ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH ĐỒNG THÁP TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ ĐỒNG THÁP GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: HÌNH HỌA NGÀNH, NGHỀ: THIẾT KẾ THỜI TRANG TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG (Ban hành kèm theo Quyết định số 257/QĐ-TCĐNĐT-ĐT ngày 13 tháng 07 năm 2017 của Hiệu trưởng trường Cao đẳng Nghề đồng Đồng Tháp) Đồng Tháp, năm 2017 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. LỜI GIỚI THIỆU Họa hình là mô đun dùng hình vẽ để mô tả khách quan có thực mà mắt ta quan sát được bằng đường nét, hình mảng, khối, sáng tối, đậm nhạt để tạo ra không gian ảo ba chiều trên mặt phẳng hai chiều. Quá trình học môn Hình họa, người học cần phải tự xây dựng cho mình cách sử dụng, khai thác triệt để các yếu tố của ngôn ngữ tạo hình như đường nét, hình mảng, khối, đậm nhạt, màu sắc…, đồng thời có sự kết hợp chặt chẽ giữa tư duy trí tuệ và khả năng biểu cảm trong sáng tác mỹ thuật.
Bởi vậy, Hình họa là môn học giúp phát triển khả năng quan sát, nhận xét, phân tích và kỹ năng thể hiện, nghiên cứu mẫu thực; là sự kết hợp hài hòa giữa lý trí và tình cảm của người vẽ với đối tượng, là cánh cửa đầu tiên để người học nghiên cứu và khám phá thực tế, giúp người học rèn luyện khả năng cảm thụ, cảm xúc và thị hiếu thẩm mỹ trong hội họa nói chung hay trong thiết kế thời trang nói riêng. Quá trình thực hiện một bài vẽ Hình họa căn bản thông thường đều phải tuân theo những trình tự cụ thể từ quan sát mẫu vẽ, xác định bố cục, tìm tỉ lệ chung, tỉ lệ riêng, dựng hình, vẽ phác thảo khối… Trong chương trình đào tạo họa hình này được sử dụng để giảng dạy cho học sinh, sinh viên nghề Thiết kế thời trang trường Cao Đẳng Nghề Đồng Tháp là mô đun chiếm quỹ thời gian tương đối, hệ thống bài học thường được sắp xếp thao bài, từ đen trắng đến màu sắc, từ mẫu tĩnh sang mẫu động…. Rất mong nhận được sự góp ý từ bạn đọc và đồng nghiệp để xây dựng cuốn giáo trình được hoàn thiện hơn. Đồng Tháp, ngày 16 tháng 06năm 2017 Biên soạn Võ Việt Hồng 1 MỤC LỤC TRANG LỜI NÓI ĐẦU.
01 Bài 1- HỌA KHỐI CƠ BẢN. Phương pháp đo và dựng hình. Vẽ khối cơ bản. Vẽ tổ hợp khối.
Thực hành họa khối cơ bản. 27 Bài 2- HỌA TƯỢNG NGŨ QUAN. Đặc điểm, cấu tạo, phương pháp vẽ tượng ngũ quan. Vẽ tượng mặt người phạt mảng.
Thực hành vẽ ngũ quan theo hình mẫu:. 48 Bài 3- HOA TƯỢNG TOÀN THÂN. Giới thiệu tỷ lệ cơ thể người. Tượng người nam.
Tượng người nữ. 59 Bài 4- HỌA DÁNG NGƯỜI KHOÁC TRANG PHỤC. Kỹ thuật phác họa. Kỹ thuật tả chất.
Phương pháp ký họa dáng người. Vẽ dáng người trong lớp. Vẽ ký họa dáng người. 69 TÀI LIỆU THAM KHẢO.
