CHƯƠNG I: TONG QUAN VỀ LĨNH VỰC NGHIÊN CỨU VÀ VUNG NGHIÊN CỨU 1.Téng quan về lĩnh vực nghiên cứu Hạn hắn là một hiện tượng thường xuyên ti diễn của khí hậu. xây 1a ở hầu hết các vùng khí hậu, ở khu vực mưa nhiều cũng như mưa ft. Hạn hắn là hậu quả của việc không có mưa trong một thời gian dài và những yêu tổ khí tượng đi sm như nhiệt độ cao, gió mạnh, và độ ẩm không khí nhỏ thường làm tăng thêm mức độ khắc nghiệt của hạn. Hạn hắn cũng liên quan đến thời điểm (ví dụ: mủa mưa chính vụ, sự chậm đến của mùa mưa, sự xuất hiện mưa so vớ thời vụ của các loi cây trồng chính) và tính hiệu quả của mưa (ví dụ: cường độ mưa, số trận mưa).
Theo tổ chức Khí tượng thế giới (WMO) han hin được phân ra thành 3 loại ~_ Hạn khí tượng: thiếu hụt lượng mưa trong cán cân lượng mưa - bốc hơi ~_ Hạn thủy văn: dong chảy sông suối giảm rõ rệt, mực nước trong các ting chứa nước. dưới đất hạ thập ~ Hon nông nghiệp: thiểu hụt nước mưa dẫn tối mắt cân bằng giữa lượng nước thực và nh cầu nước của cây trồng Hạn hán khác với các loại thiên tai khác ở nhiễu khía cạnh. Điểm đặc trưng nhất àtác động của hạn hản thường tích lũy một cách chậm chap trong một khoảng thời gian đi và có thể kéo dài trong một đoạn nhất định. Hạn khí tượng xảy ra trước tí do không mưa hoặc mưa không đáng kể trong thời gian đủ dài, đồng thời những yếu 16 khí tượng di kim với sự thết hụt mưa gây bắc thoát hơi nước gia tăng Sự thiếu hụt mưa và gia tăng bốc hoi sẽ dẫn đến sự suy giảm/ suy kiệt độ ấm đi ~ hạn đất và hạn nông.
nghiệp ở vùng không được tới xây ra. Sự suy kiệt độ âm dat cũng đồng thời dẫn đến sự suy giảm lượng bổ sung cho nước ngằm làm giảm lưu lượng và hạ thấp mực nước ngầm. Sự suy giêm đồng thời cả về đồng mặt và đồng ngằm dẫn đến hạn thủy văn Hạn han do tác động to lớn đến trưởng, kinh tế, chính tri, xã hội và sức khỏe con người. Hạn han làm giảm năng suất cây trồng, giảm diện tích gieo trồng, giám sản lượng cây trồng, tăng chỉ phí sản xuất nông nghiệp, giảm thu nhập của lao động nông nghiệp, tăng giá thành và giá cả lương thực, các nhà máy thủy điện gặp nhiều khó khăn trong quá trình vận hành.
Chính vì ay, công tác nại cứu dự báo, cảnh báo, hạn hồn luôn được quan tâm và đầu tư tại nhiều quốc gia trên thé giới cũng như Việt Nam. Dự báo cảnh báo giúp các cơ quan quan lý cũng như người sản xuất chủ động. điều chỉnh kế hoạch sản xuất, nhằm tăng khả năng chống chịu của hệ thống trong điều kiện hạn hán, điều chỉnh hợp lý việc đùng nước và tiết kiệm nước Hinh 1.1: Sơ đỗ mỗi quan hệ giữa các loại hạn (nguén: WMO) LLL. Trên thé giới Hạn thường gây ra ảnh hướng trên điện rộng.
