Luận văn giải pháp triển khai ngân hàng số trong hoạt động bán lẻ tại ngân hàng tmcp đầu tư và phát triển việt nam

Tổng hợp kiến thức Giải pháp triển khai ngân hàng số trong bán lẻ tại BIDV, tiếp cận khoa học, hỗ trợ học tập và nghiên cứu hiệu quả trong chuyên

• Tác giả: Nguyễn Thị Hải Yến
• Chuyên ngành: Tài chính Ngân hàng
• Đề tài: Giải pháp triển khai ngân hàng số trong hoạt động bán lẻ tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và phát triển Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2017

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ NGÂN HÀNG SỐ, HOẠT ĐỘNG BÁN LẺ CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Ngân hàng số
• 1.1.1. Khái niệm, đặc điểm ngân hàng số
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TRIỂN KHAI NGÂN HÀNG SỐ TRONG HOẠT ĐỘNG BÁN LẺ TẠI NGÂN HÀNG TMCP ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐẨY MẠNH TRIỂN KHAI NGÂN HÀNG SỐ TRONG HOẠT ĐỘNG BÁN LẺ TẠI NGÂN HÀNG TMCP ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM
• PHỤ LỤC
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về ngân hàng số

Ngân hàng số là một mô hình hoạt động của ngân hàng dựa trên nền tảng công nghệ số, cho phép khách hàng thực hiện hầu hết các giao dịch ngân hàng trực tuyến thông qua internet. Sự phát triển của ngân hàng số bắt đầu từ những năm 1960 với sự ra đời của máy rút tiền tự động (ATM). Từ đó, ngân hàng số đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển, từ việc ứng dụng máy móc vào dịch vụ ngân hàng đến việc hình thành mô hình ngân hàng số thuần túy. Ngân hàng số không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn nâng cao hiệu quả kinh doanh và khả năng cạnh tranh của ngân hàng. Tuy nhiên, sự cạnh tranh từ các công ty fintech cũng đang tạo ra áp lực lớn đối với các ngân hàng truyền thống.

1.1. Đặc điểm của ngân hàng số

Ngân hàng số có những đặc điểm nổi bật như khả năng thực hiện giao dịch mọi lúc, mọi nơi, giảm thiểu thủ tục giấy tờ và tạo sự chủ động cho khách hàng. Khách hàng có thể sử dụng điện thoại thông minh hoặc máy tính để thực hiện các giao dịch mà không cần đến chi nhánh ngân hàng. Điều này không chỉ giúp tiết kiệm thời gian mà còn nâng cao trải nghiệm của khách hàng. Ngân hàng số cũng cho phép ngân hàng thu thập và phân tích dữ liệu lớn, từ đó cải thiện dịch vụ và phát triển sản phẩm mới phù hợp với nhu cầu của khách hàng.

II. Thực trạng ngân hàng số tại BIDV

BIDV, một trong bốn ngân hàng lớn nhất Việt Nam, đang trong quá trình chuyển đổi sang ngân hàng số. Mặc dù đã có nhiều ứng dụng và dự án giao dịch trực tuyến, nhưng việc triển khai ngân hàng số tại BIDV vẫn chưa đạt được hiệu quả như mong đợi. Giai đoạn 2016-2019 chứng kiến sự chuyển dịch từ kênh quầy sang kênh ngân hàng số, tuy nhiên, BIDV vẫn gặp nhiều thách thức trong việc hiện đại hóa quy trình và nâng cao trải nghiệm khách hàng. Việc đầu tư vào công nghệ và cải cách mô hình tổ chức là cần thiết để BIDV có thể cạnh tranh hiệu quả trong thị trường ngân hàng số.

