Chương 1 TỔNG QUAN VỂ PHÁT TRIEN s ả n PHAM t í n d ụ n g m ớ i c ủ a NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 Sản phẩm tín dụng Ngân hàng và phát triển sản phẩm tín dụng mới của Ngân hàng.1 Khái niệm và đặc điểm sản phẩm tín dụng Ngân hàng 1.1 Khái niệm sản phẩm tín dụng Ngân hàng Có nhiều cách tiếp cận để đưa ra được một khái niệm về Ngân hàng thương mại. Nhìn chung, mọi quốc gia đều thống nhất Ngân hàng thương mại là một tổ chức tài chính thực hiện toàn bộ hoạt động kinh doanh tiền tệ và dịch vụ Ngân hàng với hoạt động chủ yếu của là nhận tiền gửi từ khách hàng với trách nhiệm hoàn trả và sử dụng số tiền đó để cho vay và cung ứng các dịch vụ thanh toán. Luật các tổ chức tín dụng của Việt Nam quy định “Hoạt động Ngân hàng là hoạt động kinh doanh tiền tệ và dịch vụ Ngân hàng với nội dung thường xuyên là nhận tiền gửi và sử dụng số tiền này để cấp tín dụng, cung ứng các dịch vụ thành toán” và “NHTM là một loại hình tổ chức tín dụng được thực hiện toàn bộ hoạt động Ngân hàng và các hoạt động khác có liên quan”. Trong đó tín dụng là loại tài sản chiếm tỷ trọng lớn nhất ở phần lớn các NHTM, phản ánh hoạt động đặc trưng của Ngân hàng.
Tín dụng Ngân hàng là quan hệ bằng tiền tệ giữa một bên là Ngân hàng với một bên là tất cả các tổ chức, cá nhân trong xã hội, trong đó Ngân hàng đóng vai trò vừa là người huy động vừa là người cho vay. Thông thường mỗi khi nhắc đến Ngân hàng thương mại người ta nghĩ đến những sản phẩm tiền gửi, cho vay và thanh toán. Cùng với quá trình hình thành và phát triển hệ thống Ngân hàng, các sản phẩm Ngân hàng luôn được 5 mở rộng cả về chiều rộng và chiều sâu và ngày càng hoàn thiện nhằm đáng ứng yêu cầu ngày càng đa dạng và phức tạp của các đối tượng sử dụng trong nền kinh tế xã hội. v ề cơ bản sản phẩm do một tổ chức cung cấp gắn liền với mong muốn và nhu cầu của người tiêu dùng trên thị trường, nó vừa mang yếu tố vật c h ấ t: Hình thù, khối lượng, giá trị.
Vừa mang yếu tố phi vật chất như tiện lợi, sở thích, thói quen, tập quán. Theo đó sản phẩm vừa là cái đã có, vừa là cái đang có và sẽ tiếp tục phát sinh trong trạng thái biến đổi không ngừng của các nhu cầu như tập quán, thị hiếu, thói quen tiêu dùng sản phẩm đó. Vậy sản phẩm Ngân hàng là gì? Sản phẩm của Ngân hàng được hiểu là toàn bộ những hoạt động mà Ngân hàng tạo ra được làm thoả mãn nhu cầu của khách hàng. Đối với Ngân hàng, khách hàng của Ngân hàng có những nhu cầu cơ bản sau: - Tìm kiếm thu nhập - Quản lý rủi ro - Bổ sung các nguồn tài chính thiếu hụt - Tư vấn chuyên môn - Thông tin Như vậy có thể suy rộng ra sản phẩm tín dụng Ngân hàng là một trong các sản phẩm Ngân hàng do Ngân hàng tạo ra nhằm thoả mãn nhu cầu và mong muốn của khách hàng về tiền gửi và tiền vay trên thị trường tài chính.