Tuy không phải nguyên nhân trực tiếp gây ra tên thất về người nhưng thiệt hại do han gây ra rit lớn. Theo số liệu của Trung tâm giảm nhẹ hạn hán quốc gia Mỹ, hàng năm hạn hán gây thiệt hại cho nén kinh tế MY khoảng 6-8 tỷ USD (so với 2.41 tỷ USD do lũ gây ra và 1.2-4,8 tỷ do bao). Dot "hạn hán lịch sử ở Mỹ xây ra vào năm 1988-1989 gây thiệt hại 39-40 tỷ USD, lớn hơn nhiều so với thiệt hại kỹ lục của lũ (15-27,6 tỷ, 1993) và bão (25-33,1 tỷ USD, 1992) Hạn hán kéo dài và khá nghiêm trọng ở một số khu vực, đặc biệt ảnh hưởng nặng nề đến miễn Tay, miễn Trung Tay, ‘Tai Trung Quốc năm 1941, một thảm họa tồi tệ nhất do hạn hán và thiếu mưa gây ra làm thiệt hại hàng triệu cây trồng và thiếu lương thực, hậu quả là gần ba triệu người đã chất. Theo kết quả nghiên cứu của Viện quân lý nước quốc té thi đến năm 2025, Trung Quốc là một trong những nước thiểu nước trim trọng, mặc dò đã áp dụng các biện pháp tỗt kiệm nước, vẫn không đã nước dé sin xuất lương thục, nên sẽ phải nhập khẩu từ 170 đến 300 triệu tấn lương thực.
Tai An DG, vào những năm đầu thể kỹ 18, thiên tai hạn hin đã gây ra tổn thất hoàn toàn mùa vụ, din đến nạn đổi khủng khiếp ở nước này trong các năm từ 1702 đến 1704. Tiếp đó lại có hạn từ năm 1769 đến 1770 làm cho 5 triệu người chết đói và dich bệnh, Gin đây, năm 1987 hi xây ra hạn bán nghiễm trong, kèm theo nạn đối và dich bệnh, Cũng từ năm này,chính phủ Án Độ đã đề ra quy chế nhà nước về quan lý bạn hán và ban hành các luật về phòng chồng và giảm nhẹ thiên tai hạn hán. “Tại Nhật Ba năm 1994 có một dot sóng nhiệt độ cao kéo dài, lan 1 từ Mỹ qua Nhật làm cho nhiệt độ trung bình lên đến 37°C (cao nhất tới 40°C) và kéo dài nhiều ngày tại Nhật Bản đã gây nên hạn nặng trên 1/3 lãnh thổ của nước này. Nhi vùng phải vận chuyển nước sinh hoạt từ xa đến Năm 1982-1983, Australia xảy ra đợt han ti tệ nhất của nước này trong thé kỷ XX.
Dot hạn hán này bắt đầu vào mùa thu năm 1982, với sự thiếu hụt lượng mưa nặng nễ ở phía đông Australia và xuất hiện của sương gid lạnh càng khiến thời ết tằm trọng hơn trong thing Siu và thing Bay. Thời điểm đó, lượng nước ở thượng nguồn sông Murrumbidgee và các hồ chứa khắp miễn đông nam Australia giảm dén mức chưa tăng có trước đó Năm 2014, nhiều nơi ở Tây Ban Nha bị hin hin cường độ cao nhất trong hơn một thể kỷ midi, Valencia và Alicante là hai tong những khu vực tồi tế nhất bị ảnh hưởng Theo cơ quan Kl tượng của nước này, trong vòng 150 năm qua, họ chưa bao giờ chứng kiến một đợt hạn hán nào dài và dữ đội như vậy Han hán cùng với mạc hóa là những thiên tai mang tính thường xuyên ở Châu Phi, và là một trong hai nguyên nhân chính (hạn hán và nội chiến) dẫn đến nạn doi ở nhiều quốc gin thuộc lạc địa đen. Hạn cũng gây những tên thắt lớn về kinh tế và ni sinh ở nhiều quốc gia khác như An Độ, Pakistan, Ausralia. Đặc biệ, Tây Ban Nha và Bỏ io Nha mới đây đã lên tiéng yêu cầu châu Âu tăng cường hỗ tg ải chính để giúp các quốc gia này ứng phó với hạn hán.
Tại Pháp, hạn hán đã lên tới kỹ lục kể từ 50 năm trở lại đây và chi phí sản xuất đã phải tăng lên đáng kể. Tại khu vục Bắc Âu, thời tết đặc biệt khô hạnh. Tại BO Dio Nha, tháng 2/2012 được ghi nhận là tháng khô nhất trong vòng 80 năm trở lại đây. Tại Tây Ban Nha, tình hình cũng không mẫy khả quan hơn, ‘Theo kênh dự báo thời tiết của Pháp, “Các biển động của thời tiết không dB có thể vượt qua.
