Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƯỢNG DỊCH VỤ NHÀ HÀNG 1. Tổng quan về dịch vụ và dịch vụ nhà hàng 1. Khái niệm về dịch vụ Trong kinh tế học, dịch vụ là khái niệm được hiểu như là những thứ tương tự hàng hóa nhưng là phi vật chất. Theo ISO 8402:1999, “Dịch vụ là kết quả tạo ra để đáp ứng yêu cầu của khách hàng bằng các hoạt động tiếp xúc giữa cung cấp – khách hàng và các hoạt động nội bộ của người cung cấp”.
Theo Philip Kotler, “Dịch vụ là mọi hoạt động và kết quả mà một bên có thể cung cấp cho bên kia và chủ yếu là vô hình và không dẫn đến quyền sở hữu một cái gì đó. Sản phẩm của nó có thể có hay không gắn liền với một sản phẩm vật chất” Theo PGS.TS Nguyễn Văn Thanh cho rằng, “Dịch vụ là một hoạt động lao động sáng tạo nhằm bổ sung giá trị cho phần vật chất và làm đa dạng hóa, phong phú hóa, khác biệt hóa, nổi trội hóa…mà cao nhất trở thành những thương hiệu, những nét văn hóa kinh doanh và làm hài lòng cao cho người tiêu dùng để họ sẵn sàng trả tiền cao, nhờ đó kinh doanh có hiệu quả hơn”. Như vậy, có thể phát biểu dịch vụ là một hoạt động bao gồm các nhân tố không hiện hữu giải quyết các mối quan hệ giữa khách hàng hoặc tài sản mà khách hàng sở hữu với người cung cấp mà không có sự chuyển giao quyền sở hữu. Khái niệm về dịch vụ nhà hàng 1.
Khái niệm về nhà hàng Ngày nay, khái niệm nhà hàng xuất hiện phổ biến trên toàn thế giới. Vậy nhà hàng là gì? Có rất nhiều cách hiểu về khái niệm nhà hàng. Một cách dễ hiểu nhất trên quan điểm kinh doanh: Nhà hàng là doanh nghiệp kinh doanh các dịch vụ liên quan đến hoạt động ăn uống nhằm mục đích thu về các 7 Luan van khoản lợi nhuận. Cùng với sự phát triển kinh tế, khả năng chi trả của thực khách tăng lên, yêu cầu về món ăn thức uống cũng như các dịch vụ đi kèm cũng tăng theo khiến cho kinh doanh nhà hàng trở thành một trong những ngành kinh doanh đem lại lợi nhuận lớn.
Nếu hiểu trên quan điểm khách hàng thì nhà hàng là nơi mà khách hàng đến để thỏa mãn nhu cầu về ăn uống, thưởng thức ẩm thực và các dịch vụ đi kèm của nhà hàng. Theo thông tư số 18/199/TT-BMT ngày 19/05/1999 của bộ Thương mại về hướng dẫn điều kiện kinh doanh nhà hàng ăn uống, quán bình dân thì: “”Nhà hàng ăn uống là những cơ sở vật chất, trang thiết bị và phương thức phục vụ tốt, đáp ứng nhu cầu của mọi đối tượng khách hàng”. Tuy nhiên không phải bất kỳ địa điểm ăn uống nào cũng được gọi là nhà hàng. Theo thông tư liên bộ số 27/LB-TCDL ngày 10/01/1996 của tổng cục du lịch và bộ thương mại Việt Nam thì “Nhà hàng là nơi kinh doanh các món ăn đồ uống có mức chất lượng và là cơ sở kinh doanh có mức vốn pháp định theo quy định của từng loại hình doanh nghiệp”.
Trong cuốn tổ chức kinh doanh nhà hàng, PGS. Trịnh Xuân Dũng cho rằng: Nhà hàng (Restaurants) - là cơ sở phục vụ ăn uống, nghỉ ngơi, giải trí cho khách du lịch và những người có khả năng thanh toán cao với những hoạt động và chức năng đa dạng. Cũng theo PGS. Trịnh Xuân Dũng, “sự khác biệt giữa nhà hàng và các cơ sở phục vụ ăn uống khách nhau ở chỗ: Nhà hàng không chỉ là nơi phục vụ ăn uống mà cả về nghỉ ngơi và giải trí cho khách.
