TRƢỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ ĐỒNG THÁP KHOA CƠ KHÍ – XÂY DỰNG GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: PHAY, BÀO RÃNH CHỐT ĐUÔI ÉN NGHỀ: CẮT GỌT KIM LOẠI TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG/TRUNG CẤP (Ban hành kèm theo Quyết định số:……, ngày……, tháng……, năm 2017 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Nghề Đồng Tháp) Đồng Tháp, năm 2017 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. 2 LỜI GIỚI THIỆU Trong những năm qua, dạy nghề đã có những bước tiến vượt bậc cả về số lượng và chất lượng, nhằm thực hiện nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật trực tiếp đáp ứng nhu cầu xã hội. Cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ trên thế giới, lĩnh vực cơ khí chế tạo Việt Nam đã có những bước phát triển đáng kể.
Chương trình khung quốc gia nghề cắt gọt kim loại đã được xây dựng trên cơ sở phân tích nghề, phần kỹ thuật nghề được kết cấu theo các môđun. Để tạo điều kiện thuận lợi cho các cơ sở dạy nghề trong quá trình thực hiện, việc biên soạn giáo trình kỹ thuật nghề theo theo các môđun đào tạo nghề là cấp thiết hiện nay. Mô đun 27: Phay, bào rãnh chốt đuôi én rãnh là mô đun đào tạo nghề được biên soạn theo hình thức tích hợp lý thuyết và thực hành. Trong quá trình thực hiện, nhóm biên soạn đã tham khảo nhiều tài liệu công nghệ gia công cơ khí trong và ngoài nước, kết hợp với kinh nghiệm trong thực tế sản xuất.
Mặc dù có rất nhiều cố gắng, nhưng không tránh khỏi những khiếm khuyết, rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của độc giả để giáo trình được hoàn thiện hơn. Xin chân thành cảm ơn! Đồng Tháp, ngày …tháng …. năm 2017 Tham gia biên soạn Chủ biên: MỤC LỤC 3 BÀI 1. DAO BÀO RÃNH, MÀI DAO BÀO RÃNH…………………………….
Cấu tạo của dao bào……………………………………………………………………. các thông số hình học của dao bào rãnh góc ở trạng thái tĩnh……………. Sự thay đổi thông số hình học của dao bào khi gá dao ………………………. Ảnh hưởng của các thông số hình học của dao bào đến quá trình cắt……………….
Mài dao bào .12 BÀI 2: CÁC LOẠI DAO PHAY RÃNH DAO PHAY GÓC…………………. Cấu tạo của các loại dao phay mặt phẳng. Ảnh hưởng thông số hình học khi phay. 16 BÀI 3: PHAY RÃNH BÀO RÃNH.
Phương pháp gá lắp đá mài. Phay rãnh suốt. Phay rãnh then. Phương pháp bào rãnh suốt.
Các dạng sai hỏng nguyên nhân khắc phục. Lập trình tự các bước bào rãnh. 42 BÀI 4: PHAY RÃNH CHỐT ĐUÔI ÉN. Phương pháp phay rãnh đuôi én.
Phay rãnh đuôi én. Phay chốt đuôi én. Một số lưu ý khi phay rãnh chốt đuôi én. 51 BÀI 5: BÀO RÃNH CHỐT ĐUÔI ÉN.
Các điều kiện kỹ thuật khi phay rãnh chốt đuôi én. Phương pháp phay rãnh đuôi én. Phương pháp phay chốt đuôi én. Các dạng sai hỏng nguyên nhân khắc phục.
Lập trình tự các bước bào rãnh chốt đuôi én. 61 BÀI 6: PHAY RÃNH CHỮ T. Những yêu cầu kỹ thuật phay rãnh chữ T. Phương pháp phay rãnh chữ T.
Phương pháp phay rãnh chữ T thẳng. Phương pháp phay rãnh chữ T vòng. Các dạng sai hỏng nguyên nhân khắc phục. Lập trình tự các bước bào rãnh chốt đuôi én.
