GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: KỸ THUẬT HÀN CƠ BẢN (MÃ MÔ ĐUN: MECW53161)

Đơn vị ban hành: Trường Cao đẳng Dầu khí – Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam
Căn cứ pháp lý: Quyết định số 212/QĐ-CĐDK ngày 01 tháng 03 năm 2022
Nhóm tác giả biên soạn: Trần Thanh Ngọc, An Đình Quân, Nguyễn Công Khai (Khoa GDNN)

Tổng quan về giáo trình

Môn học và vị trí trong chương trình đào tạo

Giáo trình mô đun Kỹ thuật hàn cơ bản (mã số MECW53161) là tài liệu giảng dạy và học tập chính khóa thuộc khối môn học/mô đun chuyên môn ngành, nghề (Số thứ tự 22) trong chương trình đào tạo trình độ Cao đẳng và Trung cấp cho các nghề: Sửa chữa thiết bị chế biến dầu khí và Cắt gọt kim loại tại Trường Cao đẳng Dầu khí (PVMTC). Trong tổng thể khung chương trình 100 tín chỉ (tương đương 2.310 giờ đào tạo), mô đun có khối lượng 3 tín chỉ với tổng thời lượng 75 giờ.

Mô đun được bố trí giảng dạy ở giai đoạn giữa khóa học, sau khi người học đã hoàn thành các môn học cơ sở như Dung sai (MECM53001), Vật liệu cơ khí (MECM53002), Vẽ kỹ thuật 1 & 2 (MECM52003, MECM62012), Điện kỹ thuật cơ bản (ELEI53055), An toàn vệ sinh lao động (SAEN52001) và môn Gia công nguội cơ bản (MECM53104). Kiến thức và kỹ năng từ mô đun này là điều kiện tiên quyết để sinh viên tiếp thu các mô đun chuyên sâu về sau như Sửa chữa - Bảo dưỡng van công nghiệp (MECM55106, MECM63119), Sửa chữa - Bảo dưỡng bơm (MECM53107, MECM63120), Lò gia nhiệt và thiết bị trao đổi nhiệt (MECM65017), cũng như phục vụ trực tiếp cho giai đoạn Thực tập sản xuất (MECM54210).

Mục tiêu học tập (Learning Outcomes)

Giáo trình xác định hệ thống chuẩn đầu ra cụ thể theo ba nhóm tiêu chí:

  • Về kiến thức (A1 – A5):

    • A1: Trình bày bản chất vật lý, cơ chế ion hóa và điều kiện hình thành, duy trì hồ quang hàn điện.
    • A2: Phân tích nguyên lý cấu tạo, đặc tính ngoài và kỹ thuật vận hành các chủng loại máy hàn hồ quang xoay chiều (AC), một chiều (DC).
    • A3: Nắm vững quy trình công nghệ hàn các liên kết giáp mối kim loại ở vị trí hàn bằng (1G).
    • A4: Trình bày các quy phạm kỹ thuật an toàn lao động, phòng chống điện giật và an toàn cháy nổ trong công tác hàn, cắt kim loại bằng ngọn lửa khí cháy.
    • A5: Tính toán chính xác các thông số chế độ hàn (đường kính que hàn, cường độ dòng điện hàn, điện áp hồ quang, tốc độ hàn) phù hợp với chiều dày phôi, tính chất cơ lý của vật liệu và dạng liên kết.

  • Về kỹ năng (B1 – B3):

    • B1: Vận hành thành thạo các thiết bị, dụng cụ hàn hồ quang tay và xử lý được các sự cố kỹ thuật thông thường (dính que hàn, thổi lệch hồ quang).
    • B2: Thực hiện thao tác cắt vật liệu kim loại bằng ngọn lửa oxy – khí cháy đúng quy trình kỹ thuật và đảm bảo an toàn.
    • B3: Thi công đạt yêu cầu kỹ thuật các mối hàn giáp mối tấm không vát cạnh và có vát cạnh chữ V ở vị trí hàn bằng (1G) bằng phương pháp hàn hồ quang tay.

