TRƢỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ ĐỒNG THÁP KHOA CƠ KHÍ – XÂY DỰNG GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: TIỆN TRỤ NGẮN, TRỤ BẬC, TIỆN TRỤ DÀI L ≈ 10D NGHỀ: CẮT GỌT KIM LOẠI TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG/TRUNG CẤP (Ban hành kèm theo Quyết định số:……, ngày……, tháng……, năm 2017 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Nghề Đồng Tháp) Đồng Tháp, năm 2017 1 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể đƣợc phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. 2 LỜI GIỚI THIỆU Giáo trình tiện trụ ngắn, trụ bậc, tiện trụ dài L≈10D, tiện cắt rãnh, cắt đứt đƣợc xây dựng và biên soạn trên cơ sở chƣơng trình khung đào tạo nghề Cắt gọt kim loại của Trƣờng cao đẳng nghề Đồng Tháp. Giáo trình đƣợc biên soạn theo các nguyên tắc: Tính định hƣớng thị trƣờng lao động; Tính hệ thống và khoa học; Tính ổn định và khoa học; Hƣớng tới liên thông; Tính hiện đại và sát thực với sản xuất.
Tài liệu này cung cấp những phần lý thuyết về tiện cơ bản cũng nhƣ các kiến thức cần thiết cho thực hành, khuyến khích ngƣời học tự học tập, thực tập để hình thành các kỹ năng cơ bản trong gia công trụ ngoài trên các máy tiện vạn năng. Cuối mỗi bài học có các câu hỏi kiến thức và bài tập thực hành kỹ năng nhằm đánh giá kết quả học tập rèn luyện của ngƣời học. Giáo trình do tập thể giảng viên trƣờng Cao đẳng nghề Đồng Tháp biên soạn. Ban biên soạn xin chân thành cảm ơn các trƣờng bạn và doanh nghiệp, tạo điều kiện giúp đỡ trong việc biên soạn giáo trình.
Trong quá trình thực hiện, ban biên soạn đã nhận đƣợc nhiều ý kiến đóng góp thẳng thắn, khoa học và trách nhiệm của nhiều chuyên gia, mặt khác đây là lần đầu tiên biên soạn giáo trình dựa trên năng lực thực hiện, nên không tránh khỏi những thiếu sót nhất định. Rất mong nhận đƣợc những ý kiến đóng góp để giáo trình đƣợc hoàn thiện hơn, đáp ứng đƣợc yêu cầu thực tế sản xuất của các doanh nghiệp hiện tại và trong tƣơng lai. Đồng Tháp, ngày …tháng …. năm 2017 Tham gia biên soạn Chủ biên: 3 MỤC LỤC ĐỀ MỤC TRANG TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN.
1 LỜI GIỚI THIỆU. 4 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN. NỘI QUY VÀ NHỮNG QUY ĐỊNH KHI. 7 THỰC TẬP TẠI XƢỞNG MÁY CÔNG CỤ.
KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ CẮT GỌT KIM LOẠI. VẬN HÀNH VÀ BẢO DƢỠNG MÁY TIỆN VẠN NĂNG. DAO TIỆN NGOÀI – MÀI DAO TIỆN NGOÀI. TIỆN TRỤ TRƠN NGẮN.
TIỆN MẶT ĐẦU VÀ KHOAN LỖ TÂM. TIỆN TRỤ BẬC NGẮN. TIỆN TRỤ DÀI L ≈10D. DAO TIỆN RÃNH, DAO CẮT ĐỨT – MÀI DAO TIỆN RÃNH, DAO CẮT ĐỨT.
TIỆN CẮT ĐỨT. 104 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 110 4 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun: TIỆN TRỤ NGẮN, TRỤ BẬC, TRỤ DÀI L ≈ 10D, TIỆN CẮT RÃNH, CẮT ĐỨT I. Vị trí tính chất của mô đun: - Vị trí: + Trƣớc khi học mô đun này sinh viên phải hoàn thành: MH07; MH08; MH09; MH10; MH11; MH12; MH15.
- Tính chất: + Đây là mô đun đầu tiên sinh viên hình thành kỹ năng nghề. + Là mô-đun chuyên môn nghề thuộc mô đun đào tạo nghề bắt buộc. Mục tiêu của mô đun: - Kiến Thức: - Giải thích đƣợc tầm quan trọng và ý nghĩa của nội qui và những qui định khi thực tập tại xƣởng máy công cụ. - Phân tích đƣợc nguyên lý gia công, độ chính xác kinh tế, độ chính xác đạt đƣợc của các công nghệ gia công cắt gọt kim loại có phoi.
