Chương 1. Mỹ thuật ứng dụng Māc tiêu: - Trình bày đ°ợc các nguyên tắc c¡ bÁn trong thiết kế sÁn phÁm; - Vận dụng đ°ợc các ph°¡ng pháp phái màu vào bài thiết kế; - Nhận diện đ°ợc các cách sắp xếp văn bÁn trong các bài thiết kế. Các nguyên tắc bố cục cơ bản Một trong sá các nguyên tắc c¿n có nhÃt, quan trọng nhÃt là Nguyên tắc Cân bằng. BÃt kỳ một thiết kế đã họa, hay một tác phÁm nghệ thuật đều phÁi thực hiện tát yếu tá cân bằng.
Sau đây là các nguyên tắc c¡ bÁn để t¿o thành một tác phÁm hoàn hÁo. Cân giác Một trong sá các nguyên tắc c¿n có nhÃt, quan trọng nhÃt là Nguyên tắc Cân bằng. BÃt kỳ một thiết kế đã họa, hay một tác phÁm nghệ thuật đều phÁi thực hiện tát yếu tá cân bằng. Nó là gì và làm thế nào là nó đ¿t đ°ợc trên một bề mặt phẳng? Để trÁ lßi câu hßi này, chúng ta phÁi nghĩ về một tác phÁm ba chiều cÿa nghệ thuật.
Nếu các ph¿n không thể cân bằng hoặc đ°ợc giữ, chúng sẽ đổ. Đái với hình Ánh t¿o ra trên một bề mặt bằng phẳng nh° một thiết kế hay một bāc tranh s¡n d¿u cùng một nguyên tắc cân bằng đ°ợc áp dụng. Tuy nhiên, thay vì có thể chÃt cân bằng thực tế, các nghệ sĩ c¿n phÁi t¿o ra một Áo giác về sự cân bằng, đ°ợc gọi là cân bằng thị giác. Một trong sá các nguyên tắc c¿n có nhÃt, quan trọng nhÃt là Nguyên tắc Cân bằng.
BÃt kỳ một thiết kế đã họa, hay một tác phÁm nghệ thuật đều phÁi thực hiện tát yếu tá cân bằng. Nó là gì và làm thế nào là nó đ¿t đ°ợc trên một bề mặt phẳng? Để trÁ lßi câu hßi này, chúng ta phÁi nghĩ về một tác phÁm ba chiều cÿa nghệ thuật. Nếu các ph¿n không thể cân bằng hoặc đ°ợc giữ, chúng sẽ đổ. Đái với hình Ánh t¿o ra trên một bề mặt bằng phẳng nh° một thiết kế hay một bāc tranh s¡n d¿u cùng một nguyên tắc cân bằng đ°ợc áp dụng.
Tuy nhiên, thay vì có thể chÃt cân bằng thực tế, các nghệ sĩ c¿n phÁi t¿o ra một Áo giác về sự cân bằng, đ°ợc gọi là cân bằng thị giác. Trong cân bằng thị giác, mỗi khu vực cÿa bāc tranh cho thÃy một trọng l°ợng hình Ánh nhÃt định, một māc độ nhÃt định nhẹ hoặc nặng. Ví dụ, màu sắc ánh sáng xuÃt hiện nhẹ h¡n trọng l°ợng h¡n so với màu tái. Màu rực rỡ Ánh h°áng thị giác nặng h¡n màu sắc trung tính trong cùng khu vực.
Màu sắc Ãm nh° màu vàng có xu h°ớng má rộng diện tích về kích th°ớc, trong khi màu l¿nh nh° màu xanh có xu h°ớng giữ diện tích. Và trong suát Ánh h°áng thị giác ít nặng h¡n các khu vực mß đục. Cân bằng là sự ổn định về mặt thị giác, mỗi khu vực cho thÃy một trọng l°ợng hình Ánh nhÃt định, là sự sắp xếp, phân bá đãng đều về trọng l°ợng. Xét về đã họa, thuật ngữ cân bằng nhằm ám chỉ trọng l°ợng hiển thị cÿa đái t°ợng (hình Ánh) đ°ợc xác định bái kích th°ớc, tái sáng, dày mßng,… Cân bằng rÃt c¿n thiết cho sự thành công cÿa thiết kế.
Vai trò cÿa cân bằng trong thiết kế: Giáng nh° trong thế giới vật chÃt, cân bằng thị giác là một điều quan trọng. Một ph¿n không cân bằng có thể làm cho ng°ßi xem cÁm thÃy không Giáo trình Môn Đồ Hoạ Thiết Kế Web – Hệ Cao Đẳng 1 Khoa Công Nghệ Thông Tin – Trường Cao Đẳng Bách Khoa Nam Sài Gòn thoÁi mái. Khi một tác phÁm đ°ợc cân bằng trực quan, mỗi ph¿n cÿa nó đều nhận đ°ợc sự chú ý. Sự chú ý thị giác đ°ợc cân bằng, giúp ng°ßi xem gắn kết với thiết kế.
