UBND TỈNH LONG AN TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ LONG AN GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: HÀN CƠ BẢN NGHỀ: CẮT GỌT KIM LOẠI TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-… ngày……. Long An, năm 2017 LƯU HÀNH NỘI BỘ 1 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. 2 LỜI GIỚI THIỆU Trong những năm qua, dạy nghề đã có những bước tiến vượt bậc cả về số lượng và chất lượng, nhằm thực hiện nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật trực tiếp đáp ứng nhu cầu xã hội.
Cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ trên thế giới, lĩnh vực cơ khí chế tạo đã có những bước phát triển đáng kể. Chương trình khung nghề Cắt gọt kim loại đã được xây dựng trên cơ sở phân tích nghề, phần kỹ thuật nghề được kết cấu theo các môđun. Để tạo điều kiện thuận lợi cho các cơ sở dạy nghề trong quá trình thực hiện, việc biên soạn giáo trình kỹ thuật nghề theo các môđun đào tạo nghề là cấp thiết hiện nay. Mô đun 17 Hàn cơ bản là môđun đào tạo nghề được biên soạn theo hình thức tích hợp lý thuyết và thực hành.
Trong quá trình thực hiện, nhóm biên soạn đã tham khảo nhiều tài liệu công nghệ hàn, kết hợp với kinh nghiệm trong thực tế sản xuất. Do thời gian, kiến thức và kinh nghiệm có hạn nên giáo trình có thể còn nhiều thiếu sót, hạn chế. Rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của đồng nghiệp để giáo trình được hoàn thiện hơn. Long An, ngày …… tháng …… năm 2017 Tham gia biên soạn Lê Bá Quyền 3 MỤC LỤC LỜI GIỚI THIỆU .3 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN .5 BÀI 1: VẬN HÀNH SỬ DỤNG THIẾT BỊ HÀN KHÍ .7 BÀI 2: MỐI HÀN GIÁP MỐI.29 BÀI 3: HÀN GẤP MÉP TẤM MỎNG .38 BÀI 4: VẬN HÀNH, SỬ DỤNG THIẾT BỊ HÀN ĐIỆN .44 BÀI 5: HÀN ĐƯỜNG THẲNG TRÊN MẶT PHẲNG THÉP TẤM .110 BÀI 6 : HÀN GÓC Ở VỊ TRÍ 1F .115 BÀI 7: HÀN GIÁP MỐI Ở VỊ TRÍ 1G .124 TÀI LIỆU THAM KHẢO………………………………………………….134 4 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun: Hàn cơ bản Mã mô đun: MĐ 17 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun: - Vị trí: Được bố trí sau khi học các môn học, mô đun MH07, MH08, MH09, MĐ11, MH13 - Tính chất: Là mô đun kỹ thuật cơ sở - Ý nghĩa và vai trò của mô đun: Hàn khí là phương pháp hàn được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực dân dụng và công nghiệp.
Mục tiêu mô đun: -Kiến thức: + Giải thích đầy đủ các khái niệm cơ bản về hàn khí,hàn điện. + Nhận biết đúng các loại vật liệu dùng trong hàn khí như: Khí ô-xy, khí cháy, que hàn, thuốc hàn. + Tính toán chế độ hàn điện phù hợp chiều dày, tính chất của vật liệu và kiểu liên kết hàn. + Trình bày cấu tạo và nguyên lý làm việc của các loại máy hàn điện.
- Kỹ năng: + Vận hành, sử dụng thành thạo thiết bị, dụng cụ hàn khí, hàn điện. + Nhận biết các loại vật liệu dùng để hàn. + Hàn được các mối hàn cơ bản trên các kết cấu hàn thông dụng đảm bảo yêu cầu kỹ thuật. - Năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Làm việc trong các cơ sở sản xuất cơ khí.
