BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ CƠ GIỚI NINH BÌNH GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: BẢO DƯỠNG CẦU TRỤC NGÀNH/NGHỀ: VẬN HÀNH CẦN, CẦU TRỤC TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP NGHỀ Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-TCGNB ngày…….năm 2021 của Trường cao đẳng Cơ giới Ninh Bình Ninh Bình, năm 2021 1 LỜI GIỚI THIỆU Trong sự nghiệp công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước, nhằm đáp ứng nhu cầu về quy mô, chất lượng và tiến độ thi công các công trình xây dựng dân dụng và công nghiệp, yêu cổng xây dựng cổng đường sân bay bến cảng, bốc xếp, vận chuyển hàng hoá, sản xuất để phát triển đất nước chúng ta đã áp dụng nhiều công nghệ, và thiết bị mới tiên tiến của các nước trên thế giới. Để đáp ứng nhu cầu học tập cho học viên của nhà trường, qui mô chất lượng đội ngũ công nhân kỹ thuật trong lĩnh vực khai thác thi công, khai thác kỹ thuật máy thi công. Trường cao đẳng nghề Cơ Giới Ninh Bình biên soạn Nội dung bài giảng Môdul Bảo dưỡng Cầu trục. Sách cung cấp những khái niệm cơ bản về máy, thiết bị nâng, lựa chọn và khai thác máy, sử dụng, bảo dưỡng Cầu trục an toàn hiệu quả.
Quá trình biên soạn mặc dù cố gắng nhưng không tránh khỏi sai sót. Chúng tôi chân thành cảm ơn và mong được sự đóng góp ý kiến của đồng nghiệp, các nhà chuyên môn, bạn đọc, để cuốn sách ngày càng hoàn thiện. Ninh Bình, ngày 22 tháng 3 năm 2021 Giáo viên biên soạn 1. Đào quang Vinh 2.
Bùi Văn Tĩnh 2 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. 3 MỤC LỤC NỘI DUNG TRANG Bài 1: Giới thiệu về cầu trục 6 Bài 2: Bảo dưỡng cơ cấu di chuyển cầu 12 Bài 3: Bảo dưỡng cơ cấu di chuyển xe con 28 Bài 4: Bảo dưỡng cơ cấu nâng - hạ hàng 39 Bài 5: Bảo dưỡng thiết bị an toàn của cầu trục 48 4 GIÁO TRÌNH MÔN HỌC/MÔ ĐUN Tên môn học/mô đun: BẢO DƯỠNG CẦU TRỤC Mã môn học/mô đun: MĐ 18 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của môn học/mô đun: - Vị trí: Mô đun được bố trí dạy sau các môn học lý thuyết cơ sở - Tính chất: là mô đun chuyên môn nghề bắt buộc. - Ý nghĩa và vai trò của môn học/mô đun: Mô đun bảo dưỡng cầu trục là mô đun chuyên nghành giúp cho người học kiến thức về cầu trục và bảo dưỡng cầu trục đảm bảo an toàn kỹ thuật Mục tiêu của môn học/mô đun: - Về kiến thức: + Trình bày được công dụng, cấu tạo và nguyên lý hoạt động của cầu trục; + Trình bày được quy trình bảo dưỡng của một số bộ phận thông thường của cầu trục; - Về kỹ năng: +Thực hiện thành thạo các công việc kiểm tra, bảo dưỡng của cầu trục; + Sử dụng thành thạo, hợp lý các dụng cụ kiểm tra và bảo dưỡng; + Tuân thủ theo quy trình bảo dưỡng kỹ thuật, nội quy thực tập và những quy định về an toàn vệ sinh lao động; - Về Năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Rèn luyên tính cẩn, kỷ luật, tỉ mỉ của sinh viên; + Nâng cao ý thức trong việc sử dụng, bảo quản đồ dùng, thiết bị máy móc.
