Giáo trình tổ chức hoạt động vui chơi cho trẻ mầm non phần 2: Phương pháp và trò chơi giả bộ

Giáo trình tổ chức hoạt động vui chơi cho trẻ mầm non phần 2 cung cấp phương pháp giáo dục hiệu quả, phát triển kỹ năng và sáng tạo cho trẻ em.

• Người hướng dẫn: PTS. Nguyễn Thị Thanh Hà
• Chuyên ngành: Tổ Chức Hoạt Động Vui Chơi Cho Trẻ Mầm Non
• Đề tài: Phương Pháp Hướng Dẫn Trò Chơi Ở Trường Mầm Non
• Loại tài liệu: Giáo trình

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG: PHƯƠNG PHÁP HƯỚNG DẪN TRÒ CHƠI Ở TRƯỜNG MẦM NON
• 1.1. TRÒ CHƠI GIẢ BỘ
• 1.1.1. Khái niệm
• 1.1.2. Sự hình thành và phát triển trò chơi giả bộ của trẻ em lứa tuổi mầm non
• 1.1.2.1. Từ hoạt động với đồ vật đến sự xuất hiện trò chơi giả bộ
• 1.1.2.2. Sự phát triển của trò chơi giả bộ
• 1.1.3. Đặc điểm của trò chơi giả bộ
• 1.1.3.1. Những đặc điểm đặc trưng của trò chơi phản ánh sinh hoạt

Tóm tắt

I. Tổng quan phương pháp tổ chức hoạt động vui chơi cho trẻ

Giáo trình tổ chức hoạt động vui chơi cho trẻ mầm non không chỉ là một tài liệu giảng dạy, mà còn là kim chỉ nam cho việc kiến tạo một môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm. Trọng tâm của phương pháp luận này là trò chơi giả bộ, một hoạt động đặc trưng của trẻ em lứa tuổi mầm non, nảy sinh từ những tương tác sớm nhất với thế giới đồ vật. Dưới sự hướng dẫn của người lớn, trẻ dần lĩnh hội cách sử dụng đồ vật, từ đó phát triển thành các hành động mang tính khái quát và tượng trưng. Theo E.V. Zvorughina, những hành động với đồ vật này chính là tiền đề cho sự hình thành hành động chơi. Ban đầu, trẻ chỉ mô phỏng các công việc đơn lẻ liên quan đến cuộc sống như cho búp bê ăn, ngủ. Dần dần, các hành động này được tích hợp thành một vai trò xã hội cụ thể như vai bác sĩ, vai người mẹ. Bản chất của trò chơi giả bộ là mô phỏng hành động và mối quan hệ của người lớn trong một hoàn cảnh tưởng tượng, sử dụng các công cụ tượng trưng. Đây là hoạt động mang tính sáng tạo, ước lệ và tự lập cao, có ý nghĩa quyết định đến sự phát triển tâm lý và kỹ năng xã hội của trẻ mầm non. Việc hiểu rõ sự phát triển từ hoạt động với đồ vật đến trò chơi giả bộ giúp giáo viên xây dựng kế hoạch tổ chức trò chơi cho trẻ mẫu giáo một cách khoa học, đáp ứng đúng giai đoạn phát triển của trẻ. Quá trình này không chỉ củng cố tri thức mà còn nuôi dưỡng trí tưởng tượng và khả năng giải quyết vấn đề, đặt nền móng vững chắc cho các giai đoạn học tập sau này.

1.1. Từ hoạt động với đồ vật đến sự hình thành trò chơi giả bộ

Sự phát triển của hoạt động vui chơi bắt nguồn từ những tương tác đầu tiên của trẻ với thế giới đồ vật. Ngay từ tuổi ấu nhi, trẻ đã khám phá đồ vật thông qua các hành động như tháo, lắp, đập, gõ. Theo thời gian, trẻ bắt chước người lớn và lĩnh hội ý nghĩa xã hội của hành động, chẳng hạn như dùng lược để chải đầu. E. I. Fratkina chỉ ra rằng, trò chơi giả bộ thực sự ra đời khi trẻ có khả năng sử dụng vật thay thế một cách linh hoạt, ví dụ dùng que thay cho lược. Đây là bước nhảy vọt về chất, đánh dấu sự phát triển của tư duy tượng trưng. Các nghiên cứu tại Việt Nam, do TS. Nguyễn Thị Thanh Hà chủ trì, cho thấy đa số trẻ từ 24-27 tháng tuổi đã bắt đầu chơi những trò chơi giả bộ đầu tiên, phản ánh sinh hoạt hàng ngày.

1.2. Hai giai đoạn phát triển cốt lõi của trò chơi giả bộ ở trẻ

Trò chơi giả bộ phát triển qua hai giai đoạn chính. Giai đoạn một là trò chơi phản ánh sinh hoạt, đặc trưng của trẻ dưới ba tuổi, nơi trẻ mô phỏng các hoạt động quen thuộc như “cho em ăn”, “tắm cho em”. Ở giai đoạn này, vai chơi và chủ đề chưa rõ ràng, trẻ thường chơi một mình. Giai đoạn hai là trò chơi đóng vai theo chủ đề, dạng hoàn chỉnh và là hoạt động trung tâm của trẻ mẫu giáo. Trong giai đoạn này, vai chơi và chủ đề trở nên rõ ràng, các mối quan hệ xã hội được thiết lập, và trẻ bắt đầu chơi theo nhóm. Sự chuyển biến giữa hai giai đoạn thường diễn ra vào cuối năm ba tuổi, phản ánh sự phát triển vượt bậc về đời sống tâm lý – xã hội của trẻ.

II. Thách thức khi xây dựng kế hoạch tổ chức trò chơi cho trẻ

Việc xây dựng kế hoạch tổ chức trò chơi cho trẻ mẫu giáo đối mặt với nhiều thách thức, đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc về tâm lý lứa tuổi. Một trong những khó khăn lớn nhất là làm thế nào để chuyển đổi từ các hoạt động đơn lẻ, tản mạn sang các trò chơi có chủ đề và mục đích rõ ràng. Ở giai đoạn đầu, hành động chơi của trẻ thường lẫn lộn với hành động khám phá đồ vật, trẻ có thể dùng thìa để gõ thay vì để xúc ăn. Giáo viên cần có phương pháp tổ chức hoạt động vui chơi khéo léo để định hướng trẻ sử dụng đồ vật đúng chức năng xã hội của nó trong bối cảnh chơi. Thách thức thứ hai là thúc đẩy sự tương tác xã hội. Trẻ nhỏ có xu hướng chơi một mình hoặc chơi song song bên cạnh bạn mà không có sự hợp tác. Việc khơi gợi nhu cầu chơi cùng bạn, phân vai và phối hợp hành động là một nhiệm vụ phức tạp. Hơn nữa, việc đảm bảo nội dung chơi lành mạnh, tích cực cũng là một vấn đề. Trẻ có thể mô phỏng cả những hành vi tiêu cực quan sát được. Do đó, tài liệu giảng dạy mầm non cần cung cấp những định hướng cụ thể để giáo viên có thể uốn nắn kịp thời, giúp trẻ xây dựng các chuẩn mực hành vi đúng đắn. Việc cân bằng giữa tính tự do, sáng tạo của trẻ và mục tiêu giáo dục của giáo viên cũng là một thách thức không nhỏ, đòi hỏi sự linh hoạt và nhạy bén trong từng tình huống.

