Luận văn thạc sĩ nghiên cứu cơ sở thực tiễn đề xuất một số giải pháp phát triển rừng trồng phòng hộ tại huyện mường khương tỉnh lào cai

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu cơ sở thực tiễn, đề xuất giải pháp phát triển rừng trồng phòng hộ tại huyện Mường Khương, tỉnh Lào Cai.

• Tác giả: Hoàng Đức Thọ
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Thu Hoàn
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Lâm học
• Đề tài: Giải Pháp Phát Triển Rừng Trồng Phòng Hộ Tại Mường Khương, Lào Cai: Nghiên Cứu Thực Tiễn
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Một số khái niệm liên quan
• 1.2. Khái niệm rừng. Rừng phòng hộ
• 1.3. Phân loại rừng phòng hộ
• 1.4. Tiêu chí rừng phòng hộ
• 1.5. Phục hồi rừng, tái sinh rừng
• 1.6. Các kết quả nghiên cứu trên thế giới và Việt Nam
• 2. MỞ ĐẦU
• 3. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Đánh giá thực trạng tài nguyên rừng; hiện trạng công tác quản lý bảo vệ và phát triển rừng phòng hộ tại huyện Mường Khương, tỉnh Lào Cai
• 3.3. Phân tích điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức và bài học kinh nghiệm trong quản lý bảo vệ và phát triển rừng phòng hộ
• 3.4. Đề xuất các giải pháp quản lý bảo vệ rừng, phục hồi và phát triển rừng phòng hộ tại khu vực nghiên cứu
• 3.5. Phương pháp nghiên cứu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Đánh giá thực trạng tài nguyên rừng; hiện trạng công tác quản lý bảo vệ và phát triển rừng phòng hộ tại khu vực nghiên cứu
• 4.2. Phân tích điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức và bài học kinh nghiệm trong quản lý bảo vệ và phát triển rừng phòng hộ
• 4.3. Đề xuất các giải pháp quản lý bảo vệ rừng, phục hồi và phát triển rừng phòng hộ tại khu vực nghiên cứu
• 4.3.1. Giải pháp về quản lý bảo vệ rừng
• 4.3.2. Giải pháp về lâm nghiệp phục hồi rừng bằng trồng rừng
• 4.3.3. Giải pháp kỹ thuật phục hồi rừng bằng kỹ thuật khoanh nuôi tái sinh tự nhiên và kỹ thuật khoanh nuôi có tác động
• 4.3.4. Giải pháp về tổ chức
• 4.3.5. Giải pháp về chính sách
• 4.3.6. Giải pháp về phát triển kinh tế xã hội, nâng cao thu nhập cho cộng đồng
• 4.3.7. Giải pháp về khoa học công nghệ
• 4.3.8. Nâng cao trách nhiệm của chủ rừng, chính quyền các cấp và sự tham gia của các ngành, các tổ chức xã hội vào bảo vệ rừng
• 4.3.9. Giải pháp về tăng cường thực thi luật pháp liên quan đến quản lý, bảo vệ và phát triển tài nguyên rừng
• 4.3.10. Giải pháp tăng cường phổ biến, giáo dục pháp luật, nâng cao ý thức, vai trò, trách nhiệm của các cấp, các ngành và các tầng lớp nhân dân
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giải pháp phát triển rừng trồng phòng hộ tại Mường Khương Lào Cai

Nghiên cứu thực tiễn tại Mường Khương, Lào Cai đã chỉ ra các giải pháp phát triển rừng trồng phòng hộ nhằm bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế địa phương. Các giải pháp bao gồm tăng cường quản lý rừng, áp dụng kỹ thuật trồng rừng phòng hộ hiệu quả, và nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ rừng. Rừng trồng phòng hộ không chỉ giúp chống xói mòn đất mà còn góp phần bảo tồn đa dạng sinh học và ổn định nguồn nước.

