BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM VÕ THỊ KIM NGUYỆT GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN CHỨNG KHOÁN VỐN CÔNG TY GIAI ĐOẠN HẬU CỔ PHẦN HÓA LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH – NĂM 2006 MUÏC LUÏC MÔÛ ÑAÀU 1 CHÖÔNG 1 : CÔ SÔÛ LYÙ THUYEÁT 4 1.1 TOÅNG QUAN VEÀ CHÖÙNG KHOAÙN VOÁN 4 1.1 KHAÙI NIEÄM VAØ ÑAËC ÑIEÅM CHÖÙNG KHOAÙN VOÁN 4 1.2 PHAÂN LOAÏI COÅ PHIEÁU NIEÂM YEÁT TREÂN TTCK 5 1.3 CHUÛ THEÅ NIEÂM YEÁT 5 1.4 ÑIEÀU KIEÄN NIEÂM YEÁT COÅ PHIEÁU TREÂN TTCK VIEÄT NAM 7 1.5 QUY TRÌNH NIEÂM YEÁT COÅ PHIEÁU TREÂN TTCK 8 1.2 PHAÂN TÍCH SÖÏ TÖÔNG TAÙC GIÖÕA CTYCP VAØ TTCK 10 THOÂNG QUA THÖÏC HIEÄN NIEÂM YEÁT 1.1 LÔÏI ÍCH VAØ RUÛI RO CUÛA MOÄT CTYCP THAM GIA NIEÂM YEÁT 10 1.1 Lôïi ích cuûa CTYCP khi tham gia nieâm yeát 10 1.2 Ruûi ro cuûa vieä nieâm yeát coå phieáu 12 1.2 THUAÄN LÔÏI VAØ BAÁT LÔÏI CUÛA TTCK KHI TIEÁP NHAÄN 14 NIEÂM YEÁT COÅ PHIEÁU 1.1 Caùc taùc ñoäng thuaän lôïi 14 1.2 Caùc taùc ñoäng baát lôïi 15 1.3 BAØI HOÏC KINH NGHIEÄM TÖØ CAÙC NÖÔÙC TREÂN THEÁ GIÔÙI 15 1.1 COÄNG HOAØ SEC 15 1.3 BAØI HOÏC KINH NGHIEÄM CHO VIEÄT NAM 18 KEÁT LUAÄN CHÖÔNG 1 19 CHÖÔNG 2: THÖÏC TRAÏNG HOẠT ĐỘNG VÀ THAM GIA 20 NIEÂM YEÁT COÅ PHIEÁUCUÛA CAÙC COÂNG TY SAU COÅ PHAÀN HOÙA 2.1 THÖÏC TRAÏNG CUÛA CAÙC COÂNG TY SAU KHI COÅ PHAÀN HOAÙ 20 2.1 VEÀ TAØI CHÍNH 20 2.1 Söï taêng tröôûng veà quy moâ vaø keát caáu voán 20 2.2 Hieäu quaû hoaït ñoäng qua caùc chæ tieâu cô baûn 23 2.3 Caùc vaán ñeà taøi chính khaùc 27 2.2 VEÀ VAÁN ÑEÀ SÔÛ HÖÕU 28 2.3 VAÁN ÑEÀ QUAÛN TRÒ COÂNG TY 29 2.2 PHAÂN TÍCH TAÙC ÑOÄNG HAI CHIEÀU CUÛA VIEÄC NIEÂM YEÁT COÅ PHIEÁU -1- TREÂN TTCK THÔØI GIAN QUA 30 2.1 ÑAËC TÍNH VAØ CAÙN CAÂN CUNG CAÀU CUÛA THÒ TRÖÔØNG 31 COÅ PHIEÁU THÔØI GIAN QUA 2.1 Ñaëc tính thò tröôøng coå phieáu Vieät Nam 31 2.2 Caùn caân cung caàu 34 2.2 ÑAËC ÑIEÅM, VAI TROØ VAØ HIEÄU QUAÛ HOAÏT ÑOÄNG CUÛA 38 CAÙC CTYCP ÑANG NIEÂM YEÁT 2.1 Ñaëc ñieåm vaø hieäu quaû hoaït ñoäng 37 2.2 Vai troø caùc CtyCP treân TTCK 43 2.3 NGUYEÂN NHAÂN CAÙC CTYCP CHÖA THAM GIA NHIEÀU VAØO TTCK NIEÂM YEÁT 46 2.1 NGUYEÂN NHAÂN XUAÁT PHAÙT TÖØ BAÛN THAÂN NOÄI TAÏI CUÛA CAÙC DNNN CPH 46 2.2 NGUYEÂN NHAÂN TÖØ PHÍA CAÙC CÔ QUAN CHUÛ QUAÛN, 48 CAÙC BOÄ NGAØNH ÑÒA PHÖÔNG 2.3 DO CÔ CHEÁ CHÍNH SAÙCH VEÀ GAÉN CPH DNNN VÔÙI NIEÂM YEÁT 49 2.4 CAÙC YEÁU TOÁ KHAÙC 50 2.1 Do nhöõng quy ñònh cuûa nhaø nöôùc 50 2.2 Söï haáp daãn cuûa thò tröôøng OTC 51 2.3 Hoaït ñoäng cuûa caùc coâng ty chöùng khoaùn 52 2.4 Cheá ñoä