Chương 1 ‘TONG QUAN VỀ LUẬT THƯƠNG MẠI VIỆT NAM 1_EHÁI LƯỢC SƯ HÌNH THÀNH VA PHÁT TRIỄN CỦA. PHÁP LUẬT THƯƠNG MAL Nên kinh tế hàng hoá hình thành, phát triển đã làm cho mua. "bán hàng hoá tở thành một hoạt động mang tính chuyển nghiệp ‘va sản xuất hàng hoá không còn là con đường duy nhất dẫn đồn lợi nhuận, Việc thục hiện luân chuyên, phân phối hàng hoá từ người sin xuất đến người têu dừng, từ thị trường này sang thi trường khác đá tr thành cơ hội lợi nhuận tốt cho những người thục hiện ó. Lúc này, tang lớp thương nhân đã dân hình thành trong xã hội ‘va mua bán hàng hoá được họ coi là một nghề nghiệp chính - “Nghề hương mai” Củng với sự phát triển của nền kinh tế hàng hoá, ting lớp thương nhân ngày càng đông và lớn xuenh Tử thời cỗ đại, người Phé-ni-xi ở Trang Cân Đông cũng đã nội ống và hoạt động thương mai.
Nữa đầu thiên nién Ai thứ II trước công nguyễn đã hình thành đông đảo ting lớp thương nhân giêu có, chuyên buôn "bán hàng hoá giữa nước này với nước khác ˆ Quan hệ kinh tế giữa 05 TS Nguyễn Bi Dẫn, Giáo wink Liết Thương met gud rd Neb. Đụ học ade ga Ha Nội 2006, 46 các thương nhân hình thành, được điều chỉnh bởi lập quán, thông 1g, thôi quen và nhiêu quy tắc xữ sư khác. Khi tập quản, thoi quen, thông lẻ không đủ để tạo ra quy lắc ứng xữ giữa họ, những uy định pháp luật thương mai đầu tién được ban hành, không chỉ để điều chỉnh hoạt động thương mai của thương nhân ma còn xác inh quy chế pháp lí hay dia vi pháp Ui của thương nhân Nhều uật 1, tập quản thương mai và hàng hãi quốc tế, điền hình là Bộ, luật Hamarebi (gồm 283 điều khoản) ra đời khoảng năm 1694. trước công nguyễn, quy định về bảo vệ an toàn cho các thương nhân nước ngoài, quy định và hin vốn, về gian đối tong buôn án về thuê mướn thuyện tu xe, nhên công, quy dish về buôn "bản nô lệ ` quy định việc vân chuyên hàng hoá và cã phương thức giải quyết tranh chấp liên quan đền hợp đồng ? Ở giai đoạn phát tên của thời kì Trung cổ, luật giữa các thương nhân- law merchant để tở thành một chế định khá hoàn chỉnh, tập hợp các quy tắc và uy pham (hành vẫn và tập quán) nhâm điều chỉnh hàng loạt các vấn để trong thương mại nh.
Tính hợp pháp của hợp đồng, nội dang cia hợp đồng, các biên pháp chế tải do vì pham hợp đồng, các phương thúc giải quyết tranh chip, quan hé dai li và uy thác, sóc, hoi phiéu, vân đơn và vận chuyển hàng hoá, các công ti đái nhân và liên doanh, bảo hộ nhấn hiệu hàng hoá và bằng sáng chả, các quyền của thương nhân). Có thé coi đây là những quy dink pháp luật đầu tiên, được hình thành từ nhủ cầu điều chỉnh hoạt đồng thương mại của thương nhân. Sư hình thành và phát tiển không ngừng của những quy định .Asnarh, Niững n tấn minh thé gi, Wid. Vin hoi - Thông tn, Ha Nội, 1996, 1009.