Chúng tôi đã và đang chứng kiến rất nhiều vy cháy rừng xảy ra và mực nước thi iện thấp hơn tới 80% so với bình thường”. Trước tinh h ngày càng trở nên nghiêm trọng, Bồ Đào Nha đã "gõ cửa" Ủy ban châu Âu kêu gọi sự hỗ trợ khan cắp cho ngành nông nghiệp ứng phó với hạn hán. Tại Tây Ban Nha, nơi mia đồng được xem là khô nhất kể từ năm 1940 trở lại đây, các thiệt hại về hoa màu cũng không, ngừng gia ting, đó là chưa kể tới ình trạng thiểu nước nghiêm trọng cho cả con người và vật nui, Tại Pháp, nh hình cũng đạc biệt đảng lo ngại. Sau một năm 2011 đã được xem là nóng nhất trong lich sử với mùa xuân nóng bức như mùa ha, thì năm 2012 lại được thông báo vẫn cồn tiếp tục ning nóng và khô cin hơn nữa.
Nhiễu khu vực của nước Pháp chưa nhận được một giọt mưa nào ké từ đầu năm nay. Theo Văn phòng nghiên cứu địa chất và Khai thác mô, sự si giảm v lượng mưa trong năm 2012 được dur báo cồn nghiêm trong hơn cả năm 1959, Những người nông dân Pháp đang đặc biệt Jo ngai trước nhàng tác động khắc nghiệt của thôi tiết và dự kiến sẽ phải chỉ phí thêm rất nhiều cho quá trình sản xuất nông nghiệp. Trong năm 2011, hạn hin đã khiến ngành nông nghiệp Pháp phải chịu thiệt hại 241.7 triệu Euro Tinh trang khô hạn đặc biệt cũng tác động tối các nước Bắc Phi ven biển Dia Trung Hải (ngành nông nghiệp chiếm tới 16,6% GDP và sử dụng 45% lao động) có thé phải nhập khẩu lượng lúa mì kỷ lục lên tới 5 triệu tắn trong năm 2012-2013. Do tình trạng.
hạn hin, ngành nông nghiệp nước này chi còn có thé sẵn x triệu tin lúa mi, so với 6 triệu tấn năm 2011 ‘Tai Nam Phí, Chương trình Lương thực Thể giới (WFP) cũng đã rung lên hồi chuông cảnh báo về tinh hình hạn hán nghiêm trọng tác động tới đắt nước Mauritania, "Số lượng những người sống trong cảnh bắt ôn lương thực có thể lên tới 900.000, chiém 1⁄4 dân số", WEP cho biết "rong những năm 1997, 1998 do ảnh hưởng của hiện tượng El-Nino, các nước trong khu vục Đông Nam A (rong đồ số nước ta) hầu như không có mưa, nhiệt độ không “khí cao là nguyên nhân chính gây cháy rừng ở nhiều nơi, điển hình là Indonesia và Malaysia. Ở Indonesia, hiện tượng ENSO xây ra đồng thời với hạn hắn đã làm cho 420.000 ha ruộng lúa bị ảnh hưởng do thiểu nước và 158 000 ha bị mắt trắng. Ngoài ra phải ké đến 3,7 triệu ha rừng gỗ ti sinh bị cháy rụi. Năm 1991, hiện tượng ENSO cùng với nắng nông đã gây ra hạn hắn nh hưởng trên diện ích 843.000 ha lúa bị hủy hoại hoàn toàn.
Đây là đợt hạn hán nặng nhất ở nước này đã gây ra tốn thất lớn cho sin xuất nông nghiệp. Chính phủ phải nhập khẩu khẩn cắp 600000 tấn lương thực. Cũng do hạn hán năm 1991, ở Indonesia đã xây ra chấy $8,000 ha rừng tại Kalimanan cùng với hiện tượng ENSO. Rừng chảy đã lạo ra một lớp khói dầy đặc bao phủ bầu tời đảo Kalimanan, sau đồ lan tới Singapore và Malaysia trong tháng 9,10 năm 1991.2 6 Việt Nam 6 Việt Nam hạn hán xây ra ở cả vùng mưa nhỉ cũng như vùng mưa ít, trong thời gian khô, thậm chí ngay trong mùa mưa.
Hạn hán xuất hiện tại các vùng sinh thái cũng khác nhau.