phần mở đầu, phụ lục, danh mục các chữ viết tắt, danh mục tài liệu tham khảo, kết luận, đề tài được kết cấu thành 3 chương: CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LUẬN VỀ CHẤT LƢỢNG THẨM ĐỊNH TÀI CHÍNH DỰ ÁN ĐẦU TƢ CỦA CÁC NHTM CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG CHẤT LƢỢNG THẨM ĐỊNH TÀI CHÍNH DỰ ÁN ĐẦU TƢ TẠI NGÂN HÀNG TMCP XĂNG DẦU PETROLIMEX CHƢƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG THẨM ĐỊNH TÀI CHÍNH DỰ ÁN ĐẦU TƢ TẠI NGÂN HÀNG TMCP XĂNG DẦU PETROLIMEX ĐỖ THANH TÙNG NHC-K12 4 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LUẬN VỀ CHẤT LƢỢNG THẨM ĐỊNH TÀI CHÍNH DỰ ÁN ĐẦU TƢ CỦA CÁC NHTM 1. Thẩm định dự án đầu tƣ tại các NHTM 1. Khái niệm thẩm định dự án đầu tƣ Một dự án đầu tư thường kéo dài trong nhiều năm, đòi hỏi một lượng vốn lớn và bị chi phối bởi nhiều yếu tố mà trong tương lai có thể sẽ biến động khó lường. Những con số tính toán cũng như những nhận định đưa ra trong khi lập dự án chỉ là những dự kiến, chứa đựng ít nhiều tính chủ quan của người lập dự án.
Do vậy trên góc độ tài trợ, các Ngân hàng, tổ chức tài chính cần có biện pháp kỹ thuật phân tích dự án để đưa ra kết luận cho vay hợp lý, chủ yếu trên phương diện khả thi, hiệu quả tài chính và xem xét khả năng thu nợ của Ngân hàng. Đó là quá trình thẩm định dự án đầu tư Một cách tổng quát “Thẩm định dự án đầu tư là việc tổ chức xem xét – đánh giá một cách khách quan, có cơ sở khoa học và toàn diện trên các nội dung cơ bản liên quan trực tiếp đến thực hiện dự án, đến tính hiệu quả và tính khả thi của dự án. Nội dung của thẩm định dự án đầu tƣ a) Thẩm định sự cần thiết phải đầu tư và mục tiêu của dự án Nội dung đầu tiên mà người thẩm định dự án cần đánh giá là sự cần thiết phải đầu tư và những mục tiêu mà dự án cần đạt được. - Mục tiêu của dự án có phù hợp và đáp ứng mục tiêu của ngành, của địa phương và của cả nước không.
- Đánh giá về sự cần thiết phải phát triển doanh nghiệp trước những đòi hỏi ngày càng cao và đa dạng của thị trường? Dự án nếu được thực hiện sẽ mang lại lợi ích cho chủ đầu tư và cho nền kinh tế - xã hội như thế nào? ĐỖ THANH TÙNG NHC-K12 5 - Đánh giá quan hệ cung cầu của sản phẩm hiện tại và dự đoán trong tương lai, từ đó xác định được khả năng tham gia thị trường cũng như tiềm năng phát triển của dự án - Nếu dự án được thực hiện thì sẽ đem lại những lợi ích cụ thể gì cho địa phương, ngành và cho nền kinh tế quốc dân. b) Thẩm định phương diện thị trường của dự án Thị trường ở đây bao gồm cả thị trường đầu vào và thị trường đầu ra cho sản phẩm của dự án. Với thị trường đầu vào, cần kiểm tra phân tích khả năng cung cấp nguyên vật liệu cho dự án (chính, phụ trong và ngoài nước). Đối với những nguyên vật liệu mang tính thời vụ, cần tính toán dự trữ hợp lý để đảm bảo cung cấp thường xuyên.
