MỞ ĐẦU Mạng Internet ra đời và phát triển thành một kho dữ liệu khổng lồ, bao gồm đầy đủ các khía cạnh về văn hoá, chính trị, khoa học - kỹ thuật,. Với sự đa sắc màu văn hoá trên thế giới, đa tín ngƣỡng, đa lối sống, đa tƣ duy,… đã làm cho thông tin trên Internet luôn song hành tính tích cực và tiêu cực trong nội tại. Ƣu thế từ công nghệ Internet làm cho sức thâm nhập của kênh thông tin quan trọng này đối với ngƣời sử dụng rất rộng lớn và nhanh chóng. Các khía cạnh xấu - độc hại trong xã hội cũng theo đƣờng Internet để thâm nhập vào mỗi gia đình, mỗi con ngƣời.
Chính vì lý do đó, công việc hỗ trợ quản lý và đảm bảo an toàn – an ninh thông tin trên mạng Internet đã trở thành mối quan tâm của mỗi gia đình, mỗi tổ chức, mỗi quốc gia. Về phƣơng diện gia đình, mối quan tâm của các bậc phụ huynh là ngăn ngừa việc thâm nhập các trang Web độc hại đối với con em mình. Về phía cá nhân ngƣời sử dụng, khai thác đƣợc những thông tin tích cực và ngăn ngừa tiếp xúc web độc hại do vô tình hay cố ý. Trong những năm gần đây, lĩnh vực nghiên cứu phát triển hệ thống lọc nội dung hỗ trợ quản lý và đảm bảo an toàn – an ninh thông tin trên mạng Internet nhận đƣợc sự quan tâm đặc biệt ở hầu hết các quốc gia trên thế giới.
Tại Việt Nam, giải pháp cấp quốc gia đã đƣợc Nhà nƣớc chỉ đạo các ban ngành liên quan nghiên cứu và đề xuất. Tuy nhiên trƣớc thực tế nhu cầu cần giải pháp lọc nội dung truy cập của ngƣời sử dụng Internet, tìm hiểu và xây dựng giải pháp lọc nội dung truy cập trực tiếp trên máy tính cá nhân hiện đang là mục tiêu nghiên cứu của nhiều cá nhân, tập thể và đây chính là mục tiêu của luận văn này. Chƣơng thứ nhất của luận văn trình bày tổng quan về lọc nội dung Internet trên thế giới và tại Việt Nam, phân tích thực trạng về lọc nội dung truy cập hiện nay trên phƣơng diện về chính sách quy định của Nhà nƣớc cũng nhƣ yêu cầu đặt ra đối với các công cụ phần mềm. Chƣơng thứ hai của luận văn trình bày các nội dung cơ bản liên quan đến vấn đề lọc nội dung truy cập Internet, bao gồm: biện pháp lọc, phƣơng pháp lọc và vị trí thực hiện lọc.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Dựa trên việc phân tích về vị trí thực hiện lọc nội dung đã trình bày trong chƣơng hai, chƣơng thứ ba trình bày về các giải pháp lọc nội dung truy cập tại cổng Internet Quốc gia, tại cổng Internet của mạng LAN và giải pháp trực tiếp trên máy tính cá nhân. Cuối cùng, chƣơng thứ tƣ trình bày về giải pháp và xây dựng chƣơng trình lọc nội dung truy cập Internet tại máy tính cá nhân. Trong các trƣờng hợp thử nghiệm, chƣơng trình đã hoạt động đúng chức năng đặt ra. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 - TỔNG QUAN LỌC NỘI DUNG INTERNET 1.
Đánh giá tình hình nghiên cứu thuộc lĩnh vực đề tài 1. Thế giới Hầu hết các nƣớc trên thế giới đều xây dựng và thực hiện các chính sách quốc gia về an toàn – an ninh Internet, trong đó đặc biệt chú ý tới vấn đề lọc nội dung trên Internet. Ngoài một số công bố về vấn đề lọc nội dung đối với nƣớc Mỹ [ 1 ], một số công trình nghiên cứu về lọc nội dung trên Internet điển hình đối với một số nƣớc khác đã đƣợc tổ chức The OpenNet Initiative - ONI (Tổ chức cộng tác, phối hợp nghiên cứu của the Citizen Lab thuộc Munk Centre for International Studies tại University of Toronto) tổng hợp và công bố tại trang Web với địa chỉ http://www. Đây là một tổ chức có nhiệm vụ điều tra nghiên cứu về tình trạng giám sát và lọc thông tin trên thực tế tại các quốc gia, để từ đó tìm ra những ảnh hƣởng đến chủ quyền đất nƣớc, các tác động đến ngƣời sử dụng,.