2.1. Các ứng dụng ngân hàng số tại BIDV

BIDV đã triển khai nhiều ứng dụng ngân hàng số như ngân hàng di động và dịch vụ thanh toán trực tuyến. Tuy nhiên, sự chậm trễ trong việc cập nhật công nghệ mới và cải cách quy trình đã khiến BIDV không tận dụng được hết tiềm năng của ngân hàng số. Để cải thiện tình hình, BIDV cần tập trung vào việc phát triển các sản phẩm dịch vụ ngân hàng số, đồng thời nâng cao chất lượng dịch vụ khách hàng thông qua việc áp dụng công nghệ mới và cải tiến quy trình làm việc.

III. Giải pháp triển khai ngân hàng số tại BIDV

Để đẩy mạnh triển khai ngân hàng số trong hoạt động bán lẻ, BIDV cần thực hiện một số giải pháp quan trọng. Đầu tiên, ngân hàng cần đầu tư mạnh mẽ vào công nghệ thông tin và phát triển hạ tầng kỹ thuật số. Thứ hai, việc đào tạo nhân viên về công nghệ và dịch vụ khách hàng là rất cần thiết để nâng cao chất lượng phục vụ. Cuối cùng, BIDV cần xây dựng chiến lược marketing hiệu quả để thu hút khách hàng sử dụng dịch vụ ngân hàng số. Những giải pháp này không chỉ giúp BIDV cải thiện hiệu quả hoạt động mà còn nâng cao trải nghiệm của khách hàng.

3.1. Đầu tư công nghệ và hạ tầng

Đầu tư vào công nghệ và hạ tầng là yếu tố then chốt để BIDV có thể triển khai ngân hàng số hiệu quả. Ngân hàng cần cập nhật các công nghệ mới nhất như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và blockchain để cải thiện quy trình giao dịch và nâng cao bảo mật thông tin. Việc xây dựng một nền tảng ngân hàng số mạnh mẽ sẽ giúp BIDV thu hút và giữ chân khách hàng, đồng thời nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Nội dung chính

## Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 và sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, ngành ngân hàng tại Việt Nam đang trải qua sự chuyển đổi sâu sắc với sự xuất hiện và phát triển của ngân hàng số. Tính đến năm 2019, BIDV – một trong bốn ngân hàng thương mại nhà nước lớn nhất Việt Nam – đã có trên 190 chi nhánh và hơn 25.000 cán bộ nhân viên, với tổng tài sản đạt khoảng 1.740 nghìn tỷ đồng, giữ vị trí ngân hàng có quy mô tài sản lớn nhất Việt Nam. Dư nợ bán lẻ của BIDV tăng trưởng 21,5% so với năm 2018, chiếm 34,1% tổng dư nợ, trong khi huy động vốn bán lẻ tăng 9,7%, chiếm 53,7% tổng huy động vốn. Thu nhập ròng từ hoạt động bán lẻ chiếm 42% tổng thu nhập ròng toàn hệ thống, với gần 10,4 triệu khách hàng cá nhân, chiếm 11% dân số cả nước.

Tuy nhiên, việc phát triển ngân hàng số tại Việt Nam vẫn còn nhiều thách thức, đặc biệt là hạn chế về khuôn khổ pháp lý, công nghệ, bảo mật thông tin và mô hình tổ chức. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích thực trạng triển khai ngân hàng số trong hoạt động bán lẻ tại BIDV giai đoạn 2016-2019, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm đẩy mạnh phát triển ngân hàng số, nâng cao hiệu quả hoạt động bán lẻ, hướng tới mục tiêu trở thành ngân hàng bán lẻ tốt nhất Việt Nam vào năm 2030. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các sản phẩm huy động vốn, thanh toán và chuyển tiền trong hoạt động bán lẻ tại BIDV.

## Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

### Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

- **Lý thuyết chuyển đổi số trong ngân hàng**: Phân tích quá trình chuyển đổi từ ngân hàng truyền thống sang ngân hàng số, bao gồm các giai đoạn phát triển và các yếu tố ảnh hưởng như công nghệ, khách hàng, và môi trường pháp lý.
- **Mô hình kinh doanh ngân hàng số**: Tập trung vào việc tích hợp công nghệ số vào toàn bộ hoạt động ngân hàng, tạo ra hệ sinh thái dịch vụ đa dạng, thuận tiện và an toàn cho khách hàng.
- **Khái niệm ngân hàng bán lẻ**: Định nghĩa và phân loại các sản phẩm, dịch vụ ngân hàng bán lẻ, đặc điểm và vai trò của hoạt động bán lẻ trong ngân hàng thương mại.
- **Lý thuyết quản trị rủi ro và bảo mật thông tin**: Đề cập đến các nguyên tắc quản lý rủi ro trong ngân hàng số, đảm bảo an toàn thông tin và bảo vệ quyền lợi khách hàng.
- **Mô hình Omni-Channel**: Đồng nhất các kênh phân phối dịch vụ ngân hàng số nhằm nâng cao trải nghiệm khách hàng.

### Phương pháp nghiên cứu

- **Nguồn dữ liệu**: Số liệu được thu thập từ báo cáo thường niên của BIDV, các bài viết chuyên ngành, tài liệu pháp lý, và các nghiên cứu trong nước và quốc tế liên quan đến ngân hàng số và ngân hàng bán lẻ.
- **Phương pháp phân tích**: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích so sánh, tổng hợp thông tin và đánh giá thực trạng triển khai ngân hàng số tại BIDV. Phân tích các chỉ số như tăng trưởng dư nợ, huy động vốn, số lượng khách hàng, số lượng giao dịch và thu nhập ròng.
- **Timeline nghiên cứu**: Tập trung phân tích giai đoạn 2016-2019, giai đoạn phát triển mạnh mẽ của ngân hàng số tại BIDV, đồng thời đề xuất giải pháp phát triển đến năm 2025.
- **Phương pháp chọn mẫu**: Lựa chọn BIDV làm đối tượng nghiên cứu điển hình do vị thế dẫn đầu và quy mô lớn trong hệ thống ngân hàng Việt Nam, có nhiều dữ liệu thực tiễn và đang trong quá trình chuyển đổi số tích cực.

## Kết quả nghiên cứu và thảo luận

### Những phát hiện chính

- **Tăng trưởng hoạt động bán lẻ và ngân hàng số**: Dư nợ bán lẻ của BIDV tăng 21,5% trong năm 2019 so với năm 2018, chiếm 34,1% tổng dư nợ; huy động vốn bán lẻ tăng 9,7%, chiếm 53,7% tổng huy động vốn. Thu nhập ròng từ hoạt động bán lẻ chiếm 42% tổng thu nhập ròng toàn hệ thống.
- **Số lượng khách hàng cá nhân sử dụng dịch vụ ngân hàng số tăng 15% trong năm 2019**, đạt gần 10,4 triệu khách hàng, chiếm 11% dân số cả nước.
- **Đa dạng hóa sản phẩm và dịch vụ ngân hàng số**: BIDV đã triển khai hơn 100 sản phẩm dịch vụ dành cho khách hàng cá nhân, bao gồm tiền gửi, tín dụng, thẻ, chuyển tiền, ngân hàng điện tử, thanh toán hóa đơn và bảo hiểm.
- **Ứng dụng công nghệ hiện đại**: BIDV đã phát triển các kênh phân phối hiện đại như Internet Banking, Mobile Banking, SMS Banking, cùng các sản phẩm sáng tạo như Samsung Pay, QR Pay, Chat-bot, ứng dụng Blockchain, Robotics và trí tuệ nhân tạo.
- **Mạng lưới rộng khắp**: Hệ thống mạng lưới của BIDV phủ kín 63 tỉnh/thành phố với trên 190 chi nhánh và phòng giao dịch, cùng hiện diện thương mại tại 6 quốc gia.