- Giải thích đƣợc các yếu tố cắt gọt của mỗi công nghệ gia công cơ. - Trình bày đƣợc các các thông số hình học của dao tiện. - Phân tích đƣợc yêu cầu của vật liệu làm phần cắt gọt. - Nhận dạng đƣợc các bề mặt, lƣỡi cắt, thông số hình học của dao tiện phá thẳng, dao tiện bậc, dao cắt rãnh, cắt đứt.
- Kỹ năng: - Mài đƣợc dao tiện ngoài (thép gió) đạt độ nhám Ra1.25, lƣỡi cắt thẳng, đúng góc độ, đúng yêu cầu kỹ thuật, đúng thời gian qui định, đảm bảo an toàn tuyệt đối cho ngƣời và máy. - Phân tích đƣợc quy trình bảo dƣỡng máy tiện. - Trình bày đƣợc yêu cầu kỹ thuật khi tiện trụ ngoài - Trình bày đƣợc yêu cầu kỹ thuật khi tiện cắt rãnh cắt đứt - Vận hành thành thạo máy tiện để tiện trụ trơn ngắn, trụ bậc, tiện mặt đầu, khoan lỗ tâm, tiện trụ dài l 10d , tiện cắt rãnh, cắt đứt đúng qui trình qui phạm, đạt cấp chính xác 8-10, độ nhám cấp 4-5, đạt yêu cầu kỹ thuật, đúng thời gian qui định, đảm bảo an toàn cho ngƣời và máy. - Giải thích đƣợc các dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách khắc phục.
5 - Năng lƣc tự chủ và trách nhiệm: - Rèn luyện tính kỷ luật, kiên trì, cẩn thận, nghiêm túc, chủ động và tích cực sáng tạo trong học tập. - Nâng cao ý thức tác phong công nghiệp - Phƣơng pháp đánh giá: + Đối với giáo viên, giảng viên: - Trƣớc khi giảng dạy, giáo viên cần căn cứ vào nội dung của từng bài học để chuẩn bị đầy đủ các điều kiện cần thiết nhằm đảm bảo chất lƣợng giảng dạy. - Nên áp dụng phƣơng pháp đàm thoại để sinh viên ghi nhớ kỹ hơn. - Khi hƣớng dẫn các bài thực hành.
Giáo viên hƣớng dẫn, thao tác mẫu và sửa sai tại chổ cho sinh viên. + Đối với ngƣời học: - Xem trƣớc nội dung kiến thức để tiếp thu tốt hơn - Thực hiện đàm thoại với giáo viên để tăng khả năng tiếp thu và nhớ bài - Thƣờng xuyên luyện tập các nội dung ở xƣởng trong giờ thực hành 6 Bài 1. NỘI QUY VÀ NHỮNG QUY ĐỊNH KHI THỰC TẬP TẠI XƢỞNG MÁY CÔNG CỤ Mã bài MĐ 22-01 A. MỤC TIÊU: + Phân tích đƣợc quyền lợi và nghĩa vụ của sinh viên khi thực tập tại xƣởng máy công cụ.
+ Giải thích đƣợc tầm quan trọng và ý nghĩa của nội qui và những qui định khi thực tập tại xƣởng máy công cụ. + Rèn luyện tính kỷ luật, kiên trì, cẩn thận, nghiêm túc, chủ động và tích cực sáng tạo trong học tập. Nguyên nhân gây mất an toàn lao động 7 Trong quá trình tham gia lao động luôn tiềm ẩn những nguy cơ tai nạn với rất nhiều hậu quả nặng nề. Có rất nhiều nguyên nhân gây ra mất an toàn lao động nhƣ thiết bị, máy móc gặp trục trặc; chủ quan của ngƣời lao động; sự vô ý của chủ doanh nghiệp… Việc định hình các nguyên nhân gây tai nạn có thể giúp ngƣời lao động chủ động trong việc phòng tránh các tai nạn lao động.