1.1. Quản lý rừng bền vững

Các biện pháp quản lý rừng bền vững được đề xuất bao gồm việc thiết lập hệ thống giám sát rừng, tăng cường thực thi pháp luật, và phối hợp giữa các cơ quan chức năng. Phát triển rừng bền vững đòi hỏi sự tham gia tích cực của cộng đồng địa phương và các tổ chức xã hội.

1.2. Kỹ thuật trồng rừng phòng hộ

Nghiên cứu đề xuất các kỹ thuật trồng rừng phòng hộ như khoanh nuôi tái sinh tự nhiên và trồng rừng hỗn giao. Các kỹ thuật này giúp tăng độ che phủ rừng, cải thiện chất lượng đất, và giảm thiểu tác động của thiên tai.

II. Thực tiễn tại địa phương và chính sách phát triển rừng

Nghiên cứu đã phân tích thực tiễn tại địa phương và đề xuất các chính sách phát triển rừng phù hợp với điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội của Mường Khương. Các chính sách này tập trung vào việc hỗ trợ tài chính cho người dân tham gia bảo vệ rừng, phát triển các mô hình kinh tế rừng bền vững, và tăng cường giáo dục môi trường.

2.1. Hỗ trợ tài chính và kinh tế rừng

Các giải pháp phát triển kinh tế rừng bao gồm việc hỗ trợ tài chính cho người dân tham gia trồng và bảo vệ rừng, phát triển các mô hình du lịch sinh thái, và khai thác lâm sản bền vững. Điều này giúp nâng cao thu nhập cho cộng đồng địa phương.

2.2. Giáo dục và nâng cao nhận thức

Nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giáo dục và nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ rừng. Các chương trình tuyên truyền, tập huấn, và giáo dục môi trường được đề xuất để thúc đẩy sự tham gia tích cực của người dân.

III. Bảo tồn và tái trồng rừng phòng hộ

Nghiên cứu đã đề xuất các giải pháp bảo tồn và tái trồng rừng phòng hộ nhằm khôi phục diện tích rừng bị suy thoái. Các giải pháp bao gồm việc khoanh nuôi tái sinh tự nhiên, trồng rừng hỗn giao, và áp dụng các biện pháp kỹ thuật tiên tiến để tăng hiệu quả phục hồi rừng.

3.1. Khoanh nuôi tái sinh tự nhiên

Khoanh nuôi tái sinh tự nhiên là một trong những giải pháp hiệu quả để phục hồi rừng. Phương pháp này giúp tận dụng khả năng tái sinh tự nhiên của rừng, giảm chi phí và tăng tính bền vững.

3.2. Trồng rừng hỗn giao

Trồng rừng hỗn giao giúp tăng độ đa dạng sinh học và cải thiện chất lượng rừng. Nghiên cứu đề xuất áp dụng các loài cây bản địa để tăng khả năng thích nghi và phát triển của rừng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Rừng phòng hộ đóng vai trò thiết yếu trong việc bảo vệ môi trường sinh thái, điều hòa nguồn nước, chống xói mòn đất và duy trì đa dạng sinh học. Tại huyện Mường Khương, tỉnh Lào Cai, với diện tích tự nhiên 55.434,32 ha, diện tích rừng và đất quy hoạch lâm nghiệp chiếm khoảng 63,4%, trong đó rừng phòng hộ chiếm gần 27,9%. Tuy nhiên, diện tích và chất lượng rừng phòng hộ đang có xu hướng suy giảm do các hoạt động khai thác, phá rừng và quản lý chưa hiệu quả. Nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng phòng hộ tại huyện Mường Khương, đồng thời đề xuất các giải pháp phù hợp để nâng cao hiệu quả bảo vệ và phát triển bền vững tài nguyên rừng.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào ba xã đại diện gồm Thị trấn Mường Khương, xã Bản Lầu và xã Tung Chung Phố, trong giai đoạn từ năm 2017 đến 2019. Mục tiêu cụ thể là đánh giá hiện trạng tài nguyên rừng, phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển rừng phòng hộ, đồng thời đề xuất các giải pháp quản lý, phục hồi và phát triển rừng phù hợp với điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội địa phương. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ an ninh quốc phòng, duy trì chức năng phòng hộ môi trường và nâng cao đời sống cộng đồng dân cư địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình về quản lý rừng bền vững, phục hồi sinh thái và phát triển rừng phòng hộ. Hai khung lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết phục hồi sinh thái (Restoration Ecology): Nhấn mạnh quá trình tái tạo hệ sinh thái rừng bị suy thoái thông qua các biện pháp kỹ thuật như trồng rừng, khoanh nuôi tái sinh tự nhiên, nhằm khôi phục cấu trúc, đa dạng sinh học và chức năng sinh thái của rừng.

