Giải pháp hiệu quả huy động nguồn lực cho xây dựng nông thôn mới tại huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ

Luận văn phân tích giải pháp huy động nguồn lực xây dựng nông thôn mới tại huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ, đề xuất hướng phát triển bền vững.

• Tác giả: Tạ Diên Sơn
• Người hướng dẫn: PGS. TS Trần Văn Điền
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Phát triển nông thôn
• Đề tài: Giải Pháp Huy Động Nguồn Lực Xây Dựng Nông Thôn Mới Tại Huyện Tam Nông, Phú Thọ
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Cơ sở lý luận về vấn đề xây dựng nông thôn mới
• 1.1.1. Lý luận về nông thôn
• 1.1.1.1. Khái niệm nông thôn
• 1.1.1.2. Đặc điểm của nông thôn Việt Nam trong giai đoạn đổi mới
• 1.1.2. Lý luận về xây dựng nông thôn mới
• 1.1.2.1. Khái niệm nông thôn mới
• 1.1.2.2. Khái niệm xây dựng nông thôn mới
• 1.1.2.3. Sự cần thiết phải xây dựng nông thôn mới trong giai đoạn hiện nay
• 1.1.2.4. Nội dung xây dựng nông thôn mới
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2.1.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Phương pháp tiếp cận
• 2.2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2.3. Các chỉ tiêu và phương pháp thu thập số liệu
• 2.2.3.1. Các chỉ tiêu nghiên cứu sự huy động nguồn vốn (tiền)
• 2.2.3.2. Các chỉ tiêu nghiên cứu về sự tham góp cơ sở vật chất
• 2.2.3.3. Các chỉ tiêu nghiên cứu về sức lao động
• 2.2.3.4. Các chỉ tiêu nghiên cứu về sự tham gia ý kiến của cộng đồng
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Điều kiện tự nhiên kinh tế xã hội huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên, tài nguyên
• 3.1.2. Thực trạng về kinh tế - xã hội
• 3.2. Thực trạng xây dựng nông thôn mới ở huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ
• 3.2.1. Kế hoạch thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010 - 2020
• 3.2.2. Kết quả bước đầu tổ chức thực hiện Kế hoạch thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010 - 2020
• 3.2.3. Những thuận lợi và khó khăn về kinh tế - xã hội trong tiến trình xây dựng nông thôn mới
• 3.2.4. Kết quả huy động nguồn lực trong xây dựng NTM huyện Tam Nông
• 3.2.4.1. Nhu cầu nguồn vốn trong xây dựng NTM huyện Tam Nông
• 3.2.4.2. Kết quả huy động nguồn vốn trong xây dựng NTM huyện Tam Nông
• 3.2.4.3. Kết quả huy động nguồn lực trong xây dựng NTM tại 03 xã nghiên cứu
• 3.2.5. Thuận lợi, khó khăn, bài học kinh nghiệm trong huy động nguồn lực cho xây dựng nông thôn mới
• 3.2.6. Một số giải pháp nhằm đẩy mạnh công tác huy động nguồn lực phục vụ xây dựng NTM trên địa bàn huyện Tam Nông tỉnh Phú Thọ
• 3.2.7. Mục tiêu phát triển kinh tế xã hội của huyện Tam Nông giai đoạn 2016-2020
• 3.2.8. Phương hướng và quan điểm huy động nguồn lực trong xây dựng NTM
• 3.2.9. Một số giải pháp về huy động nguồn lực trong xây dựng NTM tại huyện Tam Nông
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Huy động nguồn lực

Huy động nguồn lực là yếu tố then chốt trong việc thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới tại huyện Tam Nông, Phú Thọ. Nghiên cứu chỉ ra rằng, việc huy động nguồn lực không chỉ bao gồm tài chính mà còn cả nhân lực, vật lực và sự tham gia của cộng đồng địa phương. Tuy nhiên, quá trình này gặp nhiều khó khăn do thiếu sự đồng bộ trong quản lý nguồn lực và sự tham gia chưa tích cực của người dân. Các giải pháp đề xuất nhằm tăng cường hiệu quả huy động nguồn lực bao gồm việc cải thiện chính sách nông thôn, tăng cường sự tham gia của các hợp tác xã nông thôn, và nâng cao nhận thức của người dân về tầm quan trọng của chương trình.

