Chương I, Luật du lịch Việt Nam năm 2005 (ban hành ngày 14/6/2005) thì du lịch là các hoạt động có liên quan đến chuyến đi của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên của mình nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, tìm hiểu, giải trí, nghỉ dưỡng trong một khoảng thời gian nhất định. Đặc điểm, thành phần tính chất của rác thải du lịch Hoạt động kinh doanh lưu trú du lịch, cũng như bất kỳ hoạt động kinh tế du lịch khác đều có chất thải. Qua tổng hợp nghiên cứu cho thấy chất thải của kinh doanh khách sạn và du lịch rất đa dạng và rất nhiều, gồm chất thải: rắn, lỏng, khí, nhưng phần lớn là chất thải rắn. Chất thải rắn từ kinh doanh khách sạn gồm: giấy văn phòng, sách báo, vật tư nguyên liệu, các thiết bị, máy móc, thực phẩm, thức ăn thừa, bao bì, lon đồ hộp, chai lọ, thùng, lá cây… Nguồn chất thải rắn chính trong các khách sạn phát xuất từ các bộ phận: bếp (rác từ quá trình chế biến món ăn, thức ăn thừa, bao bì, lon, hộp, chai, lọ…), văn phòng (giấy tờ, bút bi hết mực…), từ khách (sách báo, lon, hộp…), cành, lá cây ở sân vườn… Nhìn chung, chất thải rắn từ du lịch có các thành phần đặc trưng cơ bản gần giống với chất thải sinh hoạt của khu dân cư.
Các nghiên cứu của nhiều tác giả khác nhau ở Việt Nam và kết quả nghiên cứu ở Hạ Long của Dự án thử nghiệm Hạ Long (thuộc WASTE-ECON) cho thấy hiện nay lượng chất thải rắn sinh hoạt từ khách du lịch bình quân khoảng 0,67-0,8 kg/người/ngày; chất thải lỏng khoảng 100-150 lít/ngày/người. Đây là nguồn gây ô nhiễm môi trường quan trọng từ hoạt động du lịch, đặc biệt là ở những nơi chưa đủ năng lực quản lý và xử lý chất thải. Thành phần điển hình của chất thải rắn từ kinh doanh khách sạn và các dịch vụ ở khu du lịch Bãi Cháy, Hạ Long, Quảng Ninh STT Thành phần Tỷ lệ 1 Thực phẩm và các chất không tái sinh 50 - 70% 2 Giấy 10 - 25% 3 Carton (bìa, giấy dầy, cứng.) 6 – 12% 4 Nhựa 4 – 7% 5 Thủy tinh 2 – 5% 6 Kim loại 2 – 5% (Nguồn: WASTE-ECON, 2004) Khối lượng và thành phần chất thải rắn của khách sạn hoặc các cơ sở lưu trú du lịch phụ thuộc vào qui mô phòng nghỉ, số lượng và chất lượng dịch vụ của cơ sở lưu trú. Thực tế, trong tổng lượng chất thải rắn sản sinh từ kinh doanh khách sạn, khoảng 50% - 70% là chất thải hữu cơ, thuận tiện cho việc xử lý (ủ hoặc tái sử dụng).
Việc vứt rác thải bừa bãi, thu gom và tập kết chất thải rắn không phù hợp tại các cơ sở lưu trú du lịch có thể gây ra những vấn đề nghiêm trọng về cảnh quan, vệ sinh môi trường, sức khoẻ cộng đồng và xung đột xã hội. Nội dung quản lý rác thải du lịch Quản lý rác thải du lịch là tổ chức làm sao đẻ các rác thải từ hoạt động du lịch có thể gây ô nhiễm môi trường không lan ra ngoài khí quyển, thủy quyển, thạch quyển. Quản lý rác thải du lịch thường liên quan đến những vật chất do hoạt động du lịch của con người sản xuất ra, đồng thời đóng vai trò giảm bớt ảnh hưởng của chúng đến sức khỏe con người, môi trường mỹ quan du lịch. Điều này đòi hỏi sự tác động liên tục, có tổ chức, có phương hướng và mục đích xác định của các tổ chức, cơ quan quản lý Nhà nước, cư dân bản địa, khách du lịch,.
