Chương 1: Lý luận chung về huy động vốn tiền gửi và khả năng cạnh tranh trong hoạt động huy động tiền gửi của Ngân hàng thương mại. Chương 2: Thực trạng khả năng cạnh tranh trong hoạt động huy động vốn tiền gửi của ngân hàng TMCP Á Châu. Chương 3: Một số giải pháp nâng cao khả năng cạnh tranh trong huy động vốn tiền gửi của Ngân hàng TMCP Á Châu. LÝ LUẬN CHUNG VỀ HUY ĐỘNG VỐN TIỀN GỬI VÀ KHẢ NĂNG CẠNH TRANH TRONG HOẠT ĐỘNG HUY ĐỘNG VỐN TIỀN GỬI CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.
Khái quát về hoạt động huy động vốn tiền gửi của ngân hàng thƣơng mại 1. Khái niệm, các nguyên tắc và vai trò của hoạt động huy động vốn tiền gửi 1. Khái niệm Hoạt động huy động vốn là một trong các nghiêp vụ tạo nên nguồn vốn huy động của NHTM, thông qua việc ngân hàng nhận ký thác và quản lý các khoản tiền từ khách hàng theo nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi đáp ứng nhu cầu vốn trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng. Trong đó, huy động vốn tiền gửi đóng vai trò rất quan trọng ảnh hưởng đến qui mô và hiệu quả kinh doanh của ngân hàng vì tiền gửi chiếm một tỷ trọng khá lớn trong nguồn vốn huy động của các ngân hàng thương mại.
Huy động vốn tiền gửi là hoạt động mà Ngân hàng thu hút nguồn vốn từ các doanh nghiệp, tổ chức kinh tế, cá nhân,. trong xã hội thông qua quá trình nhận tiền gửi bằng hình thức tiền gửi có kì hạn, tiền gửi tiết kiệm, tiền gửi thanh toán. Bản chất của tài khoản tiền gửi là tài sản thuộc sở hữu của các đối tượng khách hàng khác nhau, Ngân hàng chỉ có quyền sử dụng nó để cho vay, chiết khấu, thanh toán…nhưng không có quyền sở hữu, Ngân hàng phải hoàn trả đúng hạn cả gốc và lãi hoặc khi khách hàng có nhu cầu rút tiền để sử dụng. Các nguyên tắc trong huy động vốn tiền gửi Do nguồn vốn huy động từ tiền gửi là nguồn vốn chủ yếu, chiếm tỷ trọng lớn nên các NHTM hiện nay đều đưa ra những chính sách huy động vốn từ tiền gửi có tính cạnh tranh cao để tập trung thu hút nguồn tiền gửi trong nền kinh tế.
Do vốn huy động từ tiền gửi thực chất là tài sản bằng tiền của các chủ sở hữu nên việc huy động và sử dụng nguồn vốn này phải tuân thủ các nguyên tắc cơ bản sau đây: Hoàn trả: là nguyên tắc cơ bản, theo đó NHTM phải có trách nhiệm hoàn trả cho khách hàng khi có yêu cầu hoặc khi đáo hạn. Trả lãi: NHTM không chỉ phải hoàn trả phần gốc mà phải còn phải có trách nhiệm trả lãi cho khách hàng, cho dù ngân hàng kinh doanh có lãi hoặc lỗ. 5 Bảo mật: đây là nguyên tắc quan trọng, đồng thời cũng là yêu cầu đòi hỏi khách quan NHTM phải bảo mật thông tin tiền gửi của khách hàng, trừ trường hợp có yêu cầu cung cấp thông tin của các cơ quan chức năng. Bên cạnh đó, NHTM cũng phải chấp hành các qui định của pháp luật và các cơ quan quản lý trong quá trình tìm kiếm nguồn vốn tiền gửi cho ngân hàng.
