Giáo Trình Thực Tập Động Cơ F2: Hướng Dẫn Chi Tiết và Kiến Thức Cần Thiết

Giáo trình thực tập động cơ F2 cung cấp kiến thức và kỹ năng cần thiết cho sinh viên ngành cơ khí, giúp nâng cao khả năng thực hành và hiểu biết.

• Tác giả: Nguyễn Bá Thiện
• Trường học: Trường Đại Học Công Nghiệp Quảng Ninh
• Chuyên ngành: Công Nghệ Kỹ Thuật Ô Tô
• Đề tài: Giáo Trình Thực Tập Động Cơ F2: Kiến Thức Cơ Bản và Ứng Dụng
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Quảng Ninh

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: HỆ THỐNG PHUN XĂNG ĐIỆN TỬ EFI TRÊN Ô TÔ HIỆN ĐẠI
• 1.1. Đại cương về hệ thống phun xăng điện tử
• 1.2. Bảo dưỡng và sửa chữa bầu lọc. Bảo dưỡng và sửa chữa bơm xăng điều khiển điện tử
• 1.3. Bảo dưỡng và sửa chữa bộ điều áp. Bảo dưỡng và sửa chữa vòi phun xăng điều khiển điện tử
• 1.4. Bảo dưỡng và sửa chữa bộ điều khiển trung tâm (ECU) và các bộ cảm biến
• 2. CHƯƠNG 2: HỆ THỐNG NHIÊN LIỆU ĐỘNG CƠ DIESEL SỬ DỤNG BƠM CAO ÁP VÒI PHUN ĐIỀU KHIỂN CƠ KHÍ
• 2.1. Khái quát chung
• 2.2. Sửa chữa bơm cao áp phân phối VE
• 2.3. Sửa chữa bảo dưỡng vòi phun cao áp
• 3. CHƯƠNG 3: HỆ THỐNG NHIÊN LIỆU ĐỘNG CƠ DIESEL SỬ DỤNG BƠM CAO ÁP VÒI PHUN ĐIỀU KHIỂN ĐIỆN TỬ (COMMON RAIL)
• 3.1. Khái quát hệ thống phun nhiên liệu điều khiển điện tử
• 3.2. Hệ thống phun nhiên liệu điều khiển điện tử dùng bơm cao áp VE
• 3.3. Hệ thống phun nhiên liệu điều khiển điện tử dùng ống phân phối. Hệ thống điều khiển điện tử
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Thực Tập Động Cơ F2

Giáo trình Thực tập Động cơ F2 cung cấp kiến thức cơ bản về động cơ đốt trong, giúp sinh viên hiểu rõ cấu trúc và nguyên lý hoạt động của động cơ. Tài liệu này không chỉ phục vụ cho việc học tập mà còn hỗ trợ cho các kỹ thuật viên trong ngành ô tô. Nội dung giáo trình được biên soạn khoa học, hiện đại và gắn liền với thực tiễn, nhằm đáp ứng nhu cầu đào tạo của sinh viên chuyên ngành Công nghệ Kỹ thuật Ô tô.

1.1. Mục tiêu của Giáo Trình Thực Tập Động Cơ F2

Giáo trình nhằm trang bị cho sinh viên những kiến thức cơ bản về động cơ, từ cấu tạo đến nguyên lý hoạt động. Sinh viên sẽ được rèn luyện kỹ năng phân tích và đánh giá tình trạng của động cơ, từ đó có thể áp dụng vào thực tiễn.

1.2. Đối tượng sử dụng Giáo Trình Động Cơ F2

Giáo trình được thiết kế cho sinh viên ngành Công nghệ Kỹ thuật Ô tô và các kỹ thuật viên trong ngành ô tô. Tài liệu này cũng có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo cho những người làm công tác kỹ thuật.

II. Thách thức trong việc học tập về Động cơ F2

Việc học tập về động cơ F2 gặp nhiều thách thức, từ việc nắm vững lý thuyết đến thực hành. Sinh viên cần phải hiểu rõ các hệ thống phun xăng điện tử, bảo trì và sửa chữa động cơ. Những khó khăn này đòi hỏi sinh viên phải có sự kiên nhẫn và quyết tâm trong quá trình học tập.

2.1. Khó khăn trong việc nắm vững lý thuyết

Nhiều sinh viên gặp khó khăn trong việc hiểu các khái niệm lý thuyết về động cơ, đặc biệt là các hệ thống phun xăng điện tử. Việc này cần thời gian và sự hướng dẫn từ giảng viên.

