BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ KỸ THUẬT CÔNG NGHỆ GIÁO TRÌNH TÊN MÔ ĐUN: PHAY NÂNG CAO NGHỀ: CẮT GỌT KIM LOẠI TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG NGHỀ (Ban hành kèm theo Quyết định số: QĐ- CĐNKTCN, ngày tháng 05 năm 2021 của Trưởng Cao đẳng nghề kỹ thuật công nghệ) Hà Nội, năm 2021 1 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. LỜI GIỚI THIỆU Trong chiến lược phát triển đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước. Đào tạo nguồn nhân lực phục vụ cho công nghiệp hóa nhất là trong lĩnh vực cơ khí – Nghề cắt gọt kim loại là một nghề đào tạo ra nguồn nhân lực tham gia chế tạo các chi tiết máy đòi hỏi các sinh viên học trong trường cần được trang bị những kiến thức, kỹ năng cần thiết để làm chủ các công nghệ sau khi ra trường tiếp cận được các điều kiện sản xuất của các doanh nghiệp trong và ngoài nước.
Khoa Cơ khí tường Cao đẳng nghề Kỹ thuật Công nghệ đã biên soạn cuốn giáo trình mô đun Phay nâng cao. Nội dung của mô đun để cập đến các công việc, bài tập cụ thể về phương pháp và trình tự gia công các chi tiết. Căn cứ vào trang thiết bị của các trường và khả năng tổ chức sinh viên thực tập ở các công ty, doanh nghiệp bên ngoài mà nhà trường xây dựng các bài tập thực hành áp dụng cụ thể phù hợp với điều kiện hoàn cảnh hiện tại. Mặc dù đã rất cố gắng trong quá trình biên soạn, song không tránh khỏi những sai sót.
Chúng tôi rất mong nhận được những đóng góp ý kiến của các bạn và đồng nghiệp để cuốn giáo trình hoàn thiện hơn. Mọi ý kiến đóng góp xin gửi về địa chỉ: Khoa Cơ khí – Trường cao đẳng nghề Kỹ thuật Công nghệ – Tổ 27, Thị trấn Đông Anh, Huyện Đông Anh, Tp Hà Nội Hà Nội, ngày tháng 5 năm 2021 Tham gia biên soạn Chủ biên: Lê Văn Thọ 2 MỤC LỤC TRANG LỜI GIỚI THIỆU. 1 BÀI 1: DAO PHAY RÃNH, PHAY GÓC. Cấu tạo của các loại dao phay rãnh, phay góc.
Các thông số hình học của dao phay rãnh, phay góc. Ảnh hưởng của các thông số hình học của dao phay đến quá trình cắt. Công dụng của các loại dao phay rãnh, phay góc. 12 BÀI 2: PHAY RÃNH CHỮ T .Những yêu cầu kỹ thuật của rãnh chữ T.
Phương pháp phay rãnh chữ T. Những dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách khắc phục. 30 BÀI 3: PHAY RÃNH CHỐT ĐUÔI ÉN .Yêu cầu kỹ thuật khi phay rãnh chốt đuôi én. Phương pháp gia công.
Dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp đề phòng. Kiểm tra sản phẩm. 66 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 68 3 TÊN MÔ ĐUN: PHAY NÂNG CAO Mã mô đun: MĐ 32 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun: - Vị trí: Mô-đun này được bố trí sau khi sinh viên đã học xong MH07; MH08; MH09; MH10; MH11; MH15; MH18; MH19; MĐ23; MĐ24; MĐ 29.
- Tính chất: Là mô-đun chuyên môn thuộc các môn học, mô đun đào tạo nghề cắt gọt kim loại - Ý nghĩa và vai trò: Mô đun Phay, bào rãnh và cắt đứt trong chương trình Cắt gọt kim loại có ý nghĩa và vai trò quan trọng. Người học được trang bị những kiến thức, kỹ năng sử dụng dụng cụ thiết bị để Phay rãnh Mục tiêu: - Kiến thức: + Xác định được các thông số cơ bản của rãnh chữ T; rãnh , chốt đuôi én; rãnh xoắn. + Xác định được các yêu cầu kỹ thuật khi phay rãnh chữ T; rãnh , chốt đuôi én; rãnh xoắn. + Trình bày được các thông số hình học của dao phay rãnh chữ T; rãnh , chốt đuôi én.
