Luận văn khả năng và những giải pháp tổng thể để kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của việt nam và vượt 50 tỷ usd vào năm 2010

Chuyên khảo phân tích Luận văn khả năng và những giải pháp tổng thể để kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của việt nam và vượt, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Tác giả: Nguyễn Thị Nhiễu
• Trường học: Viện Nghiên Cứu Thương Mại
• Chuyên ngành: Kinh Tế
• Đề tài: Giải pháp tổng thể tăng kim ngạch xuất khẩu Việt Nam vượt 50 tỷ USD năm 2010
• Loại tài liệu: báo cáo tổng hợp
• Năm xuất bản: 2006
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: THỰC TRẠNG XUẤT KHẨU HÀNG HÓA CỦA VIỆT NAM THỜI GIAN TỪ NĂM 2001 ĐẾN NAY
• 1.1. Khái quát xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam từ 2001 đến nay
• 1.2. Cơ cấu hàng xuất khẩu
• 1.2.1. Nhóm hàng nông, lâm, thủy sản
• 1.2.2. Nhóm nguyên nhiên liệu
• 2. CHƯƠNG 2: KHẢ NĂNG KIM NGẠCH XUẤT KHẨU HÀNG HÓA ĐẠT VÀ VƯỢT 50 TỶ USD VÀO NĂM 2010
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ NHỮNG GIẢI PHÁP TĂNG THỞ ĐÓ KIM NGẠCH XUẤT KHẨU HÀNG HÓA ĐẠT VÀ VƯỢT 50 TỶ USD VÀO NĂM 2010

Tóm tắt

I. Tổng quan về tăng trưởng xuất khẩu Việt Nam

Kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam đã đạt được những bước tiến đáng kể từ năm 2001 đến 2005, với tổng kim ngạch đạt 110.645 triệu USD. Năm 2005, kim ngạch xuất khẩu đạt 32,2 tỷ USD, tăng 21,6% so với năm 2004. Tốc độ tăng trưởng xuất khẩu bình quân giai đoạn này đạt trên 17%, vượt chỉ tiêu đề ra trong Chiến lược phát triển xuất nhập khẩu 2001-2010. Xuất khẩu đã trở thành động lực chính thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đóng góp đáng kể vào GDP, từ 43,1% năm 2001 lên 68,9% năm 2005.

1.1. Cơ cấu hàng xuất khẩu

Cơ cấu hàng xuất khẩu của Việt Nam đã có sự chuyển dịch tích cực, giảm tỷ trọng hàng thô và tăng dần các sản phẩm chế biến. Nhóm hàng nông, lâm, thủy sản giảm từ 24,3% năm 2001 xuống còn 21% năm 2005, trong khi nhóm hàng công nghiệp nặng và khoáng sản duy trì ổn định khoảng 21%. Nhóm hàng chế biến, chế tạo có xu hướng tăng, phản ánh sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

1.2. Thị trường xuất khẩu

Thị trường quốc tế của Việt Nam đã được mở rộng, với hàng hóa có mặt tại hầu hết các quốc gia và vùng lãnh thổ. Tuy nhiên, xuất khẩu vẫn phụ thuộc nhiều vào các thị trường chính như EU, Mỹ, Nhật Bản và ASEAN. Việc đa dạng hóa thị trường và giảm dần xuất khẩu qua các thị trường trung gian là một trong những mục tiêu quan trọng để tăng cường năng lực cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam.

II. Giải pháp tổng thể tăng kim ngạch xuất khẩu

Để đạt mục tiêu kim ngạch xuất khẩu vượt 50 tỷ USD vào năm 2010, Việt Nam cần thực hiện các giải pháp tổng thể bao gồm cải thiện cơ cấu hàng xuất khẩu, đa dạng hóa thị trường, và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Các giải pháp này cần được thực hiện đồng bộ, từ việc cải cách chính sách xuất khẩu đến đầu tư vào kết cấu hạ tầng và dịch vụ hỗ trợ xuất khẩu.

2.1. Cải thiện cơ cấu hàng xuất khẩu

Việc chuyển dịch cơ cấu hàng xuất khẩu theo hướng tăng tỷ trọng hàng chế biến, chế tạo là yếu tố then chốt. Hàng hóa có giá trị gia tăng cao như dệt may, giày dép, linh kiện điện tử cần được ưu tiên phát triển. Đồng thời, cần giảm dần sự phụ thuộc vào các mặt hàng thô như dầu thô, than đá để tăng tính bền vững của xuất khẩu.