nhằm khôi phục, duy trì và cải thiện tốt hơn môi trường hoạt động du lịch. 3 Nội dung tổ chức triển khai quản lý rác thải du lịch là các hoạt động liên quan đến việc phòng ngừa, giảm thiểu, phân định, phân loại, tái sử dụng trực tiếp, lưu giữ tạm thời, vận chuyển và xử lý rác thải du lịch. Bản chất của việc quản lý rác thải du lịch là hạn chế hành vi vô ý hoặc có ý thức của con người trong quá trình kinh doanh hoặc sử dụng dịch vụ du lịch gây tác động xấu đến môi trường; để tạo ra được môi trường ổn định, luôn ở trạng thái cân bằng. Quy định các hoạt động quản lý rác thải du lịch bao gồm các hoạt động quy hoạch quản lý, đầu tư xây dựng cơ sở quản lý rác thải du lịch, các hoạt động phân loại, thu gom, lưu giữ, vận chuyển, tái sử dụng, tái chế và xử lý rác thải du lịch nhằm ngăn ngừa, giảm thiểu những tác động có hại đối với môi trường và sức khoẻ con người.
Quản lý rác thải du lịch cũng góp phần phục hồi các nguồn tài nguyên tái chế lẫn trong chất thải. Quản lý rác thải du lịch có thể bao gồm chất rắn, chất lỏng, chất khí, mỗi loại được quản lý bằng những phương pháp và lĩnh vực chuyên môn khác nhau. Nguyên tắc quản lý rác thải du lịch Có một số quan điểm về quản lý rác thải du lịch khác nhau giữa các quốc gia hoặc khu vực. Một cách chung nhất, tác giả tổng hợp những nguyên tắc sử dụng rộng rãi đó là: - Nguyên tắc phân cấp xử lý chất thải: Các hệ thống phân cấp chất thải dùng để chỉ giảm chất thải, tái sử dụng và tái chế, chiến lược quản lý chất thải theo mong muốn là giảm thiểu chất thải.
Hệ thống phân cấp chất thải vẫn là nền tảng của hầu hết các chiến lược giảm thiểu chất thải. Mục đích của hệ thống phân cấp chất thải là để trích xuất các lợi ích thiết thực nhất từ các sản phẩm và để tạo ra số tối thiểu chất thải, phục hồi tài nguyên. Các hệ thống phân cấp chất thải được biểu diễn như là một kim tự tháp. Tiền đề cơ bản là chính sách phải hành động đầu tiên là ngăn chặn tạo ra chất thải.
Bước tiếp theo là để giảm phát sinh chất thải tức là bằng cách tái sử dụng. Tiếp theo là tái chế sẽ bao gồm ủ. Sau bước này là phục hồi nguyên liệu và chất thải thành năng lượng. Năng lượng có thể được phục hồi từ quá trình đốt bãi 4 rác.
Hành động cuối cùng là xử lý, trong các bãi chôn lấp hoặc đốt mà không cần phục hồi năng lượng. Các hệ thống phân cấp chất thải đại diện cho sự tiến triển của một sản phẩm hoặc các tài liệu thông qua các giai đoạn tuần tự của kim tự tháp của quản lý chất thải. Từ trên đỉnh xuống dưới chân kim tự tháp theo thứ tự là những giải pháp tối ưu nhất đến ít tối ưu. - Nguyên tắc vòng đời của một sản phẩm: Các chu kỳ sản phẩm bắt đầu với thiết kế, sau đó tiến hành quá trình sản xuất, phân phối, sử dụng và sau đó qua các giai đoạn sau hệ thống phân cấp chất thải của tái sử dụng, thu hồi, tái chế và xử lý.
