CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG, QUẢN LÝ DỰ ÁN PHÁT TRIỂN CƠ SỞ HẠ TẦNG Ở NÔNG THÔN 1. Tổng quan về dự án đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng phát triển nông thôn mới 1. Các vấn đề cơ bản của dự án đầu tư xây dựng 1.1 Khái niệm về dự án đầu tư Dự án đầu tư xây dựng công trình là tập hợp các đề xuất có liên quan đến việc bỏ vốn để xây dựng mới, mở rộng hoặc cải tạo những công trình xây dựng nhằm mục đích phát triển, duy trì, nâng cao chất lượng công trình hoặc sản phẩm, dịch vụ trong một thời hạn nhất định. Dự án đầu tư xây dựng công trình bao gồm phần thuyết minh và phần thiết kế cơ sở.
Dự án đầu tư xây dựng công trình khác với các dự án khác là dự án đầu tư bắt buộc có liên quan đến xây dựng, dù tỷ trọng trong tổng vốn đầu tư của phần xây dựng có rất nhỏ. * Mục đích và yêu cầu đối với dự án đầu tư xây dựng: Khuyến khích các thành phần kinh tế đầu tư xây dựng các cơ sở sản xuất kinh doanh phù hợp với chiến lược và quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong từng thời kỳ để chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá, đẩy nhanh tiến độ tăng trưởng kinh tế, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân. Sử dụng các nguồn vốn cho đầu tư xây dựng công trình do Nhà nước quản lý đạt hiệu quả cao nhất, chống thất thoát, lãng phí. Bảo đảm đầu tư xây dựng được thực hiện theo đúng quy hoạch, kiến trúc, đáp ứng yêu cầu bền vững, mỹ quan, bảo vệ môi trường sinh thái, tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh trong xây dựng, áp dụng công nghệ tiên tiến, bảo 7 đảm chất lượng và thời gian xây dựng với chi phí hợp lý, bảo đảm tiết kiệm, thực hiện bảo hành công trình.
Dự án đạt hiệu quả kinh tế - xã hội.2 Phân loại dự án đầu tư Tiêu chí phân loại, phân nhóm dự án: - Tuỳ theo tính chất và quy mô đầu tư, dự án đầu tư xây dựng công trình được phân thành 3 nhóm A, B, C để phân cấp quản lý và được thể hiện tại. - Dự án quan trọng quốc gia là những dự án do Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư. * Mục đích phân loại, phân nhóm dự án - Mục đích của việc phân loại, phân nhóm dự án là để phân cấp quản lý; - UBND xã được quyết định đầu tư các dự án thuộc nguồn vốn ngân sách của xã và được quyết định đầu tư đối với các dự án do cấp trên hỗ trợ vốn theo phân cấp của địa phương, căn cứ vào năng lực thực tế quản lý của từng xã.3 Chu kỳ của dự án đầu tư Dự án đầu tư xây dựng công trình bao gồm cả công trình chỉ yêu cầu lập Báo cáo kinh tế - kỹ thuật được thực hiện qua các giai đoạn sau: - Giai đoạn chuẩn bị đầu tư xây dựng; - Thực hiện đầu tư xây dựng; - Kết thúc đầu tư đưa dự án vào sử dụng.4 Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả dự án đầu tư xây dựng - Điều kiện tự nhiên: Xây dựng cơ bản thường được tiến hành ngoài trời, do đó nó chịu ảnh hưởng của điều kiện khí hậu. Ở mỗi vùng, mỗi lãnh thổ có điều kiện tự nhiên khác nhau, từ đó mà nó cho phép khai thác các kiến trúc phù hợp với điều kiện thực tế.
8 - Khả năng huy động và sử dụng vốn đầu tư Xây dựng cơ bản có hiệu quả: Vốn là yếu tố vật chất quan trọng trong các yếu tố tác động đến tăng trưởng. Nguồn vốn đầu tư là một yếu tố đầu vào của sản xuất , muốn đạt được tốc độ tăng trưởng GDP theo dự kiến thì cần phải giải quyết mối quan hệ cung cầu về vốn và các yếu tố khác. Trong nền kinh tế thị trường. vốn là một hàng hoá “đặc biệt”, mà đã là hàng hoá thì tât yếu phải vận đọng theo một quy luật chung là lượng cầu vốn thường lớn hơn lượng cung về vốn.
Do đó , muốn khai thác tốt nhất các nhân tố cung về vốn để thoả mãn như cầu về vốn trong nền kinh tế. Huy động đợpc nhưng cần xây dựng các phương án sử dụng vốn đúng mục đích và có kế hoạch , tránh thất thoát lãng phí. - Công tác kế hoạch hoá và chủ trương của dự án: Công tác kế hoạch hoá vừa là nội dung vừa là công cụ để quản lý hoạt động đầu tư. Trong nền kinh tế thị trường công tác kế hoạch hoá có vai trò rất quan trọng.
Nếu buông lỏng công tác kế hoạch hoá thì thị thường sẽ phát triển tự do , thiếu định hướng gây ra những tác động tiêu cực, tác động xấu đến nền kinh tế. Kế hoạch hoá phải quán triệt những nguyên tắc: - Kế hoạch hoá phải xuất phát từ nhu cầu của nền kinh tế. - Kế hoạch hoá đầu tư phải dựa vào các định hướng phát triển lâu dài của đất nước, phù hợp với các quy định của pháp luật - Kế hoạch hoá phải dựa trên khả năng huy động các nguồn lực trong và ngoài nước - Kế hoạch hoá phải có mục tiêu rõ rệt - Kế hoạch hoá phải đảm bảo được tính khoa học và tính đồng bộ - Kế hoạch hoá phải có tính linh hoạt kịp thời - Kế hoạch phải có tính linh hoạt gối đầu - Kế hoạch hoá phải kết hợp tốt kế hoạch năm và kế hoạch dài hạn. - Kế hoạch hoá phái có độ tin cậy và tính tối ưu 9 - Kế hoạch đầu tư trực tiếp phải được xây dựng từ dưới lên - Kế hoạch định hướng của nhà nước phải là kế hoạch chủ yếu 1.5 Công tác quản lý nhà nước về đầu tư Xây dựng cơ bản - Khi xây dựng các dự án phải đúng các chủ trương đầu tư thì mới quyết định đầu tư.