+ Phân tích được các phương pháp gá dao khi phay rãnh chữ T; rãnh , chốt đuôi én. - Kỹ năng: + Rà gá được phôi đạt yêu cầu và an toàn khi gia công. + Vận hành thành thạo máy phay, bào để gia công được rãnh chữ T; rãnh , chốt đuôi én; rãnh xoắn đúng quy trình quy phạm, đạt cấp chính xác 10-8; độ nhám cấp 4-5; dung sai hình dáng hình học, vị trí tương quan ≤ 0,05/100; đúng thời gian đảm bảo an toàn tuyệt đối cho người và máy. + Phát hiện được các dạng sai hỏng, nguyên nhân và có biện pháp đề phòng.
- Rèn luyện tính kỷ luật, kiên trì, cẩn thận, nghiêm túc, chủ động và tích cực sáng tạo trong học tập. 4 Nội dung mô đun: Thời gian (giờ) Số Tên các bài trong mô Thực hành, thí đun Tổng Lý Kiểm TT nghiệm, thảo số thuyết tra luận, bài tập 1 Dao phay rãnh, phay góc 5 3 2 0 2 Phay rãnh chữ T. 20 5 14 1 3 Phay rãnh, chốt đuôi én. 33 7 24 2 Thi kết thúc mô đun 2 2 Cộng 60 15 40 5 BÀI 1: DAO PHAY RÃNH, PHAY GÓC Mã bài: MĐ 32.1 Giới thiệu: Dao phay rãnh là một loại dụng cụ cắt gọt kim loại trên máy phay.
Mục tiêu: + Trình bày được các yếu tố cơ bản dao phay rãnh, phay góc, đặc điểm của các lưỡi cắt, các thông số hình học của dao phay góc và công dụng của dao phay góc + Nhận dạng được các bề mặt, lưỡi cắt, thông số hình học của dao phay góc. + Phân loại được các dạng dao phay rãnh, dao phay góc + Rèn luyện tính kỷ luật, kiên trì, cẩn thận, nghiêm túc, chủ động và tích cực sáng tạo trong học tập. Cấu tạo của các loại dao phay rãnh, phay góc 1. Vật liệu làm dao phay Trong quá trình dao phay làm việc thì phần cắt gọt cần có những tính chất sau: Độ cứng ở nhiệt độ thường, ở nhiệt độ cao, có khả năng chống mài mòn, tính dẫn nhiệt và bền.
Nên sử dụng vật liệu làm dao cần chọn những vật liệu có những ưu điểm ở phần cắt của lưỡi dao.1 Thép cácbon dụng cụ Thép cácbon dụng cụ có hàm lượng cácbon từ 0.5 %, có độ cứng từ 58 - 64 HRC. Thường được sử dụng nguyên cây như: y10A, y12A loại thép này 5 rắt sắc, thường sử dụng gia công các loại vật liệu mềm, dẻo, nhưng chóng mòn và nhanh rỉ. Thép hợp kim dụng cụ Thép hợp kim dụng cụ là loại thép cácbon mà người ta cho thêm một tỷ lệ các kim loại màu ít và hiếm như: Crom (X), vonfram (B), silit (C), mangan ( ). Ví dụ: Thép hợp kim crôm 45X, hoặc thép hợp kim Crôm silit 9XC.