Nếu không có cân bằng thị giác, ng°ßi xem có thể không nhìn thÃy tÃt cÁ các khu vực trong thiết kế. Có thể họ sẽ không dành thßi gian á những khu vực có ít trọng l°ợng hoặc sự chú ý h¡n. BÃt kỳ thông tin trong những khu vực này có thể dễ dàng bị bß qua. Chúng ta sẽ muán cân bằng một thiết kế trực quan bái vì chúng ta muán cân bằng các điểm quan tâm trong thành ph¿n cÿa mình, để ng°ßi xem dành thßi gian với tÃt cÁ thông tin chúng ta muán truyền đ¿t.
Bố cục đối xứng Đái với bÃt kỳ một trang trí nào ng°ßi ta cũng c¿n đến bá cục đái xāng. Song không phÁi trong bÃt cā một trang trí nào vÃn đề này cũng đ°ợc hiểu giáng nhau. Bái vậy không thể giÁi quyết đ°ợc một vÃn đề trọn vẹn trong một bá cục. Mà là sự tổng hợp cÿa một hay nhiều vÃn đề đan xen lẫn nhau.
Hỗ trợ và t°¡ng hổ cho nhau. Trong một bá cục đái xāng, hình Ánh đ°ợc chia ra một cách đái xāng, dọc hoặc ngang, á giữa. Có nhiều đã vật xung quanh chúng ta t¿o thành những đái t°ợng chính cho bá cục đái xāng. Một sá tác phÁm nhiếp Ánh th°ßng thÃy là các Ánh chụp phía đái diện cÿa một hã n°ớc phÁn chiếu trên mặt n°ớc.
Những Ánh khác bao gãm Ánh có các công trình kiến trúc đái xāng hoặc các con đ°ßng nằm á giữa. Tuy nhiên, vì bá cục này t¿o ra một Ánh có các hoa văn t°¡ng tự. CÁ á trên lẫn d°ới, hoặc trái và phÁi, c¿n phÁi thận trọng để tránh bá cục trá nên quá t¿m th°ßng. Giáo trình Môn Đồ Hoạ Thiết Kế Web – Hệ Cao Đẳng 2 Khoa Công Nghệ Thông Tin – Trường Cao Đẳng Bách Khoa Nam Sài Gòn 1.
Bố cục lệch tâm Cân bằng bÃt xāng là khi hai bên cÿa trục đái xāng không giáng nhau, nh°ng vẫn đem l¿i cÁm giác cân bằng. Cách để đ¿t đ°ợc sự cân bằng bÃt xāng là sắp xếp các yếu tá trong bá cục với các kích cỡ, màu sắc hoặc khoÁng cách tới tâm khác nhau một cách hợp lý. Nếu ng°ßi nghệ sĩ có thể cÁm nhận, đánh giá và °ớc l°ợng khái l°ợng thị giác cÿa mỗi yếu tá khác nhau, ng°ßi đó sẽ có khÁ năng cân bằng toàn bộ bá cục và từ đó có đ°ợc một bá cục hút mắt h¡n. Bố cục dựa trên đường ngang Lo¿i bá cục này sẽ r°ớc ánh mắt ta ch¿y dài theo hình Ánh một cách rÃt bình thÁn mà l¿i không giáng nh° khi ta đọc sách.
Đây là những bá cục t¿o ra cÁm giác bình lặng, thánh thiện. Nh°ng nó cũng dễ t¿o ra vẻ đ¡n điệu khi không có một đ°ßng dọc hay xiên nào đái lập với đ°ßng ngang. Giáo trình Môn Đồ Hoạ Thiết Kế Web – Hệ Cao Đẳng 3 Khoa Công Nghệ Thông Tin – Trường Cao Đẳng Bách Khoa Nam Sài Gòn 1. Bố cục tam giác Đái với một chÿ thể đ°ợc t¿o nên bái rÃt nhiều yếu tá s¡ khái h°ớng về mọi phía, tát nhÃt là ta dẫn tÃt cÁ tới các bá cục á d¿ng hình học đ¡n giÁn.
Tuy nhiên, chúng ta phÁi lo¿i trừ hình vuông: bán góc, bán c¿nh song song một cách bắt buộc với khung cÿa hình Ánh, sẽ t¿o ra một bá cục rÃt cāng nhắc, quá cân đái và đều đặn, cuái cùng là thiếu sāc sáng. Ng°ợc l¿i tam giác (cân, lộn ng°ợc, nghiêng và tam giác vuông) thì không phiền nh° vậy vì ít nhÃt hai c¿nh cÿa nó không song song với khung cÿa hình Ánh. Đây là giÁi pháp bá cục sinh động h¡n, th°ßng đ°ợc các họa sĩ sử dụng. Miễn là chÿ đề phù hợp với bá cục.
