Chương 1: sử dụng phương pháp diễn giải, phân tích, tổng hợp lý thuyết về cạnh tranh, năng lực cạnh tranh của NHTM, các chỉ tiêu đánh giá cũng như các nhân tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của NHTM và mô hình phân tích năng lực cạnh tranh của NHTM. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 Chương 2: Nghiên cứu định tính: từ dữ liệu thống kê của Vietinbank Long An và các ngân hàng khác, phân tích năng lực cạnh tranh của Vietinbank Long An, phỏng vấn chuyên gia, xây dựng bảng câu hỏi chuyên gia. Cách thức nghiên cứu: - Nghiên cứu định tính nhằm khám phá các biến quan sát dùng đo lường các khái niệm đánh giá năng lực cạnh tranh của Vietinbank Long An. Thực hiện biện pháp phân tích dữ liệu thứ cấp gồm: các dữ liệu phân tích của tỉnh Long An, Ngân hàng nhà nước trong những năm gần đây, Vietinbank Long An: về hoạt động kinh doanh các dữ liệu tín dụng, huy động, doanh thu, lợi nhuận,….
Thực hiện cuộc khảo sát thăm dò ý kiến của Ban lãnh đạo, Trưởng Phó phòng của Vietinbank Long An về năng lực cạnh tranh của Vietinbank Long An đến năm 2020. - Nghiên cứu định lượng: Sử dụng các phương pháp phân tích tổng hợp, khảo sát chuyên gia, khách hàng, sử dụng phần mềm Excel để xử lý. Cách thức nghiên cứu: Đo lường cảm nhận của chuyên gia, khách hàng về năng lực cạnh tranh. Nhằm đánh giá đúng các yếu tố xác định năng lực cạnh tranh của Vietinbank Long An theo cảm nhận của chuyên gia, tác giả thiết lập bảng câu hỏi thăm dò ý kiến chuyên gia.
Bảng câu hỏi được đo lường bằng 26 biến quan sát đánh giá các yếu tố tác động đến năng lực cạnh tranh của Ngân hàng. Tác giả thiết lập phiếu khảo sát ý kiến khách hàng. Bảng câu hỏi được đo lường bằng 20 biến quan sát đánh giá các yếu tố tác động đến năng lực cạnh tranh của Ngân hàng. Thang đo nghiên cứu sử dụng thang đo Likert 5 bậc: Bậc 1: rất yếu , bậc 2: yếu, bậc 3: trung bình, bậc 4: khá mạnh , bậc 5: mạnh LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 Sau khi phỏng vấn thu hồi bảng khảo sát, tác giả tổng hợp và đưa ra xử lý phân tích dữ liệu.
Chương 3: sử dụng phương pháp thu thập thông tin, phân tích, tổng hợp đề xuất giải pháp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của Vietinbank Long An. Kết cấu của đề tài Đề tại được bố cục thành 3 chương sau: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại. Chƣơng 2: Phân tích thực trạng năng lực cạnh tranh của Vietinbank Long An. Chƣơng 3: Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của Vietinbank Long An.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Khái niệm năng lực cạnh tranh của NHTM 1. Cơ sở lý luận về cạnh tranh 1. Khái niệm cạnh tranh Thuật ngữ cạnh tranh được sử dụng trong nhiều lĩnh vực như kinh tế, thương mại, luật, chính trị, sinh thái, thể thao.
Do cách tiếp cận khác nhau nên phát sinh nhiều quan niệm khác nhau về cạnh tranh. Theo kinh tế học định nghĩa: Cạnh tranh là sự giành giật thị trường để tiêu thụ hàng hóa giữa các doanh nghiệp. Ở đây, định nghĩa mới chỉ đề cập đến cạnh tranh trong điều kiện sản phẩm, hàng hóa. Theo Giáo sư tiến sĩ Tôn Thất Nguyễn Thiêm – Giám đốc chương trình đào tạo MBA thuộc Viện quản trị kinh doanh Brussels UBI (Bỉ) tại VN thì “cạnh tranh trên thương trường phải là cạnh tranh lành mạnh, cạnh tranh không phải để diệt trừ đối thủ của mình mà là để mang lại cho khách hàng những giá trị gia tăng cao hơn hoặc/và mới lạ hơn để khách hàng lựa chọn mình chứ không phải đối thủ của mình”.