2.2. Đa dạng hóa thị trường

Thị trường quốc tế cần được mở rộng và đa dạng hóa, đặc biệt là các thị trường tiềm năng như Tây Á, châu Phi, và Mỹ Latinh. Việc thâm nhập vào các thị trường mới sẽ giúp giảm rủi ro từ sự phụ thuộc quá lớn vào một số thị trường truyền thống. Đồng thời, cần tăng cường hợp tác quốc tế để tạo điều kiện thuận lợi cho xuất khẩu.

III. Hỗ trợ doanh nghiệp và cải cách chính sách

Hỗ trợ doanh nghiệp là yếu tố quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu. Các doanh nghiệp vừa và nhỏ cần được hỗ trợ về vốn, công nghệ, và đào tạo nguồn nhân lực. Đồng thời, chính sách xuất khẩu cần được cải cách để tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, giảm bớt các thủ tục hành chính phiền hà và tăng cường hiệu lực thực thi.

3.1. Nâng cao năng lực cạnh tranh

Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp cần được nâng cao thông qua việc đầu tư vào công nghệ hiện đại, đổi mới quản lý, và phát triển thương hiệu. Các doanh nghiệp cần có chiến lược xuất khẩu dài hạn, tập trung vào nghiên cứu thị trường và phát triển sản phẩm mới.

3.2. Cải cách chính sách

Chính sách xuất khẩu cần được đổi mới theo hướng khuyến khích xuất khẩu, giảm bớt các rào cản thương mại và tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp. Việc hoàn thiện hệ thống pháp lý và cải thiện kết cấu hạ tầng cũng là những yếu tố quan trọng để thúc đẩy xuất khẩu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Bé Th−¬ng m¹i ViÖn nghiªn cøu th−¬ng m¹i §Ò tµi nghiªn cøu khoa häc cÊp bé B¸o c¸o tæng Hîp kh¶ n¨ng vµ nh÷ng gi¶i ph¸p tæng thÓ ®Ó kim ng¹ch xuÊt khÈu hµng hãa cña viÖt nam ®¹t vµ v−ît 50 tû USD vµo n¨m 2010 C¬ quan chñ qu¶n: Bé Th−¬ng m¹i C¬ quan chñ tr× thùc hiÖn: ViÖn Nghiªn cøu Th−¬ng m¹i Chñ nhiÖm §Ò tµi: nguyÔn thÞ nhiÔu 5895 21/6/2006 Hµ néi 2006 Më ®Çu XuÊt khÈu (XK) lµ mét trong nh÷ng ho¹t ®éng kinh tÕ träng yÕu cña bÊt kú quèc gia nµo dï lµ ph¸t triÓn hay ®ang ph¸t triÓn. ViÖc thùc hiÖn XK hay ph¸t triÓn xuÊt khÈu sÏ t¸c ®éng lµm chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ, t¹o ra nhiÒu viÖc lµm míi vµ gãp phÇn c¶i thiÖn thu nhËp cho ng−êi lao ®éng. MÆt kh¸c, ph¸t triÓn xuÊt khÈu sÏ t¹o nguån thu ngo¹i tÖ lín h¬n ®Ó ®¸p øng nhu cÇu ngo¹i tÖ cho mua s¾m m¸y mãc thiÕt bÞ, nhËp khÈu c¸c s¶n phÈm trung gian phôc vô yªu cÇu ph¸t triÓn kinh tÕ- x· héi cña mét quèc gia, ®ång thêi lµ nguån ®Ó tr¶ nî n−íc ngoµi, gióp c©n b»ng vµ lµnh m¹nh c¸n c©n thanh to¸n quèc tÕ, æn ®Þnh t×nh h×nh kinh tÕ, t¹o m«i tr−êng thuËn lîi cho ph¸t triÓn. NhËn thøc râ tÇm quan träng ®Æc biÖt cña ho¹t ®éng XK ®èi víi sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ (CNH, H§H) ®Êt n−íc trong giai ®o¹n hiÖn nay khi n−íc ta thùc hiÖn ®−êng lèi ®æi míi, chuyÓn sang nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng vµ chñ ®éng héi nhËp kinh tÕ víi thÕ giíi vµ khu vùc, §¶ng vµ Nhµ n−íc ®· chñ tr−¬ng ®Èy m¹nh ho¹t ®éng xuÊt khÈu lµm ®éng lùc thóc ®Èy ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi n−íc nhµ.