2.2. Thực hành và bảo trì động cơ

Thực hành bảo trì và sửa chữa động cơ là một thách thức lớn. Sinh viên cần phải làm quen với các thiết bị và công cụ, đồng thời nắm vững quy trình làm việc để đảm bảo an toàn và hiệu quả.

III. Phương pháp học tập hiệu quả về Động cơ F2

Để học tập hiệu quả về động cơ F2, sinh viên cần áp dụng các phương pháp học tập tích cực. Việc kết hợp lý thuyết với thực hành sẽ giúp sinh viên nắm vững kiến thức và kỹ năng cần thiết.

3.1. Kết hợp lý thuyết và thực hành

Sinh viên nên tham gia các buổi thực hành để áp dụng lý thuyết vào thực tế. Việc này giúp củng cố kiến thức và nâng cao kỹ năng thực hành.

3.2. Sử dụng tài liệu tham khảo

Ngoài giáo trình, sinh viên nên tìm hiểu thêm qua các tài liệu tham khảo khác như sách, bài báo và video hướng dẫn để mở rộng kiến thức.

IV. Ứng dụng thực tiễn của Động cơ F2 trong ngành ô tô

Động cơ F2 có nhiều ứng dụng trong ngành ô tô, từ việc cải thiện hiệu suất động cơ đến giảm thiểu khí thải. Việc hiểu rõ về động cơ F2 giúp kỹ thuật viên có thể áp dụng các công nghệ mới vào thực tiễn.

4.1. Cải thiện hiệu suất động cơ

Các hệ thống phun xăng điện tử giúp tối ưu hóa hiệu suất động cơ, từ đó nâng cao khả năng vận hành của xe. Việc này không chỉ tiết kiệm nhiên liệu mà còn giảm thiểu ô nhiễm môi trường.

4.2. Giảm thiểu khí thải

Động cơ F2 được thiết kế để giảm thiểu khí thải, đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường hiện hành. Việc này không chỉ bảo vệ môi trường mà còn nâng cao hình ảnh của ngành công nghiệp ô tô.

V. Kết luận và tương lai của Động cơ F2

Giáo trình Thực tập Động cơ F2 là một tài liệu quan trọng cho sinh viên và kỹ thuật viên trong ngành ô tô. Tương lai của động cơ F2 hứa hẹn sẽ có nhiều cải tiến và ứng dụng mới, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

5.1. Tầm quan trọng của giáo trình trong đào tạo

Giáo trình đóng vai trò quan trọng trong việc đào tạo sinh viên, giúp họ nắm vững kiến thức và kỹ năng cần thiết để làm việc trong ngành ô tô.

5.2. Xu hướng phát triển của động cơ F2

Tương lai của động cơ F2 sẽ tiếp tục phát triển với các công nghệ mới, từ việc cải tiến hiệu suất đến giảm thiểu khí thải. Điều này sẽ mở ra nhiều cơ hội cho sinh viên và kỹ thuật viên trong ngành.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Thực tập Động cơ F2 là tài liệu giảng dạy và học tập lưu hành nội bộ của Trường Đại học Công nghiệp Quảng Ninh (Bộ Công Thương), do hai tác giả Nguyễn Bá Thiện và Nguyễn Văn Hậu biên soạn vào năm 2017. Học phần Thực tập Động cơ F2 chiếm vị trí trọng tâm trong khối kiến thức thực hành chuyên ngành của chương trình đào tạo Cử nhân và Kỹ sư ngành Công nghệ Kỹ thuật Ô tô.

Mục tiêu học tập của giáo trình là trang bị cho người học các kiến thức về kết cấu, nguyên lý hoạt động, cùng kỹ năng kiểm tra, bảo dưỡng, chẩn đoán và sửa chữa các hệ thống nhiên liệu ứng dụng trên động cơ ô tô. Sau khi hoàn thành học phần, người học có khả năng xác định nguyên nhân và mức độ hư hỏng của máy, cụm tổng thành; đồng thời có năng lực tiếp cận, phân tích các phương án kết cấu mới trên các dòng xe hiện đại.