### Thảo luận kết quả

Ngân hàng số đã trở thành một phần không thể thiếu trong chiến lược phát triển của BIDV, góp phần quan trọng vào tăng trưởng hoạt động bán lẻ. Việc đa dạng hóa sản phẩm và dịch vụ ngân hàng số giúp BIDV đáp ứng nhu cầu ngày càng cao và đa dạng của khách hàng cá nhân, đồng thời nâng cao trải nghiệm khách hàng thông qua các kênh phân phối đa dạng và tiện ích.

Tuy nhiên, BIDV cũng đang đối mặt với một số thách thức như hạn chế về khuôn khổ pháp lý, chi phí đầu tư công nghệ lớn, yêu cầu bảo mật thông tin cao và sự cạnh tranh gay gắt từ các công ty fintech. So với các ngân hàng lớn khác trong khu vực, BIDV có lợi thế về quy mô và mạng lưới nhưng cần đẩy mạnh hơn nữa việc tinh giản quy trình, nâng cao năng suất lao động và cải thiện chất lượng dịch vụ.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng dư nợ bán lẻ, biểu đồ tỷ trọng thu nhập ròng từ bán lẻ, và bảng so sánh các sản phẩm ngân hàng số được triển khai qua các năm. Các phân tích này giúp minh họa rõ nét sự phát triển và những điểm cần cải thiện trong quá trình chuyển đổi số của BIDV.

## Đề xuất và khuyến nghị

1. **Hoàn thiện khung pháp lý và chính sách hỗ trợ**: Đề nghị Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan chức năng sớm hoàn thiện các văn bản pháp lý liên quan đến ngân hàng số, tạo hành lang pháp lý minh bạch, thuận lợi cho phát triển dịch vụ ngân hàng số, đặc biệt trong lĩnh vực bảo mật và giao dịch điện tử. Thời gian thực hiện: 2023-2025.

2. **Đầu tư nâng cấp công nghệ lõi và bảo mật**: BIDV cần tiếp tục đầu tư nâng cấp hệ thống Core banking, áp dụng các công nghệ bảo mật tiên tiến như xác thực sinh trắc học, mã hóa dữ liệu, hệ thống giám sát giao dịch điện tử để đảm bảo an toàn thông tin và nâng cao trải nghiệm khách hàng. Thời gian thực hiện: 2022-2024.

3. **Phát triển nguồn nhân lực chuyên sâu về công nghệ số**: Tăng cường đào tạo, tuyển dụng nhân sự có trình độ cao về công nghệ thông tin, quản trị rủi ro và phát triển sản phẩm ngân hàng số, đồng thời xây dựng văn hóa đổi mới sáng tạo trong toàn hệ thống. Thời gian thực hiện: 2022-2025.

4. **Mở rộng hợp tác với các công ty fintech và đối tác công nghệ**: Tăng cường hợp tác chiến lược với các fintech và các doanh nghiệp công nghệ lớn để phát triển các sản phẩm dịch vụ mới, nâng cao tính cạnh tranh và đa dạng hóa hệ sinh thái ngân hàng số. Thời gian thực hiện: 2022-2025.

5. **Tối ưu hóa quy trình và nâng cao trải nghiệm khách hàng**: Tinh giản quy trình nghiệp vụ, áp dụng tự động hóa và trí tuệ nhân tạo để giảm chi phí vận hành, tăng tốc độ xử lý giao dịch, đồng thời phát triển các kênh phân phối đa dạng, thân thiện với người dùng. Thời gian thực hiện: 2022-2025.

## Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. **Các nhà quản lý ngân hàng thương mại**: Để hiểu rõ về xu hướng phát triển ngân hàng số, các thách thức và giải pháp trong hoạt động bán lẻ, từ đó xây dựng chiến lược chuyển đổi số phù hợp.

2. **Chuyên gia và nhà nghiên cứu trong lĩnh vực tài chính ngân hàng**: Cung cấp cơ sở lý thuyết, dữ liệu thực tiễn và phân tích sâu sắc về ngân hàng số và hoạt động bán lẻ tại Việt Nam, làm tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu tiếp theo.

