CHƯƠNG 1: MOT SO VAN DE LÝ LUẬN CƠ BẢN VE TRUNG TÂM LOGISTICS 1. Tống quan về trung tâm logistics 1. Khái niệm về trung tam logistics Trung tâm logistics là một khái niệm được hình thành bat đầu từ những năm 1960 - 1970 tại các khu vực và quốc gia có mạng lưới logistics phát triển như Tây Âu, Bắc Mỹ, Nhật Bản và phát triển nhanh tại các quốc gia đang phát triển như Trung Quốc, An Độ, Brazil, Cộng hòa Liên Bang Nga,. Trung tâm logistics ra đời, cùng với nhu cầu hoàn thiện và phát triển hệ thống logistics, phục vụ cho sự phát triển kinh tế - thương mại tại mỗi quốc gia.
Cũng giống như khái niệm logistics, khái niệm trung tâm logistics đang có nhiều định nghĩa khác nhau tùy theo góc độ nghiên cứu và thay đổi theo sự phát triển của logistics và quản lý chuỗi cung ứng. Theo định nghĩa cua M. Krzyzanowski, “Trung tâm logistics là terminal vận tải đa phương thức, nơi diễn ra các hoạt động khai thác luồng hàng hóa cho các đơn vị vận tải khác nhau, phục vụ thị trường cấp vùng, cấp quốc gia và cấp quốc tế”. Theo khái niệm này, các chức năng cơ bản của trung tâm logistics là phân loại, làm nhãn, làm hàng, lưu kho bãi và vận tải.
Andre Langevin va Diane Riopel đưa ra định nghĩa, “Trung tâm logistics là một dạng thành tố điểm của hệ thống mạng lưới logistics, đóng vai trò quan trọng hỗ trợ luồng hàng hóa luân chuyền, lưu kho bãi hàng hóa, xử lý hàng hóa, tái thu gom hàng hóa vận chuyên, xử lý các lô hàng vận chuyên”. Quan điểm nay nêu được sự khác biệt cơ bản giữa kho bãi và trung tâm logistics, là tại trung tâm logistics, hàng lưu kho bãi với số lượng giới hạn hoặc cũng có thé không có hàng hoá lưu kho. Chức năng chính của trung tâm logistics là phục vụ việc lưu chuyển hàng hóa và các hoạt động khác có liên quan. Tuy nhiên, khái niệm trung tâm logistics tương đối hoàn chỉnh và được công nhận rộng rãi nhất là định nghĩa của Hiệp hội trung tâm logistics Châu Âu Europlatforms (European Associantion of Freight Villages).
Theo Hiệp hội, “Trung tam logistics là một khu vực riêng biệt, noi thực hiện các hoạt động liên quan đến vận tải, logistics và phân phối hàng hóa nội địa cũng như quốc tế, được thực hiện bởi nhiều chủ thể khác nhau. Các chủ thé này có thé là người chủ sở hữu hoặc người thuê sử dụng các cơ sở vật chất và trang thiết bị của trung tâm logistics như kho bãi, văn phòng, khu vực xếp đỡ hàng,. Trung tâm logistics cần phải có và được trang bị các thiết bị phục vụ cho các hoạt động và dịch vụ của trung tâm. Trung tâm logistics cần được kết nối với các phương tiện vận tải khác nhau như đường ô tô, đường sắt, đường biển, đường sông, đường hàng không.
Như vậy, trung tâm logistics là một trung tâm hay khu vực có vai trò kết nối các hoạt động có liên quan tới tổ chức, điều phối và phân phối hang hóa cho việc vận chuyên hàng hoá quốc gia và quốc tế của các nhà khai thác. Các nhà khai thác này có thé sở hữu hoặc cho thuê các cơ sở hạ tang của trung tâm như kho bãi, trung tâm lưu trữ, phân phối, khu văn phòng hay dịch vụ vận tải. Các trung tâm logistics không chỉ cung cấp các hoạt động cơ bản, truyền thống mà còn cung cấp các dịch vụ logistics giá trị gia tăng. Chức năng và vai trò của trung tam logistics Trung tâm logIstics có nhiều chức năng và vai trò quan trọng, mang lại lợi ich cho hệ thống mạng lưới logistics về tính kinh tế theo quy mô, hệ thống công nghệ hiện đại và giá trị của việc tích hợp, chuyên môn hoá trong hoạt động.