Vì thế đòi hỏi nhà hàng phải thoáng mát, sạch sẽ, có khung cảnh đẹp. Âm thanh, ánh sáng trong nhà hàng phải phù hợp với không gian của nhà hàng và các món ăn cung cấp cho khách. Những món ăn, đồ uống và các dịch vụ cung cấp cho khách ở nhà hàng có chất lượng cao hơn các cơ sở ăn uống khác. 8 Luan van Giá cả của các món ăn, đồ uống và dịch vụ trong nhà hàng thường đắt hơn trong các cơ sở khác vì phải đầu tư cơ sở vật chất kỹ thuật và trang thiết bị phục vụ ăn uống cho khách.” Như vậy, nhà hàng là nơi cung cấp dịch vụ ăn uống cho thực khách.
Hay nói cách khác là nơi bán thức ăn và nước uống cho những người có nhu cầu. Khái niệm về dịch vụ nhà hàng. Để đảm bảo yêu cầu phục vụ khách hàng được đầy đủ, nhanh chóng nhất đòi hỏi phải có sự phối hợp chặt chẽ và đồng bộ giữa các bộ phận như lễ tân, gọi món, pha chế, bếp, phục vụ, thu ngân. Chỉ một sơ suất nhỏ ở 1 trong những khâu trên sẽ làm cho khách cảm thấy không hài lòng.
Dịch vụ nhà hàng là khái niệm tổng quát về các hoạt động trong nhà hàng nhằm phục vụ, đáp ứng khách hàng. Trong đó, dịch vụ nhà hàng bao gồm các dịch vụ về nhu cầu ăn uống, nghỉ ngơi và các dịch vụ đi kèm thỏa mãn các yêu cầu của khách hàng. Đặc điểm của dịch vụ nhà hàng 1. Tính vô hình Tính vô hình của dịch vụ nhà hàng thể hiện ở chỗ các sản phẩm dịch vụ không có kiểu dáng, kích cỡ rõ ràng như sản phẩm hàng hóa.
Chính vì thế, khó có thể nhận biết được bằng các giác quan. Sự pha trộn giữa phần hiện hữu và không hiện hữu trong các dịch vụ là khác nhau. Đặc điểm này của dịch vụ là nguyên nhân gây ra khó khăn cho các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ nhà hàng như khó đo lường, sản phẩm dễ bị sao chép…Chính vì vậy, các nhà quản trị cần xây dựng và quản lý tốt các công cụ đo lường chất lượng, quản trị tốt việc đổi mới, sáng tạo…để khơi dậy nhu cầu khách hàng và củng cố tâm lý khách hàng. Tính không thể tách rời Dịch vụ nhà hàng thường được cung cấp và tiêu dùng một cách đồng thời, không có sự tách rời giữa quá trình sản xuất và tiêu dùng cả về không gian và thời gian.
Khác với sản phẩm dịch vụ nhà hàng, hàng hóa vật chất thường phải sản xuất 9 Luan van ra rồi nhập kho, phân phối qua nhiều nấc trung gian, rồi sau đó mới tới tay người tiêu dùng. Đặc điểm này của dịch vụ nhà hàng yêu cầu nhà quản trị ngành dịch vụ nhà hàng cần tổ chức và quản lý các cơ sở vật chất, đội ngũ nhân viên phục vụ tiếp xúc trực tiếp với khách hàng có trình độ chuyên môn vững vàng.đồng thời tăng cường quản trị chiến lược phát triển dịch vụ mới. Tính không đồng nhất Thật khó để có một tiêu chuẩn chung đánh giá được chất lượng dịch vụ, ngay cả khi cùng một loại hình dịch vụ cũng không có tiêu chí để đánh giá chất lượng bởi vì chất lượng của sản phẩm nói chung sẽ được đánh giá trước tiên thể hiện qua các chỉ số kỹ thuật. Tuy nhiên, vì dịch vụ mang tính vô hình nên khó có được các chỉ số kỹ thuật mà chất lượng dịch vụ được đánh giá ở mức độ thỏa mãn hài lòng của khách hàng, điều mà có thể thay đổi, khác biệt từ nhiều yếu tố khác nhau rất nhiều.
