 2.

Mã mô đun: PETR56109 3. Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun: 3. Vị trí: là mô đun thuộc phần các môn học và mô đun chuyên ngành của chương trình đào tạo. Môn đun này được dạy trước mô đun như: Vận hành máy thủy khí I, vận hành lò gia nhiệt, thiết bị nhiệt và dạy sau môn học Cơ sở quá trình và thiết bị trong công nghệ hóa học.

Tính chất: Mô đun này trang bị những kiến thức về cấu tạo, nguyên lý hoạt động của hệ thống đường ống và bể chứa (van, đường ống và bể chứa) cho HSSV. Ý nghĩa và vai trò của mô đun: Mô đun đề cập một cách hệ thống các kiến thức cơ bản nhất về cấu tạo, nguyên lý hoạt động và giúp học sinh thao tác thành thạo trong vận hành bảo dưỡng các loại van, đường ống, bể chứa và các phụ kiện của chúng. Mục tiêu mô đun: 4. Về kiến thức: A1.

Phân loại được các loại: van, đường ống và bề chứa. Trình bày được cấu tạo và nguyên lý hoạt động của các loại van. Trình bày được cấu tạo đường ống, bể chứa và các trang bị của bể chứa dầu khí. Về kỹ năng: B1.

Vận hành van, hệ thống đường ống và các thiết bị phụ trợ, bể chứa dầu khí theo đúng quy trình. Tháo lắp và bảo dưỡng van, các phụ kiện và hệ thống phụ trợ của đường ống và bể chứa dầu khí theo đúng quy trình. Phát hiện và xử lý được các sự cố thường gặp trong quá trình vận hành hệ thống đường ống và bể chứa. Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: C1.

Tuân thủ tuyệt đối các qui định về an toàn, pccc, nội quy phòng học/xưởng thực hành và quy chế của nhà trường. Tuân thủ các qui trình vận hành các thiết bị cơ khí, điện, tự động hóa có liên quan. Xác định được công việc phải thực hiện, hoàn thành các công việc theo yêu cầu, không để xảy ra sự cố, hư hỏng đối với hệ thống thiết bị. Nội dung của mô đun: 5.

Chương trình khung Trang 10 Thời gian đào tạo (giờ) Trong đó Số Mã Tên môn học, mô đun tín Tổng Thực Thi/ MH/MĐ/HP hành/ Kiểm chỉ số Lý thí nghiệm/ tra thuyết bài tập/ thảo luận LT TH I Các môn học chung/ đại cương 23 465 183 257 17 8 COMP64002 Giáo dục chính trị 4 75 41 29 5 0 COMP62004 Pháp luật 2 30 18 10 2 0 COMP62008 Giáo dục thể chất 2 60 5 51 0 4 COMP64010 Giáo dục quốc phòng và An ninh 4 75 36 35 2 2 COMP63006 Tin học 3 75 15 58 0 2 FORL66001 Tiếng Anh 6 120 42 72 6 0 SAEN512001 An toàn vệ sinh lao động 2 30 26 2 2 0 Các môn học, mô đun chuyên II 70 1825 530 1180 36 79 môn ngành, nghề II.1 Môn học, mô đun kỹ thuật cơ sở 9 165 93 63 6 3 MECM52003 Vẽ kỹ thuật - 1 2 45 15 28 0 2 ELEI53011 Điện kỹ thuật 2 3 45 36 6 3 0 AUTM52111 Cơ sở điều khiển quá trình 2 45 14 29 1 1 PETR52002 Nhiệt kỹ thuật 2 30 28 0 2 0 Môn học, mô đun chuyên môn II.