2. Mô hình quản lý rừng cộng đồng: Tập trung vào sự tham gia của cộng đồng dân cư trong quản lý, bảo vệ và phát triển rừng, qua đó nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên rừng và đảm bảo quyền lợi kinh tế - xã hội cho người dân.

Các khái niệm chính bao gồm: rừng phòng hộ (phân loại theo chức năng như đầu nguồn, chắn gió, chắn sóng), phục hồi rừng, tái sinh rừng, quản lý rừng bền vững, và dịch vụ môi trường rừng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp giữa thu thập dữ liệu thứ cấp và điều tra thực nghiệm:

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thống kê về diện tích rừng, đất đai, khí tượng thủy văn, kinh tế - xã hội từ các cơ quan quản lý địa phương và các báo cáo hiện trạng rừng năm 2018. Dữ liệu khảo sát thực địa tại 12 ô thí nghiệm phân bố đều ở 3 xã nghiên cứu để đo tính thấm nước và khả năng xói mòn đất.

• Phương pháp phân tích: Phân tích định lượng thông qua các phép tính tốc độ thấm nước, lượng đất xói mòn tiềm tàng theo phương trình Wischmeier và Smith (1987). Phân tích SWOT để đánh giá điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức trong công tác quản lý rừng phòng hộ. Phỏng vấn 40 đối tượng gồm cán bộ quản lý và hộ dân để thu thập ý kiến về thực trạng và giải pháp phát triển rừng.

• Timeline nghiên cứu: Thực hiện từ năm 2017 đến 2019, trong đó khảo sát thực nghiệm diễn ra từ tháng 4 đến tháng 8 năm 2019 với 5 lần đo tính thấm nước đất.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng tài nguyên rừng: Diện tích rừng và đất quy hoạch lâm nghiệp chiếm 63,4% tổng diện tích tự nhiên huyện Mường Khương, trong đó rừng phòng hộ chiếm 27,9%. Diện tích đất có rừng phòng hộ là khoảng 15.782 ha, chiếm 70,5% diện tích rừng phòng hộ, chủ yếu là rừng tự nhiên phục hồi (84,9%). Tuy nhiên, chất lượng rừng còn thấp, chủ yếu là rừng nghèo và rừng phục hồi.

2. Khả năng thấm nước và xói mòn đất: Tốc độ thấm nước của đất rừng tại 12 ô thí nghiệm dao động từ khoảng 5 đến 8 mm/phút, cho thấy đất rừng có khả năng thấm nước tốt, góp phần giảm thiểu xói mòn. Lượng đất xói mòn tiềm tàng được tính toán theo phương trình Wischmeier và Smith cho thấy mức độ xói mòn có thể giảm đáng kể dưới tán rừng so với đất trống.

3. Hiện trạng công tác quản lý: Công tác quản lý rừng phòng hộ được thực hiện bởi Hạt Kiểm lâm, Ban quản lý rừng phòng hộ, UBND các xã và cộng đồng dân cư. Từ năm 2015 đến 2018, đã tổ chức hơn 425 cuộc tuyên truyền, ký trên 2.000 bản cam kết bảo vệ rừng, và 54 cuộc tập huấn nghiệp vụ với hơn 2.500 người tham gia. Tuy nhiên, tình trạng vi phạm pháp luật về lâm nghiệp vẫn còn diễn ra, ảnh hưởng đến chất lượng rừng.