- Nguyên nhân kỹ thuật Nguyên nhân kỹ thuật là những yếu tố liên quan đến sự thiếu sót về mặt kỹ thuật và có thể đƣợc chia ra thành những nhóm nhƣ sau: Phƣơng tiện, dụng cụ máy móc sử dụng không hoàn chỉnh: thiếu các thiết bị an toàn, phòng ngừa nhƣ thiết bị khống chế quá tải, thiết bị khống chế góc nâng trục , cầu chì rơ le…; xuất hiện các hỏng hóc gây ra sự cố (đứt cáp, tuột phanh, gãy thang, gãy cột chống…). Vi phạm quy phạm, quy trình an toàn: Sử dụng các thiết bị điện không đúng điện áp, làm việc trong môi trƣờng nguy hiểm về điện, vi phạm trình tự tháo cột chống… có thể gây ra tai nạn cho ngƣời lao động. - Nguyên nhân tổ chức Đây là những nguyên nhân đến từ sự sai sót trong tổ chức thực hiện sản xuất, lao động. Việc bố trí không gian sản xuất không hợp lý; diện tích làm việc chật hẹp; máy móc, dụng cụ, thiết bị, nguyên vật liệu để sai chỗ sẽ gây ra cản trở cho thao tác của ngƣời lao động, dễ dẫn đến tai nạn.
Sự thiếu nghiêm chỉnh trong các chế độ về bảo hộ lao động (chế độ giờ làm việc, nghỉ ngơi, chế độ bồi dƣỡng độc hại…) cũng gây ra nguy cơ tai nạn trong quá trình sản xuất. Ngoài ra, nguyên nhân gây ra mất an toàn lao động còn đến từ sự lơ là, thiếu kiểm tra giám sát, quản lý lỏng lẻo của tổ chức, doanh nghiệp. - Nguyên nhân vệ sinh môi trường Tai nạn lao động có thể xảy ra do điều kiện thời tiết, môi trƣờng xung quanh quá khắc nghiệt, ô nhiễm hoặc các yếu tố độc hại vƣợt quá tiêu chuẩn cho phép… - Nguyên nhân con người Khi bản thân ngƣời lao động không đảm bảo đủ sức khỏe, thể trạng, tâm lý thì rất dễ xảy ra tai nạn lao động. Đặc biệt, việc ngƣời lao động chủ quan, tự ý vi phạm kỷ luật lao động, không mang trang bị bảo hộ lao động là một trong những nguyên nhân chính yếu gây ra mất an toàn và để lại nhiều hậu quả nặng nề.
Tại sao lại phải tuân thủ nội quy và thực hành an toàn tại xƣởng sản suất? Việc tuân thủ các nội quy an toàn xƣởng sản xuất không chỉ giúp cho ngƣời vận hành máy móc đƣợc an toàn mà còn giúp cho ngƣời chủ sở hữu máy móc thiết bị cơ khí giảm thiểu các thiệt hại về vật chất. Xin nhấn mạnh rằng việc để xảy ra 8 các tai nạn lao động là do ý thức chủ quan của con ngƣời là chủ yếu chứ đừng nên đổ lỗi cho máy móc, vì thế ngoài việc phổ biến các nội quy an toàn chúng ta cần phải tiến hành tham gia khóa học an toàn lao động định kỳ hàng năm từ cán bộ quản lý cho đến công nhân vận hành. Nội quy an toàn tại xƣởng cơ khí: Nội quy an toàn xƣởng cơ khí là điều không thể thiếu trong các phân xƣởng hay công ty cơ khí vì nó làm giảm đáng kể các tai nạn lao động trong quá trình làm việc cho các công nhân vận hành cũng nhƣ các cấp quản lý. Hàng năm việc các tai nạn lao động xảy ra làm tốn thất khá nhiều về con ngƣời cũng vật chất, dù rằng các thiết bị cơ khí ngày nay đƣợc trang bị các thiết bị an toàn khá là hiện đại, nhƣng vấn đề chính vẫn là con ngƣời vận hành nó nhƣ thế nào.
Vì thế việc đề ra các nội quy an toàn sát với xƣởng cơ khí của chúng ta sẽ làm giảm thiểu đáng kể các tai nạn lao động xảy ra. Nội quy an toàn trong xƣởng cơ khí: 1. Ăn mặc quần áo và trang thiết bị an toàn một cách gọn gàng và đầy đủ phù hợp với công việc đƣợc giao. Có tinh thần trách nhiệm về an toàn bản thân và an toàn cho các đồng nghiệp.