1.1. Nguồn lực tài chính

Nguồn lực tài chính là yếu tố quan trọng nhất trong huy động nguồn lực. Tại huyện Tam Nông, nguồn vốn từ ngân sách nhà nước chiếm tỷ lệ lớn, nhưng vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu. Các nguồn vốn từ doanh nghiệp và cộng đồng địa phương còn hạn chế. Giải pháp đề xuất là tăng cường huy động vốn từ các nguồn tư nhân và khuyến khích sự đóng góp của người dân thông qua các hình thức như đóng góp công sức hoặc vật chất.

1.2. Nguồn lực nhân lực

Nhân lực đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện các dự án xây dựng nông thôn mới. Tuy nhiên, tại huyện Tam Nông, trình độ lao động còn thấp, đặc biệt là trong lĩnh vực nông nghiệp. Giải pháp đề xuất là tăng cường đào tạo nghề và nâng cao kỹ năng cho lao động địa phương, đồng thời thu hút nhân lực có trình độ từ các khu vực khác.

II. Xây dựng nông thôn mới

Xây dựng nông thôn mới là mục tiêu chiến lược của huyện Tam Nông, Phú Thọ, nhằm cải thiện đời sống kinh tế - xã hội của người dân. Chương trình tập trung vào việc phát triển cơ sở hạ tầng, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, và nâng cao chất lượng cuộc sống. Tuy nhiên, quá trình thực hiện gặp nhiều thách thức do thiếu nguồn lực và sự chậm trễ trong quy hoạch nông thôn. Các giải pháp đề xuất bao gồm việc cải thiện chất lượng quy hoạch, tăng cường đầu tư vào phát triển cơ sở hạ tầng, và thúc đẩy sự tham gia của người dân.

2.1. Phát triển cơ sở hạ tầng

Phát triển cơ sở hạ tầng là yếu tố then chốt trong xây dựng nông thôn mới. Tại huyện Tam Nông, hệ thống giao thông, thủy lợi, và điện nông thôn còn nhiều hạn chế. Giải pháp đề xuất là tăng cường đầu tư từ ngân sách nhà nước và huy động nguồn lực từ các doanh nghiệp và cộng đồng địa phương để cải thiện chất lượng cơ sở hạ tầng.

2.2. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế là yếu tố quan trọng để phát triển kinh tế nông thôn. Tại huyện Tam Nông, cơ cấu kinh tế vẫn chủ yếu dựa vào nông nghiệp, với quy mô sản xuất nhỏ lẻ. Giải pháp đề xuất là thúc đẩy sản xuất hàng hóa, ứng dụng công nghệ cao, và phát triển các ngành nghề phi nông nghiệp như du lịch và dịch vụ.

III. Phát triển bền vững

Phát triển bền vững là mục tiêu quan trọng trong xây dựng nông thôn mới tại huyện Tam Nông, Phú Thọ. Chương trình tập trung vào việc bảo vệ môi trường, nâng cao chất lượng cuộc sống, và đảm bảo sự phát triển kinh tế - xã hội lâu dài. Tuy nhiên, quá trình thực hiện gặp nhiều khó khăn do thiếu sự đồng bộ trong quản lý tài nguyên địa phương và sự tham gia chưa tích cực của người dân. Các giải pháp đề xuất bao gồm việc tăng cường giáo dục môi trường, thúc đẩy sử dụng năng lượng tái tạo, và nâng cao nhận thức của người dân về tầm quan trọng của phát triển bền vững.