5 BÀI 1: GIỚI THIỆU VỀ CẦU TRỤC Mã Bài: 01 GIỚI THIỆU: Giới thiệu khái niệm cầu trục, và những quy định chung về bảo dưỡng cầu trục, các chu kỳ và phân cấp bảo dưỡng cầu trục MỤC TIÊU: - Trình bày được những quy định chung về bảo dưỡng cầu trục; - Nhận dạng được một số loại cầu trục trong những nhà máy, công ty, xí nghiệp và nhà xưởng; - Tuân thủ những quy định chung về bảo dưỡng kỹ thuật; NỘI DUNG CHÍNH: 1. Đặc điểm công dụng, phân loại 1.1 Đặc điểm và công dụng Cầu trục có thể nâng hạ và vận chuyển hàng theo yêu cầu tại bất kỳ điểm nào trong không gian nhà xưởng. Cầu trục được sử dụng trong tất cả các lĩnh vực của nền kinh tế với các thiết bị mang vật rất đa dạng như móc treo, thiết bị cặp,nam châm điện, gầu ngoạm…Đặc biệt, cầu trục được sử dụng phổ biến trong ngành công nghiệp chế tạo máy và luyện kim với các thiết bị mang vật nặng chuyên dụng. Theo cách dẫn động cơ cấu - Cầu trục dẫn động bằng tay: Các cơ cấu được dẫn động bằng hệ thống tời kéo tay (hệ thống đĩa xích kéo tay.) - Cầu trục dẫn động bằng điện: Các cơ cấu được dẫn động cơ điện (Palăng.
Theo kết cấu dầm cầu - Cầu trục một dầm - Cầu trục 2 dầm - Cầu trục dầm hộp - Cầu trục dầm dàn c.Theo ph¹m vi sö dông Hiện cách phân loại này rất đa dạng nó được gọi tên theo mục đích cẩu hàng như: - Cầu trục luyện kim: Cầu trục làm việc trong các phân xưởng luyên kim có nhiệt độ rất cao - Cầu trục gầu ngoạm: Cầu trục có móc cẩu dạng gầu ngoạm chuyên dụng để bốc vật liệu rời (than, cát.) - Cầu trục mâm từ: Cầu trục có móc cẩu là các cụm nam châm điện chuyên dùng để bốc thép tấm. Theo cách bố trí cơ cấu di chuyển cầu trục - Cầu trục dẫn động chung - Cầu trục dẫn động riêng e. Theo cách tựa của dần cầu lên đường ray di chuyển cầu trục - Cầu trục tựa - Cầu trục treo 2. Cấu tạo, nguyên lý hoạt động chung 2.
cơ cấu di chuyển - Cơ cấu di chuyển palăng: di chuyển theo phương dọc trục dầm cầu - Cơ cấu di chuyển trên ray: di chuyển dầm cầu theo phương dọc trục ray - Cầu trục sử dụng cơ cấu di chuyển trên ray đối với cầu trục 1 dầm, 2 dầm và di chuyển palăng đối với cầu trục treo - Cấu tạo gồm một hoặc một cụm bánh xe được dẫn động bằng động cơ thông qua 1 hệ thống truyền động cơ khí như hộp giảm tốc, khớp nối - Cách thức dẫn động: Gồm dẫn động chung, dẫn động riêng + Dẫn động chung: Động cơ là nguồn dẫn động chung, momen xoắn được truyền qua hộp giảm tốc và sau đó đến các bánh xe, nhờ trục truyền động. Tùy vào khẩu độ mà có thể dùng sơ đồ truyền động với trục quay nhanh hoặc quay chậm Đối với cầu trục có khẩu độ nhỏ: trục quay chậm Đối với cầu trục có khẩu độ lớn: trục quay nhanh Dẫn động chung thường được áp dụng cho cầu trục khẩu độ nhỏ + Dẫn động riêng: Gồm các cụm riêng biệt ở một hoặc hai bên đường ray. Mỗi cụm đều có động cơ và hộp giảm tốc riêng. Trong cơ cấu dẫn động riêng, động cơ có thể bố trí dọc hoặc ngang so với đường trục ray…thường được áp dụng cho cầu trục khẩu độ lớn.