keá toaùn kieåm toaùn 53 KEÁT LUAÄN CHÖÔNG 2 54 CHÖÔNG 3: GIAÛI PHAÙP PHAÙT TRIEÅN CHÖÙNG KHOAÙN VOÁN 55 CUÛA CAÙC CTY GIAI ÑOAÏN HAÄU COÅ PHAÀN HOAÙ 3.1 CÔ SÔÛ ÑEÀ XUAÁT GIAÛI PHAÙP 55 3.1 ÑÒNH HÖÔÙNG THÖÏC HIEÄN LOÄ TRÌNH NIEÂM YEÁT 55 CUÛA CAÙC CTYCP SAU CPH 3.2 CAÙC TAÙC ÑOÄNG NGOAÏI LÖÏC TAÏO SÖÙC EÙP 56 LEÂN VIEÄC NIEÂM YEÁT TREÂN TTCK CUÛA CAÙC CTYCP 3.1 Taùc ñoäng cuûa hoäi nhaäp 56 -2- 3.2 Söùc eùp taêng caàu coå phieáu nieâm yeát treân TTCK VN thôøi gian tôùi 58 3.3 Chuû tröông, chính saùch vaø phaùp luaät cuûa nhaø nöôùc taïo thuaän lôïi 59 cho vieäc nieâm yeát 3.2 CAÙC GIAÛI PHAÙP THÖÏC HIEÄN 60 3.1 NHOÙM GIAÛI PHAÙP PHAÙT TRIEÅN VEÀ SOÁ LÖÔÏNG COÅ PHIEÁU NIEÂM YEÁT 60 3.1 Phaùt trieån coå phieáu nieâm yeát töø chöông trình coå phaàn hoaù 61 3.2 Phaùt trieån coå phieáu nieâm yeát töø chöông trình phaùt haønh 65 taêng voán cuûa caùc CtyNY 3.2 NHOÙM GIAÛI PHAÙP PHAÙT TRIEÅN VEÀ CHAÁT LÖÔÏNG COÅ PHIEÁU 65 3.1 Veà phaân phoái coå töùc 66 3.2 Veà quaûn trò coâng ty 67 3.3 NHOÙM CAÙC GIAÛI PHAÙP BOÅ TRÔÏ 71 3.1 Phaùt trieån maïng löôùi caùc coâng ty chöùng khoaùn 71 3.2 Xaây döïng heä thoáng coâng boá thoâng tin treân TTCK 73 3.3 Giaûi phaùp taùc ñoäng caàu ñeå kích cung 75 3.4 Ña daïng hoaù vaø taêng cöôøng cung caáp caùc saûn phaåm coù lieân quan ñeán 77 coå phieáu nieâm yeát 3.5 Kieän toaøn moâi tröôøng phaùp lyù vaø caùc chính saùch 78 KEÁT LUAÄN CHÖÔNG 3 80 KEÁT LUAÄN TAØI LIEÄU THAM KHAÛO -3- DANH MUÏC CAÙC BAÛNG Baûng 1.1: So saùnh caùc chöùng khoaùn cuûa CtyCP 4 Baûng 1.2: So saùnh CtyCP noäi boä vaø CtyCP ñaïi chuùng 6 Baûng 1.3 : So saùnh ñaëc tính cuûa caùc nguoàn voán 11 Baûng 2.1 : Khaûo saùt caáu truùc voán coå ñoâng treân 387 DNNN CPH naêm 2000 21 Baûng 2.2: CtyCP coù voán nhaø nöôùc phaân theo quy moâ voán 21 Baûng 2.3 : Ñieàu tra 268 CtyCP coù voán nhaø nöôùc baùo caùo naêm 2004 24 Baûng 2.4 : Hieäu quaû söû duïng voán ñaàu tö bình quaân giai ñoaïn 2000 – 2003 25 Baûng 2.5 : Giaù trò voán hoaù cuûa thò tröôøng coå phieáu Vieät Nam 38 Baûng 2.6: Giaù trò thò tröôøng cuûa 10 loaïi coå phieáu haøng ñaàu 40 Baûng 2.7: Tình hình thöïc hieän KHKD 9 thaùng naêm 2006 taïi moät soá CtyNY 42 Baûng 2.8 : Dieãn bieán nieâm yeát coå phieáu töø naêm 2000 – 2006 43 Baûng 2.9 : Tình hình phaùt haønh coå phieáu boå sung ñeán 30/06/2006 44 Baûng 2.10 : Ñoái chieáu tieán trình CPH vaø thöïc hieän nieâm yeát 45 -4- DANH MUÏC CAÙC PHUÏ LUÏC PHUÏ LUÏC I : DANH MUÏC TÖØ VIEÁT TAÉT i PHUÏ LUÏC II: BAÛNG