Bá cục hình tam giác có thể có rÃt nhiều d¿ng khác nhau. Khi thì các yếu tá chính cÿa bá cục sẽ đ°ợc xếp một cách chuÁn xác trong hình tam giác mà các c¿nh đ°ợc coi nh° những đ°ßng định h°ớng sắp theo hình tam giác. Khi thì một vài yếu tá phụ cÿa bá cục sẽ đ°ợc bá trí ít nhiều theo hình tam giác bao quanh chÿ thể, thậm chí cách một khoÁng cách nhÃt định, để <dàn dựng= chÿ đề ngay bên trong khung tự nhiên cÿa hình Ánh. Nói chung việc này có hiệu quÁ làm tăng thêm giá trị một cách đặc biệt cho chÿ đề Từ x°a, bá cục theo hình tam giác (hay hình kim tự tháp) đã từng đ°ợc các họa sĩ sử dụng nh° ph°¡ng tiện để đặc biệt làm tăng giá trị cÿa chÿ đề hoặc một ph¿n cÿa chÿ đề.
Hai đ°ßng chéo tụ vào một điểm, hết sāc năng động, hiện ra nh° hai c¿nh cÿa một hình tam giác, cuán hút ánh mắt cÿa khán giÁ đi l°ớt tới đỉnh cÿa tam giác chính là n¡i có hình Ánh chÿ yếu cÿa bá cục, mà tác giÁ muán ng°ßi xem <đổ dãn con mắt= vào đó. Khi một hay nhiều nhân vật đ°ợc khuôn trong một hình tam giác thì yếu tá mà ng°ßi ta th°ßng xếp á đỉnh tam giác sẽ là khuôn mặt cÿa chÿ thể, sao cho <bắt mắt= khán giÁ nhÃt Giáo trình Môn Đồ Hoạ Thiết Kế Web – Hệ Cao Đẳng 4 Khoa Công Nghệ Thông Tin – Trường Cao Đẳng Bách Khoa Nam Sài Gòn (xem tranh <Tự do dẫn dắt nhân dân= cÿa Delacroix trang 173). H¡n nữa, khi có nhiều nhân vật cùng là quan trọng trong một hình tam giác thì họa sĩ c¿n phÁi kéo các khuôn mặt một cách tái đa trong chừng mực có thể vào đỉnh trên cÿa tam giác để làm cho chúng đ°ợc tập trung á vị trí °u tiên. Bố cục dạng tròn Hiếm khi, các bá cục d¿ng này đ°ợc tổ chāc quanh trung tâm lý tính cÿa hình Ánh và chúng tựa nh° một bá cục đái xāng, do đó có đ°ợc vẻ trang trọng và sự l¿nh lùng t°¡ng đái cÿa bá cục này.
Ng°ợc l¿i, khi điểm trung tâm cÿa chúng nằm ngoài các trục cÿa hình Ánh, chúng l¿i tựa nh° một bá cục phi trọng tâm và t¿o ra một Ãn t°ợng lớn h¡n về tính tự nhiên. Dù rằng bāc tĩnh vật này trông có vẻ đ°ợc <cắt cÁnh= rÃt tự nhiên, nh°ng nó không hề đ°ợc sắp xếp một cách tùy tiện. Bá cục trá nên đặc biệt nổi bật do chọn cách nhìn theo kiểu quay máy Ánh chúc xuáng, l¿i đ°ợc thiết lập chÿ yếu là dựa trên nhiều hình thể vòng tròn (nh° hình tròn rộng cÿa các bánh kẹp tròn <nh¿i l¿i= d¿ng tròn nhß h¡n cÿa bình r°ợu nhß) sắp đặt trên đ°ßng chéo góc cÿa bāc tranh. Con dao đặt nằm chéo và c¿nh bàn á phía trên, song song với con dao, góp ph¿n khẳng định ý nghĩa cÿa bá cục dựa trên đ°ßng chéo góc, tÃt cÁ nh° đang khép l¿i á ph¿n trên (cái c¿nh bàn) và á ph¿n d°ới (con dao).
Vậy nên, bán đã vật dùng hàng ngày có thể sẽ trá nên một bāc tranh ngon lành dành cho con mắt. Ví dụ về bá cục: Giáo trình Môn Đồ Hoạ Thiết Kế Web – Hệ Cao Đẳng 5 Khoa Công Nghệ Thông Tin – Trường Cao Đẳng Bách Khoa Nam Sài Gòn A. Trong hình tam giác B. Trong hình chữ nhật C.