3.1. Bảo vệ môi trường

Bảo vệ môi trường là yếu tố quan trọng trong phát triển bền vững. Tại huyện Tam Nông, vấn đề ô nhiễm môi trường do sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt của người dân còn nhiều. Giải pháp đề xuất là tăng cường quản lý chất thải, khuyến khích sử dụng các biện pháp canh tác thân thiện với môi trường, và nâng cao nhận thức của người dân về bảo vệ môi trường.

3.2. Nâng cao chất lượng cuộc sống

Nâng cao chất lượng cuộc sống là mục tiêu quan trọng của phát triển bền vững. Tại huyện Tam Nông, thu nhập bình quân đầu người còn thấp, và các dịch vụ y tế, giáo dục còn hạn chế. Giải pháp đề xuất là tăng cường đầu tư vào các dịch vụ xã hội, nâng cao chất lượng giáo dục và y tế, và thúc đẩy các chương trình giảm nghèo.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Xây dựng nông thôn mới (NTM) là một trong những chương trình mục tiêu quốc gia quan trọng nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân nông thôn. Tại huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ, với diện tích tự nhiên 15.596,92 ha và dân số khoảng 77.333 người, chương trình xây dựng NTM đã được triển khai từ năm 2010 theo Quyết định số 800/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Tuy nhiên, sau 5 năm thực hiện, kết quả huy động nguồn lực cho xây dựng NTM mới đạt khoảng 44,24% so với nhu cầu vốn thực tế (968,2 tỷ đồng trên tổng nhu cầu 2.188,4 tỷ đồng). Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là đánh giá thực trạng huy động nguồn lực cho xây dựng NTM tại huyện Tam Nông giai đoạn 2011-2015, xác định thuận lợi, khó khăn và đề xuất giải pháp nhằm tăng cường huy động nguồn lực trong những năm tiếp theo. Nghiên cứu có phạm vi không gian tại huyện Tam Nông và thời gian thu thập số liệu từ 2011 đến 2015, với ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả triển khai chương trình xây dựng NTM, góp phần phát triển bền vững kinh tế nông thôn và cải thiện đời sống người dân.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Lý thuyết về xây dựng nông thôn mới: Nông thôn mới được hiểu là vùng nông thôn có nền sản xuất hiện đại, kết hợp phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội và hạ tầng kỹ thuật theo tiêu chí quốc gia. Xây dựng NTM là quá trình tổng thể, bao gồm phát triển sản xuất, cải thiện đời sống, nâng cao dân chủ và bảo vệ môi trường.

• Lý thuyết về huy động nguồn lực: Nguồn lực bao gồm nhân lực, tài lực, vật lực và thông tin. Huy động nguồn lực là quá trình thu hút và tập hợp các nguồn lực từ ngân sách nhà nước, cộng đồng dân cư, doanh nghiệp và các tổ chức khác nhằm phục vụ mục tiêu phát triển.

• Khái niệm và nguyên tắc huy động vốn trong xây dựng NTM: Việc huy động vốn phải đảm bảo công khai, minh bạch, phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng, đồng thời lồng ghép các nguồn vốn từ chương trình mục tiêu quốc gia, ngân sách địa phương, doanh nghiệp và nhân dân.

Các khái niệm chính bao gồm: nông thôn mới, huy động nguồn lực, vốn đầu tư, cơ sở hạ tầng nông thôn, phát triển kinh tế nông thôn.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thứ cấp được thu thập từ Văn phòng điều phối chương trình xây dựng NTM, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Chi cục Thống kê tỉnh Phú Thọ và các báo cáo liên quan. Số liệu sơ cấp được thu thập qua khảo sát, phỏng vấn trực tiếp tại 3 xã đại diện (Hương Nộn, Tam Cường, Hương Nha) với tổng cộng 180 hộ dân và 21 cán bộ, đại diện các tổ chức đoàn thể.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tổ thống kê và so sánh để đánh giá thực trạng huy động nguồn lực. Phương pháp chuyên gia được áp dụng để kiểm chứng và hoàn thiện kết quả nghiên cứu. Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm Excel.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 8/2016 đến tháng 8/2017, tập trung phân tích giai đoạn 2011-2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng huy động nguồn lực tài chính: Tổng nhu cầu vốn xây dựng NTM tại huyện Tam Nông giai đoạn 2011-2015 là khoảng 2.188,4 tỷ đồng, trong đó mới huy động được 968,2 tỷ đồng, đạt 44,24%. Trong 3 xã nghiên cứu, tỷ lệ huy động vốn đạt từ 40% đến 50% nhu cầu vốn, chủ yếu từ ngân sách nhà nước, đóng góp của nhân dân và doanh nghiệp.