4. Phân tích SWOT: Điểm mạnh là diện tích rừng phòng hộ lớn, có vai trò quan trọng trong bảo vệ môi trường và an ninh biên giới. Điểm yếu gồm chất lượng rừng thấp, nguồn lực quản lý hạn chế. Cơ hội đến từ chính sách hỗ trợ của Nhà nước và sự tham gia của cộng đồng. Thách thức là áp lực khai thác rừng, biến đổi khí hậu và hạn chế về kinh tế xã hội.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy rừng phòng hộ huyện Mường Khương có diện tích tương đối lớn nhưng chất lượng rừng còn thấp, chủ yếu là rừng phục hồi và nghèo dinh dưỡng. Khả năng thấm nước tốt của đất rừng góp phần giảm thiểu xói mòn, phù hợp với vai trò phòng hộ đầu nguồn và chống sạt lở. Công tác quản lý đã có nhiều chuyển biến tích cực với sự tham gia của các cấp chính quyền và cộng đồng, tuy nhiên vẫn còn tồn tại các hạn chế về nguồn lực và ý thức bảo vệ rừng của người dân.

So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, việc áp dụng mô hình quản lý rừng cộng đồng và các biện pháp kỹ thuật phục hồi rừng như khoanh nuôi tái sinh tự nhiên là phù hợp với điều kiện địa phương. Việc tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật và nâng cao nhận thức cộng đồng là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả bảo vệ và phát triển rừng phòng hộ.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố diện tích rừng theo loại, bảng thống kê số lượng cuộc tuyên truyền và số người tham gia, cũng như biểu đồ so sánh tốc độ thấm nước và lượng đất xói mòn giữa các ô thí nghiệm.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản lý và bảo vệ rừng: Thực hiện nghiêm các quy định pháp luật về bảo vệ rừng, tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm, đặc biệt là các hành vi khai thác trái phép và phá rừng. Chủ thể thực hiện: Hạt Kiểm lâm, Ban quản lý rừng phòng hộ, UBND các xã. Thời gian: ngay trong năm đầu tiên và duy trì liên tục.

2. Phát triển kỹ thuật phục hồi rừng: Áp dụng các biện pháp khoanh nuôi xúc tiến tái sinh tự nhiên kết hợp trồng rừng bổ sung các loài cây bản địa phù hợp với điều kiện đất đai và khí hậu. Chủ thể thực hiện: Ban quản lý rừng, các tổ chức lâm nghiệp, cộng đồng dân cư. Thời gian: triển khai trong 3-5 năm tới.

3. Nâng cao nhận thức và sự tham gia cộng đồng: Tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật và vai trò của rừng phòng hộ, khuyến khích người dân tham gia bảo vệ và phát triển rừng thông qua các chính sách hỗ trợ và chia sẻ lợi ích. Chủ thể thực hiện: UBND các xã, các tổ chức xã hội, trường học. Thời gian: liên tục, ưu tiên trong 2 năm đầu.

4. Phát triển kinh tế lâm nghiệp bền vững: Khuyến khích phát triển các mô hình kinh tế nông - lâm kết hợp, nâng cao thu nhập cho người dân từ các sản phẩm rừng bền vững và dịch vụ môi trường rừng. Chủ thể thực hiện: Sở NN&PTNT, UBND huyện, các tổ chức kinh tế. Thời gian: kế hoạch 5 năm.

5. Ứng dụng khoa học công nghệ: Nghiên cứu và áp dụng các công nghệ mới trong quản lý rừng, giám sát tài nguyên rừng bằng công nghệ GIS, viễn thám và các phương pháp đo đạc hiện đại để nâng cao hiệu quả quản lý. Chủ thể thực hiện: các viện nghiên cứu, trường đại học, Ban quản lý rừng. Thời gian: triển khai thí điểm trong 2 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về lâm nghiệp: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, quy hoạch và kế hoạch phát triển rừng phòng hộ phù hợp với điều kiện địa phương, nâng cao hiệu quả quản lý tài nguyên rừng.