Chức năng của trung tâm logistics Một số chức năng cơ bản của trung tâm logistics có thé kế đến như sau: - Lưu kho bãi: Đây là chức năng cơ bản và truyền thống được đáp ứng bởi trung tâm logistics. Hàng hóa được tiến hành lưu kho tại đây theo những hình thức, cách thức khác nhau. Trong thực tế, các trung tâm logistics thường được hoạt động sao cho tối thiểu hóa và thậm chí là loại trừ tới mức tối đa dự trữ hàng hoá lưu kho. Các trung tâm logistics hiện đại hướng tới hiệu quả lưu chuyên của hàng hoá hơn là chức năng lưu kho dự trữ.
- Xếp dỡ hàng hoá: Trung tâm logistics được đầu tư và trang bị các thiết bị chuyên dụng, tiên tiền, hiện đại dé có thé phục vụ cho hoạt động làm hàng, xếp dỡ hàng hóa. Công tác quản trị hàng hoá được thực hiện một cách hiệu quả giúp giảm thiêu các thao tác, hoạt động làm hàng, hướng tới sử dụng có hiệu quả cả không gian và thời gian. - Gom hàng: Các lô hàng riêng lẻ được gom lại thành các lô lớn dé dam bảo cho việc vận chuyền theo nhu cầu và mục tiêu cụ thể của khách hàng, giúp tiết kiệm tối đa chi phí vận tải. Hoạt động này có thé do nhà cung cấp dịch vụ của trung tâm logistics hoặc do bên thứ ba thực hiện.
- Chia nhỏ hàng: Đây là công tác ngược lại với hoạt động gom hàng hoá, chia những lô hàng lớn hơn thành các lô hàng nhỏ. Việc phân nhỏ hàng hoá được thực hiện song song với hoạt động phối hợp phân chia hàng. - Phối hợp phân chia hàng: Hàng hóa từ nhiều đơn vị cung cấp khác nhau được vận chuyên tới trung tâm logistics, sau đó được tổng hợp, phân chia lại dé vận chuyên cho các khách hàng. Hoạt động này cũng gắn liền với công tác phân loại, phân chia hay trộn lẫn hàng hoá một cách thích hợp.
Trong trường hợp nay, trung tâm logistics không chỉ đóng vai trò là điểm lưu kho hàng hoá mà còn là điểm chuyên giao hàng. - Lắp ráp: Trung tâm logistics có thể có khả năng lắp ráp để cung cấp các sản phâm thực hiện theo đơn đặt hàng đặt trước trong thời gian ngắn. Hàng hoá có thể được đem tới các trung tâm logistics với các sản phẩm thiết kế theo đơn đặt hàng đề tạo thành các gói lắp ráp. - Quản lý mạng lưới phân phối: Một trung tâm logistics có thé được thiết kế nhằm giải quyết và tối ưu hóa việc phân phối hàng hóa nhờ hệ thống quản lý mạng lưới phân phối, bằng việc đưa hàng hóa lên phương tiện vận chuyên và chon ra tuyến đường tốt nhất dé chuyên chở.
Các phương tiện có thé tiếp nối nhau hoặc chuyên hàng trực tiếp tuỳ theo nhu cầu của dự án, hướng tới việc cung cấp hàng hoá với thời gian tối ưu, đảm bảo hiệu quả của các dự án kinh doanh. - Chuyên tải: Trung tâm logistics mang tới dịch vụ chuyên giao hàng hóa giữa các phương thức vận tải (PTVT) khác nhau. Dịch vụ này mang lại hiệu quả cho đơn vị phân phối và vận tải, giúp nâng cao tính hiệu quả của hoạt động lưu kho, phân phối hang tồn kho, dự trữ với chi phí tối thiểu, mang lại lợi ích cao nhất cho khách hàng. - Theo dõi giao hàng và đóng gói: Với hệ thống thông tin hiện đại, trung tâm logistics có thé theo dõi tình trang hang hóa cũng như phương tiện chuyên chở hàng.