2. Huy động nguồn lực phi tài chính: Người dân đã hiến đất với diện tích lớn, ví dụ tại xã Hương Nha, diện tích đất hiến đạt hàng nghìn mét vuông, góp phần xây dựng cơ sở hạ tầng. Ngoài ra, ngày công lao động của cộng đồng cũng được huy động tích cực, chiếm khoảng 30-40% tổng nguồn lực xây dựng.

3. Thực trạng các tiêu chí xây dựng NTM: Đến năm 2017, huyện có 3 xã đạt chuẩn NTM với từ 17 tiêu chí trở lên, 2 xã cơ bản đạt chuẩn. Tỷ lệ đường giao thông nông thôn được cứng hóa đạt 51,12%, 19/19 xã có hệ thống điện sinh hoạt đạt chuẩn, 14/19 xã có trường học đạt chuẩn quốc gia, thu nhập bình quân đầu người đạt khoảng 24 triệu đồng/năm.

4. Thuận lợi và khó khăn trong huy động nguồn lực: Thuận lợi gồm vị trí địa lý gần các đô thị lớn, hệ thống giao thông thuận tiện, sự vào cuộc của các cấp chính quyền và cộng đồng dân cư. Khó khăn gồm địa hình đồi núi phức tạp, sản xuất nông nghiệp manh mún, nguồn vốn ngân sách hạn chế, trình độ cán bộ cơ sở còn yếu, sự tham gia của doanh nghiệp và nhân dân chưa đồng đều.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy việc huy động nguồn lực tại huyện Tam Nông còn thấp so với nhu cầu, ảnh hưởng đến tiến độ và chất lượng xây dựng NTM. So với huyện Lâm Thao (Phú Thọ) huy động được gần 48,5% tổng vốn đầu tư từ nhân dân, Tam Nông còn nhiều dư địa để nâng cao tỷ lệ huy động. Nguyên nhân chủ yếu là do cơ chế huy động chưa linh hoạt, công tác tuyên truyền vận động chưa sâu rộng, và sự phối hợp giữa các tổ chức chưa chặt chẽ.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ huy động vốn theo từng nguồn (ngân sách, nhân dân, doanh nghiệp) và bảng tổng hợp mức độ hoàn thành các tiêu chí xây dựng NTM tại các xã. Việc nâng cao năng lực cán bộ và phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng là yếu tố then chốt để cải thiện hiệu quả huy động nguồn lực.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường công tác tuyên truyền, vận động: Chủ động tổ chức các chương trình truyền thông sâu rộng, nâng cao nhận thức của người dân và doanh nghiệp về vai trò và lợi ích của xây dựng NTM. Mục tiêu tăng tỷ lệ tham gia đóng góp của nhân dân lên ít nhất 60% trong vòng 3 năm tới. Chủ thể thực hiện: Ban chỉ đạo xây dựng NTM huyện phối hợp với các tổ chức đoàn thể.

2. Đa dạng hóa các nguồn vốn huy động: Khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào các công trình hạ tầng và phát triển sản xuất nông nghiệp, đồng thời tăng cường huy động vốn tín dụng ưu đãi cho nông dân. Mục tiêu tăng vốn đầu tư từ doanh nghiệp lên 20% trong 5 năm. Chủ thể thực hiện: UBND huyện, các phòng ban liên quan.

