PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Nước ta đang trong quá trình hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, sự phát triển nhanh chóng của khoa học và công nghệ, khoa học giáo dục và sự cạnh tranh quyết liệt trên nhiều lĩnh vực giữa các quốc gia đòi hỏi phải đổi mới giáo dục. Thực chất cạnh tranh giữa các quốc gia hiện nay là cạnh tranh về nguồn nhân lực, chất lượng đào tạo và khoa học và công nghệ. Cả thế giới đang trải qua một cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4, mọi thứ hiện nay đều được kết nối với kỹ thuật số, đều được liên thông, đồng bộ với internet.
Khối lượng dữ liệu hiện nay ngày càng trở nên khổng lồ, lên đến hàng trăm tỉ, hàng ngàn tỉ dữ liệu và bộ óc con người chắc chắn sẽ không thể nào xử lý được trong khi trước đây đối với một bộ óc bình thường của một con người chỉ có thể xử lý được một vài trăm đến một vài nghìn dữ liệu. Vậy thì ai sẽ là người làm chủ được tương lai của thế giới, ai có thể đóng góp được nhiều hơn đối với sự phát triển của đất nước cũng như của xã hội. Đó chính là những người tận dụng được sự phát triển của công nghệ máy tính, và chỉ máy tính mới có thể giúp chúng ta xử lý được một khối lượng dữ liệu khổng lồ như thế và giúp chúng ta giải quyết được các vấn đề trong cuộc sống một cách nhanh chóng và hiệu quả hơn. Chính vì thế yêu cầu về nguồn nhân lực ngành khoa học máy tính đòi hỏi rất cao về chất lượng, đặc biệt là ở trình độ thạc sĩ.
Tuy nhiên, mặc dù ngành khoa học máy tính là một trong những ngành quan trọng trong công cuộc hiện đại hóa đất nước và là một trong những ngành mũi nhọn của Trường ĐH CNTT, nhưng trong những năm gần đây số lượng học viên cao học ngành KHMT tại Trường ĐH CNTT tốt nghiệp trễ tiến độ khá nhiều, số lượng thí sinh đăng ký dự thi thạc sĩ ngành Khoa học máy tính tại Trường cũng ngày càng ít một cách đáng báo động. Nguyên do từ đâu? Phải chăng chương trình đào tạo tại Trường hiện nay còn mang nặng tính lý thuyết, chưa quan tâm đúng mức đến kỹ năng thực hành, năng lực sáng tạo của học viên? Phương pháp giảng dạy chủ yếu là theo cách truyền thống, thiếu sự hỗ trợ của công nghệ thông tin, không đáp ứng yêu cầu với xvii khối lượng kiến thức ngày càng tăng nhanh như hiện nay? Điều này dẫn đến không khuyến khích được sự chủ động cũng như sáng tạo của người học, chưa xem người học là trung tâm của quá trình đào tạo? Bên cạnh đó, hiện nay rất nhiều các trường đại học được Bộ GD&ĐT cho phép đào tạo trình độ thạc sĩ cùng chuyên ngành, học viên ngày càng có nhiều sự lựa chọn hơn. Vì lẽ đó các Trường đại học buộc phải nâng cao chất lượng đào tạo trình độ thạc sĩ, tăng khả năng cạnh tranh, thu hút học viên. Vậy làm thế nào để nâng cao chất lượng đào tạo thạc sĩ ngành Khoa học máy tính tại Trường Đại học Công nghệ Thông tin? Xuất phát từ thực tế trên có thể thấy đề tài “Giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo thạc sĩ ngành Khoa học máy tính tại Trường Đại học Công nghệ Thông tin” là rất cần thiết nhằm góp phần nâng chất cao chất lượng đào tạo thạc sĩ tại Trường ĐH CNTT.