  • Về năng lực tự chủ và trách nhiệm (C1 – C2):

    • C1: Thể hiện ý thức kỷ luật, tác phong công nghiệp, tuân thủ nghiêm ngặt 13 điều nội quy xưởng thực tập và các quy định an toàn – vệ sinh môi trường.
    • C2: Rèn luyện tính cẩn thận, chính xác, tỉ mỉ trong thao tác gá lắp, hàn đính và kiểm tra chất lượng sản phẩm sau gia công.
       CHƯƠNG TRÌNH KHUNG TOÀN KHÓA (100 Tín chỉ / 2.310 giờ)
Môn học chung/Đại cương (23 TC)        Môn học/Mô đun chuyên môn nghề (77 TC)

Cấu trúc và cách tiếp cận

Giáo trình được cấu trúc thành 6 bài học theo trình tự phát triển năng lực từ nhận thức an toàn, nhận diện thiết bị, thực hành thao tác nguyên công đơn giản đến thi công mối hàn phức tạp. Tỷ lệ phân bổ thời gian tập trung lớn vào thực hành rèn luyện tay nghề với 58 giờ thực hành/thảo luận trên tổng số 75 giờ của mô đun (chiếm 77,3% thời lượng).

Điểm đặc sắc của giáo trình

Tài liệu biên soạn dựa trên cơ sở tham chiếu các giáo trình chuyên ngành trong nước (Công nghệ hàn điện nóng chảy - Ngô Lê Thông, Kỹ thuật hàn - Trương Công Đạt) kết hợp các tài liệu đào tạo quốc tế (AWS D1.1, Chương trình Chuyên gia hàn Quốc tế - 2010). Nội dung được thiết kế gắn chặt với môi trường kỹ thuật đặc thù của ngành công nghiệp chế biến dầu khí, nơi đòi hỏi tiêu chuẩn an toàn cháy nổ và chất lượng mối hàn ở mức độ nghiêm ngặt.

Nội dung kiến thức cốt lõi

                             TIẾN TRÌNH 6 BÀI HỌC

Các chương/chủ đề chính

  • Bài 1: Nội quy và an toàn thực tập xưởng hàn (Thời lượng: 1 giờ)
    Tập trung phổ biến 13 điều nội quy xưởng thực tập; quy tắc an toàn bảo hộ lao động phòng ngừa tác hại bức xạ hồ quang (tia tử ngoại, tia hồng ngoại); các giải pháp kỹ thuật phòng chống điện giật (nối đất vỏ thiết bị, cách điện dây dẫn, thao tác đóng ngắt cầu dao); quy phạm an toàn cháy nổ đối với máy sinh khí axêtylen, bình oxy, bình ngăn lửa tạt lại và đất đèn ($CaC_2$).

  • Bài 2: Khái niệm thiết bị, dụng cụ hàn và kỹ thuật sử dụng (Thời lượng: 7 giờ)
    Trình bày cấu tạo và nguyên lý hoạt động của các loại máy hàn hồ quang xoay chiều (AC) gồm: máy hàn có bộ tự cảm kết hợp (sáng chế của Viện sĩ Nikitin năm 1925), máy hàn có cuộn dây di động, máy hàn có lõi từ di động. Phân tích kết cấu máy hàn một chiều (DC) gồm: máy hàn chỉnh lưu 1 pha/3 pha dùng Điôt bán dẫn và máy phát điện hàn DC cực từ lắp rời có điều chỉnh dòng kích từ. Cung cấp hướng dẫn đấu dây hàn thuận ($DC^-$) và nghịch ($DC^+$), tiêu chuẩn lựa chọn cáp hàn, kìm hàn, kẹp mát, kính hàn quang học số 6 đến số 14 và thiết bị cắt kim loại bằng ngọn lửa oxy - khí cháy.

  • Bài 3: Kỹ thuật gây hồ quang và duy trì hồ quang hàn (Thời lượng: 8 giờ)
    Phân tích bản chất nhiệt động học của hồ quang, 3 giai đoạn hình thành hồ quang (ngắn mạch, ion hóa môi trường khí, hồ quang cháy ổn định). Hướng dẫn quy trình 2 phương pháp gây hồ quang: phương pháp ma sát (quẹt que hàn) và phương pháp mổ thẳng (gõ que hàn). Trình bày cách xác định kích thước que hàn theo công thức $d = S/2 + 1$ và tính cường độ dòng hàn $I_h = (\beta + \alpha d)d$, kỹ thuật kết thúc đường hàn điền đầy bể hàn, các biện pháp xử lý hiện tượng que hàn bị dính hoặc hồ quang bị thổi lệch.