Mỗi giai đoạn trên của chu kỳ sản phẩm tạo cơ hội cho chính sách can thiệp, phải suy nghĩ sự cần thiết cho các sản phẩm, thiết kế để giảm thiểu khả năng lãng phí, để mở rộng việc sử dụng nó. Điều quan trọng sau vòng đời của một sản phẩm là tối ưu hóa việc sử dụng lại nó và hạn chế chất thải không cần thiết. - Nguyên tắc sử dụng hiệu quả tài nguyên: tăng trưởng, phát triển kinh tế toàn cầu hiện tại không thể được duy trì với các mô hình sản xuất và tiêu thụ hiện nay. Trên toàn cầu, chúng tôi được chiết xuất thêm nguồn lực để sản xuất hàng hóa.
Hiệu quả là giảm tác động môi trường từ sản xuất và tiêu thụ của các mặt hàng, từ khai thác nguyên liệu cuối cùng để sử dụng và xử lý. - Nguyên tắc gây ô nhiễm phải trả tiền: những người gây ô nhiễm phải trả tiền cho các hoạt động phục hồi môi trường, quản lý chất thải. Thực tế tại VIệt Nam đã áp dụng những nguyên tắc này thông qua các chính sách của Nhà nước về quản lý chất thải và Nghị định số 38/2015/NĐ-CP về quản lý chất thải và phế liệu có hiêu lực từ tháng 6/2015. Lợi ích quản lý rác thải du lịch Rác thải du lịch không phải là cái gì đó nên được loại bỏ hoặc xử lý mà không liên quan đến việc sử dụng nó trong tương lai.
Nó có thể là một nguồn tài nguyên có giá trị nếu được giải quyết một cách chính xác, thông qua chính sách và thực hành. Với hoạt động quản lý chất thải hợp lý và nhất quán sẽ cho những lợi ích nhất định. Những lợi ích này bao gồm: 5 - Kinh tế: Nâng cao hiệu quả kinh tế thông qua sử dụng tài nguyên, xử lý, tiêu hủy và tạo ra thị trường cho tái chế có thể dẫn đến các hành hiệu quả trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm phục vụ du lịch. Các vật liệu sản phẩm có giá trị được thu hồi để tái sử dụng tạo mới khả năng việc làm và cơ hội kinh doanh.
- Xã hội: Bằng cách giảm tác động xấu đến sức khỏe của hoạt động quản lý chất thải, dẫn đến các khu du lịch hấp dẫn hơn. Lợi thế xã hội tốt hơn có thể dẫn đến các nguồn việc làm mới và có khả năng nâng cộng đồng thoát khỏi đói nghèo. Đặc biệt là ở một số nước đang phát triển. - Môi trường: Giảm hoặc loại bỏ tác động xấu đến môi trường thông qua việc giảm, việc tái sử dụng và tái chế, giảm thiểu và khai thác tài nguyên.
Có thể cung cấp được cải thiện không khí, chất lượng nước, giúp đỡ trong việc giảm lượng khí thải nhà kính. - Thế hệ tương lai: thực hành quản lý rác thải du lịch hiệu quả có thể cung cấp các thế hệ tiếp theo một nền kinh tế du lịch mạnh mẽ hơn, một xã hội công bằng hơn, toàn diện hơn và một môi trường sạch hơn. Một số vấn đề kinh tế trong quản lý rác thải du lịch 1.Tác động đến sự phát triển kinh tế du lịch Môi trường là yếu tố ảnh hưởng quan trọng và trực tiếp đến chất lượng, tính hấp dẫn của các sản phẩm du lịch, qua đó ảnh hưởng đến khả năng thu hút khách và sự tồn tại của các hoạt động du lịch. Theo Nguyễn Quốc Công (2005), tình trạng môi trường có ảnh hưởng xấu đến sự phát triển của du lịch Việt Nam chủ yếu là: - Sự quá tải và yếu kém của hệ thống kỹ thuật hạ tầng đô thị và du lịch (hệ thống giao thông, cấp thoát nước, xử lý chất thải…); tình trạng ô nhiễm không khí (chủ yếu là bụi), tiếng ồn, chất thải xả bừa bãi chưa được quản lý tốt.