Cấu trúc giáo trình được xây dựng theo phương pháp tích hợp giữa lý thuyết kết cấu và quy trình thực hành chi tiết. Mỗi bài học đều thiết lập đầy đủ mục tiêu, nội dung nguyên lý, hướng dẫn vị trí lắp đặt, quy trình tháo lắp từng bước kèm theo các lưu ý an toàn và hệ thống câu hỏi củng cố. Điểm đặc sắc của tài liệu là việc chuẩn hóa các quy trình kỹ thuật trực tiếp trên các dòng xe thương mại phổ biến (Toyota Innova, Fortuner, Camry; Daewoo Gentra, Lacetti; Kia Carens; Hyundai Sonata; Ford Focus), gắn liền thực hành xưởng với tiêu chuẩn kỹ thuật của nhà sản xuất.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương và chủ đề chính

Nội dung giáo trình được phân bổ thành 3 chương chuyên sâu với tiến trình từ hệ thống nhiên liệu xăng sang hệ thống nhiên liệu diesel:

• Chương 1: Hệ thống phun xăng điện tử EFI trên ô tô hiện đại (Trang 1 – 159): Trình bày tổng quan về hệ thống phun xăng điện tử EFI, phân loại theo điểm phun (đơn điểm, đa điểm) và theo phương pháp đo dòng khí nạp (loại đo áp suất đường nạp MAPS trên Daewoo Gentra, Lacetti, Hyundai Getz; loại đo lưu lượng không khí MAFS trên Toyota Innova, BMW). Giới thiệu kết cấu hệ thống phun xăng trực tiếp GDI (Gasoline Direct Injection). Nội dung thực hành bao gồm quy trình tháo lắp, bảo dưỡng và sửa chữa các cụm chi tiết: bầu lọc không khí, bầu lọc nhiên liệu, bơm xăng điều khiển điện tử, bộ điều áp (duy trì áp suất 2 – 3 $\text{kgf/cm}^2$), vòi phun xăng điện từ, bộ điều khiển trung tâm (ECU/ECM/PCM) cùng hệ thống cảm biến (CKP, CMP, TPS, MAP, MAF, ECT, IAT, KS, HO2S).
• Chương 2: Hệ thống nhiên liệu động cơ diesel sử dụng bơm cao áp vòi phun điều khiển cơ khí (Trang 160 – 279): Cung cấp kiến thức khái quát về động cơ diesel truyền thống, quy trình tháo lắp, kiểm tra và sửa chữa bơm cao áp phân phối loại VE (Bài 2), cùng phương pháp bảo dưỡng, cân chỉnh vòi phun cao áp cơ khí (Bài 3).
• Chương 3: Hệ thống nhiên liệu động cơ diesel sử dụng bơm cao áp vòi phun điều khiển điện tử (Common Rail) (Trang 280 – 326): Khái quát hệ thống phun nhiên liệu diesel điều khiển điện tử; cấu tạo và nguyên lý hệ thống điều khiển điện tử dùng bơm cao áp VE và hệ thống phun dầu điện tử sử dụng ống phân phối áp suất cao Common Rail; cấu trúc mạch điều khiển điện tử và bộ chấp hành.

Logic phát triển nội dung đi từ việc nhận biết cấu tạo, phân tích nguyên lý làm việc của từng linh kiện riêng rẽ đến quy trình tháo rời, đo kiểm, khắc phục sai hỏng và tái lắp đặt hoàn chỉnh trên động cơ.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình củng cố và vận dụng các lý thuyết nền tảng kỹ thuật ô tô:

• Lý thuyết hòa khí và quá trình cháy: Động học dòng khí nạp, sự tạo sương nhiên liệu, cơ chế hòa trộn không khí - nhiên liệu, các chế độ cấp nhiên liệu theo tải trọng (khởi động nguội, không tải, tăng tốc, cắt nhiên liệu khi giảm tốc nhằm giảm nồng độ Hydrocacbon - HC trong khí xả).
• Nguyên lý điều khiển điện tử: Cơ chế tiếp nhận tín hiệu từ các cảm biến nhiệt độ, áp suất, vị trí trục khuỷu, lưu lượng khí nạp; thuật toán xử lý của ECU để điều chỉnh độ rộng xung phun (thời gian mở vòi phun) và góc đánh lửa.
• Cơ sở thủy lực và áp suất: Nguyên lý duy trì áp suất đường ống phân phối, chênh lệch áp suất đường nạp và áp suất phun buồng đốt trong động cơ GDI và Common Rail.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật thao tác: Thực hiện thuần thục các thao tác xả áp suất dư trong hệ thống nhiên liệu, tháo lắp cụm bơm xăng trong bình, căn chỉnh gioăng làm kín chữ O (O-ring), tháo lắp kim phun và các cảm biến trên xe mà không gây biến dạng chi tiết.
• Kỹ năng đo kiểm và phân tích: Sử dụng dụng cụ chuyên dùng để đo kiểm thông số điện trở, kiểm tra độ bẩn phần tử lọc gió, lọc xăng, phát hiện rò rỉ hoặc tắc nghẽn đường ống nhiên liệu.
• Kỹ năng an toàn lao động: Nắm vững quy trình ngắt cực âm ắc quy, quy định chờ 90 giây để ngăn ngừa kích nổ túi khí, quy tắc trễ 6 giây khi tháo ECM trên các dòng xe theo khuyến cáo kỹ thuật, quy tắc phòng chống cháy nổ khi tiếp xúc với xăng.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình được thiết kế theo phương pháp sư phạm tích hợp (Intergraded Vocational Pedagogy), kết nối trực tiếp giữa bài giảng lý thuyết kỹ thuật và thực hành thao tác tại xưởng thực tập động cơ.