2.1. Khó khăn trong việc định hướng nội dung và hành động chơi

Ở tuổi mẫu giáo bé, hành động chơi của trẻ thường tản mạn, thiếu logic và chịu ảnh hưởng mạnh mẽ bởi những ấn tượng tức thời. Ví dụ, một trẻ đang chơi trò “Bác sĩ” có thể “tiêm” cho bệnh nhân trước khi “khám bệnh” vì hành động tiêm gây ấn tượng sâu sắc hơn. Giáo viên phải đối mặt với thách thức hướng dẫn trẻ thực hiện các thao tác theo một trình tự hợp lý mà không can thiệp thô bạo, làm mất đi tính tự nhiên của trò chơi. Việc này đòi hỏi sự gợi mở tinh tế để trẻ tự nhận ra và điều chỉnh hành vi của mình.

2.2. Vấn đề chuyển đổi từ chơi một mình sang chơi hợp tác nhóm

Đặc trưng của trẻ ấu nhi và đầu tuổi mẫu giáo là chơi một mình. Mỗi trẻ theo đuổi ý tưởng riêng và chưa có khả năng hợp tác. Thách thức đặt ra cho giáo viên là tạo ra môi trường và tình huống để trẻ bắt đầu chú ý đến trò chơi của bạn, từ đó nảy sinh nhu cầu chơi chung. Quá trình này cần sự dẫn dắt khéo léo, chẳng hạn như gợi ý trẻ giúp đỡ bạn trong trò chơi, hoặc sắp xếp đồ chơi chung để khuyến khích sự tương tác. Việc giải quyết xung đột khi trẻ tranh giành đồ chơi cũng là một kỹ năng quan trọng mà giáo viên cần trang bị để duy trì không khí chơi tích cực.

III. Phương pháp hướng dẫn trò chơi phản ánh sinh hoạt hiệu quả

Trò chơi phản ánh sinh hoạt là nền tảng của hoạt động vui chơi ở trẻ ấu nhi. Để tổ chức hiệu quả, phương pháp tổ chức hoạt động vui chơi cần tập trung vào việc tạo ra một môi trường hấp dẫn và giàu tính gợi mở. Việc chuẩn bị và sắp xếp đồ dùng, đồ chơi một cách có chủ đích là yêu cầu tiên quyết. Một góc chơi được bài trí mô phỏng các sinh hoạt quen thuộc như ăn, ngủ, tắm sẽ kích thích trẻ nảy sinh dự định chơi một cách tự nhiên. Giáo viên đóng vai trò là người đồng hành, cùng chơi với trẻ để làm mẫu các hành động, đồng thời khơi gợi các tình huống tưởng tượng. Ví dụ, khi trẻ đang “bế em”, cô có thể giả vờ ho để gợi ý tình huống “em bé bị lạnh”. Đối với trẻ nhỏ, việc làm mẫu trực tiếp là rất cần thiết để trẻ hình thành kỹ năng chơi. Giáo viên cần khuyến khích trẻ sử dụng vật thay thế, vật tưởng tượng để phát triển tư duy trừu tượng. Thay vì chỉ dẫn trẻ mô phỏng hành động, cần tập trung vào việc thể hiện cả lời nói và tình cảm, giúp trẻ học cách biểu đạt cảm xúc. Các giáo án hoạt động góc lớp lá cần thiết kế các hoạt động chi tiết, từ việc chuẩn bị môi trường đến cách gợi mở, can thiệp và kết thúc trò chơi một cách nhẹ nhàng, tạo cho trẻ sự hứng thú chờ đợi những lần chơi tiếp theo.

3.1. Bí quyết tạo môi trường chơi kích thích trí tưởng tượng

Môi trường là yếu tố quyết định sự thành công của trò chơi phản ánh sinh hoạt. Đồ chơi cần được sắp xếp theo từng không gian chức năng rõ ràng, ví dụ góc gia đình có giường, bàn ăn; góc bác sĩ có ống nghe, hộp thuốc. Đồ chơi không chỉ cần đẹp mà còn phải đa dụng, có khả năng thay thế cho nhiều vật dụng khác nhau. Giáo viên có thể chủ động giới thiệu các vật thay thế (ví dụ: dùng khối gỗ làm điện thoại) và làm mẫu cách sử dụng chúng để trẻ dần làm quen và chủ động tìm kiếm vật thay thế cho ý tưởng chơi của mình. Điều này giúp trò chơi trở nên linh hoạt và thúc đẩy mạnh mẽ khả năng sáng tạo của trẻ.

3.2. Vai trò của giáo viên Từ người làm mẫu đến người gợi mở

Vai trò của giáo viên thay đổi theo độ tuổi của trẻ. Với trẻ cuối tuổi hài nhi, đầu tuổi ấu nhi, cô giáo là người làm mẫu, trực tiếp tham gia và hướng dẫn từng thao tác. Khi trẻ lớn hơn (cuối tuổi ấu nhi), vai trò của cô chuyển sang người phụ họa, khích lệ. Thay vì chỉ đạo, cô đặt những câu hỏi mở (“Bác sĩ ơi, em bé bị bệnh gì?”) để đặt trẻ vào vai chơi và khuyến khích trẻ tự phát triển tình huống. Sự khích lệ đúng lúc giúp trẻ tự tin hơn vào ý tưởng của mình và làm cho nội dung chơi ngày càng phong phú.

