CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÍ LUẬN CHUNG VỀ PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH KHÁCH HÀNG DOANH NGHIỆP TRONG HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU Phân tích tài chính trong hoạt động tín dụng ngân hàng là vấn đề rất được quan tâm bởi tầm quan trọng của nó trong việc đánh giá sức khỏe tài chính của một doanh nghiệp - thành phần không thể thiếu trong nền kinh tế. Cùng với sự phát triển của nền kinh tế và thị trường tài chính thế giới, nhiều công trình nghiên cứu nhằm làm rõ, đẩy mạnh, hoàn thiện và nâng cao khả năng phân tích tài chính và hiệu quả của hoạt động tín dụng đã ra đời. Năm 2017, ba tác giả Mousa Mohammad Abdullah SALEH, Laith Ahmad Mohammad cùng nhau viết đề tài “The Role of Financial Analysis Tools in Granting Loans.
Field Study on Banks Operating within Aqaba Special Economic Zone” Nghiên cứu này nhằm chứng minh vai trò của các công cụ phân tích tài chính trong việc đưa ra quyết định cấp các khoản vay cho khách hàng tại các ngân hàng thương mại và ngân hàng .Tác giả kết luận rằng các bộ phận tín dụng ngân hàng dựa vào các công cụ và kỹ thuật phân tích tài chính khi nhận được yêu cầu của khách hàng và phân loại nó để cấp tín dụng nhằm giảm thiểu rủi ro tín dụng. Công trình nghiên cứu liên quan ở nước ngoài có đề cập đến nhưng vẫn chưa làm rõ và đề cập cụ thể đa phần nói về vai trò của các phương pháp, chỉ tiêu trong phân tích báo cáo tài chính cho vay. Cùng với sự phát triển của nền kinh tế thế giới, nền kinh tế Việt Nam cũng đang ngày một phát triển để bắt kịp những xu thế toàn cầu. Hoạt động tài chính – tín dụng cũng ngày càng được quan tâm và đóng một vai trò quan trọng.
Công tác phân tích tài chính doanh nghiệp có thể nói là khâu không thể thiếu trong các hoạt động của nền kinh tế. Trong nước hiện nay cũng có nhiều cuốn sách, bài nghiên cứu, luận án, luận văn,… về vấn đề này. Đề tài “Hoàn thiện công tác phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp vay tín dụng tại ngân hàng Nam Việt tác giả Trần Thị Xuân Lan đã hệ thống hóa những 4 cơ sở lí thuyết về phân tích BCTC Khách hàng tại các NHTM. Phân tích thực trạng công tác phân tích báo cáo tài chính tại ngân hàng Nam Việt bằng các phương pháp như thống kê phân tích, khảo sát, tổng hợp,… Đề tài đã đề xuất được một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng thẩm định tín dụng cũng như kiến nghị nâng cao công tác phân tích BCTC tại ngân hàng Nam Việt.
Hoàng Thế Hữu đã có bài viết về “Giải pháp nâng cao chất lượng công tác phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp trong hoạt động cho vay đối với doanh nghiệp tại ngân hàng TMCP đầu tư và phát triển việt nam chi nhánh sở giao dịch 1. ’’ Đề tài đã đưa ra được cơ sở lí luận về phân tích tài chính và hiệu quả phân tích tài chính doanh nghiệp trong hoạt động cho vay tại các ngân hàng thương mại nói chung bao gồm các phương pháp nội dung và các nhân tố ảnh hưởng đến công tác này. Phân tích thực trạng hiệu quả phân tích tài chính doanh nghiệp trong hoạt động cho vay ngân hàng TMCP đầu tư và phát triển việt nam chi nhánh sở giao dịch 1.Tác giả chỉ ra thành tựu, những mặt còn tồn tại tại công tác phân tích tài chính doanh nghiệp.Từ đó,đưa ra giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả phân tích tài chính khách hàng trong hoạt động cho vay. Qua tổng quan các công trình nghiên cứu, có thể thấy rằng các công trình nghiên cứu này đều có giá trị khoa học cao.
Các công trình hầu hết đã đi sâu vào cơ sở lý luận, phân tích thực trạng và đề xuất được những giải pháp tương đối thiết thực. Đây là những tài liệu đáng giá để tham khảo và hoàn thiện hiểu biết của đại chúng về những vấn đề nghiên cứu, có thể ứng dụng thực tiễn tại các đơn vị. Tuy nhiên hầu hết các nghiên cứu chưa đi sâu vào phân tích bộ quy trình hoạt động tín dụng của ngân hàng, các giải pháp trong nghiên cứu còn mang tính lí thuyết .Việc phân tích báo cáo tài chính lại là công việc đòi hỏi sự linh động cho sự phù hợp từng ngành cùng công ty trong từng thời kì kinh tế cụ thể. Vì vậy, từ việc kế thừa những kết quả của các công trình nghiên cứu trước, Khóa luận sẽ đi sâu nghiên cứu về công tác phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp, gắn với đối tượng nghiên cứu là Ngân hàng TMCP Á Châu.
Bổ sung thêm các quan điểm, đưa ra giải pháp, kiến nghị phù hợp với bối cảnh kinh tế tại thời điểm nghiên cứu, từ đó nâng cao được hiệu quả phân tích BCTC của các doanh nghiệp vay vốn ngân hàng. 5 Đề tài giúp ngân hàng có thể giảm thiểu thời gian và chi phí trong qui tình phân tích cũng như hạn chế được rủi ro trong quá trình phân tích tài chính doanh nghiệp trong hoạt động cho vay. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH KHÁCH HÀNG DOANH NGHIỆP TRONG HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Khái niệm Phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp và mục đích của phân tích Trong thực tiễn có nhiều quan điểm khác nhau với khái niệm phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp.