2. Các tổ chức nghiên cứu và đào tạo: Áp dụng các phương pháp nghiên cứu, mô hình quản lý và kỹ thuật phục hồi rừng trong giảng dạy và nghiên cứu khoa học, đồng thời phát triển các đề tài nghiên cứu tiếp theo.

3. Cộng đồng dân cư và các tổ chức xã hội: Nắm bắt thông tin về vai trò, lợi ích và các giải pháp phát triển rừng phòng hộ, từ đó tham gia tích cực vào công tác bảo vệ và phát triển rừng, nâng cao sinh kế bền vững.

4. Doanh nghiệp và nhà đầu tư trong lĩnh vực lâm nghiệp: Tham khảo các giải pháp kỹ thuật và chính sách hỗ trợ để đầu tư phát triển các mô hình kinh tế lâm nghiệp bền vững, góp phần bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế địa phương.

Câu hỏi thường gặp

1. Rừng phòng hộ có vai trò gì trong bảo vệ môi trường?
   Rừng phòng hộ giúp điều hòa nguồn nước, chống xói mòn đất, giảm thiểu thiên tai như lũ lụt, sạt lở, đồng thời bảo tồn đa dạng sinh học và góp phần bảo vệ an ninh quốc phòng.

2. Tại sao chất lượng rừng phòng hộ ở Mường Khương còn thấp?
   Nguyên nhân chính là do khai thác quá mức, phá rừng lấy đất canh tác, quản lý chưa hiệu quả và nguồn lực đầu tư cho phục hồi rừng còn hạn chế.

3. Phương pháp khoanh nuôi tái sinh tự nhiên là gì?
   Đây là kỹ thuật bảo vệ và thúc đẩy sự phát triển của cây tái sinh tự nhiên trong rừng bằng cách khoanh vùng, hạn chế khai thác và chăm sóc, giúp rừng phục hồi nhanh và bền vững.

4. Cộng đồng dân cư có thể tham gia bảo vệ rừng như thế nào?
   Người dân có thể tham gia nhận khoán bảo vệ rừng, trồng và chăm sóc rừng, tuân thủ các quy định pháp luật, đồng thời hưởng lợi từ các chính sách hỗ trợ và dịch vụ môi trường rừng.

5. Các giải pháp kỹ thuật nào được đề xuất để phát triển rừng phòng hộ?
   Bao gồm trồng rừng bổ sung các loài cây bản địa, khoanh nuôi xúc tiến tái sinh tự nhiên, áp dụng mô hình quản lý rừng cộng đồng và sử dụng công nghệ giám sát hiện đại.

Kết luận

• Rừng phòng hộ huyện Mường Khương có diện tích lớn nhưng chất lượng rừng còn thấp, chủ yếu là rừng phục hồi và nghèo dinh dưỡng.
• Khả năng thấm nước của đất rừng tốt, góp phần giảm thiểu xói mòn và duy trì chức năng phòng hộ.
• Công tác quản lý đã có nhiều tiến bộ với sự tham gia của các cấp chính quyền và cộng đồng, tuy nhiên vẫn còn nhiều thách thức cần khắc phục.
• Các giải pháp kỹ thuật và chính sách đề xuất tập trung vào tăng cường quản lý, phục hồi rừng, nâng cao nhận thức cộng đồng và phát triển kinh tế lâm nghiệp bền vững.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn quan trọng cho việc bảo vệ và phát triển rừng phòng hộ tại huyện Mường Khương trong giai đoạn tiếp theo.