Với cách hiểu trên có thể thấy sản phẩm Ngân hàng rất đa dạng, phức tạp. Nó có ở tất cả các khâu trong quá trình hoạt động của Ngân hàng nhằm thoả mãn nhu cầu hợp lý của khách hàng về tiền gửi và tiền vay. Như vậy khả năng cung ứng sản phẩm nói chung và sản phẩm tín dụng Ngân hàng nói riêng cho thị trường là rất lớn.2 Đặc điểm của sản phẩm tín dụng Ngân hàng. 6 Trong lĩnh vực hoạt động Ngân hàng, sản phẩm tín dụng Ngân hàng có những đặc điểm riêng có sau: Một là, tính vô hình Đây là đặc điểm chính để phân biệt sản phẩm tín dụng Ngân hàng với các sản phẩm của các ngành sản xuất vật chất khác trong nền kinh tế.
Sản phẩm tín dụng Ngân hàng thường được thực hiện theo một quy trình chứ không phải là các vật thể cụ thể có thể quan sát, nắm giữ được. Do vậy khách hàng của Ngân hàng chỉ có thể kiểm tra và xác định chất lượng sản phẩm trong và sau khi sử dụng. Chính tính vô hình này nên sản phẩm tín dụng Ngân hàng có tính mở cao. Tính mở này giúp cho các sản phẩm dịch vụ Ngân hàng luôn được đổi mới và mở cửa cho các Ngân hàng khác khai thác.
Bằng việc giảm một số thủ tục cho khách hàng cũng đã tạo ra một sản phẩm tín dụng mới hơn dịch vụ tiền thân của nó. Bên cạnh những đó, cùng với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, Ngân hàng đã tạo ra những sản phẩm tín dụng mới để phục vụ khách hàng. Hai là, tính không thể tách biệt Do quá trình cung cấp và quá trình tiêu dùng sản phẩm tín dụng Ngân hàng xảy ra đồng thời và đặc biệt là có sự tham gia trực tiếp của khách hàng vào quá trình cùng ứng sản phẩm dịch vụ đó, mặt khác quá trình cung ứng sản phẩm của Ngân hàng thường được thực hiện theo những những quy trình nhất định với sự tham gia của nhiều bộ phận chức năng trong Ngân hàng nên sản phẩm tín dụng Ngân hàng có tính không thể tách biệt. Ba là, tính dễ bị bắt chước Do sản phẩm tín dụng của Ngân hàng có tính mở cao nên khi một Ngân hàng đưa ra một loại sản phẩm tín dụng nào đó có hiệu quả thì ngay lập tức các Ngân hàng khác cũng có thể cung ứng sản phẩm tín dụng đó nếu họ muốn.
7 Bốn là, sản phẩm tín dụng Ngân hàng do NHTM tạo ra và cung cấp nhằm thoả mãn nhu cầu của khách hàng. Một dịch vụ Ngân hàng nói chung có thể do một tổ chức tín dụng hoặc một tổ chức kinh tế được phép cung cấp. Trong phạm vi nghiên cứu của đề tài thì dịch vụ Ngân hàng là do các Ngân hàng cung cấp theo quy định của pháp luật Việt Nam và phù hợp với thông lệ quốc tế. Năm là, sản phẩm tín dụng Ngân hàng đem lại thu nhập cho Ngân hàng Thu nhập của Ngân hàng được đem lại chủ yếu từ những sản phẩm tín dụng Ngân hàng qua cách trực tiếp như thu lãi cho vay, thu phí bảo lãnh.
Tuy nhiên bên cạnh đó cũng có những sản phẩm tín dụng không trực tiếp thu phí từ khách hàng mà chỉ mục đích lôi kéo khách hàng qua sản phẩm tín dụng đó, tăng sức cạnh tranh với các Ngân hàng khác hoặc thông quá những sản phẩm tín dụng đó làm tăng khả năng thu từ các sản phẩm khác. Sáu là, sản phẩm tín dụng Ngân hàng gắn chặt chẽ với yếu tô'thời gian. Chúng ta biết rằng với nhiều sản phẩm các ngành kinh doanh khác khi thực hiện sản phẩm là "tiền trao, cháo múc" có nghĩa là yếu tố thời gian không ảnh hưởng gì đến giá cả của sản phẩm (chỉ có một số là có sự phân biệt nhưng không coi là một yếu tố tăng giá). Nhưng trong sản phẩm tín dụng của Ngân hàng yếu tố thời gian lại thực chất là yếu tố thực hiện giá trị của sản phẩm.
