Chương 1: Cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn về động lực làm việc. Chương 2: Phương pháp nghiên cứu. Chương 3: Thực trạng công tác tạo động lực làm việc của cán bộ nhân viên tại Cục đường thủy nội địa Việt Nam. Chương 4: Các giải pháp nhằm nâng cao động lực làm việc của cán bộ nhân viên tại Cục đường thủy nội địa Việt Nam.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 hƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN V Ơ SỞ THỰC TIỄN VỀ Đ NG LỰC LÀM VIỆC 11 ơ sở lý luận về tạo động lực làm việc 1. Khái ni m về động lự v động lực làm vi c 1. Nhu cầu và động cơ Trong quá trình lao động các nhà quản lý thường đặt ra các câu hỏi: Tại sao họ lại làm việc? Làm việc trong điều kiện như nhau tại sao người này làm việc nghiêm túc hiệu quả cao còn người khác thì lại ngược lại? .Câu trả lời được tìm ra đó là hệ thống động cơ nhu cầu và lợi ích của người lao động đã tạo ra điều đó. Động cơ được hiểu là sự sẵn sàng, quyết tâm thực hiện với nỗ lực ở mức độ cao để đạt được các mục tiêu của tổ chức và nó phụ thuộc vào khả năng đạt được kết quả để thoả mãn được các nhu cầu cá nhân.
Động cơ là ết quả của sự tương tác giữa các cá nhân và tình huống. Động cơ có tác dụng chi phối thúc đẩy người ta suy nghĩ và hành động. Các cá nhân khác nhau có các động cơ hác nhau, và trong các tình huống hác nhau động cơ nói chung là khác nhau. Mức độ thúc đẩy của động cơ cũng sẽ khác nhau giữa các cá nhân cũng như trong mỗi cá nhân ở các tình huống khác nhau.
Động cơ rất trừu tượng và hó xác định bởi: Động cơ thường được che dấu từ nhiều động cơ thực do yếu tố tâm lý, quan điểm xã hội. Hơn nữa động cơ luôn biến đổi, biến đổi theo môi trường sống và biến đổi theo thời gian, tại mỗi thời điểm con người có những yêu cầu và động cơ làm việc hác nhau. Khi đói hát thì động cơ làm việc để được ăn no mặc ấm, hi có ăn có mặc thì động cơ thúc đẩy làm việc để muốn giầu có và muốn thể hiện.Vậy để nắm bắt được động cơ thúc đẩy để người lao động làm việc phải xét đến từng thời điểm cụ thể môi trường cụ thể và đối với từng cá nhân người lao động. Nhu cầu có thể được hiểu là trạng thái tâm lý mà con người cảm thấy thiếu thốn không thoả mãn về một cái gì đó.
Nhu cầu chưa được thoả mãn tạo ra một tâm lý căng thẳng đối với con người khiến họ tìm cách để thoả mãn nhu cầu đó. Người LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 lao động cũng vậy họ bị thúc đẩy bởi một trạng thái mong muốn để có thể thoả mãn được những mong muốn này họ phải nỗ lực, mong muốn càng lớn mức nỗ lực càng cao tức là động cơ càng lớn. Nếu những mong muốn này được thoả mãn thì mức độ mong muốn sẽ giảm đi. Nhu cầu của người lao động rất phong phú và đa dạng.
Nhu cầu và sự thoả mãn nhu cầu đều gắn liền với sự phát triển của nền sản xuất xã hội và sự phân phối các giá trị vật chất và tinh thần trong điều kiện xã hội đó. Nhưng dù trong nền sản xuất nào thì nhu cầu của người lao động cũng gồm hai nhu cầu chính: Nhu cầu vật chất và nhu cầu tinh thần. Nhu cầu vật chất là nhu cầu hàng đầu, đảm bảo cho người lao động có thể sống để tạo ra của cải vật chất, thoả mãn được những nhu cầu tối thiểu cùng với sự phát triển của xã hội các nhu cầu vật chất của con người ngày càng tăng lên cả về số lượng và chất lượng. Trình độ phát triển của xã hội ngày càng cao thì nhu cầu ngày càng nhiều hơn, càng phức tạp hơn, thậm chí những nhu cầu đơn giản nhất cũng không ngừng thay đổi.
Nhu cầu về tinh thần của người lao động cũng rất phong phú, nó đòi những điều kiện để con người tồn tại và phát triển về mặt trí lực nhằm tạo ra trạng thái tâm lý thoải mái trong quá trình lao động. Trên thực tế, mặc dù hai nhân tố này là hai lĩnh vực khác biệt song chúng lại có mối quan hệ hăng hít nhau. Trong quá trình phân phối nhân tố vật chất lại chứa đựng yếu tố về tinh thần và ngược lại, những động lực về tinh thần phải được thể hiện qua vật chất thì sẽ có ý nghĩa hơn. Cả hai yếu tố vật chất và tinh thần cùng lúc tồn tại trong bản thân người lao động nó không phải chỉ có một yêu cầu vật chất hay tinh thần mà nó có nhiều đòi hỏi khác nhau.
Tuy nhiên tại mỗi thời điểm người lao động sẽ ưu tiên thực hiện yêu cầu mà được coi là cấp thiết nhất. Khái niệm về động lực Là sự khát khao và tự nguyện của con người nhằm tăng cường sự nỗ lực để đạt được mục đích hay một kết quả cụ thể (Nói cách hác động lực bao gồm tất cả những lý do khiến con người hành động). Động lực cũng chịu ảnh hưởng của nhiều nhân tố, các nhân tố này luôn thay đổi và khó nắm bắt. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 Một tổ chức muốn tồn tại và phát triển vững mạnh thì phải có những người lao động làm việc với năng suất cao, tích cực, và sáng tạo trong công việc.
