Chương 1: Lý luận chung về năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại. Chương 2: Đánh giá thực trạng năng lực cạnh tranh của NH TMCP Bưu điện Liên Việt. Chương 3: Giải pháp phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh của NH TMCP Bưu điện Liên Việt. LÝ LUẬN CHUNG VỀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.
Cạnh tranh trong hoạt động kinh doanh ngân hàng. Khái niệm về cạnh tranh. Cạnh tranh là quy luật tất yếu, là động lực để thúc đẩy kinh tế phát triển, là một hiện tượng kinh tế - xã hội phức tạp mà các doanh nghiệp (DN) phải chấp nhận mà không có sự lựa chọn nào khác. Do cách tiếp cận hay mục đích nghiên cứu khác nhau nên phát sinh nhiều quan điểm khác nhau về cạnh tranh.
Theo Các Mác: “Cạnh tranh là sự ganh đua, sự đấu tranh gay gắt giữa các nhà tư bản để giành giật những điều kiện thuận lợi trong sản xuất và tiêu thụ hàng hóa nhằm thu được lợi nhuận siêu ngạch”. Theo từ điển tiếng Việt thì: “Cạnh tranh được hiểu là cố giành phần hơn, phần thắng về phía mình giữa những người, những tổ chức hoạt động nhằm vào những lợi ích như nhau”. Theo cuốn kinh tế học của P. Samuelson thì “Cạnh tranh là sự kình địch giữa các DN cạnh tranh với nhau để giành khách hàng (KH), thị trường” Từ những cách định nghĩa trên, có thể rút ra, cạnh tranh là sự tranh đua giữa những các nhân, tập thể có chức năng như nhau thông qua các hành động nỗ lực và các biện pháp để giành được phần thắng trong cuộc đua, để thỏa mãn mục tiêu của mình.
Cạnh tranh giữa các DN là sự đấu tranh, giành giật với đối thủ về KH, về thị trường và về các nguồn lực. Những đặc trưng của cạnh tranh giữa các DN: - Cạnh tranh diễn ra ở khắp mọi nơi và liên tục và gia tăng. DN có thể lựa chọn một trong bốn loại hành vi cạnh tranh: tiến hành cạnh tranh, hạn chế cạnh tranh, né tránh cạnh tranh và bỏ qua cạnh tranh - Trong nền kinh tế thị trường, trước mỗi nhu cầu của người mua về sản phẩm, dịch vụ mà có rất nhiều người bán tham gia đáp ứng thì họ luôn phải cố gắng để giành chiến thắng, sự cạnh tranh là tất yếu trong môi trường kinh doanh (KD) và KH là người quyết định người chiến thắng. Cạnh tranh trong hoạt động kinh doanh của Ngân hàng thương mại.
Khái niệm cạnh tranh trong hoạt động kinh doanh ngân hàng thương mại. Hoạt động ngân hàng (NH) là một trong các loại hình hoạt động KD của nền kinh tế thị trường với đặc điểm KD tiền tệ và các dịch vụ tài chính - ngân hàng có liên quan. Vì vậy, với một nền kinh tế, cạnh tranh trong lĩnh vực NH là một động lực để phát triển kinh tế - xã hội. Cạnh tranh giữa các ngân hàng thương mại (NHTM) là nỗ lực hoạt động đồng bộ của NH trong một lĩnh vực khi cung ứng cho KH những sản phẩm dịch vụ có chất lượng cao nhằm khẳng định vị trí của NH vượt lên khỏi các NH khác trong cùng lĩnh vực hoạt động ấy.
Đặc thù cạnh tranh trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại. “NH là một loại hình tổ chức có vai trò quan trọng đối với nền kinh tế nói chung và đối với từng cộng đồng nói riêng. Các NH có thể được định nghĩa qua các chức năng mà chúng thực hiện trong nền kinh tế” (Peter S. Về bản chất, NHTM cũng là một loại hình DN.