QUY MOÂ NIEÂM YEÁT TOAØN THÒ TRÖÔØNG ÑEÂÁN 30/06/2006 ii PHUÏ LUÏC III: BAÛNG ÑAÙNH GIAÙ THÒ TRÖÔØNG NAÊM 2006 iii PHUÏ LUÏC IV: BAÛNG KEÁ HOAÏCH CPH DNNN GIAI ÑOAÏN 2006-2010 iv BAÛNG CÔ CAÁU DOANH NGHIEÄP 100% VOÁN NHAØ NÖÔÙC NAÊM 2010 iv PHUÏ LUÏC V: DANH SÁCH CÁC CÔNG TY CỔ PHẦN THUỘC ĐỐI TƯỢNG NIÊM YẾT, ĐĂNG KÝ GIAO DỊCH, TẠI TRUNG TÂM GIAO DỊCH CHỨNG KHOÁN v DANH MUÏC CAÙC BIEÅU ÑOÀ & SÔ ÑOÀ Bieåu ñoà :Taêng tröôûng hieäu quaû kinh doanh 24 Bieåu ñoà : Cung caàu thò tröôøng coå phieáu naêm 2005 35 Bieåu ñoà : Cung caàu thò tröôøng coå phieáu 6 thaùng ñaàu naêm 2006 35 Sô ñoà töông quan cung caàu treân thò tröôøng coå phieáu 34 -5- MÔÛ ÑAÀU Ñaët vaán ñeà Söï phaùt trieån khoâng khaùc gì moät chieác thang maø taát caû doanh nghieäp luoân phaûi tieán leân tìm cho mình moät vò trí toát hôn treân thöông tröôøng. Hoäi nhaäp kinh teá laøm cho moãi naác thang kia ngaøy caøng trôû neân cao hôn vaø chaät heïp hôn, nhöng löïc naâng hoå trôï cuõng maïnh hôn vaø ña daïng hôn. Moãi doanh nghieäp Vieät Nam, vôùi haønh trang cô baûn laø voán, con ngöôøi, coâng ngheä coøn nhoû beù, keùm coõi, thì giôø ñaây coù nhieàu cô hoäi hôn ñeå taän duïng vaø boå sung nguoàn löïc môùi cho töøng böôùc ñi leân cuûa mình trong cuoäc ñua chieám lónh thò phaàn ngaøy moät gay gaét.
Thieáu voán ñaàu tö, moät vaán ñeà khoâng chæ cuûa rieâng caùc doanh nghieäp maø coøn cuûa toaøn boä neàn kinh teá Vieät Nam. Ñöùng tröôùc nhu caàu voán ñeå phaùt trieån trong hoäi nhaäp, moãi doanh nghieäp tuøy theo ñieàu kieän vaø quan ñieåm cuûa mình maø seõ coù caùch löïa choïn khaùc nhau. Vaø trong soá raát nhieàu phöông thöùc huy ñoäng voán nhö trích töø lôïi nhuaän giöõ laïi, vay ngaân haøng, phaùt haønh traùi phieáu … thì phöông thöùc baùn coå phaàn thoâng qua TTCK toû ra öu vieät nhaát vì quy moâ vaø thôøi gian laø khoâng haïn cheá. Tuy nhieân, hình thöùc huy ñoäng naøy chæ daønh cho caùc CtyCP.
Caùc CtyCP Vieät Nam ñöôïc xem laø hình thöùc doanh nghieäp sinh sau ñeû muoän nhöng mang tính hieän ñaïi hôn caùc loaïi hình doanh nghieäp khaùc. Xeùt theo nguoàn goác, taïi Vieät Nam coù coâng ty ra ñôøi do töï laäp theo Luaät Doanh Nghieäp vaø do tieán trình coå phaàn hoùa. Ñeán nay chæ moät boä phaän thieåu soá caùc CtyCP ra ñôøi töø CPH taän duïng ñöôïc öu ñieåm huy ñoäng voán thoâng qua vieäc baùn coå phaàn treân TTCK. Ñoù laø moät thöïc traïng ñaùng buoàn cho taát caû caùc CtyCP, cho TTCK vaø cho toaøn boä neàn kinh teá Vieät Nam ñang ñoùi voán.