  • Bài 4: Kỹ thuật hàn đường thẳng (Thời lượng: 16 giờ)
    Hướng dẫn kỹ thuật vạch dấu trên phôi thép phẳng, thiết lập góc độ nghiêng của que hàn từ $70^\circ - 80^\circ$ so với trục đường hàn; phương pháp phối hợp chuyển động tịnh tiến dọc và dao động ngang của que hàn; kỹ thuật bắt đầu mối hàn, nối tiếp mối hàn và ngắt hồ quang nhằm hạn chế khuyết tật lõm cuối đường hàn.

  • Bài 5: Kỹ thuật hàn bằng giáp mối không vát cạnh (Thời lượng: 17 giờ)
    Quy trình gia công chuẩn bị phôi tấm, kỹ thuật hàn đính (tack weld) định vị khe hở đáy; chế độ hàn giáp mối tấm phẳng một lớp; phương pháp kiểm tra kích thước mặt trước, mặt sau và nhận diện - khắc phục 5 dạng khuyết tật điển hình: ngậm xỉ, không ngấu, rỗ khí, cháy chân mép, chồng mép.

  • Bài 6: Kỹ thuật hàn bằng giáp mối vát cạnh V (Thời lượng: 24 giờ)
    Quy trình vát mép phôi tấm chữ V theo bản vẽ kỹ thuật; thiết lập thông số hàn giáp mối vị trí 1G nhiều lớp: lớp hàn lót (root pass - kiểm soát lỗ thâm nhập hồ quang keyhole), lớp hàn đầy (fill pass), lớp hàn phủ (cap pass); kỹ năng mài nối mối hàn và kiểm tra phân loại khuyết tật cháy thủng, nứt ngầm theo tiêu chuẩn kiểm tra chất lượng mối hàn.

                  KỸ THUẬT HÀN NHIỀU LỚP VÁT CẠNH CHỮ V (1G)

Kiến thức nền tảng được xây dựng

  • Lý thuyết nhiệt và điện quang: Ứng dụng định luật Joule - Lenz ($Q = 0,24 \cdot R \cdot I^2 \cdot t$) giải thích sự phát sinh nhiệt lượng tập trung tại điểm tiếp xúc ngắn mạch để bứt phá điện tử tự do tạo cột hồ quang có nhiệt độ tâm đạt tới $6.000^\circ\text{C}$ (nhiệt độ catốt khoảng $3.400^\circ\text{C}$, anốt khoảng $2.600^\circ\text{C}$).
  • Đặc tính hồ quang và nguồn điện hàn: Cung cấp mô hình đường đặc tính tĩnh V-A của hồ quang gồm 3 vùng (vùng điện áp giảm I, vùng điện áp không đổi II, vùng điện áp tăng III) cùng công thức điện áp rơi trên cột hồ quang: $$U_{ab} = a + b \cdot L_{hq}$$ (Trong đó: $a = 15 \div 20\text{V}$ với que hàn nóng chảy, $b = 15,7\text{V/cm}$, $L_{hq}$ là chiều dài cột hồ quang).
  • Cơ sở điện từ máy điện hàn: Nguyên lý dịch chuyển từ thông tán qua việc thay đổi khe hở không khí $a$ hoặc dịch chuyển lõi từ/cuộn dây; hiện tượng phản ứng Rô to trong máy phát điện hàn DC giúp tự động hạ điện áp khi ngắn mạch ($I_{\text{đm}} = 1,3 \div 1,4 I_h$) để bảo vệ nguồn và ổn định hồ quang.

Kỹ năng phát triển

  • Kỹ năng kỹ thuật thao tác: Đọc bản vẽ chi tiết mối hàn; thao tác cắt phôi bằng khí cháy; đấu nối mạch điện hàn một chiều theo cực tính thuận ($DC^-$: hàn vật mỏng, độ ngấu thấp) hoặc cực tính nghịch ($DC^+$: kìm hàn nối cực dương, tăng độ ngấu sâu cho vật dày); thao tác mồi hồ quang và giữ khoảng cách cột hồ quang ổn định từ $2 \div 4\text{mm}$.
  • Kỹ năng tính toán và phân tích công nghệ: Xác định quy cách que hàn và cường độ dòng điện dựa trên công thức thực nghiệm: $$I_h = (\beta + \alpha \cdot d) \cdot d \quad (\text{với } \beta = 20, \alpha = 6)$$ Tính toán tiết diện cáp hàn tương ứng với chiều dài đường truyền và cường độ dòng điện (ví dụ: dòng 200A - 300A sử dụng cáp tiết diện $38\text{mm}^2 \div 125\text{mm}^2$).
  • Kỹ năng đánh giá và xử lý sai hỏng: Nhận diện các khuyết tật hình học và khuyết tật tế vi của mối hàn (rỗ khí, ngậm xỉ, cháy chân, không ngấu, cháy thủng); phân tích nguyên nhân do thao tác dao động que hàn sai góc độ hoặc điều chỉnh sai dòng điện hàn; thực hiện quy trình tẩy xỉ, mài sửa và hàn bù.