`gSTS NgyỄn Bi Đn, Giáo tr Duất Tương mat ude fe. Đại học hết ga Ha Nos, 2006, 49, Carn Hotes, eyes 8 for Busse Me Grow HE, 189,10, 11; BGS TS. Ngưễn Bi Đón, Giáo nin Lait Tare mại gud No. Đạ học ade ga HÀ Nội, 2006, 50 10 pháp luật ghi nhân địa vị cña thương nhân và hoạt động thương mại của ho đã tr thành nhân tố quan trong, góp phan thúc đầy phát Hiển đa dạng các loại hình tố chức kinh doanh và các hoạt động kinh doanh trong nên kinh tế thé giới và & mỗi quốc gia "Những quy định pháp luật thương mại đều tên chủ yêu là những quy định điều chỉnh hành vi mua bán hàng hoá, bối khu mới hình thành, khái miệm thương mai chỉ génliên với mua bán hang hoá và những hành vi có liên quan đến mua bán hàng hoá diễn ra (chủ ye) giữa các thương nhân Pháp luật thương mai với hư cách là một Tinh vục pháp luật "ương đội độc lp trong pháp luật dânsự được hình thành dân dẫn ở châu Âu, bắt đầu bởi sự phát trên nhanh chóng của lực lượng sẵn xuất và theo đó là đôi hôi tay đôi các quan hệ sản xuất đang tôn tại, Từ thể ki XVI, ngành công nghiệp ở châu Âu, đặc biệt là 6 ‘Anh, phát biển mạnh đã thúc đây thương mại hàng hãi phát biển, Luật cña các thương nhân (Law Merchant) từng bước được nội uật hoá vào pháp luệt quốc gia của nhiêu nước, đã rổ thành một "bộ phân cầu thành quan trong cia pháp luật Anh và nhiều quốc gia châu Au, góp phản báo về quyền lợi của thương nhân Nhiéw học thuyết nội tiếng về thương mại hình thành như chủ nghữa trọng.
thương, chủ nghĩa tự do thương mai, đã tr thành cơ sở lí lun của chính sách và pháp uất thương mai cia nhiễu quốc gia Thể kĩ XIX, nhiều bộ lut thương mai được ben hành, hình là Bộ luật Thương mai Pháp được ban hành năm 1807 Tiếp đó, Đức và các nước nói tinng Đức cũng ban hành luật này, Trong hệ thông pháp luật Anh- Mỹ, Luật Thương mại thường được nói đến với một pham trì rộng hơn, gọi là Luật Kink doanh? Crohn Hoss, rena L8 for Bess, Me Geow HE, 181 10,11, PGS 75. Ngyễn Bi Dân, Giá nhh Lait Tong mat gus tf $e. Đại học (Gade ga Ha NG, 2006, 9L ‘PTS Man Duy Neth, Giáo mink Lait Thương mt Điệt Nm, Bob. Đại học a 1098, 10 Ha Nội, (ade gi u “Từ nữa sau thé kỉ XIX, tư trống tư do hoá thương mại và điều chỉnh pháp luật đối với các hành vi thương mại ở châu Âu đã ảnh.
hưởng đến Việt Nam và châu A. Tại Việt Nam, dưới thời thuộc Pháp, tro lưu canh tên đất nước khuyến khích phát triển kĩ nghệ ‘va thương mai đã bắt đầu có ảnh hưởng én hệ thống pháp luật thời đó, Bộ Dân Int thi hành tại các toà Nam án Bắc ï“} ban hành năm 1931 đã quy định nhiều hình thức hùn von lập hội (hỏi buôn - công ti), bao gồm hội người và hội vốn. Bộ luật Thương mai áp dang tại Trung phần được ban hành năm 1942, Luật Thương mại cña chính quyền Việt Nam công hoà được ban hành năm 1972 cũng có nhiều quy định về công ti kinh doanh. Tir sau khi thống.
nhất đất nước, pháp luật thương mai Việt Nam cũng luôn được xây dựng và phát triển với tinh chất là một lĩnh vực pháp luật "ương đôi độc lập với pháp luật dân sự, mình chứng bằng sự hiện ign của Pháp lệnh Hợp đồng kinh tế năm 1989, Luật Công tí nấm, 1990, Luật Doanh nghiệp tr nhân năm 1990, Luật Doanh nghiệp năm 1999, 2005, 2014, Luật Thương mai năm 2005. Các vin bản nay đã song hành cùng với Pháp lệnh Hợp đồng dân sự nấm 1991, Bộ luật Dân sự nấm 1995, 2005, 2015. Như vậy, có thể nói, sự hình thành, phát triển của nên sản xuất hàng hoá và sự xuất hiện của tang lớp thương nhân là Ii do hình thành pháp luật thương mại. Nghiên cứu của nhiều học giã (đã dẫn) cho thay, các quy định đầu tiên điều chỉnh hoạt động thương.