Theo Michael Porter (2009) thì: “cạnh tranh (kinh tế) là giành lấy thị phần. Bản chất của cạnh tranh là tìm kiếm lợi nhuận, là khoản lợi nhuận cao hơn mức lợi nhuận trung bình mà doanh nghiệp đang có. Kết quả quá trình cạnh tranh là sự bình quân hóa lợi nhuận trong ngành theo chiều hướng cải thiện sâu dẫn đến hệ quả giá cả có thể giảm đi” Ngày nay, hầu như tất cả các nước trên thế giới đều thừa nhận cạnh tranh và xem cạnh tranh không chỉ tác động thúc đẩy sự phát triển mà còn là yếu tố quan trọng lành mạnh hóa các quan hệ kinh tế - xã hội, tạo động lực cho nền kinh tế thị trường. Tóm lại, theo tôi khái niệm cạnh tranh có thể được hiểu như sau: “Cạnh tranh là việc đấu tranh các chủ thể tham gia thị trường, theo đó các chủ thể dùng tất LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 cả nguồn lực của mình để cạnh tranh nhằm giành được ưu thế trên thương trường để đạt được mục tiêu chiếm lĩnh thị phần và gia tăng lợi nhuận”.
Đặc điểm cạnh tranh trong lĩnh vực ngân hàng Do xuất phát từ những đặc thù của hoạt động kinh doanh ngân hàng và những ảnh hưởng của hoạt động ngân hàng đối với nền kinh tế, cạnh tranh của NHTM có những đặc trưng riêng. Một là, các NHTM vừa cạnh tranh gay gắt vừa hợp tác với nhau. Tính chất gay gắt trong cạnh tranh ngân hàng xuất phát từ đặc thù của sản phẩm, dịch vụ ngân hàng là có tính tương đồng cao và rất dễ bị bắt chước. Bên cạnh đó, do điều kiện về vốn, mạng lưới, công nghệ có hạn trong khi nhu cầu, đòi hỏi về sản phẩm, dịch vụ ngân hàng ngày càng cao nên các ngân hàng cũng phải liên kết với nhau để cùng cung cấp một hay một số sản phẩm dịch vụ nhất định cho khách hàng.
Vì vậy, để tránh đổ vỡ toàn hệ thống cũng như tiết kiệm chi phí, đảm bảo an toàn trong kinh doanh, các NHTM một mặt cạnh tranh với nhau, một mặt lại hợp tác chặt chẽ với nhau trong cung cấp các sản phẩm dịch vụ cho khách hàng. Hai là, cạnh tranh ngân hàng luôn phải hướng tới một thị trường lành mạnh, tránh khả năng xảy ra rủi ro hệ thống. Ngân hàng là doanh nghiệp kinh doanh tiền tệ, đi vay để cho vay lại nếu các ngân hàng cạnh tranh không lành mạnh, hoặc cạnh tranh thông qua việc tăng lãi suất huy động tiền gửi, giảm lãi suất cho vay, phí dịch vụ, nới lỏng các điều kiện tín dụng. sẽ làm cho nguồn thu của các ngân hàng giảm sút, nguy cơ tiềm ẩn rủi ro tín dụng tăng cao dẫn đến rủi ro hệ thống và sẽ tác động đến toàn bộ nền kinh tế quốc dân.