85 BÀI 7: BÀO RÃNH CHỮ T. Những yêu cầu kỹ thuật bào rãnh chữ T. Phương pháp bào rãnh chữ T. Các dạng sai hỏng nguyên nhân khắc phục.
97 Tài liệu tham khảo……………………………………………………………………. 104 4 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun:PHAY BÀO RÃNH CHỐT ĐUÔI ÉN. Vị trí, tính chất cảu mô đun: - Vị trí: + Trước khi học mô đun này học học sinh phải hoàn thành: MH07; MH08; MH09; MH10; MH11; MH15; MĐ26, MĐ 27, MĐ 28, - Tính chất: + Mô đun phay bào rãnh, chốt đuôi én, rãnh chữ T là mô đun bắt buộc thuộc các môn học và mô đun chuyên nghề. + Là mô đun tạo điều kiện cho sinh viên thực hiện các phương pháp gia công rãnh khác nhau, cách lựa chọn dụng cụ cắt và dụng cụ đo phù hợp cho từng phương pháp gia công.
Mục tiêu của mô đun: - Về kiến thức: - Trình bày được các các thông số hình học của dao bào rãnh, chốt đuôi én., rãnh chữ T - Trình bày được các các thông số hình học của dao phay rãnh, dao phay rãnh đuôi én, rãnh chữ T - Nhận dạng được các bề mặt, lưỡi cắt, thông số hình học của dao bào, dao phay rãnh, dao phay rãnh đuôi én. - Về kỹ năng: - Mài được dao bào rãnh, cắt đứt đạt độ nhám Ra1.25, lưỡi cắt thẳng, đúng góc độ, đúng yêu cầu kỹ thuật, đúng thời gian qui định, đảm bảo an toàn tuyệt đối cho người và máy. - Trình bày được yêu cầu kỹ thuật khi phay, bào rãnh, , chốt đuôi én., rãnh chữ T - Vận hành thành thạo máy phay, bào để gia công rãnh, , chốt đuôi én., rãnh chữ T,đúng qui trình qui phạm, đạt cấp chính xác 8-10, độ nhám cấp 4-5, đạt yêu cầu kỹ thuật, đúng thời gian qui định, đảm bảo an toàn cho người và máy. - Giải thích được các dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách khắc phục.
5 - Về năng lực tự chủ và tráchànhiệm: - Hình thành tư duy khoa học, phát triển năng lực làm việc theo nhóm - Rèn luyện tính kỷ luật, kiên trì, cẩn thận, nghiêm túc, chủ động và tích cực sáng tạo trong học tập. DAO BÀO RÃNH, MÀI DAO BÀO RÃNH Mã bài: MĐ27-1 Giới thiệu: Dao bào góc là một loại dụng cụ cắt gọt kim loại trên máy bào. Cấu tạo của dao bào thường có 2 phần: phần cắt gọt và phần thân dao. Các thông số hình học của dao sẽ được trình bày trong nội dung bài một Mục tiêu: + Trình bày được các yếu tố cơ bản dao bào góc, đặc điểm của các lưỡi cắt, các thông số hình học của dao bào góc.
+ Nhận dạng được các bề mặt, lưỡi cắt, thông số hình học của dao bào góc. + Mài được dao bào góc đạt lưỡi cắt thẳng, đúng góc độ, đúng yêu cầu kỹ thuật, đúng thời gian qui định, đảm bảo an toàn tuyệt đối cho người và máy. + Rèn luyện tính kỷ luật, kiên trì, cẩn thận, nghiêm túc, chủ động và tích cực trong học tập. Cấu tạo của dao bào.
Vật liệu làm dao bào. Dao bào thường có hai bộ phận: phần lưỡi cắt và phần thân dao. Phần lưỡi cắt thường làm bằng mảnh thép gió (P9 hoặc P18) hoặc bằng mảnh hợp kim cứng như BK6, BK8, T15K6.Phần thân dao được làm bằng thép C45 hoặc Ct3. Ngoài ra trong các trường hợp đặc biệt phần lưỡi cắt và thân dao làm cùng một vật liệu.