IV. Hướng dẫn tổ chức hoạt động vui chơi theo chủ đề chuyên sâu

Khi trẻ bước vào tuổi mẫu giáo, hoạt động vui chơi theo chủ đề (trò chơi đóng vai) trở thành hoạt động chủ đạo, phản ánh sự phát triển vượt bậc về nhận thức và xã hội. Phương pháp tổ chức hoạt động vui chơi ở giai đoạn này tập trung vào việc giúp trẻ nhập vai, thiết lập các mối quan hệ xã hội và tuân thủ các quy tắc chơi. Yếu tố cốt lõi là vai chơi, nơi trẻ ướm mình vào vị trí của người lớn và thực hiện các chức năng xã hội. Giáo viên cần giúp trẻ hiểu rõ các vai trong một chủ đề (ví dụ: trong chủ đề “Bệnh viện” có bác sĩ, y tá, bệnh nhân) và mối quan hệ giữa các vai đó. Bản chất của trò chơi không nằm ở các thao tác kỹ thuật, mà ở “ý nghĩa” xã hội được thể hiện qua thái độ, lời nói và tình cảm. Ví dụ, một “bác sĩ” không chỉ khám bệnh, mà còn phải thể hiện sự ân cần, cảm thông với “bệnh nhân”. Việc tổ chức tốt các hoạt động khám phá khoa học nhỏ trong trò chơi (ví dụ: tìm hiểu về dụng cụ y tế) có thể làm giàu thêm nội dung chơi. Qua đó, một “xã hội trẻ em” được hình thành, nơi trẻ học cách hợp tác, giải quyết xung đột và tự điều chỉnh hành vi, tạo tiền đề cho việc hình thành nhân cách.

4.1. Cách giúp trẻ nhập vai và thiết lập quan hệ xã hội trong trò chơi

Để trẻ nhập vai thành công, giáo viên cần làm giàu vốn sống cho trẻ thông qua các hoạt động như kể chuyện, xem tranh ảnh, tham quan thực tế. Trước khi chơi, cô có thể trò chuyện với trẻ về các nhân vật trong chủ đề, công việc và cách họ ứng xử với nhau. Trong quá trình chơi, cô đóng vai trò là một người bạn chơi, khéo léo dẫn dắt và điều chỉnh mối quan hệ giữa các vai. Chẳng hạn, cô có thể nhập vai một “khách hàng” để tương tác với nhóm chơi “cửa hàng”, qua đó làm mẫu các hành vi giao tiếp phù hợp như chào hỏi, cảm ơn. Điều này giúp trẻ mô phỏng và tái tạo lại các mối quan hệ xã hội một cách tự nhiên.

4.2. Phát triển kỹ năng xã hội của trẻ mầm non thông qua nhóm chơi

Trò chơi đóng vai theo chủ đề là môi trường lý tưởng để phát triển kỹ năng xã hội của trẻ mầm non. Khi tham gia nhóm chơi, trẻ học cách thương lượng, phân công vai trò, chia sẻ đồ chơi và giải quyết mâu thuẫn. Một “xã hội trẻ em” được hình thành với những quy tắc riêng. Giáo viên cần quan sát và hỗ trợ khi cần thiết, đặc biệt là hướng dẫn trẻ cách tổ chức nhóm, luân phiên vai chơi để mọi trẻ đều có cơ hội trải nghiệm. Việc khuyến khích các nhóm chơi liên kết với nhau (ví dụ: nhóm “gia đình” đưa con đến nhóm “phòng khám”) sẽ mở rộng các mối quan hệ và làm cho trò chơi trở nên phức tạp, thú vị hơn.

V. Ứng dụng thực tiễn Phát triển nhận thức qua trò chơi

Hoạt động vui chơi không chỉ mang tính giải trí mà còn là con đường hiệu quả nhất để phát triển nhận thức qua trò chơi cho trẻ mầm non. Trò chơi giả bộ, đặc biệt là trò chơi đóng vai theo chủ đề, đòi hỏi trẻ phải vận dụng tư duy, trí nhớ và trí tưởng tượng một cách tích cực. Khi đóng vai một bác sĩ, trẻ phải nhớ lại các hành động khám bệnh, sử dụng ngôn ngữ chuyên môn một cách đơn giản và thể hiện thái độ phù hợp. Quá trình này củng cố các biểu tượng về thế giới xã hội và nghề nghiệp. Hơn nữa, việc sử dụng các vật thay thế là một bài tập tuyệt vời cho tư duy trừu tượng, khi một khối gỗ có thể là điện thoại, là bánh mì, hay là ô tô. Các trò chơi vận động cho trẻ mầm non cũng có thể được lồng ghép vào chủ đề chơi, ví dụ như trò “Mèo đuổi chuột” trong chủ đề động vật, vừa giúp trẻ rèn luyện vận động tinh và vận động thô, vừa làm phong phú thêm nội dung. Các trò chơi dân gian cũng là nguồn tài nguyên quý giá, giúp trẻ kết nối với văn hóa truyền thống. Thông qua việc giải quyết các “tình huống có vấn đề” trong trò chơi, trẻ học được kỹ năng lập kế hoạch, ra quyết định và đánh giá kết quả, những năng lực nhận thức cốt lõi cho sự phát triển toàn diện.

5.1. Ví dụ về trò chơi vận động cho trẻ mầm non lồng ghép chủ đề

Việc tích hợp trò chơi vận động cho trẻ mầm non vào các chủ đề lớn giúp tăng cường hứng thú và hiệu quả giáo dục. Ví dụ, trong chủ đề “Giao thông”, có thể tổ chức trò chơi “Lái xe ô tô và chim sẻ”, yêu cầu trẻ làm “ô tô” di chuyển và dừng lại theo tín hiệu, trong khi các trẻ khác làm “chim sẻ” bay nhảy. Trò chơi này không chỉ rèn luyện phản xạ, sự nhanh nhẹn mà còn củng cố kiến thức về luật lệ giao thông một cách tự nhiên. Tương tự, hoạt động ngoài trời cho trẻ 5-6 tuổi có thể là trò “Vượt chướng ngại vật” trong chủ đề “Chú bộ đội”, giúp phát triển sức mạnh, sự khéo léo và tinh thần đồng đội.

5.2. Vai trò của trò chơi dân gian cho lứa tuổi mầm non

Các trò chơi dân gian cho lứa tuổi mầm non như “Kéo co”, “Rồng rắn lên mây”, “Bịt mắt bắt dê” mang lại giá trị giáo dục to lớn. Chúng không chỉ giúp trẻ phát triển thể chất, ngôn ngữ (qua các bài đồng dao) mà còn bồi dưỡng tình yêu quê hương, đất nước và tinh thần tập thể. Những trò chơi này thường có luật chơi đơn giản, dễ nhớ, phù hợp với đặc điểm nhận thức của trẻ. Việc đưa trò chơi dân gian vào kế hoạch hoạt động hàng ngày là một phương pháp hiệu quả để làm phong phú đời sống tinh thần và gìn giữ bản sắc văn hóa cho thế hệ tương lai.

