Chương I. Hệ thống phanh dầu + Nâng xe lên khỏi mặt đất, bánh xe cách mặt đất một khoảng 10 cm và tháo lốp ra khỏi trục moay ơ bánh xe; + Dùng khẩu tháo giã đỡ má phanh ra khỏi đĩa phanh; + Tháo lò xo chống ồn; + Tháo sim đệm má phanh; d. Bảo dưỡng bên ngoài cơ cấu phanh + Dùng khí nén thổi sạch bụi bẩn bám trên đĩa phanh; + Quan sát bộ chấp hành (piston, xilanh) xem có hư hỏng không; + Bảo dưỡng phớt cao su chắn bụi cho bộ chấp hành; + Vệ sinh, kiểm tra độ mòn, chày xước mặt đĩa phanh; + Vệ sinh, kiểm tra bề mặt tấm ma sát làm việc với đĩa phanh; mòn, chai cứng, cháy rỗ. + Vệ sinh, kiểm tra độ đàn hồi của lò xo, sim đệm đỡ má phanh.
Quy trình lắp ráp các bộ phận. + Vệ sinh sạch sẽ các chi tiết cần đưa vào lắp ráp bằng thổi khí nén , dùng rẻ sạch lau và bôi một lớp mỏng mỡ chuyên dụng lên chi tiết cần để tránh bị han rỉ trong quá trình sử dụng; + Trình tự lắp ráp các chi tiết tháo ra sau cùng vào trước và các chi tiết tháo đầu sẽ được lắp vào sau; Chú ý: - Không để dầu, mỡ dính vào bề mặt làm việc của guốc phanh với trống phanh; - Không làm hư hỏng đến cao su che bụi ở đầu piston, xilanh. + Kiểm tra, điều chỉnh, hoạt động của má phanh đã đạt tiêu chuẩn chưa. -20- Chương II.
Sửa chữa và bảo dưỡng dẫn động phanh dầu CHƯƠNG II. SỬA CHỮA VÀ BẢO DƯỠNG DẪN ĐỘNG PHANH DẦU Mã bài : MĐ 34 – 02 Gi ới thi ệu: Hệ thống phanh dẫn động bằng thủy lực thường dùng trên các xe du lịch và xe tải có tải trọng nhỏ và trung bình. Dẫn động bằng thuỷ lực có ưu điểm là phanh êm dịu, dễ bố trí, có độ nhạy cao. Tuy nhiên nó cũng có nhược điểm là tỷ số truyền của dẫn động dầu không lớn nên không thể tăng lực điều khiển trên cơ cấu phanh.
Mục tiêu: - Giải thích được cấu tạo, nguyên lý hoạt động hệ thống phanh dẫn động thủy lực ; - Tháo lắp, nhận dạng và kiểm tra các bộ phận của hệ thống phanh dẫn động thủy lực; - Chấp hành đúng quy trình, quy phạm trong nghề công nghệ ô tô ; - Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỉ mỉ của học viên. Nội dung chính: Trong hệ thống phanh dẫn động bằng thuỷ lực tuỳ theo sơ đồ của mạch dẫn động mà người ta chia ra dẫn động một dòng và dẫn động hai dò ng.4 NHIỆM VỤ, YÊU CẦU, PHÂN LOẠI DẪN ĐỘNG PHANH DẦU 1.1 Nhi ệm vụ dẫn động phanh dầu. Hệ thống dẫn động phanh có nhiệm vụ truyền tải lực áp suất đến bộ chấp hành trên bánh xe.2 Yêu cầu dẫn động phanh dầu. - Đảm bảo lực truyền đều đến các bánh xe; - Lực truyền đến hệ thống phải nhẹ nhàng; - Kết cấu dẫn động đơn giản, dễ sửa chữa; - Đường ống dẫn đảm bảo cho áp lực khi phanh.3 Phân loại dẫn động phanh dầu - Dẫn động thủy lực một dòng; - Dẫn động thủy lực hai dòng.