Cũng cần xem xét nguồn cung cấp, điện nước, lao động… Nói tóm lại theo yêu cầu của dự án, xác định các nhân tố ảnh hưởng trên cơ sở đó chỉ ra được sự đảm bảo và phù hợp hay không của các phương án, xử lý nhân tố đó. Bên cạnh đó, thẩm định thị trường tiêu thụ sản pẩm dịch vụ cũng phải được thực hiện một cách chặt chẽ, khoa học bởi đây là khâu hết sức quan trọng có ảnh hưởng trực tiếp tới sự thành bại của dự án. Cần phân tích đánh giá quan hệ cung cầu về sản phẩm dịch vụ đầu ra của dự án tại thời điểm hiện tại và tương lai, xác định thị trường chủ yếu của sản phẩm, phân tích khả năng cạnh tranh của sản phẩm, so sánh giá thành sản phẩm, giá bán sản phẩm của dự án với giá cả thị trường hiện nay và tương lai, dự báo những biến động về giá cả thị trường trong nước, ngoài nước… Nghiên cứu khả năng tiêu thụ sản phẩm cùng loại trong thời gian qua. Xây dựng các biện pháp tiếp thị và mạng lưới tiêu thụ sản phẩm.
c) Thẩm định phương diện kỹ thuật-công nghệ của dự án Việc nghiên cứu phương diện kỹ thuật –công nghệ của dự án nhằm trả lời câu hỏi liệu dự án có thể thực hiện về mặt kỹ thuật hay không? Phân tích quy mô dự án công nghệ, trang thiết bị nhằm thấy được sự phù hợp của dự án với sự tiêu thụ sản ĐỖ THANH TÙNG NHC-K12 6 phẩm cũng như sử dụng trang thiết bị hợp lý để có thể có đầu ra như dự kiến. Đánh giá tính hữu hiệu của thiết kế dự án. Nội dung cơ bản của nghiên cứu về kỹ thuật-công nghệ của dự án bao gồm: Lựa chọn hình thức đầu tư; Lựa chọn công suất dự án; Xác định chương trình sản xuất và nhu cầu các yếu tố đầu vào cho sản xuất; nguyên vật liệu, lao động, năng lượng, nước; Lựa chọn địa điểm xây dựng dự án; Nghiên cứu về công nghệ và trang thiết bị; Nghiên cứu kỹ thuật xây dựng công trình dự án; Nghiên cứu về lịch trình thực hiện dự án. d) Thẩm định phương diện tổ chức quản trị nhân sự của dự án Đây là công việc cần thiết bởi trong bất kỳ lĩnh vực hoạt động nào, con người và bộ máy tổ chức hoạt động của nó cũng là những nhân tố quan trọng quyết định thành công trong kinh doanh.
Với DAĐT, nó tác động đến tiến độ thực hiện dự án và kiểm soát quy mô, phạm vi, chất lượng dự án… Điều nó đòi hỏi phải tiến hành nghiên cứu nội dung tổ chức quản trị và nhân sự một cách chặt chẽ bao gồm nghiên cứu sơ đồ tổ chức bộ máy, phân rõ cắc năng nhiệm vụ của các bộ phận, các cấp lãnh đạo điều hành, thực hiện bố trí lao động và đào tạo cán bộ công nhân e) Thẩm định phương diện tài chính của dự án Thẩm định tài chính nhằm đánh giá khả năng sinh lời để nhằm đáp ứng các nghĩa vụ tài chính của dự án, thông qua việc tổng hợp các biến số tài chính kĩ thuật đã được tính toán trong phần thẩm định trước để đưa ra những số liệu đầu vào cho việc tính toán hiệu quả kinh tế xã hội. Nếu dự án có tính khả thi ở một số phương diện nhưng không khả thi ở phương diện tài chính sẽ khó có thể thực hiện trên thực tế. Điều đó khẳng định tầm quan trọng của việc thẩm định, đánh giá về phương diện tài chính của dự án Nghiên cứu và thẩm định phương diện tài chính của dự án cần đi sâu vào các nội dung: Xác định tổng mức vốn đầu tư và nguồn hình thành vốn; Nghiên cứu ĐỖ THANH TÙNG NHC-K12 7 doanh thu, chi phí của dự án; Nghiên cứu các chỉ tiêu hiệu quả tài chính chủ yếu của dự án; Nghiên cứu rủi ro của dự án. f) Thẩm định phương diện kinh tế-xã hội của dự án Đây là một nội dung mà các cơ quan quản lý nhà nước rất quan tâm, xem xét lợi ích mà dự án mang lại cho nền kinh tế và tìm cách tối đa hóa lợi ích đó.