VI. Kết luận Hướng tới tích hợp giáo án Steam mầm non

Giáo trình tổ chức hoạt động vui chơi cho trẻ mầm non đã chứng minh vai trò không thể thay thế của trò chơi trong sự phát triển toàn diện của trẻ. Từ những hành động mô phỏng đơn giản trong trò chơi phản ánh sinh hoạt, trẻ tiến đến việc tái tạo các mối quan hệ xã hội phức tạp trong trò chơi đóng vai theo chủ đề. Quá trình này là nền tảng vững chắc cho sự hình thành nhân cách, phát triển ngôn ngữ, tư duy và các kỹ năng xã hội. Hướng đi tương lai của việc tổ chức hoạt động vui chơi là tích hợp với các phương pháp giáo dục hiện đại, đặc biệt là giáo án Steam mầm non. Thay vì chỉ chơi với các đồ vật có sẵn, trẻ có thể được khuyến khích tự tạo ra đồ chơi (Engineering, Art), khám phá nguyên lý hoạt động của chúng (Science, Technology) và sử dụng các khái niệm toán học đơn giản để thiết kế (Mathematics). Ví dụ, trong chủ đề “Xây dựng”, trẻ không chỉ đóng vai kỹ sư mà còn tự thiết kế và xây dựng các công trình từ vật liệu tái chế, đo đạc, tính toán. Sự kết hợp này không chỉ nâng cao giá trị học thuật của hoạt động vui chơi mà còn nuôi dưỡng niềm đam mê sáng tạo và khám phá, chuẩn bị hành trang vững chắc cho trẻ bước vào các cấp học tiếp theo và trở thành những công dân toàn cầu trong tương lai.

6.1. Tổng kết vai trò trung tâm của trò chơi đóng vai theo chủ đề

Trò chơi đóng vai theo chủ đề giữ vị trí trung tâm vì nó mô phỏng lại xã hội người lớn, cho phép trẻ gia nhập vào các mối quan hệ xã hội và thực hành các chức năng xã hội. Theo Leonchiep, hành động chơi mang tính khái quát, mô phỏng lại cái điển hình, cái chung. Chính trong môi trường “giả vờ” này, nhân cách của trẻ bắt đầu được hình thành, trẻ học được các quy tắc ứng xử và chuẩn mực đạo đức. Hoạt động này ảnh hưởng sâu sắc đến tất cả các loại trò chơi khác, làm cho chúng trở nên hấp dẫn và giàu ý nghĩa hơn đối với trẻ mẫu giáo.

6.2. Tương lai của hoạt động vui chơi Tích hợp và sáng tạo

Tương lai của việc tổ chức hoạt động vui chơi nằm ở khả năng tích hợp liên môn và phát huy tối đa tính sáng tạo của trẻ. Việc lồng ghép các yếu tố của STEAM vào trò chơi đóng vai theo chủ đề sẽ mở ra những cơ hội học tập vô tận. Trẻ không chỉ là người tham gia trò chơi mà còn là người kiến tạo, nhà phát minh. Một môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm thực sự là nơi mà hoạt động chơi và học hòa quyện làm một, nơi mọi ý tưởng của trẻ đều được trân trọng và khuyến khích, tạo ra một thế hệ học sinh chủ động, sáng tạo và có khả năng giải quyết vấn đề.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Tổ chức hoạt động vui chơi cho trẻ mầm non là học phần nghiệp vụ chuyên ngành cốt lõi thuộc chương trình đào tạo Cử nhân và Sau đại học ngành Giáo dục Mầm non. Tài liệu cung cấp hệ thống cơ sở lý luận và phương pháp sư phạm nhằm trang bị cho sinh viên năng lực tổ chức, điều khiển và đánh giá các hoạt động vui chơi của trẻ từ giai đoạn ấu nhi đến mẫu giáo.

Về chuẩn đầu ra, giáo trình giúp người học:

• Phân tích được quy luật phát sinh, phát triển tâm lý của trẻ thông qua hoạt động chơi;
• Phân biệt rõ các hình thức chơi đặc trưng cho từng lứa tuổi (từ trò chơi phản ánh sinh hoạt đến trò chơi đóng vai theo chủ đề);
• Thiết kế môi trường hoạt động, lựa chọn đồ chơi, sử dụng vật thay thế và vận dụng các kỹ thuật sư phạm gián tiếp để định hướng hành vi, cảm xúc và quan hệ xã hội của trẻ.

Cấu trúc giáo trình tiếp cận logic phát triển lứa tuổi và tâm lý học hoạt động: đi từ các tiền đề tâm lý của hoạt động chơi trong mối quan hệ với hoạt động với đồ vật, phân tích bản chất hai giai đoạn phát triển của trò chơi giả bộ, đến việc cụ thể hóa phương pháp hướng dẫn theo từng nhóm tuổi (cuối tuổi hài nhi, ấu nhi, mẫu giáo bé, mẫu giáo nhỡ, mẫu giáo lớn) và hệ thống giáo án thực hành chi tiết.

Điểm đặc sắc của tài liệu là sự kết hợp chặt chẽ giữa các nền tảng lý thuyết kinh điển của tâm lý học hoạt động Liên Xô (E.V. Zvorughina, E.I. Fratkina, A.N. Leontiev, N.Y. Mikhailenko) với các kết quả nghiên cứu thực nghiệm giáo dục mầm non tại Việt Nam (tiêu biểu là các công trình nghiên cứu do TS. Nguyễn Thị Thanh Hà - Vụ Giáo dục Mầm non chủ trì).

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Nội dung trọng tâm của chương "Phương pháp hướng dẫn trò chơi ở trường mầm non" tập trung vào hệ thống trò chơi giả bộ với tiến trình phát triển từ dạng đơn giản đến hoàn chỉnh:

[Hoạt động với đồ vật] 
         │
         ▼ (24 - 27 tháng tuổi)
[Trò chơi phản ánh sinh hoạt] (Giai đoạn đơn giản: Chơi một mình / Chơi cạnh bạn)
         │
         ▼ (Cuối 3 tuổi - Mẫu giáo)
[Trò chơi đóng vai theo chủ đề] (Giai đoạn hoàn chỉnh: Hình thành "Xã hội trẻ em")
         │
         ▼ (Mẫu giáo lớn: 5 - 6 tuổi)
[Trò chơi có luật] ("Luật nổi, Vai chìm" - Tiền đề học tập trường học)