TS Lê Thị Xuân cho rằng: Phân tích tài chính doanh nghiệp là một quá trình kiểm tra, xem xét các số liệu về tài chính hiện hành và trong quá khứ của doanh nghiệp nhằm mục đích đánh giá thực trạng tài chính, dự tính các rủi ro và tiềm năng tương lai của một doanh nghiệp, trên cơ sở đó giúp cho nhà phân tích ra các quyết định tài chính có liên quan tới lợi ích của họ trong doanh nghiệp. Phân tích hoạt động tài chính doanh nghiệp là việc vận dụng tổng thể các phương pháp phân tích khoa học để đánh giá chính xác tình hình tài chính của doanh nghiệp, giúp cho các đối tượng quan tâm nắm được thực trạng tài chính và an ninh tài chính của doanh nghiệp, dự đoán được chính xác các chỉ tiêu tài chính trong tương lai cũng như rủi ro tài chính mà doanh nghiệp có thể gặp phải qua đó,đưa ra các quyết định phù hợp với lợi ích của họ. Phân tích tài chính khách hàng trong hoạt động cho vay của các ngân hàng thương mại là phân tích chi tiết cấu trúc tài sản, nguồn vốn, phân tích công nợ, phân tích khả năng thanh toán, phân tích hiệu quả của việc sử dụng tài sản, nguồn vốn, hiệu quả sử dụng vốn vay và dự đoán các rủi ro có thể xảy ra đối với khách hàng. Căn cứ trên các kết quả phân tích, ngân hàng sẽ ra quyết định có cho vay hay không.
Phân tích tài chính là một khía cạnh quan trọng của tất cả các hoạt động thương mại vì nó cung cấp những hiểu biết có thể hành động về năng lực và tiềm năng trong tương lai của tổ chức. Mục đích: Có rất nhiều đối tượng quan tâm và sử dụng thông tin kinh tế, tài chính của 6 doanh nghiệp. Mỗi đối tượng quan tâm theo giác độ và với mục tiêu khác nhau. Các đối tượng quan tâm đến tình hình tài chính của doanh nghiệp bao gồm: - Các nhà quản lý - Các cổ đông hiện tại và tương lai - Những người tham gia vào “đời sống” kinh tế của doanh nghiệp - Những người cho doanh nghiệp vay tiền như: Ngân hàng, tổ chức tài chính, người mua trái phiếu của doanh nghiệp, các doanh nghiệp khác.
- Nhà nước, Nhà phân tích tài chính,… Các đối tượng sử dụng thông tin tài chính khác nhau sẽ đưa ra các quyết định với mục đích khác nhau. Đối với các ngân hàng thương mại, việc tiến hành phân tích tài chính khách hàng nhằm mục đích: Xem xét khả năng tiềm lực tài chính thực tế của doanh nghiệp, thông qua đó ngân hàng đánh giá được vị thế, tình trạng và kết quả tài chính của doanh nghiệp. Vai trò phân tích tài chính doanh nghiệp Phân tích báo cáo tài chính chính được xem như là một nghệ thuật phân tích và giải thích các BCTC. Đó là quá trình xem xét, kiểm tra, đối chiếu, so sánh các số liệu tài chính trong kỳ hiện tại với kỳ đã qua.
Với mục tiêu là cung cấp các thông tin tài chính hữu ích cho người ra quyết định, việc phân tích tài chính đóng vai trò quan trọng, nhất là đối với các quyết định cho vay hay từ chối cho vay, kế hoạch thu nợ… Thông qua các thông tin từ BCTC và một số nguồn khác, ngân hàng có thể đánh giá vị thế, tình trạng và kết quả tài chính của DN. => Cụ thể là: Phân tích BCTC DN giúp ngân hàng trả lời các câu hỏi như: DN vay nợ để làm gì? DN đang nợ bao nhiêu? Phương án trả nợ của DN thế nào? Nguồn trả nợ DN từ đâu? DN kinh doanh trong thời điểm hiện tại có tốt không? Các phân tích tài chính rất quan trọng đối với sự thành công của công ty bởi chúng làm nổi bật những điểm yếu, điểm mạnh ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng cạnh tranh. Vì vậy, việc phân tích tài chính là một yếu tố vô cùng quan trọng có ảnh hưởng lớn đến tình hình hoạt động kinh doanh của các NHTM. 7 PTTCDN là cơ sở quyết định cho vay của NHTM, căn cứ cho việc xếp hạng tín dụng DN vay vốn, đo lường các rủi ro tín dụng có thể xảy ra: Việc PTTCDN giúp ngân hàng có cái nhìn tổng quát hơn quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh của DN từ việc đánh giá cơ cấu vốn hiện có, hiệu quả của việc thực hiện chính sách tài chính trong quá khứ, khả năng sinh lời của hoạt động kinh doanh cho đến khả năng thanh toán cho các chủ nợ, phát hiện các rủi ro tiềm ẩn.
Ngân hàng sẽ biết được hiện trạng tài chính, năng lực kinh doanh và dự báo về tình trạng tài chính doanh nghiệp trong tương lai.Từ việc đánh giá năng lực tài chính của DN sẽ xem xét được khả năng hoàn trả nợ vay cho ngân hàng tránh để ngân hàng rơi vào tình trạng mất vốn, nợ khó đòi hay nợ xấu. Phân tích tài chính doanh nghiệp sẽ kiểm soát tình hình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp để đưa ra các biện pháp ,phương án và trích lập dự phòng phù hợp để hạn chế tối đa rủi ro tín dụng.