Vai trò của hoạt động huy động vốn tiền gửi - Đối với nền kinh tế NHTM là kênh cung ứng vốn quan trọng hàng đầu của nền kinh tế. Thông qua huy động vốn tiền gửi của ngân hàng, các khoản tiền nhàn rỗi, nhỏ của các đối tượng trong nền kinh tế tập trung thành một khối lượng vốn lớn, sử dụng vốn cho vay, đầu tư sinh lời đáp ứng cho các yêu cầu của nền kinh tế - xã hội. Bên cạnh đó, việc quản lý thu chi tiền cho khách hàng, NHTM góp phần kiểm soát lạm phát và các hoạt động của nền kinh tế, cũng như diễn biến xu hướng biến động trong nền kinh tế để Nhà nước kịp thời đưa ra giải pháp hợp lý. Thông qua huy động vốn tiền gửi, NHTM phát hành chứng chỉ tiền gửi, kỳ phiếu, trái phiếu góp phần tạo nên hàng hóa trên thị trường tài chính.
- Đối với ngân hàng thƣơng mại Huy động vốn tiền gửi chiếm tỉ lệ đáng kể trong tài sản nợ của NHTM, tạo nên nguồn vốn quan trọng của NHTM. Huy động vốn tiền gửi là nền tàng, quyết định đến sự tồn tại và phát triển của NHTM. Thông qua nghiệp vụ huy động vốn tiền gửi, NHTM hình thành nguồn vốn đáp ứng nhu cầu kinh doanh, thực hiện các nghiệp vụ cho vay, tài trợ, đầu tư, kinh doanh ngoại tệ, thanh toán, ủy thác… tạo ra nguồn lợi nhuận cho NHTM, đảm bảo cho sự phát triển vững mạnh của NHTM. - Đối với khách hàng Nghiệp vụ huy động vốn tiền gửi giúp cho khách hàng thuận lợi trong việc tích lũy để dành các khoản thu nhập nhàn rỗi chưa sử dụng cho mục tiêu hay nhu cầu tài chính đã dự định trong tương lai.
Có thể nói đây là hình thức đầu tư an toàn, không thể thiếu được trong danh mục đầu tư của bất kỳ nhà đầu tư nào trên thị trường tài chính. Lãi suất ngân hàng được coi là thu nhập tối thiểu, là cơ sở để so sánh với thu nhập của các hình thức đầu tư khác trên thị trường trước khi nhà đầu tư quyết định lựa chọn hình thức đầu tư hợp lý. Các nhân tố ảnh hƣởng đến khả năng huy động vốn tiền gửi của ngân hàng thƣơng mại 1. Các nhân tố bên ngoài ngân hàng - Chu kỳ phát triền kinh tế Tình trạng phát triển của nền kinh tế là một nhân tố vĩ mô có tác động trực tiếp đến hoạt động của NHTM nói chung và đến hoạt động huy động vốn tiền gửi nói riêng.
Trong điều kiện nền kinh tế phát triển tăng trưởng và ổn định, thu nhập của người dân được đảm bảo và ổn định thì nhu cầu tích luỹ của dân cư cao hơn từ đó lượng tiền gửi vào Ngân hàng tăng lên hay khả năng huy động vốn tăng lên. - Môi trƣờng pháp lý Mọi hoạt động kinh doanh của Ngân hàng đều phải chịu sự điều chỉnh của pháp luật như luật các tổ chức tín dụng và hệ thống các văn bản pháp luật khác của nhà nước. Ngoài ra hệ thống ngân hàng Việt Nam phải tuân thủ theo các quy định mà NHTW ban hành cụ thể trong từng thời kỳ về lãi suất huy động, dự trữ, hạn mức cho vay… trong sự ràng buộc của pháp luật. - Môi trƣờng cạnh tranh Trong nền kinh tế thị trường cạnh tranh là hiện tượng phổ biến và khách quan.
Ngành Ngân hàng là một trong những ngành có mức độ cạnh tranh cao và ngày càng phức tạp. Hiện nay số lượng Ngân hàng được phép hoạt động ngày càng tăng cùng với sự ra đời và phát triển mạnh mẽ của nhiều tổ chức phi Ngân hàng, trong khi đó nguồn vốn nhàn rỗi trong dân cư và các tổ chức kinh tế là có hạn. Từ đó làm mất tính độc quyền của hệ thống Ngân hàng và ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của Ngân hàng. - Yếu tố tiết kiệm dân cƣ Hoạt động huy động vốn tiền gửi của Ngân hàng chủ yếu được hình thành từ việc huy động các nguồn tiền tệ nhàn rỗi trong dân cư.