1. Bản chất và sự hình thành trò chơi giả bộ: Phân tích quá trình chuyển hóa từ hoạt động thực hành với đồ vật (thao tác kỹ thuật quy định bởi cấu tạo cơ học) sang hoạt động lĩnh hội ý nghĩa xã hội và sơ đồ khái quát cách sử dụng đồ dùng, đồ chơi.
2. Giai đoạn 1 – Trò chơi phản ánh sinh hoạt (Tuổi ấu nhi): Khảo sát dạng sơ khai của trò chơi giả bộ xuất hiện ở mốc 24–27 tháng tuổi; phân tích đặc trưng trẻ chưa có vai chơi rõ ràng, hành vi chơi gắn liền với trải nghiệm sinh hoạt cá nhân (cho ăn, ngủ, tắm) và phương thức chơi chủ yếu là chơi một mình hoặc chơi cạnh bạn.
3. Giai đoạn 2 – Trò chơi đóng vai theo chủ đề (Tuổi mẫu giáo): Khảo sát dạng hoàn chỉnh của trò chơi giả bộ; xác định tiêu chí hành động vai (xuất hiện sau 30 tháng tuổi), năng lực mô phỏng các mối quan hệ xã hội và sự hình thành "xã hội trẻ em" với các thủ lĩnh và dư luận chung.
4. Chức năng ký hiệu – tượng trưng trong trò chơi: Hệ thống hóa 3 nhóm ký hiệu cốt lõi được trẻ sử dụng: ký hiệu về vai chơi, ký hiệu về hành động theo vai, và ký hiệu về đồ chơi (sử dụng vật thay thế, vật tưởng tượng).
5. Phương pháp tổ chức phân hóa theo độ tuổi: Quy trình hướng dẫn trẻ cuối hài nhi (12–24 tháng), cuối ấu nhi, mẫu giáo bé (3–4 tuổi), mẫu giáo nhỡ (4–5 tuổi) và mẫu giáo lớn (5–6 tuổi).
6. Hệ thống bài tập thực hành tổ chức trò chơi: Cung cấp mục tiêu cần đạt, khâu chuẩn bị môi trường và tiến trình điều khiển cho các trò chơi mẫu: "Cho em ăn", "Cho em ngủ", "Tắm rửa cho em", "Chữa bệnh cho em", "Đi công viên", "Mẹ con", "Cửa hàng bách hóa".

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Các lý thuyết phát triển (Fundamental Theories):
  • Luận điểm của E.V. Zvorughina về tính ước lệ của trò chơi xuất hiện khi trẻ lên ba, phân định ranh giới giữa hành động khám phá công cụ thực dụng và hành động chơi nhằm mục đích tưởng tượng.
  • Tiêu chí của E.I. Fratkina về việc trò chơi giả bộ chính thức ra đời khi công cụ được thay thế một cách linh hoạt bằng các vật thể khác nhau.
  • Quan điểm của A.N. Leontiev (Leonchiep): hành động chơi không phải là sao chép nguyên xi hiện thực mà là sự mô phỏng mang tính khái quát, phản ánh cái chung, cái điển hình của các quy tắc hành vi xã hội.
  • Lý thuyết của N.Y. Mikhailenko về các mức độ phát triển của kỹ năng chơi với đồ chơi hình tượng, vật thay thế và vật tưởng tượng.
• Nguyên tắc cốt lõi (Core Principles):
  • Tôn trọng tính tự nguyện, tự chủ của trẻ; nghiêm cấm sự can thiệp thô bạo, áp đặt kịch bản của người lớn.
  • Phân định rõ giữa "nghĩa" (chuỗi thao tác kỹ thuật với đồ vật) và "ý" (động cơ, thái độ, mối quan hệ xã hội giữa các vai). Trong trò chơi đóng vai theo chủ đề, "ý" giữ vai trò quyết định, "nghĩa" giữ vai trò phương tiện bổ trợ.
• Khung cấu trúc tiến trình (Essential Frameworks): Khung chuyển tiếp từ trò chơi đóng vai ("vai nổi, luật chìm") sang trò chơi có luật ("luật nổi, vai chìm") ở cuối giai đoạn mẫu giáo lớn.

┌───────────────────────────────┬──────────────────────────────────────────────────────────────┐
│ Tiêu chí so sánh              │ Trò chơi phản ánh sinh hoạt (Ấu nhi)                         │ Trò chơi đóng vai theo chủ đề (Mẫu giáo)     │
├───────────────────────────────┼──────────────────────────────────────────────────────────────┼──────────────────────────────────────────────┤
│ Lứa tuổi đặc trưng            │ Dưới 3 tuổi (chủ yếu 24 - 27 tháng)                          │ 3 - 6 tuổi (Mẫu giáo bé, nhỡ, lớn)           │
│ Tính chất vai chơi            │ Mờ nhạt, chỉ mô phỏng thao tác việc làm                      │ Rõ ràng, trẻ tự nhận vai và hành động theo vai│
│ Quan hệ xã hội                │ Chơi một mình, chơi bên cạnh bạn                             │ Hợp tác nhóm, hình thành "xã hội trẻ em"     │
│ Khả năng dùng vật thay thế    │ Sơ khai, phụ thuộc vào hướng dẫn của cô                      │ Linh hoạt, tự trừu xuất công dụng đồ vật     │
│ Cơ chế vận hành               │ Mô phỏng sinh hoạt trực tiếp của bản thân                     │ Mô hình hóa quan hệ xã hội của người lớn     │
└───────────────────────────────┴──────────────────────────────────────────────────────────────┴──────────────────────────────────────────────┘

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng chuyên môn (Technical Skills): Thiết kế và phân vùng các góc hoạt động (khám bệnh, gia đình, xây dựng, bán hàng); kỹ thuật chuẩn bị đồ dùng đa chức năng; kỹ năng chế tạo đồ chơi từ phế liệu; kỹ năng làm mẫu chuỗi thao tác xã hội chuẩn mực.
• Kỹ năng phân tích (Analytical Skills): Quan sát và đánh giá mức độ phát triển của hành động chơi; nhận diện các biểu hiện hành vi lệch lạc hoặc thao tác vô cảm (quát mắng búp bê, giành đồ chơi, độc quyền vai); đánh giá sự xuất hiện của "thủ lĩnh" và cấu trúc tương tác trong nhóm trẻ.
• Năng lực sư phạm thực hành (Practical Competencies): Kỹ năng nhập vai phụ trợ để xử lý xung đột và điều chỉnh hành vi của trẻ mà không phá vỡ không khí chơi; kỹ năng đặt câu hỏi gợi mở tạo tình huống có vấn đề (problem-solving situations); kỹ năng liên kết các nhóm chơi đơn lẻ thành một hệ thống chủ đề mở rộng.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Tiếp cận sư phạm (Pedagogical Approach)

Giáo trình xây dựng phương pháp giảng dạy dựa trên mô hình phân tích hành vi và giải quyết tình huống thực nghiệm sư phạm. Người học không chỉ tiếp cận các định nghĩa lý thuyết mà được tiếp cận thông qua chuỗi tình huống mô phỏng chi tiết các tương tác thực tế giữa giáo viên và trẻ trong góc chơi.

