Chương 1 - CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ DỊCH VỤ MARKETING TRUYỀN HÌNH CÁP 1. Tổng quan về Marketing, Marketing dịch vụ và dịch vụ Truyền hình cáp 1. Khái niệm Marketing Hiện nay có nhiều cách định nghĩa khác nhau về Marketing. Theo Hiệp hội Marketing Mỹ (AMA, 2013): “Marketing là hoạt động, thiết lập các tổ chức, và các quá trình để tạo, giao tiếp, cung cấp và trao đổi dịch vụ có giá trị cho khách hàng, đối tác và xã hội nói chung.
Theo quan điểm của Tiến sĩ Phillip Kotler (2012): “Marketing là một dạng hoạt động của con người nhằm thỏa mãn những nhu cầu và mong muốn thông qua trao đổi”.TS Lưu Văn Nghiêm (2008): “Marketing là phương pháp tổ chức quản lý bằng quá trình thích nghi nội dung lý thuyết hệ thống với những quy luật thuộc lĩnh vực kinh tế, xã hội, tự nhiên… nhằm thỏa mãn nhu cầu và mong muốn của các thành viên tham gia, phù hợp với tiến trình phát triển của thực tại khách quan trong phạm vi nguồn lực của tổ chức”. Như vậy, tuy các định nghĩa về Marketing có nội dung khác nhau nhưng đều nhấn mạnh đến những bản chất cơ bản của nó: (1) Marketing là chức năng kinh doanh gắn kết chặt chẽ với các hoạt động khác của tổ chức; (2) Tầm quan trọng của sự trao đổi lợi ích nhằm thỏa mãn mục tiêu của người mua và người bán; (3) Marketing hướng tới việc thấu hiểu khách hàng và từ đó có các phương thức hiệu quả đáp ứng điều này nhằm đạt mục tiêu kinh doanh của tổ chức. Khái niệm Dịch vụ Truyền hình cáp Khái niệm dịch vụ: Khái niệm về dịch vụ được Philip Kotler (2007) đưa ra định nghĩa: “Dịch vụ là mọi biện pháp hay lợi ích mà một bên có thể cung cấp cho bên kia và chủ yếu là không sờ thấy được và không dẫn đến sự chiếm đoạt một cái gì đó. Việc thực hiện dịch vụ có thể có và cũng có thể không liên quan đến hàng hóa dưới dạng vật chất của nó”.
123doc 6 Khái niệm dịch vụ Truyền hình cáp: Khái niệm mạng Truyền hình cáp (THC): Truyền hình cáp dân dẫn (Cable Television – CATV), thường được gọi là THC hữu tuyến là một mạng truyền hình trong đó tín hiệu được truyền qua những dây dẫn để đến tivi. Dây dẫn được đề cập ở đây có thể là cáp quang hoặc cáp đồng trục. Dịch vụ Truyền hình cáp (THC): là một dạng dịch vụ Truyền hình trả tiền hoạt động trên mạng THC. Dịch vụ Truyền hình trả tiền được định nghĩa trong Quy chế quản lý hoạt động truyền hình trả tiền do Thủ tướng Chính phủ (20/2011/QĐ-TTg về Ban hành Quy chế quản lý hoạt động truyền hình trả tiền, 2011) ban hành như sau: “Dịch vụ truyền hình trả tiền là dịch vụ ứng dụng viễn thông để truyền dẫn, phân phối các kênh chương trình, chương trình truyền hình trả tiền và các dịch vụ giá trị gia tăng trên hạ tầng kỹ thuật cung cấp dịch vụ truyền hình trả tiền đến thuê bao truyền hình trả tiền theo hợp đồng cung cấp dịch vụ.