3. **Các công ty fintech và nhà cung cấp công nghệ**: Hiểu được nhu cầu, xu hướng và thách thức của các ngân hàng trong việc triển khai ngân hàng số, từ đó phát triển các giải pháp công nghệ phù hợp.

4. **Sinh viên và học viên cao học chuyên ngành tài chính ngân hàng, công nghệ thông tin**: Nắm bắt kiến thức chuyên sâu về ngân hàng số, các mô hình kinh doanh mới và thực trạng ứng dụng công nghệ trong ngành ngân hàng Việt Nam.

## Câu hỏi thường gặp

1. **Ngân hàng số khác gì so với ngân hàng điện tử?**  
Ngân hàng số là mô hình kinh doanh toàn diện, tích hợp số hóa toàn bộ hoạt động ngân hàng, trong khi ngân hàng điện tử chỉ là kênh bổ sung số hóa một số dịch vụ như Internet Banking, Mobile Banking.

2. **Những thách thức lớn nhất khi triển khai ngân hàng số tại Việt Nam là gì?**  
Bao gồm hạn chế về khuôn khổ pháp lý, chi phí đầu tư công nghệ cao, bảo mật thông tin, và sự cạnh tranh từ các công ty fintech.

3. **BIDV đã đạt được những thành tựu gì trong phát triển ngân hàng số?**  
BIDV có hơn 10 triệu khách hàng cá nhân, đa dạng hóa sản phẩm số, phát triển các kênh phân phối hiện đại như Mobile Banking, Internet Banking, và ứng dụng công nghệ AI, Blockchain.

4. **Làm thế nào để nâng cao trải nghiệm khách hàng trong ngân hàng số?**  
Thông qua đa dạng hóa kênh phân phối, tự động hóa quy trình, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và cải tiến giao diện người dùng thân thiện, tiện lợi.

5. **Vai trò của hợp tác với fintech trong phát triển ngân hàng số là gì?**  
Hợp tác giúp ngân hàng tận dụng công nghệ mới, đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ, giảm chi phí phát triển và nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường.

## Kết luận

- Ngân hàng số là xu hướng tất yếu và chiến lược phát triển trọng tâm của các ngân hàng thương mại hiện đại, trong đó BIDV giữ vai trò dẫn đầu tại Việt Nam.  
- Hoạt động bán lẻ tại BIDV đã có sự tăng trưởng vượt bậc nhờ ứng dụng ngân hàng số, góp phần nâng cao hiệu quả kinh doanh và trải nghiệm khách hàng.  
- Các thách thức về pháp lý, công nghệ, bảo mật và nguồn nhân lực cần được giải quyết đồng bộ để thúc đẩy phát triển bền vững.  
- Giải pháp đề xuất tập trung vào hoàn thiện khung pháp lý, đầu tư công nghệ, phát triển nguồn nhân lực và hợp tác fintech.  
- Giai đoạn tiếp theo (2022-2025) là thời điểm quyết định để BIDV củng cố vị thế ngân hàng số hàng đầu, hướng tới mục tiêu trở thành ngân hàng bán lẻ tốt nhất Việt Nam vào năm 2030.  

Các nhà quản lý và chuyên gia cần triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, cập nhật xu hướng công nghệ mới để duy trì lợi thế cạnh tranh trong kỷ nguyên số.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ NGÂN HÀNG SỐ, HOẠT ĐỘNG BÁN LẺ CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Ngân hàng số 1. Khái niệm, đặc điểm ngân hàng số 1.1 Khái niệm ngân hàng số Trên Thế giới, Ngân hàng số bắt đầu hình thành từ những năm 1960 với sự xuất hiện của các máy rút tiền tự động ATM (Automated teller machine) được cho là lắp đặt đầu tiên tại một chi nhánh của ngân hàng Barclays Plc ở khu vực ngoại ô phía bắc London - Anh ngày 27/6/1967. Máy rút tiền tự động, phối hợp với thẻ ATM (thẻ ghi nợ), khuyến khích người dân sử dụng dịch vụ ngân hàng cho chi tiêu hàng ngày, là một bước đột phá trong phát triển của ngành ngân hàng.