Bài tập và phân tích tình huống (Case Studies)

Tài liệu cung cấp các tình huống thực tế nhằm rèn luyện tư duy sư phạm:

• Tình huống thao tác kỹ thuật và cảm xúc: Xử lý trường hợp trẻ thực hiện chuỗi thao tác đúng kỹ thuật nhưng thiếu cảm xúc (xúc cơm im lặng, vứt búp bê xuống sàn) thông qua biện pháp hướng dẫn trẻ bộc lộ tình cảm, lời nói âu yếm.
• Tình huống trật tự logic của hành động: Xử lý trường hợp trẻ đóng vai bác sĩ chưa khám bệnh đã thực hiện thao tác tiêm thuốc bằng cách đặt câu hỏi gợi ý logic: "Em bé bị bệnh gì mà phải tiêm? Khám xem em bị bệnh gì đã chứ bác sĩ!".
• Tình huống hành vi lệch lạc trong quan hệ vai: Xử lý hiện tượng "cô giáo" liên tục quát mắng "học sinh" bằng biện pháp giáo viên nhập vai "cô hiệu trưởng" đến thăm lớp để điều chỉnh hành vi một cách tự nhiên.
• Tình huống tổ chức nhóm: Khắc phục hiện tượng trẻ có xu hướng độc quyền làm thủ lĩnh hoặc trẻ nhút nhát không dám nhận vai thông qua kỹ thuật luân phiên vai chơi.

Đánh giá và hướng dẫn tự học

• Phương pháp đánh giá: Đánh giá kết hợp giữa kiểm tra lý thuyết (nắm vững các mốc phát triển tâm lý của Zvorughina, Fratkina, Nguyễn Thị Thanh Hà), bài tập thiết kế kịch bản hoạt động chơi, và thi thực hành tổ chức hoạt động chơi trên trẻ thực nghiệm.
• Hướng dẫn tự học: Sinh viên thực hiện quan sát định kỳ tại các cơ sở thực hành mầm non, lập bảng ghi chép hành vi chơi theo các tiêu chí: mức độ dùng vật thay thế, khả năng nhập vai, ngôn ngữ đối thoại và khả năng giải quyết xung đột nhóm.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Căn cứ thực nghiệm giáo dục mầm non Việt Nam: Điểm nổi bật mang tính học thuật của giáo trình là việc sử dụng dữ liệu từ đề tài nghiên cứu của Vụ Giáo dục Mầm non do TS. Nguyễn Thị Thanh Hà chủ trì. Dữ liệu thực nghiệm xác định rõ:
  • Trẻ em Việt Nam bắt đầu xuất hiện trò chơi phản ánh sinh hoạt ở mốc 24–27 tháng tuổi;
  • Trẻ dưới 30 tháng tuổi chưa hình thành khả năng thực hiện hành động vai;
  • Bước chuyển biến từ trò chơi phản ánh sinh hoạt sang trò chơi đóng vai theo chủ đề diễn ra vào những tháng cuối của năm 3 tuổi.
• Hệ thống hóa chức năng ký hiệu – tượng trưng: Làm rõ bản chất sự phát triển nhận thức bậc cao của trẻ khi chuyển từ hành động với vật thật sang hành động với vật thay thế (dùng mẩu gỗ làm thìa, dùng que làm nhiệt kế, dùng ngón tay làm máy ảnh), tạo tiền đề phát triển chức năng biểu trưng của tư duy.
• Tính kết nối thực tiễn với mô hình trường học: Giáo trình chỉ rõ mối liên hệ giữa trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trẻ mẫu giáo lớn (5–6 tuổi) với việc hình thành ý thức tuân thủ quy tắc và chuẩn bị tâm thế cho hoạt động học tập có chủ định ở bậc tiểu học.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên và học viên chuyên ngành: Dành cho sinh viên năm thứ 2, năm thứ 3 các hệ đào tạo Cao đẳng, Đại học ngành Giáo dục Mầm non; học viên cao học chuyên ngành Giáo dục học (chuyên hướng Giáo dục Mầm non) và Tâm lý học Phát triển.
• Kiến thức tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành các học phần nền tảng: Tâm lý học trẻ em lứa tuổi mầm non, Giáo dục học mầm non đại cương, và Sinh lý học trẻ em.
• Giảng viên: Sử dụng làm tài liệu giảng dạy chính khóa, cơ sở biên soạn đề cương chi tiết học phần, hướng dẫn thực hành sư phạm và xây dựng ngân hàng đề thi đánh giá năng lực nghề nghiệp.
• Cán bộ quản lý và giáo viên thực hành: Tài liệu tham khảo chuẩn mực cho giáo viên tại các trường mầm non công lập và tư thục, chuyên viên phụ trách chuyên môn mầm non tại các Phòng và Sở Giáo dục và Đào tạo trong công tác bồi dưỡng thường xuyên.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phục vụ cho những đối tượng học tập nào?

Giáo trình được biên soạn phục vụ sinh viên đại học, học viên cao học ngành Giáo dục Mầm non, đồng thời là tài liệu chuẩn cho giáo viên mầm non nghiên cứu phương pháp tổ chức hoạt động vui chơi.

2. Người học cần trang bị kiến thức nền tảng nào trước khi tiếp cận học phần?

Cần nắm vững kiến thức về tâm lý học phát triển lứa tuổi mầm non (đặc biệt là quy luật chuyển giao hoạt động chủ đạo từ hoạt động với đồ vật sang hoạt động vui chơi), sinh lý thần kinh trẻ em và nguyên lý giáo dục mầm non.

3. Điểm khác biệt học thuật cốt lõi của giáo trình so với các tài liệu khác là gì?

Tài liệu phân định ranh giới bản chất giữa "nghĩa" (thao tác kỹ thuật với công cụ) và "ý" (động cơ, quan hệ xã hội của vai), đồng thời tích hợp các mốc phát triển tâm lý thực nghiệm của trẻ em Việt Nam do TS. Nguyễn Thị Thanh Hà khảo sát.

4. Phương pháp tự học giáo trình như thế nào để đạt hiệu quả cao nhất?

Người học nên kết hợp đối chiếu các luận điểm lý thuyết của Zvorughina, Fratkina, Mikhailenko với việc quan sát trực tiếp hành vi của trẻ ở các góc chơi tại trường mầm non, đồng thời thực hành thiết kế các kịch bản chơi theo đúng quy trình độ tuổi.

5. Giáo trình có cung cấp các kịch bản hướng dẫn mẫu không?

Có. Giáo trình tích hợp hệ thống kịch bản và tiến trình tổ chức hoàn chỉnh cho các trò chơi phản ánh sinh hoạt ("Cho em ăn", "Cho em ngủ", "Tắm rửa", "Chữa bệnh", "Đi công viên") và trò chơi đóng vai theo chủ đề ("Mẹ con", "Cửa hàng bách hóa", "Phòng khám răng", "Dạy học", "Đi tàu hỏa").