Các cơ quan quản lý và cộng đồng cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, giám sát để điều chỉnh phù hợp với thực tiễn nhằm bảo vệ và phát triển rừng phòng hộ bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Một số khái niệm liên quan 1. Khái niệm rừng Rừng là một hệ sinh thái bao gồm quần thể thực vật rừng, động vật rừng, vi sinh vật rừng, đất rừng và các yếu tố môi trường khác, trong đó thành phần chính là một hoặc một số loài cây thân gỗ, tre, nứa, cây họ cau có chiều cao được xác định theo hệ thực vật trên núi đất, núi đá, đất ngập nước, đất cát hoặc hệ thực vật đặc trưng khác; diện tích liền vùng từ 0,3 ha trở lên; độ tàn che từ 0,1 trở lên. Rừng phòng hộ Rừng phòng hộ được sử dụng chủ yếu để bảo vệ nguồn nước, bảo vệ đất, chống xói mòn, sạt lở, lũ quét, lũ ống, chống sa mạc hóa, hạn chế thiên tai, điều hòa khí hậu, góp phần bảo vệ môi trường, quốc phòng, an ninh, kết hợp du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí; cung ứng dịch vụ môi trường rừng; được phân theo mức độ xung yếu bao gồm: a) Rừng phòng hộ đầu nguồn; rừng bảo vệ nguồn nước của cộng đồng dân cư; rừng phòng hộ biên giới; b) Rừng phòng hộ chắn gió, chắn cát bay; rừng phòng hộ chắn sóng, lấn biển.

Phân loại rừng phòng hộ 1). Rừng phòng hộ đầu nguồn a) Rừng phòng hộ đầu nguồn nhằm tăng cường khả năng điều tiết nguồn nước cho các dòng chảy, hồ chứa nước, hạn chế lũ lụt, giảm xói mòn, bảo vệ đất, hạn chế bồi lấp các lòng hồ và khu vực hạ du; b) Diện tích rừng phòng hộ đầu nguồn gồm diện tích rừng và đất lâm nghiệp quy hoạch theo quy định của Nhà nước nhằm mục đích chủ yếu là bảo vệ và phát triển rừng phòng hộ đầu nguồn. e 5 Quy mô của rừng phòng hộ đầu nguồn phù hợp với quy mô của lưu vực sông, hồ và việc quản lý rừng phòng hộ đầu nguồn gắn với công tác quản lý tổng hợp lưu vực sông, hồ. Rừng phòng hộ chắn gió, chắn cát bay a) Rừng phòng hộ chắn gió, chắn cát bay nhằm giảm cường độ gió, chắn cát di động, bảo vệ sản xuất nông nghiệp, bảo vệ các khu dân cư, khu đô thị, vùng sản xuất và các công trình khác; b) Diện tích rừng phòng hộ chắn gió, chắn cát bay gồm diện tích rừng và đất lâm nghiệp quy hoạch theo quy định của Nhà nước nhằm mục đích chủ yếu là bảo vệ và phát triển rừng phòng hộ chắn gió, chắn cát bay.

Rừng phòng hộ chắn sóng, lấn biển a) Rừng phòng hộ chắn sóng, lấn biển nhằm ngăn cản sóng, chống sạt lở, bảo vệ đê và các công trình ven biển, ven sông, duy trì diễn thế tự nhiên của hệ sinh thái; b) Diện tích rừng phòng hộ chắn sóng, lấn biển gồm diện tích rừng và đất lâm nghiệp quy hoạch theo quy định của Nhà nước nhằm mục đích chủ yếu là bảo vệ và phát triển rừng phòng hộ chắn sóng, lấn biển. Rừng phòng hộ bảo vệ môi trường a) Rừng phòng hộ bảo vệ môi trường góp phần điều hòa khí hậu, chống ô nhiễm môi trường, tạo cảnh quan ở khu dân cư, khu đô thị, khu công nghiệp, kết hợp phục vụ du lịch, nghỉ ngơi; b) Diện tích rừng phòng hộ bảo vệ môi trường gồm diện tích rừng và đất lâm nghiệp quy hoạch theo quy định của Nhà nước nhằm mục đích chủ yếu là bảo vệ và phát triển rừng phòng hộ bảo vệ môi trường. Tiêu chí rừng phòng hộ: 1). Rừng phòng hộ đầu nguồn là rừng thuộc lưu vực của sông, hồ, đáp ứng các tiêu chí sau đây: e 6 a) Về địa hình: có địa hình đồi, núi và độ dốc từ 15 độ trở lên; b) Về lượng mưa: có lượng mưa bình quân hằng năm từ 2.000 mm trở lên hoặc từ 1.000 mm trở lên nhưng tập trung trong 2 - 3 tháng; c) Về thành phần cơ giới và độ dày tầng đất: loại đất cát hoặc cát pha trung bình hay mỏng, có độ dày tầng đất dưới 70 cm; nếu là đất thịt nhẹ hoặc trung bình, độ dày tầng đất dưới 30 cm.