Mục tiêu nghiên cứu Đề xuất giải pháp góp phần nâng cao chất lượng đào tạo thạc sĩ ngành KHMT đáp ứng nhu cầu của xã hội, trên cơ sở đánh giá chất lượng đào tạo thạc sĩ ngành KHMT tại Trường ĐH CNTT hiện nay. Nhiệm vụ nghiên cứu Để đạt được mục tiêu nghiên cứu đã đề ra, đề tài tập trung thực hiện 3 nhiệm vụ sau: - Nghiên cứu lý luận về chất lượng đào tạo. - Khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng chất lượng đào tạo thạc sĩ ngành KHMT tại Trường ĐH CNTT. - Đề xuất một số giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo thạc sĩ ngành KHMT tại Trường ĐH CNTT.
Đối tượng nghiên cứu và khách thể nghiên cứu 4.1 Đối tượng nghiên cứu - Chất lượng đào tạo thạc sĩ ngành KHMT tại Trường ĐH CNTT.2 Khách thể nghiên cứu xviii - Quá trình đào tạo thạc sĩ ngành KHMT tại Trường ĐH CNTT. Giả thuyết nghiên cứu - Hiện nay, với chủ trương thực hiện đổi mới chất lượng giáo dục, cùng với việc khảo sát thực trạng đào tạo thạc sĩ ngành KHMT tại các Trường Đại học khác, có thể thấy chất lượng đào tạo thạc sĩ ngành KHMT Trường ĐH CNTT trong những năm qua vẫn còn chưa tốt. - Nếu các giải pháp đề tài đề xuất được áo dụng tốt thì chất lượng đào tạo thạc sĩ ngành KHMT tại Trường ĐH CNTT sẽ được nâng cao. Phạm vi nghiên cứu Đề tài tập trung nghiên cứu về các yếu tố bên trong Trường ĐH CNTT ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo thạc sĩ ngành KHMT tại Trường.
Phương pháp nghiên cứu Để thực hiện đề tài này, luận văn đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau: 7.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận - Tìm hiểu, phân tích, tổng hợp và hệ thống hóa các nguồn tài liệu để vận dụng vào đề tài - Tham khảo các tạp chí, các bài báo khoa học, tài liệu trên web về giáo dục - Tham khảo các văn kiện, các nghị quyết liên quan đến chất lượng đào tạo thạc sĩ. - Nghiên cứu trên tài liệu hoạt động đào tạo của nhà Trường để đánh giá thực trạng vấn đề nghiên cứu 7.2 Phương pháp điều tra- khảo sát - Là phương pháp sử dụng một hệ thống các câu hỏi theo những nội dung xác định nhằm thu thập những thông tin khách quan nói lên nhận thức và thái độ của người được điều tra (giảng viên, học viên, cựu học viên). - Phương pháp này có hai hình thức cơ bản: 7.1 Phương pháp phỏng vấn xix Là phương pháp dùng hệ thống các câu hỏi miệng để người được phỏng vấn trả lời bằng miệng nhằm thu được những thông tin nói lên nhận thức hoặc thái độ của người được hỏi.2 Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi Là phương pháp dùng hệ thống câu hỏi đã được chuẩn bị sẵn trên giấy theo những nội dung xác địnhtheo những nội dung xác định, người được hỏi sẽ trả lời bằng cách viết trong một thời gian nhất định. Phương pháp này cho phép khảo sát, thăm dò ý kiến đồng loạt của nhiều người nên thường đượng sử dụng trong các cuộc điều tra xã hội học, trong nghiên cứu khoa học giáo dục… Công cụ quan trọng của phương pháp điều tra khảo sát là phiếu điều tra (còn gọi là phiếu xin ý kiến, phiếu thăm dò, phiếu khảo sát) với hệ thống các câu hỏi được đặt ra cho đối tượng điều tra.3 Phương pháp quan sát Là phương pháp nghiên cứu dùng tri giác hay các công cụ chuyên môn, quan sát, thu thập thông tin để cảm nhận và ghi lại hoạt động dạy và học, hoạt động sinh hoạt học thuật dành cho các học viên cao học tại Trường 7.4 Phương pháp phân tích- tổng hợp Phân tích, tổng hợp là sự chia nhỏ các sự vật, hiện tượng thành từng phần để nghiên cứu đặc trưng riêng của từng vấn đề rồi sau đó tổng hợp lại các đặc trưng để tìm ra bản chất, quy luật, sự vật, hiện tượng cần nghiên cứu.