Phương pháp giảng dạy và học tập

                        HỆ THỐNG ĐÁNH GIÁ MÔ ĐUN
            (Tuân thủ Thông tư 09/2017/TT-BLĐTBXH - Trọng số 40 / 60)
ĐIỂM QUÁ TRÌNH (Trọng số 40%)                       ĐIỂM KẾT THÚC (Trọng số 60%)
      (Thực hành hàn đường thẳng / giáp mối)

Phương pháp tiếp cận sư phạm

Giáo trình thiết lập phương pháp giảng dạy tích cực đa chiều:

  • Đối với giảng viên: Áp dụng phương pháp diễn giảng ngắn gọn, nêu vấn đề, hướng dẫn sinh viên phân tích bản vẽ, thị phạm thao tác mẫu tại xưởng hàn, chia nhóm nhỏ thảo luận bài tập tình huống và giám sát an toàn lao động trong suốt quá trình học viên thao tác.
  • Đối với người học: Thực hiện quy trình học tập chủ động thông qua việc nghiên cứu tài liệu trước khi lên lớp, tham gia làm việc nhóm (quy mô 8 – 10 sinh viên/nhóm), thực hiện báo cáo chủ đề thảo luận và hoàn thành hệ thống phiếu thực hành cá nhân.

Bài tập, tình huống và thực hành kỹ thuật

Hệ thống câu hỏi và bài tập tình huống được bố trí ở cuối mỗi bài học, yêu cầu người học vận dụng kiến thức lý thuyết để giải quyết các vấn đề sản xuất thực tế:

  • Tính toán chế độ dòng điện hàn thực tế khi sử dụng que hàn đường kính 3,2mm và 4,0mm.
  • So sánh ưu nhược điểm kỹ thuật và phạm vi ứng dụng giữa máy hàn AC (bộ tự cảm kết hợp) và máy hàn DC (chỉnh lưu 3 pha Điôt).
  • Xử lý tình huống kỹ thuật khi que hàn bị dính chặt vào phôi hàn hoặc hồ quang hàn bị ngắt quãng liên tục.
  • Thực hành chuỗi kỹ năng: Cắt phôi bằng mỏ cắt khí $\rightarrow$ Mài vát mép rãnh V $\rightarrow$ Hàn đính $\rightarrow$ Thi công mối hàn giáp mối tấm 1G $\rightarrow$ Làm sạch xỉ hàn bằng búa gõ xỉ và bàn chải sắt.

Phương pháp và quy chế đánh giá kết quả

Đánh giá kết quả học tập tuân thủ Quy chế đào tạo Cao đẳng hệ chính quy ban hành kèm theo Thông tư số 09/2017/TT-BLĐTBXH ngày 13/03/2017 của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội. Điểm mô đun được tính theo thang điểm 10, làm tròn đến một chữ số thập phân và quy đổi sang điểm chữ, thang điểm 4 theo hệ thống tín chỉ.

Thành phần đánh giá Trọng số Thời điểm đánh giá Hình thức kiểm tra Nội dung / Chuẩn đầu ra
Kiểm tra thường xuyên (Hệ số 1) 40% (gồm ĐTX & ĐĐK) Sau 27 giờ đào tạo Viết, tự luận, hỏi miệng hoặc thực hành Nội dung Bài 1, 2, 3 (Chuẩn A1, A2, A3, A4, A5; B1; C1, C2)
Kiểm tra định kỳ (Hệ số 2) Sau 46 giờ đào tạo Thực hành thao tác trực tiếp tại xưởng Thao tác hàn đường thẳng, giáp mối không vát (Chuẩn A3, A4, A5; B2; C2)
Thi kết thúc mô đun 60% Sau 75 giờ đào tạo Bài thi thực hành kỹ thuật tổng hợp (2 giờ) Thi công mối hàn giáp mối vát cạnh chữ V (1G) (Chuẩn A3, A4, A5; B1, B2, B3; C1, C2)