Trong những năm 1980, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của các mạng điện tử, từ đó bắt đầu kết nối dịch vụ ngân hàng bán lẻ giữa các ngân hàng và khách hàng nhằm triển khai nhu cầu trực tuyến về danh mục và kiểm kê các hệ thống phần mềm. Trong những năm 1990, mạng internet tiếp tục phát triển chính là tiền đề cho ngân hàng trực tuyến thực sự phát triển và được biết đến rộng rãi hơn. Trong những năm đầu của thập niên 2000, sự cải thiện các dải băng thông rộng và các hệ thống thương mại điện tử đã dẫn đến sự hình thành ngân hàng số hiện đại. Trong kỷ nguyên ngân hàng hiện nay, số hóa được ưa chuộng và các ngân hàng phải tồn tại trong cuộc chạy đua phát triển ngân hàng số thế hệ mới.

Một trong những nền tảng quan trọng để phát triển ngân hàng số là công nghệ blockchain. Trong xu hướng phát triển dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo và internet vạn vật (IoT) đang đóng vai trò ngày càng tăng trong cuộc sống xã hội, công nghệ blockchain được kỳ vọng sẽ được ứng dụng vào nhiều mô hình kinh doanh, đặc biệt trong lĩnh vực ngân hàng – tài chính. Trước khi trở thành một mô hình hoạt động của ngân hàng trong thời đại số hóa, ngân hàng số cũng đã trải qua nhiều hình thái phát triển. Khi các ngân hàng truyền thống bắt đầu áp dụng máy móc vào cung cấp các dịch vụ ngân hàng là những viên gạch đầu tiên cho sự hình thành của mô hình ngân hàng số hiện đại như hiện 9 nay.

Khi công nghệ ngày càng được ứng dụng nhiều hơn vào lĩnh vực ngân hàng, sự phát triển của công nghệ mới, và đặc biệt sự ra đời của công nghệ tài chính (Fintech) đã khiến mô hình hoạt động ngân hàng có bước thay đổi đột phá, hình thành mô hình hoạt động ngân hàng số thuần túy. Quá trình phát triển của ngân hàng số có thể chia thành ba giai đoạn: Giai đoạn tăng cường ứng dụng máy móc và công nghệ vào lĩnh vực ngân hàng; Giai đoạn giao thoa ngân hàng số; và Giai đoạn ngân hàng số thuần túy. Việc ngân hàng chuyển đổi từ mô hình kinh doanh truyền thống sang ngân hàng số được gọi là số hóa ngân hàng. Quá trình chuyển đổi này được nhiều tổ chức, ngân hàng nghiên cứu và đưa ra các cách tiếp cận khác nhau, khó có thể đưa ra một định nghĩa tiêu chuẩn đối với quá trình chuyển đổi của các ngân hàng truyền thống sang một ngân hàng số.

Một số cách tiếp cận phổ biến đối với khái niệm số hóa ngân hàng thường tập trung vào khía cạnh các ngân hàng chú trọng nâng cao dịch vụ khách hàng và trải nghiệm người dùng, dựa trên nền tảng số hóa sự tương tác, kỳ vọng và trải nghiệm của khách hàng trên cơ sở dữ liệu. Quá trình chuyển đổi này chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố kết hợp, bao gồm: Sự lan tỏa và phát triển của các thành tựu công nghệ nổi bật của Cách mạng công nghệ 4.0 - Internet kết nối vạn vật (IoTs- Internet of Things); Dữ liệu lớn (Big Data); Trí tuệ nhân tạo (AI-Atificial Intelligence); Công nghệ chuỗi khối (Blockchain)); Các mốc phát triển của các thiết bị điện tử di động (điện thoại di động thông minh, máy tính bảng); Yêu cầu cắt giảm chi phí hoạt động của các ngân hàng truyền thống; Sự phát triển nhanh chóng của công nghệ tài chính; và kỳ vọng của khách hàng đối với các dịch vụ ngân hàng. Hiện nay, trên 60% khách hàng đã ưu tiên sử dụng điện thoại thông minh để thực hiện các giao dịch với ngân hàng. Trong thập kỷ tới, sự gia tăng nhanh chóng của điện thoại thông minh và các ứng dụng thương mại điện tử được kỳ vọng sẽ dần thay thế cho cách thức giao dịch ngân hàng truyền thống.