Đây là lượng tiền nhàn rỗi chủ yếu có được do việc người dân tiết kiệm tiêu dùng ở hiện tại để kỳ vọng sẽ được chi tiêu nhiều hơn trong tương lai. Do đó công tác huy động vốn từ nguồn tiền gửi của Ngân hàng chịu ảnh hưởng rất lớn của yếu tố này. Các nhân tố thuộc về ngân hàng - Chiến lƣợc kinh doanh của ngân hàng 7 Mỗi ngân hàng phải tự hoạch định cho mình một chiến lược kinh doanh riêng biệt, phù hợp với các điều kiện bên trong và bên ngoài Ngân hàng. Chiến lược kinh doanh có tính quyết định tới hiệu quả hoạt động của Ngân hàng nói chung và qui mô, chất lượng nguồn vốn huy động từ tiền gửi của Ngân hàng nói riêng.
- Các hình thức huy động vốn từ tiền gửi, chất lƣợng các dịch vụ do Ngân hàng cung ứng và hệ thống mạng lƣới của Ngân hàng Nhu cầu của khách hàng khi đến Ngân hàng là khác nhau nên việc thoả mãn được các nhu cầu của khách hàng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động huy động vốn từ tiền gửi. Hơn nữa, hình thức huy động vốn tiền gửi phong phú cũng là điều kiện để thu hút những khoản vốn đa dạng từ nhiều nguồn khác nhau với những tính chất khác nhau về số lượng, chất lượng và kỳ hạn. Từ đó sẽ giúp Ngân hàng sử dụng vốn linh hoạt, an toàn và hiệu quả hơn. Mạng lưới ngân hàng rộng khắp đem lại nhiều tiện ích cho khách hàng khi giao dịch cũng là yếu tố giúp ngân hàng thu hút khách hàng tiền gửi.
- Chính sách lãi suất Điều đầu tiên mà bất kỳ một cá nhân hay tổ chức kinh tế nào cũng muốn tham khảo khi gửi tiền vào Ngân hàng chính là lãi suất. Vì vậy chính sách lãi suất là một trong những chính sách quan trọng nhất trong số các chính sách bổ trợ cho công tác huy động vốn tiền gửi của Ngân hàng. Ngân hàng sử dụng hệ thống lãi suất như là một công cụ quan trọng trong việc huy động và thay đổi qui mô nguồn vốn thu hút vào Ngân hàng, đặc biệt là quy mô tiền gửi. Để duy trì và thu hút thêm nguồn vốn từ tiền gửi, Ngân hàng cần phải ấn định mức lãi suất cạnh tranh, thực hiện ưu đãi về lãi suất cho khách hàng lớn, gửi tiền thường xuyên.
- Đổi mới công nghệ Ngân hàng nhất là khâu thanh toán Cùng với việc đổi mới hoạt động Ngân hàng, các NHTM ngày càng chú trọng tới việc áp dụng khoa học công nghệ hiện đại vào hoạt động Ngân hàng, đặc biệt là khâu thanh toán. Nhờ đó làm cho vốn luân chuyển nhanh, thuận tiện, đảm bảo an toàn cho khách hàng trong việc gửi tiền, rút tiền và vay vốn. - Hoạt động Marketing Ngân hàng Đây là vấn đề hết sức quan trọng nhằm giúp cho Ngân hàng nắm bắt được yêu cầu, nguyện vọng của khách hàng. Từ đó Ngân hàng đưa ra được các hình thức huy 8 động vốn tiền gửi, chính sách lãi suất, chính sách tín dụng.
cho phù hợp và nâng cao khả năng cạnh tranh của ngân hàng trong giai đoạn hiện nay. - Mức độ thâm niên và uy tín của Ngân hàng Trên cơ sở thực tế sẵn có, mỗi ngân hàng đã, đang và sẽ tạo được hình ảnh riêng của mình trong lòng thị trường. Một ngân hàng lớn, có uy tín sẽ có lợi thế hơn trong các hoạt động Ngân hàng nói chung và hoạt động huy động vốn tiền gửi nói riêng.