LỜI MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của luận văn Trong môi trường hoạt động nhiều thử thách, các ngân hàng phải gánh chịu rủi ro đáng kể để kiếm được lợi nhuận kỳ vọng. Một trong những hoạt động chủ yếu đem lại lợi nhuận và cũng như rủi ro lớn nhất đối với một ngân hàng đó là hoạt động tín dụng. Hoạt động tín dụng và rủi ro tín dụng là hai yếu tố song hành, không thế tách rời.
Ngân hàng không thể loại bỏ hoàn toàn được rủi ro tín dụng trong hoạt động của mình mà chỉ có thể áp dụng các biện pháp để phòng ngừa hoặc giảm thiểu thiệt hại tối đa mà rủi ro tín dụng có thể mang lại. Đứng trên quan điểm quản trị toàn bộ hoạt động ngân hàng nói chung và hoạt động tín dụng nói riêng, một tỷ lệ tổn thất dự kiến đối với hoạt động tín dụng phải luôn được xác định trong chiến lược hoạt động chung. Khi ngân hàng kinh doanh với mức tổn thất thấp hơn hoặc bằng mức tỷ lệ tổn thất dự kiến thì đó là sự thành công trong lĩnh vực quản trị rủi ro. Việc nâng cao chất lượng quản trị rủi ro trong hoạt động tín dụng là vấn đề mà các NHTM, các cơ quan quản lý luôn quan tâm và chú trọng để xây dựng các biện pháp phù hợp.
Xây dựng một hệ thống quản trị rủi ro nói chung và quản trị rủi ro tín dụng nói riêng hoàn thiện mang tính chất then chốt trong sự tồn tại của một ngân hàng thương mại. Ngân hàng TMCP Việt Nam thịnh vượng là một trong những ngân hàng TMCP uy tín, tình hình kiểm soát tín dụng trong thời gian qua cũng được xem là khá tốt; công tác quản trị rủi ro tín dụng luôn luôn được coi trọng. Ðặc biệt tại Ngân hàng TMCP Việt Nam thịnh vượng – Chi nhánh Thanh Hóa công tác quản trị rủi ro tín dụng đã bắt đầu được quan tâm chặt chẽ cùng với sự phát triển cả quy mô tín dụng. Tuy nhiên, công tác quản trị rủi ro tín dụng tại chi nhánh vẫn chưa hoàn toàn đạt được những thành công mong muốn.
Do vậy, nợ xấu đang có xu hướng tăng lên qua các năm, năm 2011 tỷ lệ nợ xấu trên tổng dư nợ là 0,32%, năm 2012 là 1,35% (tăng 1,03%), năm 2013 khá cao là 1,73% (tăng 0,38% so với năm 2012) và tính Luận văn tốt nghiệp ngành Kinh tế 2 đến năm 2014 tỷ lệ nợ xấu của chi nhánh đang là 1,54%. Cho nên việc nâng cao hơn nữa chất lượng của công tác quản trị rủi ro tín dụng tại chi nhánh và phù hợp với điều kiện Việt Nam là một việc làm cấp bách hơn bao giờ hết. Chính vì thế, Ngân hàng TMCP Việt Nam thịnh vượng – Chi nhánh Thanh Hóa phải tự mình hoàn thiện hệ thống quản trị rủi ro tín dụng nhằm duy trì hoạt động một cách hiệu quả và bền vững, vượt qua những thử thách mà nền kinh tế hội nhập đã đang và sẽ đem lại. Do vậy, tôi đã chọn “Giải pháp nâng cao chất lượng quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Việt Nam thịnh vượng – Chi nhánh Thanh Hóa” để làm đề tài cho luận văn của mình.
Đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu: chất lượng quản trị rủi ro tín dụng của Ngân hàng thương mại. Mục tiêu nghiên cứu Nghiên cứu lý luận về rủi ro tín dụng, quản trị rủi ro tín dụng và thực tiễn hoạt động quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng chi nhánh Thanh Hóa. Từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng quản trị rủi ro tín dụng cho Ngân Hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng chi nhánh Thanh Hóa. Phạm vi nghiên cứu Phạm vi nghiên cứu: Tập trung nghiên cứu về hoạt động quản trị rủi ro tín dụng trong ngân hàng thương mại và tập trung vào hoạt động quản trị RRTD tại Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng – Chi nhánh Thanh Hóa trong giai đoạn từ năm 2011 đến năm 2014.
Nghiên cứu: - Về chỉ tiêu phản ánh kết quả quản trị rủi ro tín dụng: +Duy trì nợ xấu theo quy định của Ngân hàng nhà nước. +Dự phòng rủi ro tín dụng đủ để bù đắp tổn thất. +Tài sản đảm bảo đủ để bù đắp tổn thất. +Tuân thủ quy trình tín dụng.
Luận văn tốt nghiệp ngành Kinh tế 3 - Về biện pháp nâng cao chất lượng quản trị rủi ro tín dụng: +Duy trì quan hệ thường xuyên với khách hàng để thu thập thông tin đầy đủ và chính xác nhằm nhận diện dấu hiệu và tần suất các biến cố +Cải thiện hệ thống cơ sở vật chất để chấm điểm chính xác khách hàng +Cải thiện hệ thống kiểm soát nội bộ để đảm bảo tuân thủ quy trình tín dụng 5. Phương pháp nghiên cứu Trong phạm vi đề tài này HV có sử dụng một số phuơng pháp nghiên cứu, cụ thể như sau: - Phương pháp thu thập dữ liệu từ nguồn dữ liệu thứ cấp bao gồm: các báo cáo đánh giá về chiến lược, năng lực….của các tổ chức, định chế tài chính về NH TMCP Việt Nam thịnh vượng – Chi nhánh Thanh Hóa; báo cáo tài chính hàng năm của NH TMCP Việt Nam Thịnh Vượng – Chi nhánh Thanh Hóa; Các báo cáo, nghiên cứu của Ngân hàng nhà nước, viện, trường đại học; Nguồn số liệu thông tin đăng trên tạp chí chuyên ngành, sách báo, các công trình nghiên cứu của các chuyên gia, thông tin trên Website, các bài viết về quản trị rủi ro tín dụng tại các NHTM Việt Nam và thế giới; Các công trình nghiên cứu của các tác giả đã từng nghiên cứu về QTRRTD… - Phương pháp xử lý số liệu: phương pháp so sánh, thống kê, tổng hợp. Tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan Trong quá trình phát triển của nền kinh tế tất yếu xuất hiện quan hệ tín dụng giữa các cá nhân, tổ chức trong nền kinh tế. Sự luân chuyển nguồn vốn giữa bên “Cần vốn” và bên “Có vốn” đã xuất hiện quan hệ tín dụng.
Hiện nay công tác quản trị rủi ro có vai trò cực kì quan trọng đối với hệ thống ngân hàng nói riêng và cả hệ thống tài chính nói chung. Việc đánh giá, thẩm định và quản lý tốt các khoản cho vay, các khoản dự định giải ngân sẽ hạn chế những rủi ro tín dụng mà ngân hàng sẽ gặp phải, và tất yếu sẽ giảm bớt nợ xấu trong Ngân hàng. Vì vậy, đây là vấn đề rất đáng được quan tâm nghiên cứu. Đã có một số công trình nghiên cứu ở Việt Nam liên quan đến vấn đề quản trị rủi ro tín dụng, tiêu biểu như một số công trình sau: Luận văn tốt nghiệp ngành Kinh tế 4 - Luận văn Thạc sĩ tác giả Nguyễn Thị Yến (2010), trường Đại học Kinh Tế Quốc Dân, Quản trị rủi ro tín dụng tại chi nhánh Sơn La – Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam Dựa trên những cơ sở lý luận về rủi ro tín dụng và quản trị rủi ro tín dụng, luận văn đi sâu nghiên cứu thực trạng và nguyên nhân rủi ro tín dụng cũng như công tác quản trị rủi ro tín dụng tại BIDV Sơn La, chỉ ra những mặt còn hạn chế cần khắc phục.