Ngân hàng cho các doanh nghiệp vay tiền có nghĩa là Ngân hàng đã bán quyền sử dụng số lượng tiền vay đó cho doanh nghiệp nhưng không bán quyền sở hữu chúng (các sản phẩm khác được bán cả quyền sở hữu và quyền sử dụng). Giá cả bán quyền sử dụng của tiền lại liên quan trực tiếp đến thời gian sử dụng chúng, chính vì vậy yếu tố thời gian thực sự là yếu tố vật chất gắn liền với việc thực hiện giá trị dịch vụ của Ngân hàng. Bẩy là, sản phẩm tín dụng Ngân hàng mang tính rủi ro cao. Đây có thể coi là đặc điểm đặc trưng của sản phẩm tín dụng Ngân hàng.
Hoạt động tín dụng của Ngân hàng bị chi phối bởi nhiều quy luật khác nhau của 8 nền kinh tế như quy luật cạnh tranh, quy luật cung cầu. do vậy các sản phẩm tín dụng Ngân hàng mang tính rủi ro cao. Chính vì vậy các Ngân hàng luôn quan tâm tìm ra các biện pháp phòng chống rủi ro trong quá trình kinh doanh của mình. Như vậy hiểu được sản phẩm tín dụng Ngân hàng và các đặc điểm của nó, Ngân hàng có thể khai thác, phát triển nó nhằm ngày càng đa dạng hoá các loại sản phẩm dịch vụ của mình, đáp ứng tối đa nhu cầu của khách hàng, nâng cao khả năng cạnh tranh của mình trong quá trình hội nhập kinh tế khu vực và quốc tế.2 Phát triển sản phẩm tín dụng mới của Ngân hàng thương mại 1.1 Khái niệm về phát triển sản phẩm tín dụng mới của Ngân hàng Có thể nói phát triển sản phẩm tín dụng mới là nội dung quan trong trong chiến lược sản phẩm của Ngân hàng.
Việc phát triển sản phẩm tín dụng mới cho phép Ngân hàng đa dạng hoá danh mục sản phẩm, mở rộng lĩnh vực kinh doanh mình. Ngoài ra sản phẩm tín dụng mới giúp Ngân hàng thoả mãn được những nhu cầu mới phát sinh của khách hàng. Từ đó duy trì những khách hàng truyền thống, thu hút những khách hàng tiềm năng, nâng cao hình ảnh và tăng sức cạnh tranh của Ngân hàng. Sản phẩm tín dụng Ngân hàng khi được áp dụng trên thị trường tài chính phải được đặt trong không gian, thòi gian, tính tiện ích và môi trường kinh doanh nhất định.
Như vậy, sản phẩm tín dụng mới là những sản phẩm tín dụng lần đầu tiên được đưa vào danh mục sản phẩm kinh doanh của Ngân hàng gắn với mỗi một không gian khác nhau, thời gian khác nhau, tính tiện ích và môi trường kinh doanh khác nhau. Theo đó, có thể hiểu sản phẩm tín dụng mới của Ngân hàng theo 2 cách: Cách ỉ: Sản phẩm tín dụng mới hoàn toàn là những sản phẩm tín dụng mới với cả Ngân hàng và thị thường. Điều thuận lợi của loại sản phẩm tín 9 dụng mới này là Ngân hàng không phải đối mặt với sự cạnh tranh từ các Ngân hàng khác nên nó có thể đem lại nguồn thu nhập lớn cho Ngân hàng. Tuy nhiên Ngân hàng sẽ phải chủ động trong việc phòng ngừa và hạn chế rủi ro trong việc đầu tư vốn lớn, chưa có nhiều kinh nghiệm và việc tiếp nhận sản phẩm tín dụng mới từ phía khách hàng.
Cách 2: Sản phẩm tín dụng mới về chủng loại là những sản phẩm dịch vụ chỉ mới đối với Ngân hàng mà không mới với thị trường.