Để đạt đƣợc mục đích đó, ONI sử dụng một cách tiếp cận kết hợp các phƣơng tiện kỹ thuật tiên tiến (các công cụ giám sát mạng tinh vi, các kỹ thuật đánh giá phù hợp với từng hoàn cảnh cụ thể,…) và năng lực về tri thức địa phƣơng dựa trên quan hệ hợp tác giữa các nhà nghiên cứu và chuyên gia trên toàn thế giới. Một điều đặc biệt đáng chú ý, do tầm quan trọng của việc bảo đảm an toàn-an ninh thông tin trên mạng diện rộng nói chung và mạng Internet nói riêng, hầu hết chính phủ các nƣớc đều thành lập các cơ quan cấp nhà nƣớc tiến hành các hoạt động nghiên cứu và triển khai đối với công tác đảm bảo an toàn an ninh Internet, trong đó có vấn đề lọc nội dung trên Internet. Mỹ đƣợc coi là quốc gia xuất phát của công nghệ Internet, vấn đề bảo đảm an toàn an ninh trên mạng Internet của nƣớc Mỹ đã đƣợc đề cập đến ngay từ những ngày đầu xuất hiện Internet. Đồng thời với các đạo luật an ninh mạng trong các giao dịch điện tử, vấn đề lọc nội dung Internet, đặc biệt đối với việc truy nhập Internet của trẻ em, đƣợc quan tâm rất sớm.
Trong báo cáo đƣợc công bố vào tháng 12/2005, Marcia S. Smith [ 1 ] đã tổng hợp và phân tích các văn bản pháp lý điển hình của nƣớc Mỹ về vấn đề lọc Internet 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đối với trẻ em bao gồm các văn bản the 1996 Communications Decency Act (CDA), the 1998 Child Online Protection Act (COPA), the 2000 Children’s Internet Protection Act (CIPA - http://www.org/CIPA/), the 2002 “Dot Kids” Act (P. 107-317) và the 2003 “Amber Alert” Act (P. Thêm nữa, có tới 21 bang của nƣớc Mỹ bổ sung các luật lọc Internet áp dụng cho các trƣờng phổ thông và thƣ viện công cộng, bao gồm cả đòi hỏi bắt buộc phải sử dụng các bộ lọc Internet.
Hai bang Texas và Utah còn có các đạo luật riêng đối với nhà cung cấp dịch vụ Internet hoặc nhà cung cấp máy tính về các điều khoản đảm bảo cơ chế lọc Internet. Việc sử dụng Internet của trẻ em đã đặt ra cho các bậc phụ huynh thêm nhiều mối quan tâm, lo lắng về các hiểm họa mới, trong đó có hiện tƣợng trẻ em sử dụng “blog” để đƣa nhật ký cá nhân trên mạng. Vì vậy, các gia đình Mỹ đã sử dụng các phƣơng tiện kỹ thuật để đảm bảo an toàn truy nhập Internet cho con em mình. Theo kết quả nghiên cứu của Amanda Lenhart, số lƣợng gia đình có trẻ vị thành niên kết nối Internet trực tuyến đã sử dụng bộ lọc Internet ngày càng tăng và đạt tới 54% vào tháng 3-2005.