Các loại dao bào Khi gia công rãnh các loại dao bào thường dùng để gia công là: - Dao bào góc ( hình.): Dao bào góc, có hai loại cán cong hoặc cán thẳng. + Dao bào cán thẳng thường ít sử dụng vì khi cắt thường cán dao cong ăn lẹm 7 xuống bề mặt đã gia công. Tuy nhiên loại dao này thuận tiện trong việc chế tạo.1: Góc nghiêng khi gá dao bào rãnh đuôi én + Dao bào cán cong thường được sử dụng nhiều vì trong quá trình cắt gọt mũi dao không ăn lẹm xuống bề mặt đã gia công. Tuy nhiên loại dao bào cán cong việc chế tạo khó khăn hơn rất nhiều.
các thông số hình học của dao bào rãnh góc ở trạng thái tĩnh 2. Các mặt phẳng tọa độ để xác định các góc hình học của dao bào xén cạnh + Mặt phẳng cơ bản: Là mặt phẳng vuông góc với véc tơ chuyển động chính của dao. + Mặt phẳng cắt gọt: Là mặt phẳng vuông góc với mặt phẳng cơ bản, chứa véc tơ chuyển động chính và tiếp tuyến với lưỡi cắt chính của dao khi dao cắt gọt. VÕt mÆt ph¼ng c¬ b¶n mÆt ph¼ng c¾t gät VÕt mÆt ph¼ng c¬ b¶n Hình 1.2: Thông số góc bào rãnh đuôi én Mặt phẳng tiết diện chính : là mặt phẳng cắt vuông góc lưỡi dao chính của dao và vuông góc mặt phẳng cắt gọt , vết của mặt phẳng tiết diện chính là đường n- n.
8 - Mặt phẳng tiết diện phụ: là mặt phẳng cắt vuông góc với lưỡi cắt phụ.Vết của mặt phẳng tiết diện phụ là đường m – m. Các góc hình học của dao + Góc trước (góc thoát) Định nghĩa: là góc hợp bởi giữa mặt trước dao với mặt phẳng cơ bản đi qua lưỡi cắt của răng dao tại điểm quan sát – kí hiệu - đơn vị tính (độ). - Tác dụng của góc : để giảm ma sát giữa mặt trước của dao với phoi - Đặc điểm của góc : góc có thể lớn hơn 00 và 00. - Khi lớn hơn 00 từ (50 200) : răng dao sắc, dễ cắt gọt, dễ thoát phoi.
Cắt gọt nhẹ, nhưng răng dao yếu dễ gẫy, mẻ. Góc > 00 ứng dụng cho dao bằng thép gió. -Khi 00 từ (00 -200); răng dao tù, kém sắc, khó cắt gọt (cắt gọt nặng nề), khó thoát phoi, nhưng độ cứng vững dao cao, khó gẫy mẻ. Góc 00 ứng dụng với dao bằng hợp kim cứng, hợp kim gốm.
+ Góc sau (góc sát): Định nghĩa: là góc hợp bởi giữa mặt sau răng dao với mặt phẳng cắt gọt .Kí hiệu: đơn vị tính (độ) - Tác dụng: giảm ma sát giữa răng dao với mặt cắt gọt, giữ cho dao lâu mòn. - Đặc điểm: góc sát luôn luôn > 00. Trị số dao động trong khoảng từ 100 250 tuỳ theo từng loại dao và đặc điểm gia công. Khi góc tăng, dao sắc, lâu mòn nhưng độ cứng vững kém; khi góc giảm, dao tù, nhanh mòn nhưng độ cứng vững cao.
- Ảnh hưởng của góc : khi góc tăng, dao tù, kém sắc, khó cắt gọt nhưng độ cứng vững cao, ít gẫy mẻ. Khi góc giảm ảnh hưởng ngược lại. Góc lớn ứng dụng cho dao gia công thô, dao bằng hợp kim cứng; Góc nhỏ áp dụng cho gia công tinh dao bằng thép gió. trị số của góc phụ thuộc vào góc và .