Về mặt bài tập và tình huống kỹ thuật, tài liệu đưa ra các hướng dẫn thao tác cụ thể trên từng hệ thống xe thực tế:

• Quy trình xả áp suất nhiên liệu: Thao tác ngắt giắc bơm nhiên liệu dưới đệm ghế sau, khởi động động cơ cho đến khi tự tắt máy và đề lại để xác nhận hết áp suất trước khi tháo ống dẫn.
• Quy trình tháo lắp lọc nhiên liệu trên xe Toyota Innova-G và Fortuner: Thao tác xử lý các cút nối nhanh, đệm ống, bảo quản gioăng chữ O và bọc đầu nối bằng túi nilon chuyên dụng để chống nhiễm bẩn.
• Quy trình tháo cụm bơm nhiên liệu trên sàn xe: Kỹ thuật nhả 7 vấu nẹp, tháo tấm bắt với lực siết quy chuẩn $9\text{ N}\cdot\text{m}$ ($60\text{ kgf}\cdot\text{cm}$).
• Quy trình kiểm tra, vệ sinh bầu lọc khí: Phân định phương pháp làm sạch bằng khí nén hoặc thay thế đối với các loại lọc giấy, lọc vải sợi, lọc kiểu xoáy và lọc cốc dầu.

Phương pháp đánh giá kết quả học tập được xác lập thông qua hệ thống câu hỏi tổng kết cuối mỗi bài học. Đề cương đánh giá tập trung vào 4 tiêu chí: khả năng nhận dạng và đọc tên chi tiết trên xe thật; mức độ chính xác khi phân tích nguyên lý làm việc; tính chuẩn xác trong thao tác tháo lắp theo quy trình; và mức độ tuân thủ quy phạm an toàn xưởng ô tô.

Đối với sinh viên tự học, giáo trình yêu cầu người học kết hợp đọc sơ đồ khối, tra cứu vị trí linh kiện trong tài liệu với việc quan sát trực tiếp khoang động cơ, đối chiếu các ký hiệu cảm biến (CKPS, CMPS, MAFS, MAPS, IATS, ECTS, TPS, HO2S) và ghi chép nhật ký thực hành.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

Giáo trình phản ánh quá trình hiện đại hóa hệ thống cung cấp nhiên liệu trên động cơ đốt trong:

• Phân tích sự chuyển dịch công nghệ: Làm rõ sự thay thế của hệ thống phun xăng điện tử EFI đối với bộ chế hòa khí cổ điển nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về khí xả sạch và tính kinh tế nhiên liệu. Trình bày chi tiết công nghệ phun xăng trực tiếp GDI (nhiên liệu phun trực tiếp vào buồng đốt ở kỳ nạp hoặc kỳ nén với áp suất rất cao).
• Tích hợp công nghệ điều khiển điện tử hiện đại: Mô tả hoạt động của van điều khiển không tải ISC/IAC, cơ chế bù ga tự động dựa trên tín hiệu khởi động (STA), tín hiệu áp lực dầu trợ lực lái và nhiệt độ động cơ; hệ thống điều khiển van biến thiên đường nạp và phối khí thông minh CVVT/OCV.
• Dữ liệu kỹ thuật chuẩn hóa: Cung cấp các thông số định lượng chính xác như: áp suất nhiên liệu duy trì trong dàn EFI từ 2 đến 3 $\text{kgf/cm}^2$; kích thước hạt tạp chất được giữ lại ở các thế hệ lọc (bộ chế hòa khí: 70 – 100 $\mu\text{m}$, hệ thống phun xăng: 10 – 40 $\mu\text{m}$, hệ thống diesel: 1 $\mu\text{m}$).
• Trích dẫn nguồn tư liệu chuyên ngành: Kế thừa và phát triển từ các tài liệu kinh điển trong nước như Động cơ đốt trong của Nguyễn Tất Tiến (NXB Giáo dục, 2000), Giáo trình Ôtô (NXB Công nhân kỹ thuật Hà Nội, 1980), các bài giảng của NXB Giao thông Vận tải và giáo trình Động cơ đốt trong (Nguyễn Bá Thiện, Nguyễn Sĩ Sơn, ĐHCN Quảng Ninh, 2019).