Rừng bảo vệ nguồn nước của cộng đồng dân cư Khu rừng trực tiếp cung cấp nguồn nước phục vụ sinh hoạt, sản xuất của cộng đồng dân cư tại chỗ; gắn với phong tục, tập quán và truyền thống tốt đẹp của cộng đồng, được cộng đồng bảo vệ và sử dụng. Rừng phòng hộ biên giới Khu rừng phòng hộ nằm trong khu vực vành đai biên giới, gắn với các điểm trọng yếu về quốc phòng, an ninh, được thành lập theo đề nghị của cơ quan quản lý biên giới. Rừng phòng hộ chắn gió, chắn cát bay đáp ứng các tiêu chí sau đây: a) Đai rừng phòng hộ chắn gió, chắn cát bay giáp bờ biển: đối với vùng bờ biển bị xói lở, chiều rộng của đai rừng tối thiểu là 300 m tính từ đường mực nước ứng với thủy triều cao nhất hằng năm vào trong đất liền; đối với vùng bờ biển không bị xói lở, chiều rộng của đai rừng tối thiểu là 200 m tính từ đường mực nước ứng với thủy triều cao nhất hằng năm vào trong đất liền; b) Đai rừng phòng hộ chắn gió, chắn cát bay phía sau đai rừng quy định tại điểm a khoản này: chiều rộng của đai rừng tối thiểu là 40 m trong trường hợp vùng cát có diện tích từ 100 ha trở lên hoặc vùng cát di động hoặc vùng cát có độ dốc từ 25 độ trở lên. Chiều rộng của đai rừng tối thiểu là 30 m trong trường hợp vùng cát có diện tích dưới 100 ha hoặc vùng cát ổn định hoặc vùng cát có độ dốc dưới 25 độ.

Rừng phòng hộ chắn sóng, lấn biển đáp ứng các tiêu chí sau đây: e 7 a) Đối với vùng bờ biển bồi tụ hoặc ổn định, chiều rộng của đai rừng phòng hộ chắn sóng, lấn biển từ 300 m đến 1.000 m tùy theo từng vùng sinh thái; b) Đối với vùng bờ biển bị xói lở, chiều rộng tối thiểu của đai rừng phòng hộ chắn sóng, lấn biển là 150 m; c) Đối với vùng cửa sông, chiều rộng của đai rừng phòng hộ chắn sóng lấn biển tối thiểu là 20 m tính từ chân đê và có ít nhất từ 3 hàng cây trở lên; d) Đối với vùng đầm phá ven biển, chiều rộng tối thiểu của đai rừng phòng hộ chắn sóng, lấn biển ở nơi có đê là 100 m, nơi không có đê là 250 m. Phục hồi rừng, tái sinh rừng Quá trình hình thành nên rừng thứ sinh (Secondary forest) do diễn thế thứ sinh (Secondary succession) ở những nơi đã bị mất rừng là phục hồi rừng. Theo Trần Đình Lý (1995), phục hồi rừng là một quá trình sinh địa phức tạp gồm nhiều thời gian và kết thúc bằng sự xuất hiện một thảm thực vật cây gỗ (hoặc tre nứa) bắt đầu khép tán. Nói một cách khác, phục hồi rừng là quá trình tái tạo lại một hệ sinh thái, một quần xã sinh vật mà trong đó cây gỗ là yếu tố cấu thành chủ yếu, nó chi phối các quá trình biến đổi tiếp theo.