Theo phương pháp này, để đánh giá chất lượng đào tạo thạc sĩ của một trường đại học thì phải phân tích toàn bộ quá trình đào tạo thành nhiều phần cấu trúc như đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất, nghiên cứu khoa học….để phân tích, đánh giá, xem xét, tìm ra đặc trưng, bản chất của từng mặt. Sau đó tổng hợp lại để có thể đánh giá tổng quát về chất lượng đào tạo thạc sĩ.5 Phương pháp chuyên gia Đây là phương pháp đánh giá chất lượng đào tạo thạc sĩ dựa trên việc lấy ý kiến của các chuyên gia trong các lĩnh vực liên quan nhằm kiểm chứng, khẳng định về sự khác biệt khi áp dụng các giải pháp mà người nghiên cứu đề xuất, từ đó kết luận xx việc có nên áp dụng các giải pháp này vào việc nâng cao chất lượng đào tạo thạc sĩ tại Trường hiện nay. Chuyên gia được hiểu là những người có trình độ cao về mặt lý thuyết lẫn thực tế. Họ có thể là những nhà quản lý lâu năm, có nhiều kinh nghiệm; các nhà khoa học sư phạm có chuyên môn cao; các giảng viên giỏi… Việc tổ chức lấy ý kiến chuyên gia để đánh giá chất lượng đào tạo thạc sĩ có thể thực hiện theo các hình thức sau: Tổ chức hội thảo khoa học về vấn đề cần nghiên cứu, đánh giá (ví dụ như Hội thảo về giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo trình độ thạc sĩ ngành KHMT; Hội thảo về đổi mới phương pháp giảng dạy….
Các bản tham luận, các ý kiến trao đổi của các chuyên gia và các tư liệu thu thập được là cơ sở để thực hiện kết luận vấn đề cần nghiên cứu. Phỏng vấn chuyên gia về các vấn đề cần nghiên cứu thông qua việc xây dựng và đưa ra một hệ thống các câu hỏi. Hiệu quả của hình thức này phụ thuộc rất lớn và khâu chuẩn bị và nghệ thuật hỏi của người phỏng vấn. Thu thập ý kiến chuyên gia thông qua phiếu xin ý kiến các vấn đề cần nghiên cứu với hệ thống các câu hỏi đã chuẩn bị sẵn trên giấy.
Tiến độ thực hiện đề tài nghiên cứu Tháng/2017-2018 Nhiệm vụ 10 11 12 01 02 3 4 5 6 7 8 9 Xây dựng đề cương chuyên đề Xây dựng cở sở lý thuyết Nộp đề cương Bảo vệ chuyên đề Khảo sát thực trạng Đề xuất giải pháp Kiểm nghiệm và đánh giá giải pháp Viết luận văn Hoàn chỉnh luận văn nộp về Trường xxi CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO 1.1 Tổng quan về hoạt động liên quan đến chất lượng đào tạo.1 Trên thế giới Hoạt động nâng cao chất lượng đào tạo hiện đang phát triển ở nhiều mức độ khác nhau tại các quốc gia trên thế giới. Do đó, yêu cầu về chất lượng và kiểm soát chất lượng buộc phải thiết lập các Cơ quan đảm bảo chất lượng-Quality Assurance Agencies (QAAs). Một số quốc gia đã xây dựng được hệ thống kiểm định chất lượng từ khá lâu như Mỹ, Australia, Hàn Quốc, New Zealand, Hồng Kông, Ấn Độ sau đó lan dần sang các quốc gia khác như Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, Singapore, Malaysia và hiện nay có 15 tổ chức đảm bảo chất lượng cấp quốc gia đang hoạt động; trong đó tổ chức được thành lập đầu tiên là vào năm 1991.