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

Giáo trình Thực tập Động cơ F2 được biên soạn phục vụ các nhóm đối tượng cụ thể trong đào tạo và nghiên cứu kỹ thuật:

• Sinh viên đại học và cao đẳng: Sinh viên năm thứ 3 và năm thứ 4 chuyên ngành Công nghệ Kỹ thuật Ô tô, Kỹ thuật Cơ khí Động lực tham gia học phần thực tập xưởng chuyên sâu về động cơ.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành các học phần cơ sở ngành bao gồm: Nguyên lý & Kết cấu Động cơ đốt trong, Điện - Điện tử ô tô, Vẽ kỹ thuật cơ khí và Thực tập cơ khí đại cương.
• Giảng viên chuyên ngành: Sử dụng làm tài liệu giảng dạy chuẩn để biên soạn giáo án tích hợp, thiết kế bài tập thực hành trên mô hình cắt bổ, trạm chẩn đoán hoặc xe hoàn chỉnh tại xưởng thực hành.
• Kỹ thuật viên và cán bộ kỹ thuật: Tài liệu tham khảo cho kỹ thuật viên sửa chữa tại các gara ô tô, xưởng dịch vụ và kỹ thuật viên thiết kế cần tra cứu quy trình chuẩn tháo lắp, kiểm chuẩn hệ thống phun xăng, hệ thống nhiên liệu diesel phân phối VE và Common Rail.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Tài liệu phục vụ trực tiếp cho sinh viên ngành Công nghệ Kỹ thuật Ô tô, giảng viên hướng dẫn thực tập xưởng động cơ và các kỹ thuật viên sửa chữa ô tô cần tài liệu quy chuẩn về tháo lắp hệ thống nhiên liệu.

2. Cần kiến thức nền tảng nào để tiếp thu tốt giáo trình?

Người học cần có kiến thức nền tảng về nguyên lý nhiệt động, cấu tạo động cơ đốt trong, mạch điện - điện tử cơ bản và kỹ năng sử dụng các dụng cụ cơ khí cầm tay, thiết bị đo điện.

3. Điểm khác biệt của giáo trình so với các tài liệu lý thuyết thông thường là gì?

Khác với các tài liệu thuần túy lý thuyết, giáo trình tập trung vào quy trình thực hành chi tiết từng bước (step-by-step), chỉ rõ vị trí lắp đặt cụ thể trên các dòng xe thực tế (Toyota, Daewoo, Hyundai, Kia, Ford) kèm theo hình ảnh, lực siết và cảnh báo an toàn.

4. Làm thế nào để tự học và thực hành hiệu quả với giáo trình này?

Người học cần đối chiếu các bước mô tả tháo lắp trong sách với cụm chi tiết hoặc mô hình thực tế; tuân thủ nghiêm ngặt các quy tắc an toàn (ngắt ắc quy, xả áp suất nhiên liệu); và tự trả lời các câu hỏi kiểm tra sau mỗi bài học.

5. Giáo trình có những tài liệu tham khảo bổ trợ nào?

Tài liệu được xây dựng dựa trên các giáo trình nền tảng của NXB Giáo dục, NXB Giao thông Vận tải, NXB Công nhân kỹ thuật Hà Nội và giáo trình nội bộ Động cơ đốt trong (2019) của Trường Đại học Công nghiệp Quảng Ninh.

---

Kết luận

Giáo trình Thực tập Động cơ F2 của Trường Đại học Công nghiệp Quảng Ninh là tài liệu đào tạo thực hành chuyên ngành ô tô mang tính hệ thống và chuẩn hóa. Giá trị cốt lõi của giáo trình thể hiện ở việc kết nối lý thuyết kết cấu với quy trình công nghệ bảo dưỡng, sửa chữa các hệ thống nhiên liệu tiên tiến: từ phun xăng điện tử EFI, phun xăng trực tiếp GDI đến hệ thống diesel cơ khí VE và diesel điện tử Common Rail.