Chñ tr−¬ng nµy ®· ®−îc kh¼ng ®Þnh trong V¨n kiÖn §¹i héi §¶ng toµn quèc lÇn thø VIII, NghÞ quyÕt 01 NQ/TW cña Bé ChÝnh trÞ vµ mét lÇn n÷a ®−îc kh¼ng ®Þnh trong V¨n kiÖn §¹i héi §¶ng toµn quèc lÇn thø IX, nh»m thùc hiÖn c¸c môc tiªu cña chiÕn l−îc ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi ®Õn n¨m 2010 vµ môc tiªu ®−a n−íc ta c¬ b¶n trë thµnh mét n−íc c«ng nghiÖp vµo n¨m 2020. ChiÕn l−îc xuÊt nhËp khÈu hµng ho¸ cña ViÖt Nam giai ®o¹n 2001 - 2010 ®−îc ChÝnh phñ phª duyÖt vµo th¸ng 10 n¨m 2000 lµ sù cô thÓ ho¸ chñ tr−¬ng ®−êng lèi ®Èy m¹nh xuÊt khÈu cña §¶ng vµ Nhµ n−íc, ®Æt ra nh÷ng môc tiªu c¬ b¶n cho xuÊt khÈu hµng ho¸, ph−¬ng h−íng vµ c¸c gi¶i ph¸p ®Ó ®¹t môc tiªu xuÊt khÈu hµng ho¸ 50 tØ USD vµo n¨m 2010. Tõ 2001 ®Õn nay, xuÊt khÈu hµng ho¸ cña ViÖt Nam ®· ®¹t ®−îc nh÷ng thµnh tùu to lín: tæng kim ng¹ch xuÊt khÈu hµng ho¸ ®¹t 26,5 tØ USD n¨m 2004, n¨m 2005 ®¹t 32,2 tØ USD, ®−a tèc ®é t¨ng tr−ëng xuÊt khÈu b×nh qu©n hµng n¨m thêi kú 2001 - 2005 lªn 17,6%, v−ît chØ tiªu kÕ ho¹ch ®Ò ra (16%) vµ gÊp h¬n hai lÇn tèc ®é t¨ng tr−ëng tæng s¶n phÈm quèc néi (GDP) cïng kú (+7,5%), trë thµnh ®éng lùc thùc sù thóc ®Èy t¨ng tr−ëng kinh tÕ trong ®iÒu kiÖn thÞ tr−êng néi ®Þa n−íc ta søc mua cßn h¹n chÕ. C¬ cÊu mÆt hµng vµ c¬ cÊu thÞ tr−êng xuÊt khÈu ®−îc chuyÓn dÞch theo h−íng tÝch cùc vµ ®a d¹ng ho¸.

LÜnh vùc xuÊt khÈu ngµy cµng cã sù tham gia cña ®«ng ®¶o c¸c thµnh phÇn kinh tÕ. C¶i c¸ch c¬ chÕ xuÊt khÈu cña n−íc ta còng cã nh÷ng thµnh tÝch næi bËt nh− c¶i c¸ch hÖ thèng qu¶n lý xuÊt nhËp khÈu; HÖ thèng lËp kÕ ho¹ch xuÊt khÈu trùc tiÕp mang tÝnh cøng nh¾c dÇn ®−îc thay thÕ b»ng nh÷ng ho¹t ®éng phi tËp trung ho¸ vµ theo c¬ chÕ thÞ 1 tr−êng; Më réng quyÒn kinh doanh xuÊt khÈu; th¸o dì h¹n ng¹ch xuÊt khÈu, c¶i c¸ch ngo¹i hèi; hç trî cho xuÊt khÈu n«ng s¶n. Tuy ®¹t ®−îc nh÷ng thµnh tùu ®Çy Ên t−îng, nh−ng xuÊt khÈu cña n−íc ta thêi gian 2001 ®Õn nay vÉn cßn béc lé nhiÒu h¹n chÕ vµ yÕu kÐm. Tr−íc hÕt, tèc ®é t¨ng tr−ëng xuÊt khÈu hµng ho¸ t−¬ng ®èi nhanh thêi gian qua nh−ng ch−a v÷ng ch¾c.

