Chương 1: Những vấn đề lý luận cơ bản về chất lượng dịch vụ Ngân hàng bán lẻ. (Từ trang 04 đến hết trang 29) Chương 2: Thực trạng phát triển dịch vụ bán lẻ tại Chi nhánh BIDV Hà Thành. (Từ trang 30 đến hết trang 65) Chương 3: Giải pháp nâng cao chất lượng dịch vụ bán lẻ tại Chi nhánh BIDV Hà Thành. (Từ trang 66 đến hết trang 87) 4 CHƢƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CHẤT LƢỢNG DỊCH VỤ NGÂN HÀNG BÁN LẺ 1.1 Dịch vụ bán lẻ của ngân hàng thƣơng mại 1.1 Khái niệm Cùng với tiến trình phát triển của nền kinh tế, các dịch vụ tài chính ngân hàng cũng không ngừng được đa dạng hóa và gia tăng để đáp ứng nhu cầu ngày càng tốt hơn của xã hội.
Nhìn lại lịch sử của ngành dịch vụ tài chính ngân hàng cho thấy cách đây hàng trăm năm các ngân hàng đã bắt đầu cung cấp các dịch vụ cho các khách hàng cá nhân như dịch vụ cho thuê két sắt, huy động tiền gửi tiết kiệm, chuyển tiền, thanh toán…. Hoạt động này đã trở thành hoạt động cốt lõi, tạo lập nền tảng vững chắc cho các NHTM. Điều này cũng được minh chứng rõ nét qua cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008, khi hàng loạt các ngân hàng đầu tư lớn như Lenman Brother, Merril Lynch … phá sản, thì với các NHTM đa năng NHBL như một nguồn thu nhập bền vững, dịch vụ NHBL đã trở thành một cứu cánh. Dịch vụ NHBL là gì và hoạt động NHBL được thực hiện như thế nào; có rất nhiều khái niệm, định nghĩa khác nhau về NHBL và dịch vụ NHBL Theo Từ điển đầu tư và tài chính Thế giới mới: Ngân hàng bán lẻ là hoạt động cung cấp các dịch vụ ngân hàng cho cá nhân (người tiêu dùng) và các doanh nghiệp nhỏ.
Theo Tổ chức thương mại thế giới (WTO): dịch vụ NHBL là loại hình dịch vụ điển hình của ngân hàng nơi mà khách hàng cá nhân có thể đến giao dịch tại những chi nhánh (phòng giao dịch) của các ngân hàng để thực hiện các dịch vụ như: tiền gửi tiết kiệm và kiểm tra tài khoản, thế chấp vay vốn, dịch vụ thẻ tín dụng, thẻ ghi nợ và một số dịch vụ khác đi kèm… Theo Từ điển tài chính, đầu tư, kinh tế của tạp chí Forbes:Ngân hàng bán lẻ là hoạt động ngân hàng phục vụ cho thị trường đại chúng nơi mà các khách hàng cá nhân được cung cấp dịch vụ qua mạng lưới chi nhánh địa phương của các ngân hàng. Các dịch vụ ngân hàng bán lẻ cung cấp bao gồm: tiền gửi tiết kiệm và tiền gửi 5 không kì hạn, tín dụng cá nhân, tín dụng hộ gia đình, thẻ ghi nợ, thẻ tín dụng và một số dịch vụ khác. Theo Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam: “Dịch vụ NHBL là những hoạt động giao dịch của ngân hàng với khách hàng là những cá nhân và các hộ gia đình” Từ những khái niệm trên cho thấy hoạt động ngân hàng bán lẻ có những điểm chung rất giống nhau đó là hoạt động ngân hàng hướng tới khách hàng là cá nhân, hộ kinh doanh nhỏ và trong một số trường hợp có thể bao gồm cả các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Đối tượng khách hàng này có thể khác nhau ở các ngân hàng khác nhau tùy theo chiến lược phát triển cụ thể của mỗi ngân hàng.