3. Nâng cao năng lực cán bộ cơ sở: Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, kỹ năng huy động nguồn lực và quản lý dự án cho cán bộ xã, thôn. Mục tiêu 100% cán bộ chủ chốt được đào tạo trong 2 năm. Chủ thể thực hiện: Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phối hợp với Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên.

4. Xây dựng cơ chế quản lý, giám sát minh bạch: Thiết lập hệ thống giám sát, kiểm tra việc sử dụng nguồn lực, công khai tài chính và kết quả thực hiện để tạo niềm tin cho cộng đồng. Mục tiêu giảm thiểu sai phạm và tăng hiệu quả sử dụng vốn trong 3 năm tới. Chủ thể thực hiện: Ban Chỉ đạo xây dựng NTM huyện, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức xã hội.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý nhà nước các cấp: Giúp hiểu rõ thực trạng và giải pháp huy động nguồn lực xây dựng NTM, từ đó nâng cao hiệu quả quản lý và chỉ đạo thực hiện chương trình.

2. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành phát triển nông thôn, kinh tế nông nghiệp: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về huy động nguồn lực, phương pháp nghiên cứu và phân tích số liệu trong lĩnh vực phát triển nông thôn.

3. Các tổ chức chính trị - xã hội và đoàn thể địa phương: Hỗ trợ xây dựng kế hoạch vận động, huy động sự tham gia của cộng đồng dân cư và doanh nghiệp trong xây dựng NTM.

4. Doanh nghiệp và nhà đầu tư trong lĩnh vực nông nghiệp, hạ tầng nông thôn: Hiểu rõ cơ chế huy động vốn, tiềm năng và khó khăn tại địa phương để có chiến lược đầu tư phù hợp.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao việc huy động nguồn lực cho xây dựng NTM tại Tam Nông còn thấp?
   Nguyên nhân chính là do nguồn vốn ngân sách hạn chế, công tác tuyên truyền chưa sâu rộng, trình độ cán bộ cơ sở còn yếu và sự tham gia của doanh nghiệp, nhân dân chưa đồng đều. Ví dụ, tỷ lệ huy động vốn mới đạt khoảng 44,24% so với nhu cầu.

2. Các nguồn lực chính được huy động gồm những gì?
   Bao gồm vốn ngân sách nhà nước, đóng góp của nhân dân (tiền mặt, hiến đất, ngày công lao động), vốn doanh nghiệp và vốn tín dụng ưu đãi. Trong đó, đóng góp của nhân dân chiếm tỷ trọng đáng kể trong xây dựng cơ sở hạ tầng.

3. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả huy động nguồn lực?
   Cần tăng cường tuyên truyền, đa dạng hóa nguồn vốn, nâng cao năng lực cán bộ và xây dựng cơ chế quản lý minh bạch. Ví dụ, huyện Lâm Thao đã huy động gần 48,5% vốn từ nhân dân nhờ công tác vận động hiệu quả.

4. Vai trò của cộng đồng dân cư trong xây dựng NTM là gì?
   Cộng đồng dân cư là chủ thể chính, tham gia đóng góp tài chính, hiến đất, lao động và ý kiến xây dựng. Việc phát huy vai trò này giúp tăng tính bền vững và hiệu quả của chương trình.

5. Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng trong luận văn?
   Luận văn sử dụng phương pháp thu thập số liệu thứ cấp và sơ cấp, phân tích thống kê mô tả, so sánh, phân tổ và phương pháp chuyên gia để đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp.

Kết luận

• Huy động nguồn lực cho xây dựng NTM tại huyện Tam Nông giai đoạn 2011-2015 mới đạt khoảng 44,24% nhu cầu vốn, còn nhiều khó khăn về cơ chế và nguồn lực.

• Các nguồn lực huy động bao gồm vốn ngân sách, đóng góp của nhân dân, doanh nghiệp và vốn tín dụng, trong đó vai trò của cộng đồng dân cư rất quan trọng.