Nguyên tắc thẩm định vẫn là so sánh giữa lợi ích và chi phí của dự án. Song quan niệm về lợi ích và chi phí là trên góc độ xã hội: lợi ích là những đóng góp thực sự của dự án vào phúc lợi chung của quốc gia, chi phí là những khoản tiêu hao nguồn lực thực sự của nền kinh tế. Bên cạnh đó phải đánh giá một cách đầy đủ, nghiêm túc tác động của môi trường – xem mức độ gây ô nhiễm môi trường có thể chấp nhận hay không và khả năng, giải pháp cải thiện nhằm hướng tới một sự phát triển bền vững. Thẩm định tài chính dự án đầu tƣ tại các NHTM 1.
Khái niệm về thẩm định tài chính Thẩm định tài chính dự án là một nội dung quan trọng hàng đầu trong thẩm định dự án đầu tư. Bởi vì xét cho cùng việc ngân hàng quan tâm nhất khi cấp một khoản tín dụng là Ngân hàng có thể thu được vốn và lãi đúng hạn và có đem lại lợi nhuận cho ngân hàng không. Do đó nội dung tài chính dự án được NHTM quan tâm đặc biệt. “Thẩm định tài chính dự án đầu tư là quá trình kiểm tra đánh giá tính khả thi về mặt tài chính của dự án, là cơ sở cho những quyết định đầu tư vốn của ngân hàng.
Vai trò của công tác thẩm định tài chính với các NHTM Ngân hàng thu lợi chủ yếu nhờ hoạt động cho vay. Chính vì vậy mỗi khoản tín dụng được cấp ra nhất thiết phải mang lại hiệu quả, điều đó đồng nghĩa với việc đảm bảo cho hoạt động của ngân hàng được an toàn và hiệu quả. Do đó, việc ngân hàng phải tiến hành thẩm định dự án trên mọi phương diện kỹ thuật, thị trường, tổ chức quản lý, tài chính… là rất quan trọng, trong đó thẩm định tài chính là nội dung cần phải quan tâm nhất. ĐỖ THANH TÙNG NHC-K12 8 Với NHTM, hình thức cho vay theo dự án đầu tư có lịch sử lâu đời và bên cạnh đó lại chiếm tỷ trọng tương đối, có khả năng sinh lời cao nhưng cũng chứa đựng nhiều rủi ro.
Để giảm thiểu rủi ro thì việc nâng cao hiệu quả của công tác thẩm định tài chính là một nhân tố vô cùng quan trọng. Vai trò quan trọng của thẩm định tài chính dự án thể hiện ở chỗ nó là căn cứ chính yếu nhất để NHTM đưa ra quyết định tài trợ của mình. Có thể nói thẩm định tài chính dự án là nội dung quan trọng nhất và phức tạp nhất trong quá trình thẩm định dự án. Bởi vì nó đòi hỏi sự tổng hợp của tất cả các biến số tài chính, kỹ thuật, thị trường… đã được lượng hóa trong các nội dung thẩm định trước nhằm phân tích, tạo ra những bảng dự trù tài chính, những chỉ tiêu tài chính phù hợp có ý nghĩa.
Và những chỉ tiêu này, sẽ là những thước đo quan trọng hàng đầu giúp NHTM đưa ra quyết định cuối cùng: chấp thuận tài trợ hay không?