---

Kết luận

Giáo trình Tổ chức hoạt động vui chơi cho trẻ mầm non hệ thống hóa toàn diện lý luận và phương pháp hướng dẫn hoạt động chơi của trẻ từ lứa tuổi ấu nhi đến mẫu giáo. Giá trị cốt lõi của tài liệu nằm ở việc xác lập cơ sở khoa học cho sự phát triển của trò chơi giả bộ, phân tích sâu sắc chức năng ký hiệu – tượng trưng và cung cấp phương pháp can thiệp sư phạm gián tiếp nhằm hình thành nhân cách của trẻ.

Lộ trình học tập hiệu quả đòi hỏi người học đi từ việc làm chủ các khái niệm lý luận, phân tích các mốc phát triển thực nghiệm, đến việc thực hành thiết kế môi trường và điều khiển các chủ đề chơi trong môi trường giáo dục mầm non. Để mở rộng kiến thức, người học nên kết hợp nghiên cứu các tài liệu chuyên sâu về tâm lý học lứa tuổi, phương pháp tổ chức trò chơi học tập và trò chơi vận động.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ế cio trinn 16 cx LB CHOAT DONG VUI CHOI CHO TRE MAM NON Chương PHƯƠNG PHÁP HƯỚNG DẪN TRÒ CHƠI Ở TRƯỜNG MẦM NON 1. TRÒ CHƠI GIÁ BỘ* 1. Khái niệm Như đã trình bày trên đây, chơi là hoạt động đặc trưng của trẻ em lứa tuổi mầm non. Mầm mống của chơi được nảy sinh rất sớm ~ ngay từ tuổi ấu nhì.

Trong hoạt động với thế giới dé vat, được sự hướng dất của người lớn, trẻ tiếp thu, lĩnh hội phương thức sử dụng đồ vật. Cans tiếp xúc nhiều với đổ vật, cách sử dụng đổ vật, đồ chơi càng trở nên phong phú và mang tính khái quát. Nhờ tính khái quát về cach sit dung ‹ đổ dùng, đổ chơi mà đứa trẻ thực hiện được những hành động tượng trưng (giả bộ) — trò chơi xuất hiện. Thoạt đầu chỉ là những hành độn§ mô phỏng một việc làm liên quan trực tiếp đến cuộc sống của trẻ hoặt những việc làm của người khác mà trẻ quan sát được (cho bé an, cho ex bé ngủ.) sau dẫn trẻ mô phỏng nhiều việc làm theo một vai (ngÈẺ nghiệp) nào đó trong xã hội (vai bác sĩ, vai người mẹ, vai chú lái Xe: Như vậy, có thể hiểu trò chơi giả.

bộ là trò chơi mà trẻ mô phŠnễ những hành động, uiệc lam nào đó của nguồi lớn trong xã hội GEề như thái d va cáo mốt quan hệ sẽ hội của họ bằng những công © tượng trưng trong hoàn cảnh tưông tượng của trẻ. Giáo trình TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG VUI CHƠI CHO TRẺ MẦM NON Be ⁄ mg 2. Sự hình thành và phát triển trò chơi giả bộ của trẻ em. lứa tuổi mầm non 2.

Từ hoạt động uới đồ uật đến sự xuất hiện trò chơi giả bộ Ngay từ những tháng đầu tiên của cuộc đời, cháu bé đã rất thích thú với những dai lụa nhiều màu sắc, biết lắng nghe tiếng rung của. cái xúc xắc hay vươn theo quả bóng lăn trước mặt. Khi lẫm chẫm biết. đi, hễ vớ được cái gì là loay hoay đùa nghịch với cái đó (tháo ra, lắp vào, đập, gõ, ném.), hễ gặp một đổ vật nào là tìm cách bắt chước người lớn sử dụng nó.

Nhờ sự bắt chước đó mà hành động với đổ vật được dẫn hình thành ở trẻ. Trong quá trình hành động với đồ vật, trẻ lĩnh hội trước hết sơ đổ khái quát của hành động có liên quan tới ý. nghĩa xã hội của nó (ý nghĩa hành động). Sau đó trẻ dần dần gắn từng.

thao tác riêng lẻ với hình dạng tự nhiên của đồ vật và hoàn cảnh thực. hiện các hành động với đổ vật ấy (mặt kĩ thuật của hành động). Từ tính chất hai mặt và việc lĩnh hội không đồng thời hai mặt đó của hành động với dé vat, nảy sinh hai hoạt động khác nhau. Một là hoạt.

động thực hành có tính chất thực dụng mà nội dung chủ yếu là việc thực hiện các thao tác chịu sự quy định bởi cấu tạo của đồ vật. Hai là hoạt động với ý nghĩa của đổ vật, với sơ đổ khái quát cách sử dụng. chúng trong các tình huống ngày một đa dạng hơn. Những hành động.

với đồ vật của trẻ nhỏ (tuổi ấu nhì) theo E.V,Zvorughina là tiền để hình thành hành động chơi. Mặc dù trong những hành động này ít nhiều có tính giả bộ : giả bộ uống sữa, giả bộ nghe điện thoại. bản chất của nó vẫn là hành động khám phá - lĩnh hội cách thức hành động, học cách sử dụng đồ vật : đập bóng xuống sàn thấy bóng nảy cao ; khểu. bóng lăn trong gầm giường bằng que.

Trong những trường hợp như: vậy, động cơ hành động của trẻ chính là kết quả mà hành động đó. Càng tiếp xúc với nhiều người và thế giới đổ vật, kinh nghiệm mà trẻ có được trong việc sử dụng đổ chơi và đổ dùng sinh hoạt àng trở nên phong phú và ngày càng mang tính khái quát. Trẻ học được ngày càng nhiều cách sử dụng đồ chơi, đổ dùng theo chức năng. mà xã hội quy ước và dem những hành động ấy vào trong trò chơi của ZB Giáo trình TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG VÚI CHƠI CHO TRẺ MẮM NON thôi thúc bằng việc thực hiện các hành động nhằm những mục đích mà trẻ tự tưởng tượng ra chứ không phải kết quả cụ thể nào cả.

2Zvorughina gọi đó là đính ước lệ của'trò chơi, vì cho rằng nó thực sự hình thành vào năm lên ba khi trẻ ý thức được rằng những gì chúng làm được trong khi chơi chỉ là giả bộ. Tức là trò chơi giả bộ xuất hiện. ‘Theo ba, trong những trò chơi này, trẻ không đơn thuần bất chước những hành động công cụ riêng lẻ mà chúng mô phỏng sự việc nào đó có nội dung, có ý nghĩa nhất định. Tuy nhiên, ở lứa tuổi ấu nhỉ, thường khó phân biệt lúc nào thì trẻ chơi nghịch với đồ vật, lúc nào thì trẻ đang giả bộ làm cái gì đó.