Bởi vậy, quan điểm của tác giả về vấn đề này như sau: Dịch vụ NHBL là việc cung ứng dịch vụ ngân hàng tới từng cá nhân riêng lẻ; các hộ gia đình và các doanh nghiệp vừa và nhỏ thông qua mạng lưới chi nhánh hoặc là việc khách hàng có thể tiếp cận trực tiếp với dịch vụ ngân hàng thông qua các phương tiện công nghệ thông tin, điện tử viễn thông. Theo khái niệm trên có thể thấy được dịch vụ NHBL là loại hình dịch vụ mang tính điển hình và phổ biến của một NHTM và được xem là một bộ phận cấu thành sản phẩm dịch vụ của một NHTM đa năng. Đối tượng của ngân hàng bán lẻ là các khách hàng cá nhân và các doanh nghiệp vừa và nhỏ nên các dịch vụ thường mang tính giản đơn, dễ thực hiện và thường xuyên, đây cũng là điều kiện để dịch vụ NHBL phát triển mạnh trong tương lai.2 Đặc điểm dịch vụ Ngân hàng bán lẻ Một là, dịch vụ ngân hàng bán lẻ có khách hàng đa dạng. Đặc điểm đầu tiên và cũng dễ nhận biết khi tiếp cận dịch vụ NHBL đó là đối tượng chủ yếu của dịch vụ này là các khách hàng cá nhân, thể nhân, các doanh nghiệp vừa và nhỏ, chủ yếu là các công ty tư nhân, các công ty trách nhiệm hữu hạn (TNHH), công ty hợp danh… làm ăn có hiệu quả, có doanh thu và lợi nhuận tăng trưởng tương đối ổn định, có nhu cầu mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh, có điều kiện tiếp cận với công nghệ tiên tiến.
Có thể nói, đây là thị trường có phạm vi rất rộng lớn và đa dạng về thu nhập, trình độ, sở thích, thị hiếu… Do đó, khi cung 6 cấp dịch vụ, ngân hàng cần tìm hiểu kỹ khách hàng của mình là ai, cần gì để đưa ra những sản phẩm và chính sách chăm sóc khách hàng phù hợp nhất. Hai là, giá trị và quy mô giao dịch thường là nhỏ lẻ. Trong giao dịch bán lẻ, mặc dù số lượng khách hàng tham gia giao dịch đông nhưng giá trị trong mỗi giao dịch lại nhỏ do các giao dịch này cung cấp dịch vụ cho tiêu dùng và đối tượng là khối lượng lớn dân cư. Vì vậy, các ngân hàng cần chú trọng phát triển dịch vụ dựa trên nền tảng hệ thống công nghệ thông tin hiện đại nhằm đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách hàng, nâng cao tiện ích của sản phẩm, đồng thời giúp ngân hàng quản lý tốt các hoạt động trong giao dịch.
Ba là, chi phí giao dịch thường khá cao. Khách hàng chủ yếu trong hoạt động NHBL là các cá nhân, hộ gia đình, các doanh nghiệp vừa và nhỏ, nên lượng khách hàng phân bố thường không tập trung. Đối với dịch vụ tín dụng bán lẻ, hầu hết giá trị món vay là nhỏ lẻ, phân tán với kỹ thuật vay đơn giản, như đối với phương thức cho vay tiêu dùng (chủ yếu là cho vay mua nhà, mua ô tô…), quy mô của các hợp đồng vay này thấp dẫn đến chi phí vay cao, chi phí thẩm định, giám sát các khoản vay lớn, do đó lãi suất cho vay tiêu dùng thường cao hơn so với lãi suất cho vay trong lĩnh vực thương mại và công nghiệp. Bên cạnh đó, để đưa sản phẩm dịch vụ đến với khách hàng một cách nhanh nhất thì các ngân hàng phải bỏ ra lượng vốn đầu tư ban đầu để thiết lập mạng lưới giao dịch, hệ thống Công nghệ thông tin (CNTT) hiện đại… Bốn là, hoạt động NHBL phát triển trên nền tảng công nghệ cao, nên công tác marketing có vai trò quan trọng.