Những nguyên tố này giúp cho thép hợp kim có những tính chất tốt như tính chịu nhiệt cao từ 350 - 4000c mà không giảm độ cứng, ít rỉ. Thép hợp kim dụng cụ thường được sử dụng các loại dao định hình, loại dao liền thân có giá khá rẻ, nhưng chất lượng chấp nhận được.Thép gió Thép gió hay còn gọi là dao cắt nhanh, loại thép này có lượng crôm, vonfram cao, ngoài ra còn có các nguyên tố khác như: silit (C), mangan (), môlípđen (Mo), vanađi (), niken (H) và lưu huỳnh, phôt pho. Loại vật liệu này được sử dụng khá phổ biến bởi tính ưu việt của nó, khả năng chịu nhiệt lên tới 500 - 6000c, độ cứng đạt từ 62 - 65 HRC. Các loại thép gió thường dùng là P9, P18, ngoài ra còn một số loại thép cao tốc như: P18M và P9M, tăng (Mo), giảm (f) loại này chịu nhiệt cao và tốc độ cắt cao từ 2 - 4 lần so với P18 và P9.
Do tính chất của thép, nên thường chế tạo phần lưỡi cắt là chủ yếu. Nhưng cũng nhiều trường hợp được dùng để chế tạo cả lưỡi cắt lẫn thân dao như: Dao phay trụ răng liền, dao phay góc,. Hợp kim cứng Hợp kim cứng là loại vật liệu chế tạo bằng cách nung ép (thiêu kết), bởi thành phần của nó là bột cacbít vonfram, cacbít titan với chất dính kết côban. Hợp kim cứng có độ cứng khá cao, HRC vào khoảng 71 - 75, và giữ được độ cứng ở nhiệt độ cao từ 900 - 1100 0c, ít bị mài mòn, lưỡi cắt có thể cắt tới 2.700m/ph, kể cả khi cắt các vật liệu cứng tới 67HRC, so với thép gió, hợp kim cứng có khả năng truyền nhiệt nhanh gấp 3 lần.
Nhưng vật liệu này giòn, chịu va đập kém nên dễ mẻ, vỡ. Hợp kim cứng chia ra hai nhóm chính: Nhóm BK và nhóm TK. 6 + Nhóm BK (hợp kim cứng vônfram): Gồm các hạt các bít vônfram trộn với chất dính kết côban, có các ký hiệu sau: BK2, BK3, BK4, BK6, BK6B, BK8, BK10, BK11, BK15 vv.Nhóm hợp kim này thường dùng để cắt các vật liệu giòn, như gang, kim loại màu, vật liệu không kim loại các ký hiệu hợp kim cứng thì trong đó: B chỉ thành phần các bít vonfram, K chỉ chất dính kết côban. + Nhóm TK (nhóm hợp kim cứng Titan- vônfram), nhóm này có ký hiệu T5K10, T14K6, T15K10,.
loại này có độ cứng nóng rất cao nên thường sử dụng để gia công các vật liệu thép, thép đã qua nhiệt luyện. Ngoài ra ta còn có các vật liệu làm dao cho năng suất cao như: Hợp kim gốm, sứ đặc biệt, đây là loại vật liệu quý hiếm và chỉ sử dụng ở các nhà máy lớn.Các loại dao phay .rãnh - Dao phay ngón: Rãnh thường được gia công bằng dao phay ngón trên máy phay ngang và máy phay đứng để phay những dạng rãnh mà dao phay đĩa khó thực hiện. Dao phay ngón có đuôi hình trụ và đuôi hình côn được chế tạo với răng trung bình và răng lớn( hình 2. Dao phay răng trung bình dùng để gia công tinh và nửa tinh, còn dao phay răng lớn dùng để phay thô.
(Dao phay ngón thô và các răng tù dùng để gia công thô phôi đúc, phôi rèn tự do, v. Cắt rãnh bằng dao phay ngón 7 Dao phay ngón bằng hợp kim cứng có hai loại: Dao gắn bằng các vành răng hợp kim cứng có đường kính 10 - 20mm và dao gắn các miếng răng hình xoắn ốc có đường kính 16 - 50mm. Hiện nay các nhà máy dụng cụ đang sản xuất dao phay ngón liền hợp kim cứng có đường kính 3 -10mm và dao phay ngón có phần làm việc bằng hợp kim cứng hàn vào đuôi dao bằng thép. Đường kính dao loại này từ 1418mm, số răng là 3.
Dùng dao phay hợp kim cứng đặc biệt có hiệu quả đối với thép đã qua nhiệt luyện và thép khó gia công.