Để có những lao động như vậy, thì người quản lý cần có những cách thức và phương pháp để tạo động lực cho người lao động. Khái niệm về tạo động động lực làm việc Động lực lao động là tất cả những hoạt động mà một doanh nghiệp có thể làm, và thực hiện với người lao động, những hoạt động tác động tới hả năng làm việc, tinh thần, thái độ làm việc của người lao động để đem lại hiệu quả cao trong lao động. Tạo động lực gắn liền với lợi ích, hay nói cách hác thì lợi ích tạo ra động lực lao động. Tạo động lực là những hoạt động có tính chất huyến hích động viên nhằm tác động vào nhu cầu của người lao động để tạo nên sự chuyển biến trong hành vi của họ hướng theo những mục tiêu mà tổ chức mong muốn.
Tạo động lực gắn liền với lợi ích hay nói cách hác là lợi ích tạo ra động lực trong lao động. Song trên thực tế động lực được tạo ra ở mức độ nào, bằng cách nào điều đó phụ thuộc vào cơ chế cụ thể để sử dụng nó như là một nhân tố cho sự phát triển của xã hội. Muốn lợi ích tạo ra động lực phải tác động vào nó, ích thích nó làm gia tăng hoạt động có hiệu quả của lao động trong công việc, trong chuyên môn hoặc trong những chức năng cụ thể. Song có một thực tế động lực được tạo ra ở mức độ nào, bằng cách nào điều đó phụ thuộc vào cơ chế cụ thể để sử dụng nó như là một nhân tố cho sự phát triển của xã hội.
Muốn lợi lích tạo ra động lực phải tác động vào nó, ích thích nó làm gia tăng hoạt động có hiệu quả của lao động trong công việc, trong chuyên môn hoặc trong những chức năng cụ thể. Vai trò của tạo động lực làm vi c - Tạo động lực đóng vai trò quan trọng, giúp cho người lao động có nhiều ý tưởng sáng iến, sang tạo trong công viêc, tạo ra nhiều cách làm mới hiệu quả hơn, năng suất hơn so với cách làm và phương pháp cũ, từ đó nâng cao hiệu quả và chất lượng công việc. - Tạo động lực để người lao động làm việc chăm chỉ hơn, cống hiến hết mình vì công ty, gắn bó với công ty lâu dài. Sự tồn tại và phát triển của công ty phụ thuộc LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 rất lớn đến nỗ lực làm việc của các thành viên, sự cống hiến, đóng góp công sức, trí tuệ của những con người tâm huyết, hết lòng vì công ty.
Không một công ty nào có thể tồn tại và phát triển với những con người làm việc hời hợt, tâm lý luôn luôn chán nản, chán công việc. Chính vì thế bất cứ công ty nào cũng cần phải tạo động lực lao động cho người lao động. - Tạo động lực lao động cho người lao động hông những ích thích tâm lý làm việc cho người lao động mà nó còn tăng hiệu quả lao động, hiệu quả sản xuất inh doanh của công ty, xây dựng đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp, làm tăng hả năng cạnh tranh trên thị trường…. - Tạo động lực sẽ giúp nâng cao sự thỏa mãn của người lao động đối với công việc và công ty, từ đó tăng lòng trung thành và gắn bó của họ với công ty, đặc biệt trong điều iện han hiếm về nguồn lực chất lượng cao như hiện nay.
Các học thuyết liên quan tới tạo động lự o động 1. Lý thuyết nhu cầu cấp bậc của Maslow Tháp nhu cầu của Maslow được nhà tâm lý học Abraham Maslow đưa ra vào năm 1943 trong bài viết A Theory of Human Motivation và là một trong những lý thuyết quan trọng nhất của quản trị inh doanh; đặc biệt là các ứng dụng cụ thể trong quản trị nhân sự. Thuyết về tháp nhu cầu của Abraham Maslow (1908-1970) - nhà tâm lý học người Mỹ - là thuyết đạt tới đỉnh cao trong việc xác định các nhu cầu tự nhiên của con người. Ông cho rằng người lao động có năm nhu cầu theo thang bậc từ thấp đến cao, phản ánh mức độ tồn tại và phát triển của con người trong tổ chức: nhu cầu tồn tại hay nhu cầu sinh lý; nhu cầu an toàn hay nhu cầu được bảo vệ; nhu cầu xã hội; nhu cầu ính trọng hay nhu cầu được công nhận; và nhu cầu tự hoàn thiện.1: Các yếu tố trong bậc thang nhu c u của Maslow Nhu c u Đƣợc thực hiện tại nơi làm việc Tự khẳng định mình Cơ hội đào tạo, thăng tiến, phát triển sáng tạo Ghi nhận, tôn trọng Được ghi nhận, vị trí cao, tăng thêm trách nhiệm Xã hội Nhóm làm việc, đồng nghiệp, lãnh đạo, khách hàng.
An toàn Công việc an toàn, lâu dài Vật chất – sinh lý Nhiệt độ , hông hí, lương cơ bản Nguồn : Trần Thị Kim Dung, 2005, tr. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 Theo đó, những nhu cầu ở mức độ thấp sẽ phải được thỏa mãn trước hi xuất hiện các nhu cầu ở mức độ cao hơn.