Thø hai, viÖc chuyÓn biÕn vÒ c¬ cÊu hµng ho¸ xuÊt khÈu diÔn ra cßn chËm, ch−a ®¸p øng ®−îc yªu cÇu ®a d¹ng ho¸ vµ ph¸t triÓn s¶n phÈm míi cho xuÊt khÈu: hµng th«, hµng nguyªn liÖu s¬ chÕ (nh÷ng mÆt hµng dùa vµo khai th¸c tµi nguyªn thiªn nhiªn nh− g¹o, cµ phª, cao su, ®iÒu, thuû s¶n, dÇu má, than ®¸.) vÉn tiÕp tôc lµ nh÷ng mÆt hµng xuÊt khÈu chñ lùc vµ chiÕm tØ träng cao trong c¸n c©n xuÊt khÈu. Hµng chÕ biÕn, chÕ t¹o vµ hµng cã gi¸ trÞ gia t¨ng cao (kÓ c¶ dÖt may, giµy dÐp, linh kiÖn ®iÖn tö vµ vi tÝnh, xe ®¹p vµ phô tïng) vÉn chiÕm tØ träng khiªm tèn (43% n¨m 2003, so víi c¸c n−íc §«ng Nam ¸ lµ kho¶ng 70-80%), l¹i phô thuéc kh¸ nhiÒu vµo nguyªn liÖu n−íc ngoµi, xuÊt khÈu d−íi d¹ng lµm hµng gia c«ng vµ gi¸n tiÕp qua trung gian n−íc ngoµi cßn lín. T×nh tr¹ng c¬ cÊu mÆt hµng xuÊt khÈu hiÖn nay khiÕn cho xuÊt khÈu hµng ho¸ cña n−íc ta rÊt dÔ bÞ tæn th−¬ng bëi nh÷ng biÕn ®éng cña thÞ tr−êng n−íc ngoµi vµ hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt khÈu kh«ng cao. Thø ba, lµ sù yÕu kÐm trong c¬ cÊu thÞ tr−êng xuÊt khÈu.

Tuy r»ng thêi gian qua, xuÊt khÈu cña chóng ta ®· ®ét ph¸ thµnh c«ng vµo ®−îc thÞ tr−êng Hoa Kú nh−ng nh×n chung, n¨ng lùc th©m nhËp vµ chiÕm lÜnh thÞ tr−êng thÕ giíi vµ khu vùc cña ta cßn rÊt yÕu. V× v©y, hµng xuÊt khÈu cña ta lu«n cã nguy c¬ khã gi÷ v÷ng vµ më réng ®−îc thÞ phÇn ë thÞ tr−êng n−íc ngoµi, nhÊt lµ ë c¸c thÞ tr−êng nhËp khÈu chñ yÕu cña chóng ta nh− EU, NhËt B¶n, Trung Quèc. NhiÒu thÞ tr−êng giµu tiÒm n¨ng mµ chóng ta hÇu nh− ch−a th©m nhËp nh− thÞ tr−êng c¸c n−íc T©y ¸ vµ ch©u Phi, thÞ tr−êng Mü Latinh, nhiÒu thÞ tr−êng mµ møc nhËp siªu cña ta cßn qu¸ lín nh− Hµn Quèc, ¤xtr©ylia, Trung Quèc… YÕu kÐm trong ®a d¹ng ho¸ mÆt hµng vµ thÞ tr−êng xuÊt khÈu mét mÆt ph¶n ¸nh n¨ng lùc c¹nh tranh yÕu cña hµng ho¸ xuÊt khÈu vµ cña doanh nghiÖp ViÖt Nam trong viÖc tham gia héi nhËp kinh tÕ víi thÕ giíi vµ khu vùc vµ lµ nguyªn nh©n lµm cho xuÊt khÈu cña chóng ta ch−a ph¸t triÓn nhanh vµ bÒn v÷ng. Nh−ng mÆt kh¸c, chóng ta l¹i cã thÓ xem ®©y lµ nh÷ng tiÒm n¨ng cã thÓ khai th¸c ®Ó ®Èy m¹nh xuÊt khÈu trong thêi gian cßn l¹i cña chiÕn l−îc xuÊt khÈu tíi n¨m 2010.