Lộ trình học tập được khuyến nghị cho người học là: nhận thức cấu tạo nguyên lý $\rightarrow$ thực hành quy trình tháo lắp chuẩn $\rightarrow$ đo kiểm chẩn đoán sai hỏng. Để nâng cao hiệu quả, người học nên kết hợp nghiên cứu giáo trình cùng các sổ tay hướng dẫn sửa chữa (Service Manual) chính hãng và tài liệu chuyên sâu về hệ thống điều khiển động cơ đốt trong.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Hệ thống phun xăng điện tử EFI trên ô tô hiện đại. Đại cương về hệ thống phun xăng điện tử 1 Bài 2. Bảo dưỡng và sửa chữa bầu lọc. Bảo dưỡng và sửa chữa bơm xăng điều khiển điện tử 51 Bài 4.

Bảo dưỡng và sửa chữa bộ điều áp. Bảo dưỡng và sửa chữa vòi phun xăng điều khiển điện tử 73 Bài 6. Bảo dưỡng và sửa chữa bộ điều khiển trung tâm (ECU) và 87 các bộ cảm biến Chương 2. Hệ thống nhiên liệu động cơ diesel sử dụng bơm cao 160 áp vòi phun điều khiển cơ khí.

Khái quát chung 160 Bài 2. Sửa chữa bơm cao áp phân phối VE 163 Bài 3. sửa chữa bảo dưỡng vòi phun cao áp 230 Chương 3. Hệ thống nhiên liệu động cơ diesel sử dụng bơm cao 280 áp vòi phun điều khiển điện tử (common rail).

Khái quát hệ thống phun nhiên liệu điều khiển điện tử. Hệ thống phun nhiên liệu điều khiển điện tử dùng bơm 285 cao áp VE. Bài 3 Hệ thống phun nhiên liệu điều khiển điện tử dùng 298 ống phân phối. Hệ thống điều khiển điện tử.

326 TÀI LIỆU THAM KHẢO [1]. Nguyễn Bá Thiện, Nguyễn Sĩ Sơn - Động cơ đốt trong - Trường Đại Học Công Nghiệp Quảng Ninh - 2019. Giáo trình Ôtô - Nhà xuất bản Công nhân kỹ thuật Hà Nội - 1980. Giáo trình Động cơ đốt trong - Nhà xuất bản GTVT - 1999.

Bài giảng Động cơ đốt trong - Nxb GTVT - 2000. Nguyễn Tất Tiến - Động cơ đốt trong - NXB Giáo dục - 2000. CHƢƠNG 1: HỆ THỐNG PHUN XĂNG ĐIỆN TỬ TRÊN Ô TÔ HIỆN ĐẠI Mục tiêu của chƣơng: + Trình bày đúng nhiệm vụ, yêu cầu, phân loại, ƣu nhƣợc điểm của hệ thống phun xăng điện tử. + Trình bày đúng thành phần cấu tạo và nguyên lý làm việc của các bộ phận chính: bộ điều khiển trung tâm, các bộ cảm biến, bầu lọc xăng, bơm xăng điều khiển điện từ, vòi phun xăng điện từ.

+ Phân tích đúng hiện tƣợng, nguyên nhân sai hỏng và phƣơng pháp kiểm tra, bảo dƣỡng các bộ phận hệ thống phun xăng điện tử. + Nhận dạng cấu tạo, kiểm tra, Bảo dƣỡng và sửa chữa hệ thống phun xăng điện tử đúng quy trình, quy phạm, đúng phƣơng pháp và đúng ti u chuẩn kỹ thuật do nhà chế tạo quy định. + Sử dụng đúng dụng cụ, thiết bị dùng tháo lắp, kiểm tra, bảo dƣỡng hệ thống phun xăng điện tử. + Chấp hành đúng quy trình, quy phạm trong nghề công nghệ ô tô.

+ Rèn luyện tính ky luật, cẩn thận, tỉ mỉ của học viên. BÀI 1: Nhận biết cấu tạo, vị trí của các chi tiết, thiết bị trong hệ thống phun xăng điện tử trên ô tô trong thực tế Giới thiệu: Để thỏa mãn tiêu chuẩn về khí xả xạch, tính kinh tế trong nhiên liệu bộ chế hòa khí đã từng đƣợc sử dụng rộng rãi tr n các động cơ xăng trƣớc đây đã dần đƣợc thay thế bẳng hệ thống phun xăng điều khiển điện tử. Ngày nay hầu hết tr n các động cơ đều đƣợc trang bị hệ thống phun xăng điện tử. Vậy ƣu điểm cũng nhƣ điều khiển hệ thống này nhƣ thế nào sẽ đƣợc đề cập đến trong bài đại cƣơng về hệ thống phun xăng điện tử.