Từ đó, đưa ra những giải pháp cụ thể để nâng cao chất lượng quản trị rủi ro tín dụng trên cơ sở những quan điểm định hướng và mục tiêu trong giai đoạn phát triển sắp tới của BIDV chi nhánh Sơn La. Một số giải pháp nằm ngoài tầm quyết định của BIDV Sơn La, luận văn đã đề xuất và kiến nghị với BIDV, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Chính phủ để hỗ trợ cho sự tăng trưởng tín dụng bền vững. - Luận văn Thạc sĩ tác giả Nguyễn Anh Dũng (2012), trường Đại học Đà Nẵng, Quản trị rủi ro tín dụng tại chi nhánh Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Bình Định Luận văn “Quản trị rủi ro tín dụng tại BIDV Bình Định” được xây dựng trên cơ sở kết hợp giữa lý thuyết, thực trạng công tác quản trị rủi ro tín dụng tại BIDV Bình Định cùng với những kiến thức thu thập được trong quá trình học tập và kinh nghiệm thực tiễn của tác giả trong công tác tín dụng. Xuyên suốt trong quá trình nghiên cứu mục tiêu quản trị rủi ro tín dụng, luận văn trung thành với kết cấu : hệ thống hóa lý luận; phân tích thực tiễn; nêu ra giải pháp cho 4 quá trình cơ bản quản trị rủi ro tín dụng là Nhận biết – Đo lường – Kiểm soát – Tài trợ rủi ro tín dụng.
Qua đó, phần nào đã giải quyết được các vấn đề cơ bản theo mục tiêu nghiên cứu của luận văn. - Luận văn Thạc sỹ tác giả Trần Trung (2013), trường Học viện ngân hàng, Giải pháp nâng cao chất lượng quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Cổ phần Thương mại Bắc Á – Chi nhánh Thăng Long Trên cơ sở vận dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu, bám sát thực tế, luận văn đã hoàn chỉ ra được các yếu tố sau: +Hệ thống hóa cơ sở lý thuyết về tín dụng, quản trị rủi ro tín dụng. Luận văn tốt nghiệp ngành Kinh tế 5 +Phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động tín dụng và quản trị rủi ro tín dụng tại chi nhánh Ngân hàng Cổ phần Thương mại Bắc Á – chi nhánh Thăng Long. Qua đó, đánh giá những kết quả đạt được, những hạn chế còn tồn tại và chỉ ra một số nguyên nhân dẫn đến những hạn chế, tồn tại trong quản trị rủi ro tín dụng tại chi nhánh đó.
+Trên cơ sở lý thuyết và thực trạng đó, tác giả đề xuất một số giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện quản trị rủi ro tín dụng tại chi nhánh Ngân hàng Cổ phần Thương Mại Bắc Á – chi nhánh Thăng Long. - Luận văn Thạc sĩ tác giả Nguyễn Hải Đăng (2013), trường Đại học Kinh tế Hồ Chí Minh, Hạn chế rủi ro tín dụng tại Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn chi nhánh Vũng Tàu +Luận văn đã nêu ra được những lý luận cơ bản về tín dụng ngân hàng, rủi ro tín dụng ngân hàng và kinh nghiệm của một số ngân hàng và tập đoàn trên thế giới từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm cho các ngân hàng thương mại ở Việt Nam +Đi sâu, phân tích, đánh giá thực trạng quản trị rủi tín dụng của ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn Vũng Tàu. +Thông qua đánh giá những ưu, nhược điểm của quản trị rủi ro tín dụng, tác giả đã đưa ra một số kiến nghị và giải pháp nhằm nâng cao chất lượng công tác phòng ngừa và hạn chế rủi ro tín dụng tại ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn chi nhánh Vũng Tàu.