Ưu điểm vượt trội của dịch vụ ngân hàng số là hiệu quả kinh doanh cao hơn nhiều so với dịch vụ ngân hàng truyền thống, tiết kiệm chi phí, nâng cao năng lực cạnh tranh, độ chính xác rất cao và nhanh chóng thông qua chương trình phần mềm tự động, không cần đến cán bộ chuyên nghiệp về quản lý rủi ro, tính an toàn ở mức cao. 10 Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, hiện nay các ngân hàng truyền thống đang đối mặt với cạnh tranh gia tăng từ làn sóng các công ty fintech khởi nghiệp. Đây là nhóm doanh nghiệp công nghệ tài chính dựa trên các hệ thống máy tính, có khả năng mở rộng dịch vụ tài chính và ngân hàng với tiềm năng vô tận và liên tục đổi mới. Bao gồm: các doanh nghiệp phần mềm tham gia vào việc triển khai hệ thống ngân hàng số, cung cấp dịch vụ thanh toán trực tuyến cho khách hàng cá nhân, cung cấp dịch vụ thương mại điện tử cho doanh nghiệp số, dịch vụ cho vay ngang hàng, cho vay lãi suất thấp dành cho sinh viên, tài trợ vốn cho các doanh nghiệp nhỏ, cung cấp dịch vụ đầu tư tự động,… Chỉ riêng tại châu Âu có tới 1.400 ngân hàng thế hệ mới (neo-bank), khi các nhà cung cấp dịch vụ thanh toán và fintech mới đã không ngừng xuất hiện kể từ năm 2005.

Tính đến năm 2016, nhóm này đã tạo ra 58 tỉ euro doanh thu hàng năm (chiếm 6-7% tổng doanh thu toàn ngành). Mặc dù có bước phát triển như vậy nhưng chưa có định nghĩa chính thức về ngân hàng số mà hiện mới chỉ được định nghĩa bởi các cơ quan quản lý hoặc được đề cập dựa trên kết quả thực tiễn của các ngân hàng đã triển khai thành công dự án ngân hàng số. Ngân hàng số (Digital banking) là khái niệm dùng để chỉ một mô hình hoạt động của ngân hàng dựa trên nền tảng công nghệ số, theo đó khách hàng có thể thực hiện được hầu hết các giao dịch ngân hàng bằng hình thức trực tuyến, thông qua mạng internet. Các giao dịch ngân hàng số được thực hiện rất đơn giản và nhanh gọn, mọi lúc - mọi nơi, gói gọn trên website hoặc thiết bị di động.