"mại và xác định quy chế thương nhân ra đời rt sớm, xuất phát từ nhu cầu giao lưu thương mại quốc tế và có nguồn gốc từ các chế đảnh, các quy tắc và quy phạm (thành vn và tập quán) khá hoàn chỉnh được nội luật hoá trong pháp luật cũa quốc gia. Ở mức độ khái quát, có thể hiểu, pháp luật thương mat là những quy dink pháp luật do nhà nước ban hành hoặc thừa nhận nhằm quy ảnh <q chỗ thương nhân và đều chính hoat động thương mại cũa họ ø "Trong thời đại ngày nay, khái niệm “thương mai” được hiểu theo nghĩa rộng, có nội hàm đồng nghĩa với khái niệm “kinh doanh”. Quan hé thương mại được hình thành giữa các thương nhân cùng quốc tịch lãnh thổ hoặc có sự khác biết về quốc tch, ãnh thổ, Điều này dẫn đền sw phát tiển cña pháp luật thươngmại ‘vé phạm vị, đối tương điệu chỉnh cũng như hình thức chứa đựng quy pham pháp luật theo đó, điều ước quốc tế đã và đang trở thành nguồn quan trong cña pháp luật thương mại. Luật mẫu vẻ trọng tai hương mại quốc tế của UNCITRAL thông qua ngày 2611985 coi thương mai “bao gdm nhưng không gói hạn bởi sắc giao dich đễ cung cấp hay rao đã hang hoá, dich vụ, các hợp đồng phân phố, cle nhánh hoặc dat độn trong ma, đa E, cho thé, ga công, tr vẫn, số hữu công nghiệp, đầu t, tà chính, ngân hàng, bảo liễm, kha thác, tô nhương kên doanh hoặc các hình thức khác của hợp lác công nghấp hoặc kính doanh”` Luật “Thương mại cia Việt Nam cũng higu khái niệm thương mại tương tr như vậy khi quy định: “Hoat đồng thương mat là hoạt động nhằm mục dich anh lợi, bao gồm mua bản hàng hod, cung ứng dich vụ, ddu te, xúc tiễn thương mại và các hoạt động nhằm mục ich anh lợi khác“? Sự phát triển theo hướng mở ông pham vi và doi tượng điều.
chỉnh của các vẫn bản pháp luật thương mại thể hiện ở các Khia cạnh cơ bản - Trong pháp luật thương mai, có sự mổ rộng về nội hàm của Xhái niệm "thương mại”, theo đó, từ điểm khối đâu "thương mai” chỉbao ham ý nghĩa la hành vi mua bón bằng hoá nhằm mục đích sinh lợi, đến nay, pháp luật thương mai quốc gia và quốc tế đều có © Điền 1 Luật nếu về mang tải đương ma guấ tẾ ca UNCTTRAL thing que "3gùy 21/6/1585 (pin dg) gun Tp Ionita biz Tie Thmơngaouinõen 2005 3B xu hướng tiếp cận thương mại là tắt cảnhững hành vi có mục dich sinh lợi và những hành v đó có thé ciến ra trong các quan hệ mua "bén hàng hoá, cung ứng dịch vụ, đều tr sở hữu bí fue, nhượng quyền thương mại. 6 hoặc không có yeu tổ nước ngoài, - Về quy chế thương nhân: Trong pháp luật thương mai, ngày cảng có sự mỡ rộng da dạng vé các loại hình tô chức kinh doanh, theo đó, pháp luật quy định nhiều loại hình thương nhân, nhiều hình thức hiện dién thương mại, đáp ứng nhủ câu hoạt động thương mai cia các 18 chúc, cá nhân tong nước và nước ngoài, - VỀ nguồn luật: Nguồn luật điều chỉnh địa vị pháp lí của thương nhân và hoạt đông thương mai cia họ cũng phát thiện da dang với các quy định của luật quốc gia, lat quốc tý, tập quấn thương mai, án lẻ. Các cam kết của Việt Nam rong WTO, các hiệp định thương mại song phương, các hiệp định thương mai te do thé hệ mới.