Như vậy, tính không đồng nhất thể hiện ở sự không đồng nhất về chất lượng của cùng một loại hình dịch vụ. Chất lượng dịch vụ tùy thuộc vào trình độ, tâm lý, trạng thái tình cảm của nhà cung cấp dịch vụ và sở thích, thị hiếu…của khách hàng. Theo đó, nhà quản trị ngành dịch vụ nhà hàng cần phải chú trọng quản trị nguồn nhân lực, huấn luyện được đội ngũ nhân viên lành nghề về trình độ, kỹ năng làm việc, thái độ làm việc. Đồng thời, cần phải chú trọng nhu cầu của khách hàng cũng như quá trình cung cấp dịch vụ.
Tính không thể cất trữ Tính không thể cất trữ là hệ quả của tính vô hình và không thể tách rời nên dịch vụ không thể dự trữ hay bảo quản được. Nhà cung cấp dịch vụ nhà hàng không thể cất trữ những dịch vụ nhưng họ có khả năng cung cấp dịch vụ cho những lần tiếp theo, sản phẩm dịch vụ không bán được sẽ bị thất thoát. Do dịch vụ chỉ tồn tại vào thời gian mà nó được cung cấp cho nên dịch vụ không thể sản xuất hàng loạt để cất vào kho dự trữ, khi có nhu cầu của thị trường thì đem ra bán. Tính không chuyển quyền sở hữu được Khách hàng chỉ được quyền sử dụng dịch vụ nhà hàng, được hưởng lợi ích mà dịch vụ nhà hàng mang lại trong một thời gian nhất định chứ không sở hữu được dịch vụ đó trong những lần tiếp theo.
Điều này khác biệt với việc khách hàng mua một sản phẩm hàng hóa và được quyền sở hữu và trở thành chủ sở hữu hàng hóa, sản phẩm mình đã mua. Vai trò của dịch vụ nhà hàng 1. Vai trò của dịch vụ nhà hàng đối với phát triển kinh tế - xã hội. Dịch vụ nhà hàng giữ vai trò và chiếm vị trí quan trọng thỏa mãn nhu cầu ăn uống ngày càng tăng lên của xã hội.
Từ đó, có tác động mạnh mẽ đến sự thay đổi cách sống của con người, tổ chức bữa ăn cho gia đình dần đổi thành tổ chức ăn uống cho xã hội đảm nhận. Góp phần đẩy mạnh phát triển nhà hàng, giúp khai thác được tiềm năng của địa phương, đẩy nhanh nhịp độ tăng trưởng kinh tế ở địa phương. Dịch vụ nhà hàng giúp giải quyết vấn đề việc làm và tăng thu nhập của dân cư địa phương. Dịch vụ nhà hàng giúp đẩy mạnh phát triển kinh doanh nhà hàng, giới thiệu đượ các nền văn hóa trên thế giới nhằm tăng cường tình đoàn kết hữu nghị giữa các quốc gia.
Vai trò của dịch vụ nhà hàng đối với nhà hàng Dịch vụ nhà hàng được coi như là sản phẩm hàng hóa cung cấp cho khách hàng. Chính vì thế, dịch vụ nhà hàng đóng vai trò: Đáp ứng nhu cầu ăn uống của khách hàng tới nhà hàng, góp phần thu hút và làm thỏa mãn nhu cầu ẩm thực của khách hàng. Tạo cơ hội tìm hiểu văn hóa ẩm thực loại hình kinh doanh của nhà hàng. Tạo công ăn việc làm, thu nhập cho người lao động.Vai trò của dịch vụ nhà hàng đối với khách hàng Vai trò sau cùng của dịch vụ nhà hàng nhằm đưa đến cho khách hàng những trải nghiệm, sản phẩm dịch vụ khiến cho khách hàng cảm thấy thỏa mãn, hài lòng với 11 Luan van khoản chi phí mà khách hàng chi trả để sử dụng dịch vụ.
Đồng thời, dịch vụ nhà hàng có vai trò là cầu nối thu hút và giữ chân khách hàng tiếp tục sử dụng dịch vụ nhà hàng trong những tương lai.