Hiện nay, hầu hết các trƣờng học và thƣ viện trên khắp nƣớc Mỹ đều sử dụng những hệ thống lọc Internet có quy luật lọc ràng buộc trong luật lọc (National Conference of State Legislatures). Nhiều sản phẩm phần mềm lọc nội dung đã đƣợc công bố và đƣợc sử dụng từ rất sớm. Dự án The InFoPeople Project kết thúc vào năm 2001 [ 1 ], cung cấp một cái nhìn tổng quát về hoạt động lọc nội dung trên Internet tại nƣớc Mỹ, đặc biệt đã cung cấp các đánh giá xác đáng về các sản phẩm phần mềm lọc nội dung điển hình nhƣ CyberPatrol, i-Gear, i-Prism, N2H2, S4F, SmartFilter, Web Inspector, WebSense, X-Stop. Tuy là nƣớc có hệ thống phƣơng tiện hiện đại trong việc đảm bảo an ninh quốc gia, nhƣng trong không ít tình huống, chính quyền Mỹ đã phải sử dụng nhiều giải pháp đa dạng, trong đó có các giải pháp về pháp lý, để tiến hành công việc lọc nội dung thông tin trên các đƣờng truyền thông tin công cộng.
Tóm lại, trên cả phƣơng diện an ninh quốc gia cũng nhƣ phƣơng diện an toàn truy nhập Inernet của công dân (đặc biệt đối với trẻ em), nƣớc Mỹ đã triển khai nhiều giải pháp về pháp lý, về khoa học và công nghệ trong việc mở rộng các hình thức lọc Internet. Theo đó, nhiều dự án đã đƣợc triển khai và nhiều phần mềm đã đƣợc phát triển. 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Tại Việt Nam Sau khi Nghị định 55/2001/NĐ-CP ra đời Internet ở Việt Nam phát triển mạnh đã khẳng định lộ trình phổ cập và xã hội hoá Internet của nhà nƣớc đã đi đúng hƣớng.
Nhờ những chính sách quản lý hợp lý và phù hợp với xu thế phát triển cũng nhƣ với quan điểm rất mới “quản lý phải theo kịp yêu cầu của sự phát triển”, Internet Việt Nam đã phát triển với tốc độ chóng mặt, giá cƣớc Internet liên tục đƣợc giảm xuống, số lƣợng ngƣời sử dụng Internet gia tăng ngày càng nhanh đặc biệt là khách hàng thuộc nhóm thuê bao cá nhân hộ gia đình. Theo số liệu thống kê của Trung tâm Thông tin mạng Internet Việt Nam (VNNIC) [ 18 ], tính đến hết tháng 04/2008, số lƣợng thuê bao Internet Việt Nam đã đạt con số 5,6 triệu thuê bao, khoảng 19,5 triệu ngƣời sử dụng Internet, đạt mật độ 23,12%. Trong đó các điểm truy cập Internet công cộng đã phát triển nhanh chóng, tính riêng ISP VDC đã có tới hơn 20.000 điểm truy cập là đại lý chính thức, chƣa tính đến các điểm truy cập không phải là đại lý. Tình hình truy cập tại đây rất tự do, không đƣợc quản lý chặt chẽ, các đại lý cũng không thể theo dõi quản lý nội dung truy cập của khách hàng, không tổ chức nào đứng ra đảm bảo về nội dung truy cập ở đây là lành mạnh.
Tình trạng truy cập tự do nhƣ hiện nay ảnh hƣởng rất lớn tới tình hình an ninh xã hội. Song hành với sự phát triển của Internet là những vấn đề tiêu cực: các hoạt động phạm pháp trên Internet có ảnh hƣởng xấu đến an ninh trật tự, an ninh quốc gia, vi phạm luật pháp và văn hóa Việt nam ngày càng gia tăng. Mặt trái của việc phát triển phổ cập thông tin tại những điểm truy cập công cộng thể hiện ra và đã đƣợc xã hội quan tâm, tuy nhiên một mảng khác của Internet cũng đang ảnh hƣởng rất lớn tới xã hội đó là các thuê bao cá nhân hộ gia đình. Vấn đề có thể xảy ra đối với ngƣời sử dụng cá nhân khi truy cập vào Internet: o Vô tình tiếp xúc với thông tin độc hại: vào nhầm địa chỉ, virus, spyware,… o Hạn chế tiếp xúc của con em trong nhà đối với thông tin Internet.
o Nhu cầu quản lý sự truy cập thông tin tại các phòng máy: trƣờng học, điểm cung cấp dịch vụ Internet công cộng, cơ quan tổ chức,… Đa phần ngƣời dùng Internet cá nhân tại Việt Nam hiện nay đều không đƣợc bảo vệ đúng mức trƣớc các thông tin độc hại khi tiếp xúc với môi trƣờng Internet.