Dịch vụ truyền hình trả tiền có thể được cung cấp trực tiếp (dịch vụ truyền hình trực tiếp) hoặc theo yêu cầu (dịch vụ truyền hình theo yêu cầu) đến thuê bao truyền hình trả tiền.” Đặc điểm dịch vụ Truyền hình cáp: Nhìn chung dịch vụ THC cũng mang các tính chất đặc thù của một dịch vụ giúp ta phân biệt với các loại hàng hóa hữu hình khác. Các tính chất đặc thù đó là: Tính vô hình: Dịch vụ THC không thể đo, đếm, ngửi, sờ, thử nghiệm hoặc kiểm định trước khi mua để kiểm tra chất lượng được. Với lý do là vô hình nên các nhà quản lý gặp rất nhiều khó khăn trong việc tìm hiểu nhận thức của khách hàng về dịch vụ của họ. Tính không đồng nhất: Đối với những dịch vụ có hàm lượng cao về sức lao động của con người như dịch vụ THC thì chất lượng dịch vụ cung cấp cũng không như nhau theo từng ngày hoạt động.
Đội ngũ nhân viên cũng khó đảm bảo cung cấp chất lượng dịch vụ như nhau theo thời gian. Tính không thể tách rời: Sự cung cấp và sử dụng của dịch vụ THC sẽ xảy ra đồng thời với nhau. Dịch vụ và hàng hóa không giống nhau. Hàng hóa được sản xuất, đưa vào kho, bán và sử dụng.
Còn dịch vụ THC được tạo ra và sử 123doc 7 dụng trong suốt quá trình tạo ra dịch vụ đó. Do vậy người giao dich ̣ viên đóng bốn vai: người bán hàng, chăm sóc khách hàng, khai thác và xúc tiến cho dich ̣ vụ, thương hiệu của doanh nghiệp. Tính chất không thể tồn trữ: Dịch vụ THC không thể tồn kho, không thể vận chuyển từ nơi này đến nơi khác. Một dịch vụ sẽ biến mất nếu ta không sử dụng nó hoặc chuyển sang địa điểm khác.
Không hiện hữu Dịch Không tách rời Không đồng nhất vụ Không tồn trữ Hình 1.1: Bốn đặc tính cơ bản của dịch vụ “Nguồn: Lưu Văn Nghiêm (2008)” Ngoài các đặc điểm chung, dịch vụ THC còn có các đặc điểm riêng: Địa điểm giao dịch: Thông thường để thực hiện một giao dịch thì khách hàng phải gặp được nhà cung cấp dịch vụ. Do vậy, nhà cung cấp dịch vụ phải chọn địa điểm và tầm bao phủ phù hợp khách hàng của mình. Dịch vụ Truyền hình cáp và các dịch vụ gia tăng không phải là cấp bách đối với đa phần khách hàng: Nhu cầu cấp bách là nhu cầu cần được đáp ứng ngay, do vậy khách hàng có thể vượt qua các cản trở (chi phí, địa lý…) để mua. Còn nhu cầu chưa cấp bách có thể hoãn lại tiêu dùng sau nếu rẻ, tiện lợi, hài lòng thì mới mua.
Một loại dich ̣ vụ THC có thể cấp thiết với nhóm khách hàng này, nhưng lại không cấp bách đối với nhóm khách hàng khác. Giá trị mỗi lần giao dịch thường không lớn: Đa phần dich ̣ vụ THC đến một khách hàng thường có doanh thu không cao. Do vậy nhân viên bán hàng phải 123doc 8 kiên trì. Song song đó, doanh nghiệp cần phải có khách hàng quen gắn bó, trung thành với số lượng đủ lớn thì mới mong có lợi nhuận đủ lớn.
Dịch vụ Truyền hình cáp có cấu trúc mạng lưới: Mạng Truyền hình cáp (THC) bao gồm nhiều phần tử kết nối với nhau để cung cấp dich ̣ vụ cho khách hàng. Trong tình trạng có nhiều nhà khai thác dịch vụ THC tham gia thi ̣trường, thì các mạng đó phải được kết nối với nhau mới có thể cung cấp dich ̣ vụ cho khách hàng. Do vậy, các doanh nghiệp THC chiụ những chính sách điều tiết riêng của Nhà nước như chính sách cạnh tranh, chính sách kết nối, chính sách bản quyền Truyền hình. Chi phí cung cấp dịch vụ Truyền hình cáp khác nhau giữa các địa phương: Tương quan cung cầu và chất lượng dich ̣ vụ THC tại các điạ phương là khác nhau.