Ví du, cùng “chải đầu cho búp bê” nhưng chúng làm động tác chải đầu với cái lược thật — cháu đang chơi (nghịch) với cái lược - đây là hành động công cụ. Trong trường hợp khác, cháu có thể thay cái lược bằng cái que, cái bút, thậm chí bằng cái lược tưởng tượng - cháu đang chơi chi đầu — trò chơi giả bộ. Đó là sự phát triển về chất trong sự phát triển của trẻ so với trò chơi nghịch trước đây - khả năng sử dụng vật thay thế trong khi hành động. Theo E, I Fratkina, chỉ khi nào công cụ mà trẻ sử dụng để thực hiện hành động có thể được thay thế một cách linh hoạt bằng những đồ vật khác thì lúc ấy trò chơi giả bộ mới thực sự ra đời.

Theo kết quả nghiên cứu của Vụ Giáo dục mẫm non, dưới sự chủ trì của tiến sĩ Nguyễn Thị Thanh Hà, trong điều kiện hiện nay ở nước ta, đa số trẻ ở độ tuổi 24 ~ 27 tháng bắt đầu chơi những trò chơi giả bộ đầu tiên — trò chơi phản ánh sinh hoạt. Sự phát triển của trò chơi giả bộ Sau khi xuất hiện, trò chơi giả bộ trải qua hai giai đoạn phát triển. Giai đoạn 1 : Trò chơi phản ánh sinh hoạt~ dạng đơn giản của trẻ chơi giả bộ. Trong giai đoạn này, những trò chơi giả bộ của trẻ chủ.yết là mô phỏng hiện thực trong phạm vỉ sinh hoạt hằng ngày của trẻ.

ˆ Giai đoạn 2: Trò chơi đóng vai theo chủ để - dạng hoàn chỉnh vi trò chơi giả bộ. Trong giai đoạn này, những trò chơi giả bộ của trẻ phỏng lại các mắng hiện thực của cuộc sống người lớn trong xã hị bằng việc nhập vào các vai để hành động giống như người lớn thết 'Giáo trình TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG VUI CHOI CHO TRE MAM NON. Cm Bước chuyển biến giữa hai giai đoạn này, theo TS Nguyễn Thị Thanh Hà, có thể diễn ra vào những tháng cuối năm ba tuổi. Sự khác nhau cơ bản giữa hai giai đoạn phát triển của trò chơi giả bộ là : ~ Ở trò chơi phản ánh sinh hoạt, vai chơi chưa rõ ràng ; khi chơi trẻ chưa thiết lập mối quan hệ với người khác ~ nhóm chơi ; chủ để.

chơi chưa rõ ràng. ~ Ở trò chơi đóng vai theo chủ để, vai chơi, chủ để chơi rõ ràng ; mối quan hệ chơi được thiết lập. Mức độ tượng trưng của các hành động chơi và khả năng sử dụng vật thay thế trong khi chơi phát triển hơn. Trong đó khả năng thực hiện những hành động vai (hành động trẻ thực hiện khi đóng vai người khác trong trò chơi) được coi là tiêu chí cơ bản để xác định trò chơi giả bộ của trẻ ở giai đoạn phát triển nào.

Theo kết quả nghiên cứu của nhiều nhà khoa học Việt Nam, khả năng, này chưa hình thành ở trẻ dưới 30 tháng tuổi. Như vậy, trò chơi phản ánh sinh hoạt là trò chơi đặc trưng của trẻ em dưới ba tuổi (tuổi ấu nhì), trò chơi đóng vai theo chủ để là trò chơi đặc trưng, (trung tâm) của trẻ mẫu giáo. Ở trò chơi phản ánh sinh hoạt, trẻ thường mô phỏng lại một việc làm nào đó có liên quan đến chính cuộc sống của trẻ, liên quan đến những gì trẻ đã trải qua, đã chứng kiến. “cho em ăn”, “tắm cho em”, "cho em ngủ”, “cho em uống thuốc”.

Trẻ thường chơi một mình, chơi bên cạnh bạn, mỗi trẻ chơi theo ý tưởng của riêng mình (do trẻ tự tưởng tượng ra) với ngôn ngữ và cảm xúc của riêng mình. Đứng xa quan sát một góc chơi của trẻ, ta nghe như trẻ đang rì rầm trao đổi, bro chuyện với nhau. Lại gần mới thấy “ông nói gà, bà nói vit”. Thì ra trẻ đang nói chuyện với đổ chơi của mình về một công việc nào đó mà.

trẻ đang thực hiện trong tưởng tượng : Thu Hiển vừa mặc áo cho búp. 2ê, vừa dỗ dành : Ngoan nào ! Chị mặc áo kẻo lạnh ; Minh Hằng đang. vừa “bón cháo” cho búp bê, vừa chép chép miệng “Ngon quá, ngon quá” ; Héng Anh dang “bồng em ngủ”, vừa bồng vừa nựng em : “Ngủ ngoan :hị yêu nào P'„. Được sự hướng dẫn của cô giáo, trẻ dẫn dân quan tâm.

Tến trò chơi của bạn, chơi cùng bạn. nhu cầu hợp tác cùng chơi với. ZB Giáo trình TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG VUI CHƠI CHO TRẺ MẦM NON __ | Vào tuổi mẫu giáo, nhờ vốn hiểu biết của trẻ trở nên phong mái những trò chơi phản ánh sinh hoạt của trẻ ngày càng phong phú và nội dung ngày càng mở rộng, nhu cầu được sống và làm việc như người. lớn trở nên bức thiết ~ trò chơi đóng vai theo chủ để xuất hiện.

Thoạt đầu vai chơi của trẻ còn mờ nhạt : Trẻ hành động theo một vai nào đó. mà mình thích nhưng chưa tự nhận là mình đang đóng vai gì. Hỏi một đứa trẻ đang “cho em ăn” hay đang “cầm vô lăng” đưa qua đưa lại là đang làm gì trẻ thường trả lời tên việc làm mà trẻ đang thực hiện “con. đang cho em ăn”, “con đang lái xe" chứ chưa nhận là mình đang “làm.

mẹ” hay là “chú lái xe”. Nhưng tình trạng này nhanh chóng chuyển sang giai đoạn phát triển mới, trẻ biết nhận vai (“con làm mẹ”, là “chú lái xe", “con là bác sĩ”) và hành động phù hợp với vai mà trẻ nhận. Lúc này trò chơi đóng vai theo chủ để mới ở dạng chính thức của nó. Lúc đầu, chủ để chơi, nội dung chơi còn đơn giản, ít ỏi xoay quanh cuộc sống gần gũi hằng ngày của trẻ (trò chơi “mẹ con”, “bác sĩ”.) ; trò chơi vẫn còn mang tính chất chơi một mình, chơi bên cạnh bạn với những hành động đặc trưng của vai mà trẻ nhận (Ví dụ, vai mẹ : cho em ăn, cho em bé ngủ ; vai bác sĩ : khám cho em, tiêm cho em.