Trong khi ñoù, moät löôïng tieàn dö xaøi coøn ñang “nguû yeân “ trong tuùi cuûa ngöôøi daân, khoâng phaûi vì hoï khoâng muoán ñoàng tieàn sinh lôøi maø do chöa coù moät löïc ñaåy ñuû maïnh ñeå ñöa hoï vaøo voøng quay ñaàu tö. Noùi -6- khaùc ñi, Vieät Nam ñang raát caàn coù moät chieác caàu noái giöõa caùc CtyCP ñi tìm voán vaø caùc caù nhaân ñi tìm cô hoäi ñaàu tö ñeå töø ñoù ñieàu tieát doøng voán vaän haønh hieäu quaû hôn. Ñaûm ñöông toát vai troø naøy khoâng ai gì khaùc hôn laø TTCK. Chöông trình CPH, vôùi nhöõng noå löïc khoâng ngöøng cuûa chaëng ñöôøng 15 naêm ñaõ mang laïi thaønh coâng nhaát ñònh trong hieäu quaû hoaït ñoäng cuûa rieâng caùc CtyCP vaø cuûa neàn kinh teá noùi chung.
Ñaêc bieät nhöõng CtyCP tham gia nieâm yeát sau CPH ñang coù nhöõng böôùc chuyeån mình tích cöïc vaø toû ra coù khaû naêng tham gia hoäi nhaäp hôn caû. Song nhöõng thaønh coâng naøy vaãn coøn quaù nhoû beù so vôùi yeâu caàu cuûa tieán trình hoäi nhaäp. Caùc CtyCP caàn theâm nhieàu voán hôn nöõa cho chieán löôïc phaùt trieån vöõng vaøng, cho vieäc taïo saûn phaåm vaø chieám lónh nhöõng thò phaàn toát hôn, taêng giaù trò vaø thu nhaäp … TTCK cuõng caàn nhieàu haøng hoùa hôn, nhaát laø nguoàn haøng coå phieáu nhaèm ñaùp öùng cho nhu caàu cuûa caùc doøng voán trong vaø ngoøai nöôùc. Ñaëc bieät laø nhöõng doøng voán quoác teá, chæ ñang chôø thò tröôøng voán Vieät Nam môû caùnh cöûa ñeå aäp vaøo.
Vaán ñeà ñaët ra laø caàn ñaåy maïnh hôn nöõa chöông trình xaõ hoäi hoùa ñaàu tö, quoác teá hoùa ñaàu tö ñeå moïi ngöôøi daân, toå chöùc trong vaø ngoaøi nöôùc cuøng tham gia vaøo phaùt trieån kinh teá Vieät Nam thoâng qua hình thöùc ñaàu tö coå phieáu. Vaø ñeà taøi “Giaûi phaùp phaùt trieån chöùng khoaùn voán coâng ty giai ñoaïn haäu coå phaàn hoaù ” ñöôïc thöïc hieän vôùi mong muoán ñöa ra moät caùch nhìn toång quan veà loä trình vaø giaûi phaùp caàn thieát ñeå phaùt trieån nieâm yeát chöùng khoaùn cuûa caùc CtyCP Vieät Nam trong thôøi kyø hoäi nhaäp. Muïc tieâu cuûa ñeà taøi Trong boái caûnh TTCK Vieät Nam coøn thieáu nguoàn haøng coå phieáu nieâm yeát, coøn caùc CtyCP thì coù quy moâ voán nhoû beù, thieáu voán ñaàu tö, muïc tieâu ñeà taøi ñaët ra laø : ♦ Tìm hieåu taùc ñoäng cuûa vieäc nieâm yeát coå phieáu caùc CtyCP vôùi baûn thaân doanh nghieäp, vôùi TTCK vaø vôùi neàn kinh teá. -7- ♦ Khaûo saùt thöïc traïng hoaït ñoäng vaø tham gia nieâm yeát cuûa caùc CtyCP sau coå phaàn hoùa.
♦ Xaây döïng caùc nhoùm giaûi phaùp phaùt trieån loä trình nieâm yeát cuûa caùc CtyCP giai ñoaïn haäu CPH. Ñoái töôïng vaø phaïm vi cuûa ñeà taøi Ñoái töôïng: ñeà taøi taäp trung nghieân cöùu giaûi phaùp phaùt trieån chöùng khoaùn voán ñeå taøi trôï nguoàn taøi chính cho caùc CtyCP sau CPH môû roäng ñaàu tö saûn xuaát, taêng khaû naêng caïnh tranh trong hoäi nhaäp.