Mục tiêu: - Phát biểu đƣợc khái niệm, phân loại, hệ thống phun xăng điện tử - Trình bày đƣợc thành phần cấu tạo và nguyên lý làm việc của hệ thống phun xăng điện tử - Nhận dạng đúng thành phần và vị trí lắp đặt tr n động cơ - Chấp hành đúng quy trình, quy phạm trong nghề công nghệ ô tô - Rèn luyện tính ky luật, cẩn thận, tỉ mỉ của học viên. Nội dung chính: 1.1 KHÁI NIỆM HỆ THỐNG PHUN XĂNG ĐIỆN TỬ Mục tiêu: - Kể tên chính xác các chi tiết và trình bày đƣợc những ƣu điểm của hệ thống phun xăng điện tử. - Hình thành và phát triển tƣ duy kỹ thuật. Trên các loại động cơ sử dụng nhiên liệu xăng thƣờng sử dụng một trong hai thiết bị, để cung cấp hon hợp khí nhiên liệu với một ty lệ chính xác, đến từng xy lanh của động cơ tại tất cả các dải tốc độ, đó là một bộ chế hòa khí hay một hệ thống phun xăng điện tử EFI (Electronic Fuel Injection).

Cả hai hệ thống đều đo lƣợng khí nạp thay đổi theo góc mở của bƣớm ga và tốc độ động 1 cơ, đề cung cấp một ty lệ nhiên liệu và không khí thích hợp đến các xy lanh đáp ứng yêu cầu làm việc của động cơ. Sơ đồ hệ thống phun xăng điện tử. Cuộn đánh lửa 11. Lọc không khí 2.

Cảm biến vị trí trục cam 12. Cảm biến nhiệt độ khí nạp 13. Cảm biến nhiệt độ nước 4. Cảm biến tiếng gõ 5.

Cảm biến áp suất 15. Công tắc khởi động trung gian (chỉ có A/T) 6. Cảm biến bướm ga 16. Đèn kiểm tra động cơ 7.

Cụm bướm ga 17. Rơ le mở mạch 8. Van không tải ISC 18. Cảm biến ô xy 10.

Bộ trung hòa khí xả Do kết cấu của bộ chế hòa khí là khá đơn giản n n nó đã đƣợc sử dụng trên hầu hết các động cơ xăng trƣớc đây. Mặc dù vậy, để đáp ứng nhu cầu hiện nay về việc thải khí xả sạch hơn, ti u hao nhi n liệu kinh tế hơn, cải thiện khả năng tải cho động cơ,. bộ chế hòa khí ngày nay phải đƣợc lắp đặt các thiết bị hiệu chỉnh khác nhau, do đó làm cho nó trở nên một hệ thống phức tạp hơn rất nhiều. Chính vì lý do đó hệ thống phun xăng điện tử đƣợc sử dụng thay thế cho bộ chế hòa khí, để đảm bảo ty lệ khí nhiên liệu thích hợp cho động cơ b ng việc phun nhiên liệu đƣợc điều khiển b ng điện tử theo các chế độ lái xe khác nhau.1 Ƣu điểm của hệ thống phun xăng điện tử 1.1 Khả năng cấp hỗn h p khí nhiên liệu đồng đ u đễn các xy lanh Do moi một xy lanh đều có vòi phun của mình và do lƣợng phun đƣợc điều khiển chính xác b ng ECU theo sự thay đổi về tốc độ động cơ và tải trọng, 3 nên có thể phân phối đều nhiên liệu đến từng xy lanh.

Hơn nữa, ty lệ khí nhiên liệu có thể điều khiển tự do (vô cấp) nhờ ECU b ng việc thay đổi thời gian hoạt động của vòi phun (khoảnh thời gian phun nhiên liệu hay chúng ta còn gọi là độ dài sung phun. Vì các lý do đó, hon hợp khí nhiên liệu đƣợc phân phối đều đến tất cả các xy lanh và tạo ra đƣợc ty lệ tối ƣu. Chúng có ƣu điểm về cả khía cạnh kiểm soát khí xả lẫn tính năng về công suất.2 Đieu khiển đạt đƣợc tỷ lệ khí nhiên liệu chính xác với tất cả các dải tốc độ của động c. Vòi phun đơn của chế hòa khí không thể điều khiển chính xác ty lệ khí nhiên liệu ở tất cả các dải tốc độ, nên việc điều khiển đƣợc chia thành hệ thống, tốc độ chậm, tốc độ cao thứ nhất, tốc độ cao thứ hai,.và hon hợp phải đậm khi chuyển từ hệ thống này sang hệ thống khác.