Tái sinh rừng, được hiểu theo nghĩa rộng là sự tái sinh của cả hệ sinh thái rừng. Tái sinh rừng, hiểu theo nghĩa hẹp là quá trình phục hồi lại thành phần cơ bản của rừng (Phùng Ngọc Lan (1986). Các kết quả nghiên cứu trên thế giới và Việt Nam 1. Kết quả nghiên cứu trên thế giới.

Quan niệm về phục hồi, phát triển rừng. Phục hồi (toàn phần) là tái lập lại thành phần, cấu trúc, năng suất và ĐDSH các loài đặc trưng cho khu vực đã bị suy thoái, tổn thương hoặc bị phá hủy. Theo thời gian, các quá trình và chức năng sinh thái của môi trường sống dần được khôi phục gần như môi trường sống ban đầu (Mudappa và Raman, 2010). e 8 Phục hồi sinh thái là quá trình hỗ trợ sự phục hồi của một HST đã bị suy thoái, hư hại, hoặc bị phá hủy (Society of Ecological Restoration, 2010).

Thực tiễn phục hồi sinh thái bao gồm các hoạt động như kiểm soát xói mòn, tái trồng rừng, sử dụng các loài bản địa, loại bỏ các loài ngoại lai và cỏ dại, tái phủ xanh khu vực bị tác động, trồng các loài bản địa, cũng như cải thiện môi trường sống và phạm vi đối với các loài chính. "Phục hồi sinh thái" là thuật ngữ chỉ việc ứng dụng trên thực tiễn chuyên ngành “Sinh thái học phục hồi” (Restoration Ecology). Phục hồi rừng cũng có thể đóng vai trò quan trọng trong cải thiện sinh kế và sức khỏe con người. Những lợi ích này bao gồm nâng cao năng lực thích ứng, góp phần đảm bảo an ninh lương thực và cải thiện sinh kế của người dân phụ thuộc vào HST rừng, trao quyền cho cộng đồng (ITTO/IUCN, 2009).

Nhiều tác giả trên thế giới đó nghiên cứu ảnh hưởng của kích thước hạt mưa, cường độ mưa, phân bố mưa tới xói mòn đất: Nghiên cứu của Hudson HW 1. Nghiên cứu về chức năng phòng hộ của thảm thực vật (1981) , G. Fiebige (1993) xác nhận rằng, nguy cơ xói mòn đất dưới tầng cây gỗ có thể tăng lên do giọt mưa dưới tán rừng có kích thước lớn hơn. Ngoài ra, các nhân tố khác gây ảnh hưởng tới xói mòn đất như độ dốc, chiều dài sườn dốc, loại đất, lớp phủ thực vật,.

cũng được nghiên cứu sâu, rộng: Smith D.D (1941) đã xác định lượng đất xói mòn cho phép và lần đầu tiên đã đánh giá ảnh hưởng của các nhân tố cây trồng (C), cũng như việc áp dụng các biện pháp bảo vệ đất (P) ở các mức độ khác nhau đến xói mòn đất bằng các công trình nhân tạo. Tiếp đó, nhiều phương trình dự báo xói mòn đã được nghiên cứu và công bố, trong đó phương trình của Wischmeier W.D được thừa nhận và ứng dụng rộng rãi (Wischmeier W. Nghiên cứu của Black và Kelliher (1989) cho thấy, lượng nước bốc hơi từ vật rơi rụng của các kiểu rừng khác nhau chiếm khoảng 3 -21% tổng lượng nước bốc hơi trên bề mặt đất rừng. Schaap và Bouten (1997) đã sử dụng thiết bị đo lường Lysimeter để xác định lượng nước bốc hơi của vật rơi rụng và sự khác biệt của nhiệt độ không khí trên bề mặt của nó đến độ cao 1 mét (Dẫn theo Vu Chí Dân và Vương Lễ Tiên (2001).

Hiệu quả thấm nước và giữ nước của đất rừng đã được Dunne T (1978) nghiên cứu, tác giả cho rằng đất rừng có tốc độ thấm nước lớn hơn so với dưới các thảm thực vật khác, tốc độ thấm nước ổn định của đất rừng có thể đạt 800 mm/giờ trở lên.