Việc làm này có thể đảm bảo độ tin cậy của công tác giao hàng về việc đặt đúng lô hàng và nắm bắt được thời gian vận chuyên hàng hoá. - Dịch vụ thương mại điện tử: Thương mại điện tử làm tăng giá tri bang việc thay thé các loại chứng từ giấy bằng các chứng từ điện tử, do đó giúp giảm tải thời gian và chi phí logistics. Khi một trung tâm logistics có được hệ thống thông tin cần thiết, nó có thé áp dụng dịch vụ thương mại điện tử như quản lý hàng tồn kho tự động dé giảm thời gian và chi phí, đồng thời tăng mức độ tin cậy cho chuỗi giá trị. - Tạo ra giá tri logistics gia tang (VAL - Value Added logistics): Trung tâm logistics cũng là noi tạo ra các giá tri logistics gia tăng, nhằm gia tăng giá trị cho sản phẩm, hàng hoá cuối cùng.
Các hoạt động VAL chủ yếu bao gồm: + Low-end VAL: Tạo ra giá trị gia tăng cho hàng hóa bằng các hoạt động làm nhãn, sắp xếp lại hay chia nhỏ hàng hoá, thêm các linh phụ kiện hay thao tác phụ, đánh dấu sản phẩm quốc gia hay khách hang đặc biệt. Các công tác này chỉ đỏng góp một phần nhỏ trong việc tạo ra VAL cho hàng hoá. + High-end VAL: Tao ra giá trị giá tăng bằng các hoạt động pha hàng lỏng hay trộn hàng hạt, lắp ráp cuối, sửa chữa, phun khử trùng, hướng dẫn, đào tạo. Đây là những hoạt động có thể đem lại VAL cao cho hàng hoá.
+ Back office ( hay hoạt động giá tri gia tang dịch vu VAS - Value Added Services): Tạo ra giá trị giá tăng bằng các hoạt động thông quan, bảo hiểm, quan lý luồng luân chuyền hàng hóa và thông tin,. + Dich vụ giá trị gia tăng trang thiết bị (VAF - Value Added Facilities): Tạo ra giá trị giá tăng bằng các dịch vụ như cho thuê thiết bị, làm sạch thiết bị, duy tu, bảo dưỡng thiết bị. - Lưu trữ hàng tối ưu: Đây là chức năng hiện đại, phô biến trong hoạt động logistics quốc tế, giúp hàng hóa được lưu trữ tới thời điểm muộn nhất, có thé là thời điểm giao hàng hoá cho khách hàng hay mang ra thị trường. Hàng hóa khi ở tại trung tâm được lưu trữ dưới dạng nhất định, trong thời gian nhất định, ở một địa điểm, đến một thời điểm có lợi nhất cho khách hàng, cho hoạt động sản xuất kinh doanh (SXKD) và toàn bộ chu chuyên dòng logistics.
- Logistics ngược: Khi nhà sản xuất yêu cầu nhà cung cấp dịch vụ logistics thực hiện thu hồi các các linh kiện, phụ tùng, sản phẩm lỗi thì chức năng này giúp các linh kiện, phụ tùng và sản phẩm không đạt tiêu chuẩn đó được thu gom, sửa chữa phục hồi tại các trung tâm logistics. - Một số chức năng khác: Một số chức năng thiết yếu khác của trung tâm Igositics có thể kế đến như kiểm tra, kiểm soát hàng hóa, thực hiện thủ tục hải quan, thông quan hàng hoá và các chức năng quản lý nhà nước theo quy định đối với dich vu logistics trong nước và quốc tế. Trung tâm logistics cũng có thé là địa điểm tập kết, quản lý các phương tiện vận tải; sửa chữa, bảo dưỡng phương tiện vận tải, điều chỉnh hợp lý lịch trình khai thác phương tiện. Trung tâm logistics cũng cung cấp các dịch vụ hỗ trợ cho khách hàng như ăn, nghỉ, dịch vụ tư van, dịch vụ tai chính - tín dung, cho thuê văn phong.