Ba là, hoạt động kinh doanh ngân hàng cũng như sự cạnh tranh giữa các ngân hàng luôn chịu sự tác động của môi trường bên ngoài bởi các sản phẩm dịch vụ ngân hàng đưa ra nhằm đáp ứng nhu cầu của những đối tượng khách hàng cụ thể. Trong khi đó, khách hàng của ngân hàng lại rất đa dạng như khách hàng là các tổ chức, cá nhân thuộc mọi thành phần của nền kinh tế. Với từng môi trường kinh doanh, trong từng điều kiện kinh tế và khu vực địa lý nhất định, ngân hàng cần có LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 những chính sách phù hợp để đưa ra các sản phẩm, dịch vụ đáp ứng nhu cầu của khách hàng, thu hút khách hàng, giành ưu thế trong cạnh tranh. Bốn là, cạnh tranh ngân hàng nằm trong vùng ảnh hưởng thường xuyên của thị trường tài chính quốc tế.
Mỗi sự thay đổi của tỷ giá, lãi suất của các loại ngoại tệ liên quan, điều kiện kinh tế trên thế giới, chính sách tiền tệ của các nước… đều ảnh hưởng và tác động đến hoạt động kinh doanh của các NHTM trong nước. Do vậy, trong cạnh tranh, các ngân hàng cũng phải có những chính sách thích hợp để đối phó với những biến động của thị trường tài chính quốc tế. Cơ sở lý luận về năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại 1. Lợi thế cạnh tranh Theo Viện từ điển học và Bách khoa thư Việt Nam thì “Lợi thế cạnh tranh là lợi thế của một doanh nghiệp có nhiều đặc trưng có lợi trong cạnh tranh như chất lượng hàng cao, chi phí thấp, nhãn hiệu cải tiến có uy tín, có đặc quyền về khai thác hay cung cấp nguyên liệu, về địa điểm và dung lượng của thị trường tiêu thụ”.
Michael Porter (2009) cho rằng lợi thế cạnh tranh là những gì làm cho doanh nghiệp nổi bật hay khác biệt so với các đối thủ cạnh tranh. Đó là những thế mạnh mà tổ chức có hoặc khai thác tốt hơn những đối thủ cạnh tranh thể hiện trên hai phương diện: (i) Theo đuổi mục tiêu giảm chi phí đến mức thấp nhất có thể được. Doanh nghiệp nào có chi phí thấp thì doanh nghiệp đó có nhiều lợi thế hơn trong quá trình cạnh tranh, tạo điều kiện để tỷ lệ lợi nhuận cao hơn mức bình quân trong ngành bất chấp sự hiện diện của lực lượng cạnh tranh mạnh mẽ; (ii) Lợi thế cạnh tranh được tạo ra từ sự khác biệt hoá xoay quanh những sản phẩm dịch vụ mà doanh nghiệp cung cấp ra thị trường, biểu hiện dưới nhiều hình thức như: sự điển hình về thiết kế hay danh tiếng sản phẩm, dẫn đầu về công nghệ hiện đại, chuyên biệt về đặc tính sản phẩm, dịch vụ, hay mạng lưới phân phối rộng khắp. Năng lực cạnh tranh của NHTM LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 Đối với NHTM, năng lực cạnh tranh mang tính đặc thù bởi ngân hàng thương mại được xem là một doanh nghiệp đặc biệt do sản phẩm, dịch vụ kinh doanh của nó mang tính đặc biệt, đó là tiền tệ.
Tuy nhiên, NHTM cũng giống như các doanh nghiệp khác, tồn tại vì mục tiêu lợi nhuận. Do đó, trong bài viết “ Đánh giá năng lực cạnh tranh của các NHTM Việt nam trong quá trình hội nhập quốc tế” tác giả Đỗ Thị Minh Đức đã đưa ra khái niệm năng lực cạnh tranh của các NHTM như sau: “Năng lực cạnh tranh của một NHTM là khả năng tạo ra và sử dụng hiệu quả các lợi thế so sánh để giành thắng lợi trong quá trình cạnh tranh với NHTM khác”. Như vậy, đây là yếu tố năng động, luôn được đặt trong sự phát triển liên tục. Các lợi thế so sánh (hiện có và được tại ra) chỉ là những yếu tố tiềm năng, điều quan trọng là các lợi thế này phải được sử dụng một cách hợp lý, có hiệu quả, đồng thời phải luôn đầu tư nhằm duy trì và tăng cường them năng lực một cách bền vững.