Tuy nhiên, chúng ta không thể đem dich ̣ vụ được sản xuất ở nơi có chi phí thấp sang bán nơi có chi phí cao. Do đó, chính sách cước và khuyến mãi cần có những phần phân biệt theo khu vực để đáp ứng khả năng tiếp cận của khách hàng. Chất lượng dịch vụ: Chất lượng dịch vụ là một yếu tố quan trọng đối với bất kỳ doanh nghiệp cung cấp dịch vụ THC nào. Tuy nhiên, do chất lượng dịch vụ thường phụ thuộc vào những gì khách hàng cảm nhận, đánh giá vì vậy định nghĩa về nó khá khó khăn khi xác định.
Một số chuyên gia về đã định nghĩa chất lượng dịch vụ như sau: Theo Bitner và cộng sự (1997): “Chất lượng dịch vụ là sự cung cấp dịch vụ xuất sắc so với mong đợi khách hàng”; còn theo Grönroos (1984) đề nghị hai lĩnh vực của chất lượng dịch vụ, đó là chất lượng kỹ thuật (cái được khách hàng chấp nhận, nội dung của dịch vụ) và chất lượng thuộc về chức năng (bao gồm phương cách dịch vụ được cung cấp). Việc đo lường chất lượng dịch vụ, đặc biệt trong lĩnh vực THC (thuộc lĩnh vực viễn thông) là khó khăn, phụ thuộc chính vào các yếu tố sau: Chất lượng dịch vụ THC chỉ được đánh giá qua sự cảm nhận chủ quan của khách hàng sử dụng dịch vụ THC. 123doc 9 Chất lượng dịch vụ THC khó định lượng để đo lường và đánh giá do sản phẩm của dịch vụ THC là sản phẩm thiên về quá trình, trọn gói bao gồm các thành phần, phương tiện, hàng đi kèm, dịch vụ hiện và dịch vụ ẩn, khi đánh giá phải đánh giá toàn bộ các yếu tố trên. Chất lượng dịch vụ THC phụ thuộc vào quá trình cung cấp dịch vụ THC của các Nhà cung cấp (NCC), quá trình này được thực hiện dựa trên hai nhân tố cơ bản là hạ tầng kỹ thuật của NCC dịch vụ THC và nhân viên tham gia vào quá trình cung cấp dịch vụ THC.
Khái niệm Marketing dịch vụ PGS.TS Lưu Văn Nghiêm (2008) khái quát: “Marketing dịch vụ là sự thích nghi lý thuyết hệ thống vào thị trường dịch vụ, bao gồm quá trình thu nhận, tìm hiểu, đánh giá và thỏa mãn nhu cầu của thị trường mục tiêu bằng hệ thống các chính sách, các biện pháp tác động vào toàn bộ quá trình tổ chức sản xuất cung ứng và tiêu dùng dịch vụ thông qua phân phối các nguồn lực của tổ chức. Marketing dịch vụ được duy trì trong sự năng động qua lại giữa sản phẩm dịch vụ với nhu cầu của người tiêu dùng và những hoạt động của đối thủ cạnh tranh trên nền tảng cân bằng lợi ích giữa doanh nghiệp, người tiêu dùng và xã hội”. Như vậy, chúng ta có thể hiểu một số vấn đề cơ bản về Marketing dịch vụ: Nghiên cứu thị trường mục tiêu có các nhu cầu, đặc điểm nhu cầu và những yếu tố chi phối liên quan. Khai thác và huy động các nguồn lực của tổ chức nhằm thỏa mãn nhu cầu hiệu quả hơn các đối thủ cạnh tranh.
Thực hiện cân bằng các mối quan hệ sản phẩm dịch vụ tương ứng với sự thay đổi nhu cầu của khách hàng. Như vậy về bản chất, những công ty cung cấp dịch vụ THC hoạt động cũng giống như doanh nghiệp dịch vụ khác trên thị trường, cần phải có vốn đầu tư, giao dịch mua bán, lợi nhuận. Tuy nhiên hoạt động chủ yếu của các công ty này là cung cấp dịch vụ THC.