Yêu cầu tự học và điều kiện dự thi

Người học bắt buộc phải tham dự tối thiểu 70% tổng số thời lượng lý thuyết của mô đun. Trường hợp học viên vắng mặt quá 30% số tiết lý thuyết sẽ không đủ điều kiện dự thi kết thúc mô đun và phải đăng ký học lại. Sinh viên có trách nhiệm hoàn thành đầy đủ các bài kiểm tra thường xuyên, định kỳ và chủ động thực hiện giờ tự học theo nhóm được phân công.

Điểm nổi bật và cập nhật

                     HỆ THỐNG TIÊU CHUẨN THAM CHIẾU
TIÊU CHUẨN QUỐC NỘI                                   TIÊU CHUẨN QUỐC TẾ
      Trương Công Đạt, Trần Văn Niên)

Cơ sở biên soạn và cập nhật kỹ thuật

Giáo trình được nghiệm thu và ban hành theo Quyết định số 212/QĐ-CĐDK ngày 01/03/2022 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Dầu khí. Nội dung biên soạn đã cập nhật các kiến thức về công nghệ máy hàn điện tử hiện đại, thay thế các phân tích máy hàn cơ khí cũ bằng hệ thống máy hàn chỉnh lưu Điôt 3 pha có dòng hàn ổn định và dải điều chỉnh vô cấp.

Tích hợp tiêu chuẩn công nghiệp và quốc tế

  • Tiêu chuẩn AWS D1.1 (American Welding Society): Đưa các quy định kỹ thuật về góc vát mép, khe hở đáy (root gap), mép tù (root face) và tiêu chí chấp nhận khuyết tật mối hàn liên kết giáp mối vị trí 1G vào nội dung giảng dạy thực hành.
  • Tài liệu đào tạo Chuyên gia hàn Quốc tế (2010): Tiếp thu phương pháp chuẩn hóa thao tác mồi hồ quang, kiểm soát bể hàn nóng chảy và quy trình an toàn áp lực khí.

Ứng dụng thực tế trong công nghiệp dầu khí

Tài liệu chú trọng xây dựng các quy định an toàn đặc thù trong ngành dầu khí:

  • Quy trình an toàn tuyệt đối khi tiến hành hàn, cắt sửa chữa các bình bồn, két chứa từng chứa nhiên liệu, dung môi dễ cháy (yêu cầu súc rửa, thông gió, kiểm tra nồng độ khí trước khi thao tác).
  • An toàn vận hành trạm cấp khí axêtylen, bình oxy, yêu cầu kỹ thuật đối với bình dập lửa tạt lại (nước ngang vòi kiểm tra, kiểm tra mức nước 2 lần/ca, rửa bình định kỳ hàng tháng).
  • Quy định cấp số kính hàn tương ứng với dải cường độ dòng điện (Kính số 6–7 cho dòng $\le 30\text{A}$; số 8–9 cho dòng $30\text{A} \div 100\text{A}$; số 10–12 cho dòng $100\text{A} \div 300\text{A}$; số 13–14 cho dòng $> 300\text{A}$).

Chuỗi liên kết chương trình đào tạo

Mô đun đóng vai trò nền tảng cơ sở để học viên tiếp tục học tập các mô đun kỹ thuật chuyên ngành sửa chữa bảo dưỡng của nhà máy lọc dầu, giàn khoan:

  • Sửa chữa - Bảo dưỡng van công nghiệp 1 & 2 (MECM55106, MECM63119).
  • Sửa chữa - Bảo dưỡng bơm 1 & 2 (MECM53107, MECM63120).
  • Sửa chữa - Bảo dưỡng máy nén khí (MECM53108) và Thiết bị tách (MECM62021).
  • Lò hơi và tua bin hơi (MECM65014), Lò gia nhiệt và thiết bị trao đổi nhiệt (MECM65017).