Một đặc điểm rất quan trọng, quyết định sự mở rộng và phát triển dịch vụ NHBL đó là việc ứng dụng thành tựu khoa học kỹ thuật, công nghệ vào hoạt động ngân hàng. Xuất phát từ tâm lý và trình độ của các khách hàng cá nhân hết sức đa dạng, nên họ vừa muốn có được dịch vụ tốt nhất với chi phí thấp nhất, vừa tiết kiệm được thời gian giao dịch và mong muốn được phục vụ bất cứ lúc nào phát sinh nhu cầu. Vì vậy, việc tăng cường đầu tư cho công nghệ thông tin là hết sức cần thiết. Hiện nay, nhờ sự phát triển của khoa học kỹ thuật, điện tử viễn thông mà các ngân hàng mới có thể cung cấp ngày càng nhiều các dịch vụ ngân 7 hàng bán lẻ tới mọi đối tượng khách hàng.
Ví dụ như dịch vụ thanh toán thẻ qua máy rút tiền tự động, các dịch vụ ngân hàng tại nhà, qua điện thoại, qua internet, các dịch vụ chuyển tiền tự động… Năm là, các dịch vụ NHBL phong phú và đa dạng cho nên hệ thống phân phối phải thực sự phát triển. Do nhu cầu của khách hàng hết sức đa dạng, nên các sản phẩm dịch vụ của NHBL cũng được thiết kế sao cho phù hợp và đáp ứng đầy dủ nhu cầu của khách hàng. Các sản phẩm tiện ích từ NHBL ngày càng nhiều hơn, chúng đều phục vụ trực tiếp cho nhu cầu tiêu dùng cho sản xuất và sinh hoạt. Trên đây là một số đặc điểm nổi bật về dịch vụ NHBL.
Hoạt động NHBL không chỉ mang những đặc trưng chung của hoạt động ngân hàng mà còn chứa đựng những đặc điểm riêng khá phong phú. Những đặc điểm đó không những thể hiện tính ưu việt của dịch vụ NHBL mà còn đặt ra cho các ngân hàng phải định ra những chính sách quản lý và vận hành mảng dịch vụ NHBL của mình sao cho hiệu quả, nhằm đem lại bước tiến vững chắc và tăng trưởng ổn định.3 Vai trò của dịch vụ Ngân hàng bán lẻ 1.1 Đối với ngân hàng Việc phát triển hoạt động dịch vụ bán lẻ là hết sức quan trọng và cần thiết nhằm góp phần củng cố và nâng cao vị thế cho ngân hàng. Hơn nữa, dịch vụ này tự nó lại có những ưu điểm nổi bật như có khả năng đem lại nguồn thu cao, ổn định, chắc chắn cho ngân hàng do giá của sản phẩm bán lẻ luôn cao hơn so với bán buôn cùng thời điểm. Bên cạnh đó, các dịch vụ NHBL được cung ứng cho số lượng lớn khách hàng nên nó có điều kiện thuận lợi để phân tán rủi ro cho ngân hàng theo đối tượng khách hàng.
Ngoài ra, do đối tượng khách hàng của dịch vụ rất rộng lớn vì thế sản phẩm ngân hàng cung cấp cũng phải đa dạng, điều này tạo điều kiện giúp ngân hàng đa dạng hóa danh mục sản phẩm. Việc cung cấp dịch vụ NHBL còn làm tăng khả năng mua bán chéo giữa các cá nhân và doanh nghiệp với NHTM, giúp nâng cao hạ tầng công nghệ cho ngân hàng, nâng cao năng lực cạnh tranh của ngân hàng. 8 Để tồn tại và phát triển một cách bền vững, nhiều NHTM hiện nay coi hoạt động NHBL là hoạt động cốt lõi nhằm tạo dựng củng cố và phát triển một nền khách hàng vững chắc từ đó mở rộng các hoạt động kinh doanh khác của ngân hàng.2 Đối với khách hàng Dịch vụ NHBL phát triển mang lại sự an toàn, tiết kiệm, thuận tiện và nhanh chóng cho khách hàng trong quá trình sử dụng, phát triển tiêu dùng cá nhân.