79 2 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun: Họa hình. Vị trí, tính chất của mô đun - Vị trí: + Hình họa là mô đun kỹ thuật cơ sở bắt buộc, trong chương trình đào tạo trình độ cao đẳng nghề Thiết kế thời trang; + Mô đun được bố trí học đầu chương trình đào tạo nghề Thiết kế thời trang; - Tính chất: Là mô đun mang tính tích hợp giữa lý thuyết và thực hành. Mục tiêu mô đun - Về kiến thức: Trình bày được phương pháp dựng hình cơ bản trong hình họa; - Về kỹ năng: + Vẽ được cấu tạo thân trên và toàn thân của cơ thể người; + Sử dụng được các chất liệu như: chì, than; + Thể hiện các mẫu vẽ cơ bản về hình và bố cục; + Trình bày và xác định đúng các phương pháp vẽ dáng người trong hình họa; - Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: Có thái độ đúng đắn, chuẩn mực của người làm nghệ thuật. Nội dung mô đun BÀI 1: HỌA KHỐI CƠ BẢN Mã Bài: MĐ11-01 3 Giới thiệu: Họa khối cơ bản giúp người học nghiên cứu về cách đo, tỉ lệ, làm quen với cách nhìn vật thể thật, so sánh và phân tích khoảng cách, kết cấu, chất liệu… Mục tiêu: - Kiến thức: + Trình bày được phương pháp đo và dựng hình khối cơ bản.
- Kỹ năng: + Lựa chọn bố cục bài vẽ đúng tỷ lệ, hình dáng, cấu trúc; + Vẽ cấu trúc, hình dáng khối cơ bản và tổ hợp khối theo phương pháp hội họa; - Năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Phân tích được các nguyên nhân hư hỏng và phương pháp sửa chữa; có trách nhiệm thực hiện an toàn cho dụng cụ, thực hiện an toàn vệ sinh công nghiệp; + Xác định được nguyên nhân và phương pháp khắc phục của một số sai hỏng thường gặp khi họa khối cơ bản; + Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỉ mỉ của học viên. Nội dung chính: 1. Phương pháp đo và dựng hình: 1. Cách đo và tư thế vẽ: Bước 1: - Đo các tỷ lệ lớn của hình - Xác định khung hình chung, cân đối với khổ giấy (bố cục bài vẽ ) Bước 2: - Xác định mặt trước - Xác định trục dọc, trục ngang - Phác hình tổng thể toàn bộ tượng bằng những đường thẳng lớn Bước 3: - Chỉnh hình Bước 4: - Tìm đường chu vi giữa hai vùng sáng tối lớn 4 *Vài cách vẽ thông thường: Hình 1.1: Cách vẽ chi điểm ngang Hình 1.2: Cách vẽ chi điểm dọc 5 Hình 1.3: Cách vẽ treo lơ lửng ngang * Cách quan sát chỉnh thể, so sánh: Hình 1.4: Tư thế quan sát Nhận thức đúng về đối tượng thể hiện là cơ sở tạo hình của hội họa, nâng cao khả năng quan sát là yêu cầu cơ bản bước vào hội họa.
Trước khi vẽ tiến hành quan sát, so sánh chỉnh thể đối với đối tượng thể hiện khắc phục trong quá trình vẽ, thực hiện tiền đề phân tích lý tính. Người mới bắt đầu học luôn luôn không xem trọng quá trình này, chỉ chăm chăm vào một cục bộ, vẽ một vật thể cục bộ một cách cô lập, cho đến khi vẽ xong rồi chuyển vào vật thể bên cạnh. Cách vẽ này, hậu quả luôn luôn được cái này mất cái kia, không thể nắm bắt được tỷ lệ và mối liên quan về mặt thực ảo không gian, lớp màu sáng tối, đặc trưng hình thể, tỷ lệ lớn nhỏ giữa các vật thể. So sánh và quan sát chỉnh thể là xem xét toàn diện trước sau, trái phải, trên dưới của đối tượng, và tiến hành so sánh đối chiếu, đưa ra kết quả phán đoán.
Khi so sánh, quan sát chỉnh thể, nheo mắt nhìn vật thể, có thể loại trừ sự quấy nhiễu của chi tiết cục bộ, dễ dàng xem được chỉnh thể, mối liên quan lớn. So sánh, quan sát chỉnh thể không những là nhiệm vụ chưa chắc hoàn thành được trước khi vẽ, mà còn phải xuyên suốt cả quá trình vẽ, chỉ có như vậy mới trước sau duy trì thống nhất nhịp nhàng và chuẩn xác mối liên quan chỉnh thể bức tranh. Phương pháp dựng hình: - Đường tầm mắt: Là đường đi từ mắt đến vật thể, khoảng cách giữa vị trí nhìn đến vật thể tại góc nhìn. Khi khối hộp nằm trên đường tầm mắt ta sẽ thấy được mặt dưới của khối hộp; khi khối hộp nằm dưới đường tầm mắt thì ta sẽ thấy được mặt trên.