Đối tượng sử dụng giáo trình

                       ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI ÁP DỤNG
SINH VIÊN CAO ĐẲNG / TRUNG CẤP   GIẢNG VIÊN CHUYÊN NGÀNH         KỸ THUẬT VIÊN BẢO DƯỠNG

Học sinh, sinh viên các hệ đào tạo

  • Sinh viên hệ Cao đẳng chính quy: Thuộc nghề Sửa chữa thiết bị chế biến dầu khí và Cắt gọt kim loại, sử dụng làm tài liệu học tập bắt buộc cho mô đun MECW53161 ở giai đoạn giữa khóa học (3 tín chỉ, 75 giờ).
  • Học sinh hệ Trung cấp chuyên nghiệp: Sử dụng tài liệu để rèn luyện kỹ năng thực hành hàn hồ quang tay căn bản và kỹ thuật an toàn cắt kim loại.

Yêu cầu kiến thức tiên quyết (Prerequisites)

Để tiếp thu đầy đủ nội dung giáo trình, người học cần hoàn thành các môn học:

  • Vật liệu cơ khí (MECM53002): Hiểu rõ cấu tổ chức kim loại, tính hàn của thép cacbon và biến dạng nhiệt.
  • Điện kỹ thuật cơ bản (ELEI53055): Hiểu mạch điện xoay chiều, một chiều, chỉnh lưu và các mối nguy điện giật.
  • Vẽ kỹ thuật 1 & 2 (MECM52003, MECM62012): Khả năng đọc, bóc tách bản vẽ kỹ thuật chi tiết cơ khí và ký hiệu mối hàn.
  • An toàn vệ sinh lao động (SAEN52001): Nắm vững các quy định an toàn chung trong sản xuất công nghiệp.

Giảng viên và cán bộ hướng dẫn thực hành

  • Sử dụng giáo trình để biên soạn giáo án lý thuyết, lập phiếu hướng dẫn thực hành xưởng hàn, phiếu học tập cá nhân và nhóm.
  • Căn cứ vào mục tiêu chuẩn đầu ra (A1–A5, B1–B3, C1–C2) để thiết lập đề thi, đáp án và bảng tiêu chí đánh giá (rubric) cho các kỳ kiểm tra thường xuyên, định kỳ và thi kết thúc mô đun.

Tự học và tham khảo kỹ thuật

Tài liệu là nguồn tra cứu chuẩn xác cho công nhân kỹ thuật, thợ sửa chữa cơ khí tại các xí nghiệp, nhà máy chế biến dầu khí nhằm củng cố quy tắc an toàn bình khí áp lực, kỹ thuật chọn que hàn, điều chỉnh cường độ dòng hàn và xử lý khuyết tật mối hàn trong công tác bảo trì thiết bị.

Câu hỏi thường gặp

                           HỆ THỐNG GIẢI ĐÁP CỐT LÕI
CÂU HỎI 1       CÂU HỎI 2            CÂU HỎI 3            CÂU HỎI 4       CÂU HỎI 5
Đối tượng       Kiến thức            Điểm khác biệt       Phương pháp     Tài liệu
sử dụng         tiên quyết           chuyên ngành         học tập         bổ trợ

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng người học nào?

Tài liệu được biên soạn phục vụ học sinh, sinh viên đào tạo trình độ Cao đẳng và Trung cấp thuộc nghề Sửa chữa thiết bị chế biến dầu khí và nghề Cắt gọt kim loại tại Trường Cao đẳng Dầu khí. Đồng thời, giáo trình phù hợp cho công nhân kỹ thuật cơ khí muốn củng cố lý thuyết và kỹ năng hàn hồ quang tay vị trí 1G.

2. Cần chuẩn bị những kiến thức nền tảng nào trước khi học mô đun này?

Người học cần tích lũy kiến thức cơ sở từ các môn học: Vật liệu cơ khí (tính chất thép và que hàn), Điện kỹ thuật cơ bản (định luật Joule - Lenz, mạch điện AC/DC, nguyên lý chỉnh lưu Điôt), Dung sai và Vẽ kỹ thuật (đọc quy cách mối hàn trên bản vẽ chi tiết) và môn An toàn vệ sinh lao động.

3. Điểm khác biệt của giáo trình này so với các tài liệu hàn cơ bản thông thường là gì?