Vì lý do đó nếu hon hợp khí nhiên liệu không đƣợc làm đậm hơn một chút thì các hiện tƣợng không bình thƣờng (nổ trong ống xả, nghẹt khi thay đổi tốc độ, tải) rất dễ xảy ra. Cũng nhƣ do sự không đều khá lớn trong việc phân phối hon hợp khí nhiên liệu giữa từng xy lanh nên hon hợp cũng phải đƣợc duy trì đậm hơn một chút. Nhƣng với EFI moi hon hợp khí nhiên liệu đều đƣợc cung cấp một cách liên tục và chính xác tại bất kỳ chế độ tốc độ và tải nào của động cơ. Đây là một ƣu điểm về khía cạnh kiểm soát khí xả và tính kinh tế nhiên liệu.3 Đáp ứng kịp thời sự thay đổi góc mở bƣớm ga.

Ở động cơ lắp chế hòa khí, từ bộ phận phun nhiên liệu đến các xy lanh có khoảng cách dài. Cũng nhƣ, do sự chênh lệch lớn giữa ty trọng riêng của xăng và không khí, n n xuất hiện sƣ chậm trễ nhỏ khi xăng đi vào xy lanh tƣơng ứng với sự thay đổi của luồng khí nạp. Thay vào đó, ở hệ thống EFI, vòi phun nhiên liệu đƣợc bồ trí ở gần xy lanh trƣớc van hút) và nhiên liệu đƣợc nén trong hệ thống với áp suất khoảng từ 2kgf/cm2 đến 3kgf/cm2 cao hơn so với áp suất đƣờng nạp cũng nhƣ nó đƣợc phun ra qua lo nhỏ, nên nó dễ dàng tạo thành sƣơng mù để hòa trộn với không khí có trong đƣờng nạp. Do vậy lƣợng phun sẽ thay đổi tƣơng ứng với sƣ thay đổi của lƣợng khí nạp tùy theo sự thay đổi góc mở của bƣớm ga, nên hon hợp khí nhiên liệu phun vào trong xy lanh thay đổi ngay lập tức theo độ mở của bƣớm ga.

Nói tóm lại là nó đáp ứng kịp thời sự thay đổi của của vị trí chân ga.4 Hiệu chỉnh hỗn hợp khí - nhiên liệu a. Bù ga ở tốc độ thấp Khả năng tải tại tốc độ thấp đƣợc nâng cao do nhiên liệu ở dạng sƣơng mù tốt đƣợc phun ra b ng vòi phun khởi động lạnh khi động cơ khởi động. Ngày nay trên các hệ thông phun xăng điện tử không còn tồn tại vòi phun khởi động lạnh nữa, nhƣng khả năng bù ga ở tốc độ thấp vẫn đƣợc thực hiện bởi ECU động cơ, băng việc điều khiển van không tải dựa vào tín hiệu STA của hệ 4 thống khởi động, sự sụt áp trong hệ thống nạp, nhiệt độ động cơ từ cảm biến ECT, áp lực dầu trợ lực lái,. Cắt nhiên liệu khi giảm tốc Trong quá trình giảm tốc, động cơ chạy với tốc độ cao ngay cả khi bƣớm ga đóng kín.

Do vậy lƣợng khí nạp vào xy lanh giảm xuống và độ chân không trong đƣờng nạp trở nên rất lớn. Ở bộ chế hòa khí xăng còn bám tr n thành của đƣờng ống nạp sẽ bay hơi và vào trong xy lanh do độ chân không của đƣờng ống nạp tăng đột ngột, kết quả là một hon hợp quá đậm, quá trình cháy không hoàn toàn và làm tăng lƣợng xăng cháy không hết (HC) trong khí xả. Ở động cơ EFI, việc phun nhiên liệu bị loại bỏ khi bƣớm ga đóng và động cơ chạy tại tốc độ lớn hơn một giá trị nhất định, do vậy nồng độ HC trong khí xả giảm xuống và làm giảm tiêu hao nhiên liệu.5 Nạp hỗn hợp khí nhiên liệu có hiệu quả Với bộ chế hòa khí dòng không khí bị thu hẹp lại do họng khuếch tán để tăng tốc độ dòng khí nạp, tạo n n độ chân không b n dƣới họng khuếch tán.