- Nâng cao tính chủ động và tự chịu trách nhiệm đối với các doanh nghiệp nói chung và các doanh nghiệp nói riêng trong hoạt động đầu tư Xây dựng cơ bản. - Đảm bảo tính chính xác trong thiết kế: Trong khâu này cần có tổ chức chuyên môn có đủ tư cách pháp nhân, uy tín nghề nghiệp lập theo tiêu chuẩn của nhà nước ban hành. Thực tế có rất nhiều công trình xấu kém chất lượng, do lỗi của nhà thiết kế. Đây là nguyên nhân gây ra tình trạng thất thoát lãng phí nguồn vốn đầu tư Xây dựng cơ bản.
- Nâng cao hiệu quả công tác đấu thầu: Đấu thầu là một quá trình lựa chọn nhà thầy đáp ứng được yêu cầu của bên mời thầu trên cơ sở cạnh tranh giữa các nhà thầu. Lợi ích của hình thức này là chọn được nhà thầu có phương án đáp ứng được các yêu cầu kỹ thuật của công trình và có chi phí tài chính thấp nhất.6 Nguồn nhân lực phục vụ trực tiếp cho công tác đầu tư Xây dựng cơ bản Đây là nhân tố tác động trực tiếp đến công tác Xây dựng cơ bản, hoạt động đầu tư rất phức tạp và đa dạng, liên quan đến nhiều ngành, nhiều cấp, nhiều lĩnh vực. Vì vậy cán bộ, công nhân lao động trong xây dựng cơ bản cần phải có khả năng, đào tạo kỹ, hoàn thành tốt những nhiệm vụ được giao. Ở bất kỳ hình thái kinh tế - xã hội nào, con người vẫn là trung tâm của mọi sự phát triển, nhất là thời đại ngày nay, thời đại công nghiệp hoá - hiện đại hoá, việc chăm lo đầy đủ cho con người là đảm bảo chắc chắn cho sự phồn vinh và thịnh vượng.
Công nghiệp hóa, hiện đại hoá và cách mạng con người là hai mặt của quá trình thống nhất. Đầu tư Xây dựng cơ bản là một 10 lĩnh vực có vị trí quan trọng trong việc tạo đà phát triển kinh tế theo hướng Công nghiệp hoá- Hiện đại hoá, theo chủ trương chính sách của Đảng. Thực hiện tốt quá trình đầu tư Xây dựng cơ bản sẽ đem lại được hiệu quả cao nhất.2 Tổng quan về quản lý dự án đầu tư xây dựng 1.1 Khái niệm về quản lý dự án xây dựng Quản lý dự án là ngành khoa học nghiên cứu về việc lập kế hoạch, tổ chức và quản lý, giám sát quá trình phát triển của dự án nhằm đảm bảo cho dự án hoàn thành đúng thời gian, trong phạm vi ngân sách đã được duyệt, đảm bảo chất lượng, đạt được mục tiêu cụ thể của dự án và các mục đích đề ra.2 Vai trò của quản lý dự án xây dựng Quản lý dự án giúp chủ đầu tư hoạch định, theo dõi và kiểm soát tất cả những khía cạnh của dự án và khuyến thích mọi thành phần tham gia vào dự án đó nhằm đạt được những mục tiêu của dự án đúng thời hạn với chi phí, chất lượng và thời gian như mong muốn ban đầu.3 Nội dung quản lý dự án xây dựng - Quản lý kế hoạch (tổng thể) dự án; - Quản lý chi phí và nguồn lực; - Quản lý thời gian và tiến độ; - Quản lý hợp đồng; - Quản lý thi công xây lắp; - Quản lý rủi ro của dự án; - Quản lý vận hành dự án.3 Đặc thù của dự án phát triển hạ tầng nông thôn thuộc chương trình xây dựng nông thôn mới 1. Những nét cơ bản về chương trình xây dựng nông thôn mới Là một trong những trung tâm của nền văn minh lúa nước, nền nông nghiệp nước ta luôn luôn giữ vai trò chiến lược trong suốt quá trình phát triển 11 đất nước.
Cùng với nông nghiệp, nông dân và nông thôn cũng luôn là vấn đề đại sự quốc gia. Điều đó được thể hiện qua các kì đại hội toàn quốc của Đảng, vấn đề nông nghiệp, nông dân và nông thôn đều được Đảng hết sức quan tâm, đặt ra nhiều chương trình, nhiều mục tiêu phấn đấu nhằm tập trung phát triển sức mạnh nông nghiệp, xây dựng nông thôn ngày càng hiện đại, từng bước công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước, phát triển bền vững để hội nhập với quốc tế. Để thực hiện mục tiêu chiến lược này, Hội nghị Trung ương 7 (khóa X) đã ra Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 05/8/2008 của Ban chấp hành Trung ương Đảng về “nông nghiệp-nông dân-nông thôn”, trong đó đề ra chủ trương, nhiệm vụ hết sức quan trọng là “Xây dựng nông thôn mới có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại, cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ, đô thị theo quy hoạch.