+ Thực hiện tốt công tác an toàn, phòng chống cháy nổ và vệ sinh phân xưởng. + Rèn luyện tính cẩn thận, tỉ mỷ, chính xác, trung thực của học sinh. 5 Nội dung của mô đun: Thời gian (giờ) Thực Số hành, thí Tên các bài trong mô đun Tổng Lý Kiểm TT nghiệm, số thuyết tra thảo luận, bài tập Bài 1: Vận hành, sử dụng thiết 1 4 2 2 bị hàn khí 2 Bài 2: Mối hàn giáp mối 12 2 10 3 Bài 3: Hàn gấp mép tấm mỏng 12 1 10 1 Bài 4: Vận hành, sử dụng thiết 4 4 2 2 bị hàn điện Bài 5: Hàn đường thẳng trên 5 8 1 7 mặt phẳng thép tấm. 6 Bài 6: Hàn góc ở vị trí 1F 8 1 7 7 Bài 7: Hàn giáp mối ở vị trí 1G.
10 1 8 1 8 Thi kết thúc mô đun 2 2 Cộng 60 10 46 4 6 BÀI 1: VẬN HÀNH SỬ DỤNG THIẾT BỊ HÀN KHÍ Giới thiệu: Vận hành thiết bị hàn khí là một bài tập cơ bản nằm trong hệ thống các bài thuộc môđun hàn khí trong chương trình đào tạo công nhân lành nghề, nhằm cung cấp những kiến thức và kỹ năng cần thiết khi vận hành và sử dụng thiết bị hàn khí. Trong quá trình học, người học phải nắm được cấu tạo và nguyên lý làm việc của các loại dụng cụ thiết bị hàn khí, an toàn và phòng chống cháy nổ, phải thực hiện các thao tác vận hành một cách thành thạo, thực hiện các bài tập lắp ráp kết nối một trạm hàn khí chính xác theo yêu cầu kỹ thuật Mục tiêu: Học xong bài học này người học sẽ có khả năng: - Trình bày đầy đủ cấu tạo và nguyên lý làm việc của bình sinh khí Axêtylen, mỏ hàn khí, van giảm áp, ống dẫn khí. - Lắp mỏ hàn, ống dẫn khí, van giảm áp chai ôxy, bình sinh khí Axêtylen, bình chứa ga đảm bảo độ kín, thực hiện các thao tác lắp ráp trên thiết bị hàn khí chính xác theo yêu cầu kỹ thuật. - Điều chỉnh áp suất khí Axêtylen, khí ô -xy phù hợp với chiều dày và tính chất của vật liệu hàn.
- Thực hiện đầy đủ các bước kiểm tra độ kín, độ an toàn của thiết bị hàn khí trước khi tiến hành hàn. - Thực hiện tốt công tác an toàn, phòng chống cháy nổ và vệ sinh phân xưởng Nội dung chính: 1. Dụng cụ, thiết bị hàn khí U 1. Khái niệm về hàn khí U - Hàn khí là phương pháp hàn nóng chảy, quá trình nung nóng vật hàn đến trạng thái chảy bằng ngọn lửa của khí cháy như Axêtylen, mêtan ,benzen.với ôxy - Năng suất và chất lượng hàn khí không cao, vùng ảnh hưởng nhiệt lớn, thiết bị phức tạp và nguy hiểm hơn các phương pháp hàn khác.
- Hàn khí được áp dụng trong các trường hợp sửa chữa các chi tiết có chiều dầy mỏng, hàn nối các ống có đường kính nhỏ và trung bình, hàn kim loại màu, hàn vảy hoặc nung nóng sơ bộ cho hàn điện. • Có thể hàn được nhiều loại kim loại và hợp kim (gang, đồng, nhôm, thép. ) 7 • Hàn được các chi tiết mỏng và các loại vật liệu có nhiệt độ nóng chảy thấp. • Năng suất thấp, vật hàn bị nung nóng nhiều nên dể cong vênh.
Hàn khí dùng nhiều khi hàn các vật hàn có chiều dày bé, chế tạo và sửa chữa các chi tiết mỏng, sửa chữa các chi tiết đúc bằng gang, đồng thanh, nhôm, magiê, hàn nối các ống có đường kính nhỏ và trung bình. Hàn các chi tiết bằng kim loại màu, hàn vảy kim loại, hàn đắp hợp kim cứng v. Ngọn lửa khí hàn cũng có thể dùng để cắt các loại thép mỏng, các loại kim loại màu và nhiều vật liệu khác. Dụng cụ hàn khí: U U - Thiết bị hàn khí Hình1.1 Thiết bị hàn khí 1.