Giáo trình tích hợp hệ thống quy phạm an toàn cháy nổ nghiêm ngặt của ngành công nghiệp dầu khí (an toàn máy sinh khí axêtylen, bình oxy, bình ngăn lửa tạt lại, hàn bồn chứa kín). Đồng thời, nội dung thực hành được thiết kế gắn liền với tiêu chuẩn kỹ thuật hàn kết cấu quốc tế AWS D1.1 và định hướng phục vụ trực tiếp cho công tác bảo trì van, bơm, thiết bị áp lực dầu khí.

4. Làm thế nào để tự học và rèn luyện kỹ năng thực hành đạt kết quả cao?

Người học cần đọc trước nội dung từng bài trong giáo trình, hoàn thành các câu hỏi thảo luận lý thuyết và công thức tính toán chế độ hàn ($d = S/2 + 1; I_h = (\beta + \alpha d)d$). Khi vào xưởng, bắt buộc trang bị đầy đủ bảo hộ lao động (mặt nạ hàn, kính lọc số phù hợp, găng tay da, giày cách điện), thực hiện đúng quy trình thao tác và chủ động phân tích mẫu hàn đính/hàn hoàn thiện theo nhóm thảo luận 8–10 người.

5. Có những tài liệu tham khảo và học liệu bổ trợ nào đi kèm với giáo trình?

Học liệu đi kèm gồm: hệ thống phiếu hướng dẫn thực hành, phiếu kiểm tra đánh giá, bản vẽ chi tiết mối hàn tại xưởng. Danh mục tài liệu tham khảo bổ trợ gồm:

  • Kỹ thuật hàn – Trương Công Đạt.
  • Công nghệ hàn điện nóng chảy – Ngô Lê Thông.
  • Thực hành hàn từ căn bản đến nâng cao – Trần Văn Niên.
  • Tiêu chuẩn AWS D1.1 (Kết cấu thép) và tài liệu Chuyên gia hàn Quốc tế (2010).

Kết luận

                        LỘ TRÌNH ĐÀO TẠO KỸ THUẬT HÀN
GIAI ĐOẠN 1: MÔN HỌC CƠ SỞ          GIAI ĐOẠN 2: MÔ ĐUN MECW53161         GIAI ĐOẠN 3: BẢO DƯỠNG CHUYÊN SÂU

Giá trị cốt lõi của giáo trình

Giáo trình mô đun Kỹ thuật hàn cơ bản (MECW53161) là tài liệu đào tạo chuẩn hóa, hệ thống hóa toàn bộ kiến thức vật lý hồ quang, nguyên lý máy hàn điện xoay chiều/một chiều, kỹ thuật tính toán chế độ hàn và quy trình thao tác thực hành hàn giáp mối tấm vị trí 1G. Giáo trình kết hợp chặt chẽ giữa cơ sở lý thuyết công nghệ và yêu cầu an toàn công nghiệp đặc thù của Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam.

Lộ trình học tập đề xuất (Suggested Learning Pathway)

  1. Giai đoạn chuẩn bị: Hoàn thành các môn học tiên quyết về Vật liệu cơ khí, Điện kỹ thuật cơ bản, Vẽ kỹ thuật và An toàn vệ sinh lao động.
  2. Giai đoạn học tập mô đun MECW53161 (75 giờ):
    • Nắm vững nội quy an toàn xưởng và kỹ thuật cắt kim loại oxy - khí cháy (Bài 1, Bài 2).
    • Rèn luyện kỹ năng mồi hồ quang ma sát/mổ thẳng và kỹ thuật duy trì cột hồ quang $2 \div 4\text{mm}$ (Bài 3).
    • Thi công hoàn thiện mối hàn đường thẳng và liên kết giáp mối không vát/có vát mép chữ V nhiều lớp ở vị trí 1G (Bài 4, 5, 6).
  3. Giai đoạn ứng dụng nâng cao: Ứng dụng kỹ năng hàn vào các mô đun chuyên ngành Sửa chữa - Bảo dưỡng van, bơm, máy nén khí, lò gia nhiệt và tham gia Thực tập sản xuất trực tiếp tại các công trình, nhà máy dầu khí.

Nguồn tài nguyên học tập bổ trợ

Sinh viên và giảng viên khai thác hệ thống xưởng thực hành hàn PVMTC, kết hợp tra cứu các tiêu chuẩn hàn chuyên ngành (AWS D1.1) và các giáo trình chuyên sâu của tác giả Ngô Lê Thông, Trương Công Đạt tại thư viện trường để hoàn thiện kiến thức và kỹ năng nghề nghiệp.