Vì vậy trong quá trình hoạt động của mình, các NHTM luôn cố gắng tìm mọi cách để có yếu tố đầu vào với chi phí thấp nhất và đầu ra có chi phí cao nhất có thể. Cạnh tranh trong hoạt động NH cũng được hiểu là sự đối đầu giữa các NH để có được KH và những điều kiện thuận lợi nhất trong việc cung cấp những sản phẩm dịch vụ có chất lượng cao, có sự khác biệt tương đối so với sản phẩm dịch vụ của đối thủ cạnh tranh trên thị trường nhằm thu lại nhiều lợi ích nhất. * Đặc thù cạnh tranh trong hoạt động kinh doanh của Ngân hàng thương mại. Cũng như tất cả các đơn vị trong nền kinh tế thị trường, các NHTM luôn phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt.
Tuy nhiên, so với sự cạnh tranh của các tổ chức kinh tế khác, cạnh tranh giữa các NHTM có những đặc thù nhất định. Cụ thể: Thứ nhất, KD trong lĩnh vực tiền tệ là lĩnh vực KD rất nhạy cảm, chịu tác động của nhiều yếu tố như kinh tế, chính trị, xã hội, tâm lý, truyền thống văn hóa… mỗi yếu tố đều có ảnh hưởng riêng, ngay cả những thay đổi nhỏ nhất cũng có thể tác động rất nhanh và mạnh đến toàn bộ môi trường KD. 7 Thứ hai, hoạt động KD của các NHTM có liên quan đến tất cả các tổ chức kinh tế và cá nhân thông qua các hoạt động huy động, cho vay và các loại hoạt động dịch vụ tài chính khác. Vì vậy, nếu một NHTM bị khó khăn trong KD, có nguy cơ phá sản, thì chắc chắn sẽ tác động dây chuyền đến hầu hết các NHTM khác.
Vì vậy, các NHTM trong KD luôn phải cạnh tranh với nhau để giành thị phần, nhưng phải luôn hợp tác với nhau trong môi trường lành mạnh để tránh rủi ro hệ thống. Thứ ba, do hoạt động của NHTM liên quan mật thiết đến mọi mặt của hoạt động kinh tế xã hội nên để tránh hoạt động của các NHTM mạo hiểm nguy cơ đổ vỡ hệ thống, tất cả Ngân hàng Trung ương các nước đều giám sát chặt chẽ thị trường này và thiết lập các hệ thống cảnh báo sớm để phòng ngừa rủi ro. Thứ tư, hoạt động của các NHTM liên quan đến lưu chuyển tiền tệ, không chỉ trong phạm vi một nước, mà có liên quan đến nhiều nước để hỗ trợ cho các hoạt động kinh tế đối ngoại, do vậy, KD trong hệ thống NHTM chịu sự chi phối của nhiều yếu tố trong nước và quốc tế đặc biệt là sự chi phối mạnh mẽ của điều kiện hạ tầng cơ sở tài chính, nơi công nghệ thông tin đóng vai trò cực kỳ quan trọng, có tính chất quyết định đối với hoạt động KD của các NH này. Năng lực cạnh tranh của Ngân hàng thương mại.
Năng lực cạnh tranh của Ngân hàng thương mại. Khái niệm cạnh tranh. Trong đại từ điển Tiếng Việt, nguyên lý cạnh tranh (NLCT) được định nghĩa: “NLCT là khả năng giành thắng lợi trong cuộc cạnh tranh của những hàng hóa cùng loại trên cùng một thị trường tiêu thụ”. Bên cạnh đó, tác giả Trần Sửu trong cuốn sách “NLCT của DN trong điều kiện toàn cầu hoá” cũng có ý kiến tương tự: “NLCT của DN là khả năng tạo ra lợi thế cạnh tranh, có khả năng tạo ra năng suất và chất lượng cao hơn đối thủ cạnh tranh, chiếm lĩnh thị phần lớn, tạo ra thu nhập cao và phát triển bền vững”.