Thø t−, xuÊt khÈu cña n−íc ta thêi gian qua tuy ®· huy ®éng ®−îc sù tham gia cña c¸c khu vùc kinh tÕ kh¸c nhau, nh−ng ®a phÇn c¸c doanh nghiÖp xuÊt khÈu cña ViÖt Nam hiÖn nay lµ c¸c doanh nghiÖp võa vµ nhá, néi lùc c¸c doanh nghiÖp cßn rÊt thÊp kÐm, søc c¹nh tranh xuÊt khÈu kÐm, vèn Ýt, chËm ®æi míi ph−¬ng thøc qu¶n lý, c«ng nghÖ. NhiÒu doanh nghiÖp xuÊt khÈu ch−a cã chiÕn l−îc kinh doanh ph¸t triÓn xuÊt khÈu dµi h¹n, ch−a ®Çu t− nghiªn cøu thÞ tr−êng, t×nh tr¹ng tµi chÝnh 2 doanh nghiÖp rÊt bÊp bªnh, thiÕu sù an toµn vµ v÷ng ch¾c. HiÖu qu¶ xuÊt khÈu cña c¸c doanh nghiÖp cßn thÊp, t¨ng tr−ëng kh«ng bÒn v÷ng, viÖc t¨ng khèi l−îng vµ më réng chñng lo¹i mÆt hµng xuÊt khÈu trªn thÞ tr−êng quèc tÕ gÆp rÊt nhiÒu khã kh¨n. Thø n¨m, lµ nh÷ng bÊt cËp trong c¬ chÕ chÝnh s¸ch xuÊt khÈu: viÖc chuyÓn ®æi chÝnh s¸ch chËm, hiÖu lùc thùc thi cña c¸c chÝnh s¸ch cßn h¹n chÕ; cßn duy tr× chÝnh s¸ch b¶o hé thÞ tr−êng néi ®Þa ë møc cao g©y khã kh¨n thªm cho xuÊt khÈu; cßn duy tr× nhiÒu lîi thÕ cho doanh nghiÖp nhµ n−íc; m«i tr−êng ph¸p lý cho ho¹t ®éng kinh doanh ch−a hoµn thiÖn; ch−a b×nh ®¼ng trong hç trî khuyÕn khÝch xuÊt khÈu, thñ tôc hµnh chÝnh cßn phiÒn hµ.

Thø s¸u lµ nh÷ng yÕu kÐm vÒ kÕt cÊu h¹ tÇng vµ dÞch vô xuÊt khÈu mµ ®Æc biÖt lµ sù thiÕu thèn vµ kÐm ph¸t triÓn cña c¬ së h¹ tÇng th«ng tin vµ th−¬ng m¹i ®iÖn tö, giao th«ng vËn t¶i, c¸c sµn giao dÞch, mÆt b»ng tr−ng bµy giíi thiÖu hµng ho¸, c¸c dÞch vô t− vÊn ph¸p lý, tµi chÝnh, ng©n hµng, b¶o hiÓm, giao nhËn. Cuèi cïng vµ quan träng nhÊt lµ nh÷ng h¹n chÕ vµ bÊt cËp vÒ nguån nh©n lùc xuÊt khÈu. §iÓm mÊu chèt ë ®©y lµ chóng ta ch−a cã ®−îc mét nÒn v¨n ho¸ xuÊt khÈu quèc gia trong ®ã c¶ c¸c nhµ qu¶n lý, c¸c doanh nh©n vµ toµn x· héi ViÖt Nam cã c¸ch nghÜ, c¸ch lµm, nhËn thøc, t− duy vµ hµnh vi øng xö trong xuÊt khÈu ®¸p øng ®−îc yªu cÇu cña mét nÒn xuÊt khÈu mang tÝnh c¹nh tranh vµ ®¹t hiÖu qu¶ cao. Ngoµi ra, ph¶i kÓ tíi c¸c t¸c ®éng kh¸ch quan tõ m«i tr−êng kinh doanh quèc tÕ, trong ®ã t×nh h×nh kinh tÕ cña c¸c nÒn kinh tÕ lín nhÊt thÕ giíi (Mü, EU, NhËt B¶n) tr× trÖ, t×nh h×nh chÝnh trÞ thÕ giíi cã nhiÒu bÊt æn kÓ tõ sù kiÖn khñng bè 11/9/2001 ë Mü vµ c¸c cuéc chiÕn chèng khñng bè do Mü vµ liªn qu©n thùc hiÖn ë Apganistan, ë I-r¾c còng nh− sù bïng ph¸t cña dÞch viªm ®−êng h« hÊp cÊp (SARS) vµ dÞch cóm gia cÇm trªn thÕ giíi … tÊt c¶ nh÷ng yÕu tè nµy ®Òu g©y t¸c ®éng ¶nh h−ëng xÊu tíi xuÊt khÈu hµng ho¸ cña n−íc ta.

Nh÷ng tån t¹i vµ h¹n chÕ trong ho¹t ®éng xuÊt khÈu hµng ho¸ cña ViÖt Nam thêi gian qua lµm cho nhiÖm vô xuÊt khÈu hµng ho¸ thêi gian tíi cµng thªm khã kh¨n vµ phøc t¹p dï kh¶ n¨ng ®¹t kim ng¹ch xuÊt khÈu hµng ho¸ 50 tØ USD vµo n¨m 2010 lµ rÊt hiÖn thùc.