Cơ cấu nâng: Cơ cấu nâng dùng để nâng hạ vật nặng theo phương thẳng đứng. Theo cách truyền lực theo phần chuyển động phân ra - Cơ cấu nâng là tời cáp hoặc tời xích với tang cuốn, đĩa xích hoặc puli ma sat - Cơ cấu nâng với truyền động thanh răng, truyền động vít. 7 - Cơ cấu nâng hạ nhờ xilanh thủy lực - Cơ cấu nâng quan trọng và được dùng phổ biến là cơ cấu nâng với tời cáp: Cấu tạo chung của cơ cấu nâng này gồm:Tời cáp với puli đổi hướng, palăng cáp cùng thiết bị mang vật c. Dầm, dàn cầu: Là kết cấu chịu lực của cầu trục, được chế tạo dưới dạng hộp hoặc dàn không gian.
Dầm dàn không gian tuy nhẹ hơn dầm giàn hộp song khó chế tạo và thường dùng cho cầu trục có tải trọng nâng và khẩu độ lớn. Dầm cầu có các bánh xe tựa trên ray, ray đặt trên các vai cột (gối đỡ). Nguyên lý hoạt động chung Hình 1. Cấu tạo cầu trục loại 2 dầm §èi víi c¸c lo¹i cÇu trôc (1 vµ 2 dÇm) ®Òu cã nguyªn lý ho¹t ®éng t-¬ng tù: Nguyên lý hoạt động: Khi điện 3P được cấp cho tủ điện điều khiển của cầu trục thì mọi hoạt động của cầu trục đều trong trạng thái chờ điều khiển để hoạt động.
Tủ điều khiển và điều khiển cầu trục Người vận hành sẽ tác động lên cần điều khiển trong cabin hoặc tay bấm điều khiển của palang để điều khiển các hướng đi của cầu trục nói chung. Cụ thể: trên tay bấm đk hoặc cần điều khiển sẽ có các nút ấn sau: Nút có mũi tên lên, xuống, trái, phải là để điều khiển sự hoạt động của Palang (nâng hạ và di chuyển trên dầm cầu trục). Nút tiến, lùi điều khiển sự hoạt động của cầu trục trên ray di chuyển. Một số điều khiển cầu trục - Hoạt động của palang Trªn c¸c thanh ray ®éng (dÇm ngang) ®-îc l¾p c¸c xe con cã m« t¬ dÉn ®éng ®Ó di chuyÓn däc theo ray.
9 Trªn xe con cã n¾p c¬ cÊu n©ng h¹ ho¹t ®éng dùa trªn n¨ng l-îng ®iÖn Khi ta ấn nút xuống (ấn dữ) palang sẽ tự động nhả cáp cho tới khí ta không tác động vào nút xuống nữa. Khi ta ấn nút lên (ấn dữ) Palang sẽ tự động thu cáp cho tới khi ta không tác động vào nút lên nữa. Khi ta ấn nút mũi tên chỉ sang trái (ấn dữ) thì palang sẽ di chuyển qua trái muốn dừng chuyển động của palang ta chỉ cầu nhả tay khỏi nút, Với sự di chuyển sang phải ta làm tương tự. Ghi chú: Việc thao tác điều khiển di chuyển của palang là như nhau khi palang mang tải hoặc không mang tải, với palang ta ấn nút một hoặc có thể ấn đồng thời 2 nút (lên và di chuyển trái hoặc phải, xuống di chuyển trái hoặc phải).
Hình ảnh cầu trục - Hoạt động của dầm cầu trục DÇm ngang ®-îc di chuyÓn trªn ray cè ®Þnh ®Æt däc nhµ x-ëng nhê mét ®éng c¬ ®iÖn nèi víi hép gi¶m tèc Khi ta ấn dữ nút tiến để điều khiển di chuyển cầu trục thì động cơ điện truyền chuyển động qua trục truyền động và khớp nối tới các hộp giảm tốc, rồi truyền chuyển động cho các bánh xe di chuyển cầu trục làm di chuyển toàn bộ dầm chính xe con có chúa cơ cấu nâng được di chuyển trên ray gắn trên dầm chính được điều khiển nhờ hệ thống điện đặt trên ca bin. Khi ta ấn dữ nút lùi thì cầu trục di chuyển theo chiều ngược lại 10 Sự kết hợp của hoạt động của palang và hoạt động của cầu dầm cầu trục sẽ tạo ra sự chuyển động đồng bộ của cầu trục. Vùng phục vụ 3.