-21- Chương II. Sửa chữa và bảo dưỡng dẫn động phanh dầu 2.2 SƠ ĐỒ CẤU TẠO VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA DẪN ĐỘNG PHANH DẦU. Mục ti êu: Vẽ được sơ đồ và trình bày được nguyên lý hoạt động của các bộ phận trong hệ thống phanh dẫn động thủy lực.1 Dẫn động thuỷ l ực một dòng.1 Sơ đồ cấu tạo 1- Xylanh con; 2- Tổng phanh; 3- Bàn đạp phanh; 4- Đường dẫn dầu.1 Sơ đồ cấu tạo hệ thống phanh dầu dẫn động một dòng 2.2 Nguyên tắc hoạt động hệ thống phanh dầu dẫn động một dòng. Khi người lái tác động một lực vào bàn đạp (3), piston trong xylanh (2) hoạt động.
Lúc này năng lượng dầu được truyền trong đường ống dẫn (4) đến các xylanh con dưới bánh xe (1) làm cho piston trong xylanh hoạt đẩy má phanh, ép sát vào đĩa phanh, trống phanh và làm xe chuyển động chậm lại hoặc dừng xe.2 Dẫn động phanh thủy l ực hai dòng 2. Bàn đạp phanh. Bộ trợ lực phanh. Xy lanh phanh chính.
Cơ cấu phanh trước. Bộ điều chỉnh. Cơ cấu phanh sau. Sơ đồ cấu tạo hệ thống phanh dầu dẫn động hai dòng -22- Chương II.
Sửa chữa và bảo dưỡng dẫn động phanh dầu 2.2 Nguyên tắc hoạt động hệ thống phanh dầu dẫn động hai dòng. - Khi đạp phanh, lực đạp được truyền từ bàn đạp qua cần đẩy vào xy lanh chính để đẩy Piston trong xy lanh. Lực của áp suất thuỷ lực bên trong xy lanh chính được truyền qua các đường ống dẫn dầu đến các xy lanh bánh xe thực hiện quá trình phanh. - Khi nhả phanh, người lái bỏ chân khỏi bàn đạp phanh lúc này Piston xy lanh chính trở lại vị trí không làm việc và dầu từ các xy lanh bánh xe theo đường ống hồi về xy lanh chính vào buồng chứa, đồng thời tại các bánh xe lò xo hồi vị kéo hai guốc phanh tách khỏi trống phanh và kết thúc quá trình phanh.3 Xy lanh phanh chính.
Xy lanh chính là một cơ cấu chuyển đổi lực tác động của bàn đạp phanh thành áp suất thuỷ lực sau đó áp suất thuỷ lực này tác động lên các càng phanh đĩa hoặc xy lanh phanh của kiểu phanh tang trống thực hiện quá trình phanh. Xy lanh phanh chính bao gồm một số kiểu cơ bản là: - Xy lanh kiểu đơn; - Xy lanh kiểu kép; - Xy lanh kiểu bậc. Dưới đây trình bày cấu tạo và nguyên lý làm việc của xy lanh phanh kép. Sơ đồ cấu tạo xy lanh phanh chính.
Lò xo hồi vị; 4. Buồng áp suất số1; 5. Lò xo hồi vị; 7. Buồng áp suất số 2; 8.
Cửa dầu buồng số 1; 9. Cửa dầu buồng số 2; 10. Bình dầu phanh. -23- Chương II.
Sửa chữa và bảo dưỡng dẫn động phanh dầu Xy lanh phanh chính kép có hai Piston số 1 và số 2, hoạt động ở cùng một xy lanh. Thân xy lanh được chế tạo bằng gang hoặc bằng nhôm, Piston số 1 hoạt động do tác động trực tiếp từ thanh đẩy, Piston số 2 hoạt động bằng áp suất thủy lực do Piston số 1 tạo ra. Thông thường áp suất ở phía trước và sau Piston số 2 là như nhau. Ở mỗi đầu ra của Piston có van để đưa dầu phanh tới các xy lanh bánh xe, thông qua các ống dẫn dầu bằng kim loại.2 Nguyên tắc hoạt động.
- Khi đạp bàn đạp phanh, thanh đẩy của bàn đạp sẽ tác dụng trực tiếp vào Pis- ton số 1. Do áp suất dầu ở hai buồng áp suất cân bằng nên áp lực dầu ở phía trước pít tông số 1 sẽ tạo áp lực đẩy Piston số 2 cùng chuyển động. Khi cúp pen của Piston số 1 và số 2 bắt đầu đóng các cửa bù thì áp suất phía trước chúng tăng dần và áp suất phía sau chúng giảm dần. Phía trước dầu được nén còn phía sau chúng dầu được điền vào theo cửa nạp.