Bạn hãy thực hành và thử nghiệm thực tế; từ việc thử nghiệm và thực hành sẽ giúp các bạn hiểu rõ hơn giá trị quan trọng của đường tầm mắt. Đường tầm mắt (Còn gọi là đường chân trời). 6 Đường tầm mắt là một đường thẳng nằm ngang với tầm mắt người nhìn, phân chia mặt đất với bầu trời hay mặt nước với bầu trời (H6), nên còn gọi là đường chân trời. Đường tầm mắt có thể thay đổi cao hay thấp tùy thuộc vào vị trí của người nhìn.5: Đường tầm mắt - Điểm tụ: Là điểm trọng tâm trên vật thể, được chiếu sáng và nhấn mạnh bằng ánh sáng chiếu.6: Vẽ khối hộp một điểm tụ 7 - Sự ảnh hưởng của luật xa gần trong hình họa: Luật xa gần là một môn khoa học giới thiệu phương pháp vẽ khoảng cách xa gần của các vật thể nằm trong không gian ba chiều lên mặt phẳng hai chiều.
Khi vẽ theo mẫu, cần phải xác định đường tầm mắt để vẽ hình cho đúng. Các đường song song với mặt đất (cạnh hình hộp, hình trụ, đường tàu.) hướng về chiều sâu, càng xa càng thu hẹp và cuối cùng tụ lại ở một điểm trên đường tầm mắt, đó là điểm tụ. Các đường song song ở dưới thì chạy hướng lên đường TM, các đường ở trên thì chạy hướng xuống đường TM. Gần mắt thì lớn, xa thì nhỏ.
Các cạnh xiên khi xa đường chân trời thì xiên hơn. hệ quả là các mặt càng lệch xa đường chân trời diện tích càng lớn. Dể thấy nhất là hình hộp trên cùng: mặt nắp khi biểu diễn phối cảnh trên mặt giấy phẳng sẽ có diện tích lớn hơn mặt đáy phần gần mắt nét sẽ đậm, rõ và sáng hơn phần ở xa. Việc xác định đường tầm mắt trên đối tượng.7: Xa gần trong hội họa - Sử dụng bút chì: Dùng bút chì kẻ những đường lên xuống thật đều nhau và có cùng hướng vẽ.
Làm sáng tông màu khi đi nét bút qua phải, không phân cách sắc độ hoặc làm đứt đoạn các sóng ngắn, cho đến khi tông màu nhạt dần thành vùng trắng của giấy vẽ.8: Cách sử dụng bút chì - Sử dụng than vẻ: Cách sử dụng cũng giống như sử dụng bút chì, nhưng không được nhấn thỏi than theo hướng vuông góc mà chỉ vẽ tại góc nhọn có sẵn Hình 1.9: Than vẽ 10 - Sử dụng phấn màu, sáp màu: + Sử dụng cùng cách với bút chì, khi thực hiện hoàn tất, khó có biện phát xử lý nếu bước sóng đứt đoạn tạo nên sắc độ nổi bật không đều. + Sáp màu được hình thành từ giấy quấn thành hình chóp bao bọc thỏi sáp màu, khi sử dụng phải đặt thành góc nghiên, tránh đụng đến đầu sáp vì như thế sẽ bị sụm xuống và mòn đi. Phấn là công cụ tuyệt vời khi cho phép bạn vẽ khung và tô màu cùng một lúc. Cầm viên phấn màu trong tay và đưa nó lên bề mặt giấy vẽ, bạn sẽ có kết quả ngay lập tức mà không cần tốn thời gian pha màu hay chờ cho bức tranh khô.
Bài viết này sẽ giới thiệu cách sử dụng để bạn có thể vẽ tranh phong cảnh ở mọi nơi.