Bình chứa ôxy,2. Bình chứa axêtylen,3.Khóa bảo hiểm 5. Ống dẫn khí, 6. 8 - Mỏ hàn Hình1.2 Sơ đồ nguyên lý cấu tạo mỏ hàn khí a/ Mỏ hàn kiểu hút, b/ Mỏ hàn đẳng áp.
Dây dẫn khí C2 H 2 , 2. Dây dẫn khí ôxy, 3. Van điều chỉnh C2 H 2 , R R R R R R R R 4. Van điều chỉnh ôxy, 5.
Đầu mỏ hàn Mỏ hàn kiểu tự hút (H.2a) sử dụng khi hàn với áp suất khí C 2 H 2 thấp và trungR R R R bình. Khi dòng ôxy phun ra đầu miệng phun (5) với tốc độ lớn tạo nên một vùng chân không hút khí C 2 H 2 theo ra mỏ hàn. Hỗn R R R R hợp tiếp tục được hòa trộn trong buồng (5), sau đó theo ống dẫn (6) ra miệng mỏ hàn và được đốt cháy tạo thành ngọn lửa hàn. Điều chỉnh lượng khí ôxy và C 2 H 2 R R R R nhờ các van (3) và (4).
Nhược điểm của mỏ hàn tự hút là thành phần hỗn hợp khí cháy không ổn định. Mỏ hàn đẳng áp dùng khi hàn với áp lực khí C 2 H 2 trung bình. Khí ôxy và C 2 H 2 R R R R R R R R được phun vaò buồng trộn với áp suất bằng nhau (0,5÷1at) hòa trộn trong ống dẫn của mỏ hàn, đi ra miệng mỏ hàn để đốt cháy tạo thành ngọn lửa.3 Áp kế Là dụng cụ đo áp suất làm việc của máy sinh khí. Trên mặt áp kế phải có kẻ một vạch đỏ rõ ràng ở ngay sau số chỉ áp suất cho phép làm việc bình thường loại áp suất trung bình mà thùng chứa khí được tạo thành một bộ phận riêng thì phải lắp áp kế cả ở trên buồng sinh khí và thùng chứa khí.
- Nắp an toàn : Là thiết bị dùng để khống chế áp suất làm việc của máy sinh khí. Tất cả các loại máy sinh khí kiểu kín đều phải được trang bị ít nhất một nắp an toàn kiểu quả tạ hay lò xo. Phải thiết kế đường kính và độ nâng của nắp an toàn thế nào để xả được khí thường khi năng suất máy cao nhất, đảm bảo áp suất làm việc của máy không tăng quá 1,5at trong mọi trường hợp. Nhiều khi lắp màng bảo hiểm thay cho nắp an toàn, màng bảo hiểm sẽ bị xé vỡ khí C2 H 2 bị nổ phá huỷ hay khi áp suất trong bình tăng lên cao.
Khi áp suất R R R R tăng 2,5 ÷ 3,5at thì mảng bảo hiểm sẽ bị hỏng, màng bảo hiểm thường được chế tạo bằng lá nhôm, lá thiếc mỏng, hoặc hợp kim đồng nhôm dày từ 0,1 ÷ 0,15mm. - Thiết bị ngăn lửa tạt lại: Là dụng cụ ngăn lửa chủ yếu do ngọn lửa hoặc khí Ôxy đi ngược từ mỏ hàn hay mỏ cắt vào máy sinh khí C2 H 2 bắt buộc phải có thiết bị ngăn lửa tạt lại. R R R R Hiện nay chúng ta đang dùng loại mỏ hàn hoặc cắt kiểu hút, nghĩa là áp suất của khí O2 cao hơn áp khí C2 H 2 rất nhiều ( áp suất O2 từ 3 ÷ 14at, áp suất R R R R R R R R khí C2 H2 từ 0,01 ÷ 1,5at ). Trường hợp mỏ hàn bị tắc hoặc bị nổ khí O2 và ngọn R R R R R R 10 lửa sẽ đi ngược lại.