Như vậy, từ những khái niệm nêu trên, có thể hiểu khái quát: NLCT của DN là khả năng duy trì, triển khai, phối hợp các nguồn lực nhằm giúp DN đạt được mục tiêu đề ra, tạo ra lợi thế cạnh tranh, thu được lợi nhuận ngày càng cao và cải tiến vị trí so với các đối thủ cạnh tranh trên thị trường. Đặc thù của năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại. NHTM là một DN và là một DN đặc biệt KD trong lĩnh vực tiền tệ. Do đó, cạnh tranh trong hoạt động KD NH có thể được coi là cạnh tranh trong nội bộ ngành.
Với những đặc điểm riêng của mình, sự cạnh tranh trong lĩnh vực NH cũng có những đặc thù nhất định: Thứ nhất, NH với sản phẩm KD là tiền tệ, là một trong những công cụ được các quốc gia sử dụng để quản lý kinh tế vĩ mô của mình. Vì vậy, hoạt động của các NHTM được Nhà nước kiểm soát chặt chẽ. Ngoài việc tuân thủ các quy định chung của pháp luật, hoạt động kinh doanh của các ngân hàng thương mại còn chịu sự kiểm soát của hệ thống pháp luật riêng cho NHTM và chính sách tiền tệ của Ngân hàng Trung ương Thứ hai, lĩnh vực KD của NH là KD dịch vụ đặc biệt liên quan đến tiền tệ. Đây là một lĩnh vực KD nhạy cảm và bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố nên: - Dịch vụ NH cần thuận tiện, nhanh chóng, chính xác và bảo mật cao.
Điều này đòi hỏi các NH phải có cơ sở hạ tầng và hệ thống kỹ thuật mới nhất. Do lượng thông tin và dữ liệu KH rất lớn nên các NHTM cần phải có một hệ thống có thể lưu trữ và quản lý toàn bộ các thông tin này nhưng vẫn phải truy cập dễ dàng. - Chỉ tiêu quan trọng nhất đánh giá chất lượng sản phẩm dịch vụ của NH là năng lực của đội ngũ nhân viên NH. Nhân viên NH cần tạo dựng niềm tin với KH bằng sự am hiểu kiến thức và chuyên môn của họ.
Phong cách chuyên nghiệp, kỹ năng tư vấn, và đôi khi là yếu tố hình thể. - Ngoài ra, do dịch vụ tiền tệ NH có tính nhạy cảm nên các NH cần tạo dựng uy tín và từng bước nâng cao giá trị thương hiệu để tạo lòng tin với KH và khiến KH lựa chọn sử dụng sản phẩm dịch vụ của NH. Thứ ba, để thực hiện KD tiền tệ, NHTM phải đứng ra làm trung gian huy động vốn trong xã hội. Nguồn vốn để KD của NH chỉ có một phần nhỏ từ vốn tự có của NH còn lại chủ yếu từ vốn huy động được.
Vì vậy, NH phải có trình độ quản lý chuyên nghiệp, năng lực tài chính vững mạnh, có khả năng kiểm soát và phòng ngừa rủi ro hiệu quả để đảm bảo KD an toàn, vững mạnh. Thứ tư, lĩnh vực KD của NH có liên quan trực tiếp đến mọi tổ chức kinh tế, chính trị - xã hội, đến từng các nhân. Vì thế: 9 - NHTM cần tạo dựng được uy tín, xây dựng được lòng tin đối với KH vì bất kỳ khó khăn nào của NHTM cũng có thể khiến nhiều bên liên quan suy sụp. - NHTM cần thiết lập mạng lưới chi nhánh rộng khắp và liên kết với nhau, có một hệ thống danh mục sản phẩm đa dạng để phục vụ mọi đối tượng KH và ở bất cứ nơi đâu.
Các chỉ tiêu đánh giá năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại. Nhóm chỉ tiêu phi tài chính. Uy tín và thương hiệu của ngân hàng. Thương hiệu là yếu tố đầu tiên và quan trọng nhất tạo nên khả năng nhận biết, phân biệt và định hướng cho KH tìm đến mua và sử dụng sản phẩm dịch vụ của một DN.