Giao dịch của ngân hàng số không yêu cầu khách hàng phải đến chi nhánh ngân hàng và giảm thiểu đến mức tối đa những thủ tục giấy tờ liên quan, không phụ vào thời gian và không gian, tạo sự chủ động cho khách hàng. Khái niệm ngân hàng số có phạm vi rộng hơn và toàn diện hơn so với các khái niệm ngân hàng điện tử (E-Banking bao gồm các dịch vụ Internet Banking, SMS Banking, Mobile Banking). Sự khác biệt lớn nhất giữa hai mô hình này là nếu E- Banking mang tính chất là kênh bổ sung cho Ngân hàng trong việc đẩy các sản phẩm dịch vụ hiện có lên các kênh Online, chỉ tập trung số hóa một vài tính năng cốt lõi của ngân hàng thì Ngân hàng số là một mô hình kinh doanh độc lập, làm thay đổi cấu 11 trúc của hệ thống Ngân hàng, bao hàm tất cả tính năng, hoạt động của ngân hàng. Ngân hàng số đề cập tới việc ngân hàng tích hợp số hóa đối với toàn bộ các lĩnh vực dịch vụ ngân hàng, ứng dụng số hóa trong hoạt động kinh doanh của tổ chức tài chính và trong cả các hoạt động tương tác với khách hàng.

Trong khi đó, khái niệm ngân hàng điện tử chỉ phản ánh một phần khía cạnh của việc áp dụng số hóa trong lĩnh vực ngân hàng, như chỉ ứng dụng vào một loại dịch vụ (chuyển khoản, thanh toán, tư vấn tài chính, quản lý tài khoản), chứ không đòi hỏi phải tích hợp số hóa đối với toàn bộ hoạt động của ngân hàng. Theo Quyết định số 488/QĐ-NHNN ngày 27/03/2017 của Thống đốc NHNN v/v ban hành Kế hoạch ứng dụng Công nghệ thông tin của các Tổ chức tín dụng giai đoạn 2017 – 2020, ngân hàng số là mô hình ngân hàng hoạt động dựa trên nền tảng quy trình công nghệ để cung cấp toàn bộ các dịch vụ cho khách hàng thông qua các thiết bị số kết nối trên môi trường internet, mạng viễn thông di động hoặc chi nhánh tự phục vụ. Đây cũng là khái niệm được tác giả sử dụng trong luận văn này. Đặc điểm ngân hàng số - Ngân hàng số dựa vào những công nghệ giải pháp mới như chuỗi khối, phân tích dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, tự động hóa…, chủ yếu được thực hiện thông qua internet, điện thoại di động, máy tính bảng và có thể cả mạng xã hội sau này.

Vì thế ngân hàng số cho phép giao dịch ngân hàng diễn ra thuận tiện nhanh chóng, an toàn và rẻ hơn, giúp ngân hàng có được những trải nghiệm vượt trội so với giao dịch ngân hàng truyền thống đòi hỏi nhiều thủ tục giấy tờ và đích thân khách hàng phải đến ngân hàng để giao dịch. - Đa dạng các kênh kết nối với khách hàng để đáp ứng nhu cầu của khách hàng: Ngân hàng phải có nền tảng công nghệ vững chắc để đảm bảo các dịch vụ ngân hàng được cung cấp một cách dễ dàng trên nhiều kênh khác nhau với chất lượng tương đồng, thông tin được xuyên xuốt giữa các kênh. Ngân hàng số sẽ đẩy mạnh việc phát triển các kênh phân phối số, kết hợp các kênh phân phối số với kênh quầy và số hóa kênh quầy (như hệ thống tự phục vụ tại quầy…) nhằm đem lại trải nghiệm tốt nhất cho khách hàng. Trên thị trường hiện nay, các đơn vị hàng đầu cung cấp giải pháp ngân hàng cốt lõi đã bổ sung các tính năng này cho giải pháp của họ dưới tên gọi 12 Omni-Channel (đồng nhất các kênh) nhằm hỗ trợ ngân hàng trong việc cung cấp dịch vụ đa kênh và đồng nhất về trải nghiệm người dùng.

- Tự động hóa quy trình cung cấp sản phẩm dịch vụ, quy trình tác nghiệp ngân hàng: các giải pháp Công nghệ thông tin hiện nay cho phép các ngân hàng sử dụng các công nghệ tiên tiến như quản lý luồng công việc (Work Flow), quản lý quy trình kinh doanh (BPM – Business Process Management) trong việc xây dựng quy trình, điều chỉnh quy trình.