Khi tới một áp suất nhất định thì áp suất dầu sẽ thắng được sức căng của lò xo van bố trí ở hai đầu ra và đi đến các xy lanh phanh bánh xe thông qua các đường ống dẫn bằng kim loại để thực hiện quá trình phanh. - Khi nhả phanh, do tác dụng của lò xo hồi vị pít tông sẽ đẩy chúng ngược trở lại, lúc đó áp suất dầu ở phía trước hai Piston giảm nhanh, cúp pen của hai Piston lúc này cụp xuống, dầu từ phía sau hai cúp pen sẽ đi tới phía trước của hai Piston. Khi hai cúp pen của Piston bắt đầu mở cửa bù thì dầu từ trên bình chứa đi qua cửa bù điền đầy vào hai khoang phía trước hai Piston cấp để cân bằng áp suất giữa các buồng trong xy lanh. Lúc này quá trình phanh trở về trạng thái ban đầu.
Nguyên lý hoạt động xy lanh phanh chính.4 Trường hợp xảy ra sự cố. -24- Chương II. Sửa chữa và bảo dưỡng dẫn động phanh dầu - Rò rỉ dầu phanh ở phía sau: Trong trường hợp này Piston số 1 có một thanh nối ở phía trước, khi áp lực dầu bị mất ở buồng số 1. Thanh nối này sẽ được đẩy vào tác động lên Piston số 2.
Lúc này pít tông số 2 sẽ được vận hành bằng cơ khí và thực hiện quá trình phanh hai bánh trước. Rò dầu phanh ở đường ống phía sau. - Rò rỉ dầu phanh ở phía trước: Tương tự như pít tông số 1, Piston số 2 cũng có một thanh nối ở phía trước. Khi buông áp suất số 2 bị mất áp lực Piston số 2 sẽ dịch chuyển cho tới khi thanh nối đi tới chạm vào đầu nòng xy lanh, lúc này Piston số 1 hoạt động bình thường và thực hiện quá trình phanh hai bánh sau.
Rò dầu phanh ở đường ống phía trước.5 Xy lanh bánh xe. Xy lanh bánh xe được bắt chặt trên mâm phanh, nó có nhiệm vụ tạo ra lực điều khiển để ép guốc phanh vào tang trống. Hầu hết các xy lanh bánh xe có dạng trụ tròn với cúp pen làm kín và pít tông ở hai đầu, mỗi pít tông tác dụng lực như nhau lên mỗi -25- Chương II. Sửa chữa và bảo dưỡng dẫn động phanh dầu guốc phanh.
Tuỳ theo loại kết cấu phanh mà xy lanh bánh xe sử dụng có thể là kiểu xy lanh đơn nghĩa là chỉ có một pít tông và một cúp pen được sử dụng ở một đầu còn đầu kia hàn kín hoặc có một số ít xe sử dụng xy lanh bánh xe có đường kính bậc tức là hai pít tông và hai cúp pen có đường kính khác nhau được dùng ở hai đầu xy lanh, nó sẽ tạo ra lực tác động khác nhau lên guốc phanh. Cao su che bụi. Đường dầu vào Hình 2.7 Cấu tạo xy lanh bánh xe. Piston của xy lanh bánh xe được chế tạo bằng nhôm đúc hoặc nhựa dẻo, phía trong của Piston phẳng và nhẵn bóng.
Thân xy lanh được chế tạo bằng nhôm đúc, gang hoặc bằng nhựa dẻo.2 Nguyên tắc hoạt động - Áp suất thủy lực truyền từ xy lanh chính qua đường dầu vào đẩy Piston đi ra tác động vào cần đẩy ép guốc phanh vào trống phanh thực hiện quá trình phanh bánh xe. - Khi nhả bàn đạp phanh, áp suất ở buồng áp suất mất đi, lò xo kéo Piston về vị trí ban đầu. Hầu hết các xy lanh bánh xe đều có dạng hình trụ tròn với cúp pen làm kín và Piston ở hai đầu, mỗi Piston tác dụng lực như nhau lên mỗi guốc phanh.