• Thực trạng xây dựng NTM đã có nhiều chuyển biến tích cực với một số xã đạt chuẩn, tuy nhiên vẫn còn nhiều tiêu chí chưa hoàn thành.

• Giải pháp trọng tâm là tăng cường tuyên truyền, đa dạng hóa nguồn vốn, nâng cao năng lực cán bộ và xây dựng cơ chế quản lý minh bạch.

• Nghiên cứu đề xuất các bước tiếp theo nhằm nâng cao hiệu quả huy động nguồn lực, góp phần thúc đẩy phát triển bền vững nông thôn huyện Tam Nông.

Call-to-action: Các cấp chính quyền, tổ chức và cộng đồng cần phối hợp chặt chẽ để triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, đánh giá để hoàn thiện chương trình xây dựng nông thôn mới hiệu quả hơn trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở lý luận về vấn đề xây dựng nông thôn mới 1. Lý luận về nông thôn 1. Khái niệm nông thôn Các quốc gia trên thế giới trong quá trình phát triển đều phân các vùng lãnh thổ của mình thành 2 khu vực là hành chính là thành thị và nông thôn.

Hiện nay còn có nhiều quan điểm khác nhau để phân biệt nông thôn với thành thị. Có quan điểm cho rằng chỉ cần dựa vào trình độ phát triển cơ sở hạ tầng. Quan điểm khác lại cho rằng nên dựa vào chỉ tiêu trình độ tiếp cận thị trường, phát triển hàng hóa để xác định vùng nông thôn. Với mỗi quan điểm khác nhau lại có những khái niệm khác nhau về nông thôn.

Khái niệm nông thôn chỉ có tính chất tương đối và luôn biến động theo thời gian để phản ánh biến đổi về kinh tế xã hội của mỗi quốc gia trên thế giới. Trong điều kiện Việt Nam có thể hiểu: “Nông thôn là vùng sinh sống của tập hợp dân cư, trong đó chủ yếu là lao động nông nghiệp, hoạt động kinh tế phụ thuộc nhiều vào điều kiện tự nhiên. Có vai trò quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của cả nước (nông thôn là nơi cung cấp lương thực, thực phẩm cho đời sống của người dân, cung cấp nguyên liệu cho công nghiệp và xuất khẩu, cung cấp hàng hóa cho xuất khẩu, cung cấp lao động cho công nghiệp và thành thị, là thị trường rộng lớn để tiêu thụ những sản phẩm của công nghiệp và dịch vụ)” [4]. Đặc điểm của nông thôn Việt Nam trong giai đoạn đổi mới - Nông thôn là vùng sinh sống và làm việc của một cộng đồng chủ yếu là nông dân; là vùng sản xuất nông nghiệp là cơ bản, ngoài ra còn có các hoạt động sản xuất và phi sản xuất khác phục vụ chủ yếu cho nông nghiệp và cho nông dân.

- So với thành thị thì nông thôn là vùng có kết cấu hạ tầng kém phát triển hơn, trình độ sản xuất hàng hoá và tiếp cận thị trường thấp hơn. Vì vậy c 5 nông thôn chịu sức hút của thành thị về nhiều mặt. Dân cư nông thôn thường hay đổ xô về thành thị để kém việc làm và tìm cơ hội sống tốt hơn. - Nông thôn có thu nhập và đời sống thấp hơn, trình độ văn hoá, khoa học công nghệ thấp hơn thành thị và ngay cả trình độ dân chủ, tự do, công bằng xã hội trong một chừng mực nào đó cũng thấp hơn thành thị.

- Nông thôn giàu tiềm năng về tài nguyên thiên nhiên như đất đai, nguồn nước, khí hậu. nhưng rất đa dạng về kinh tế, xã hội, đa dạng về các hình thức tổ chức quản lý, đa dạng về quy mô và trình độ phát triển. Tính đa dạng đó không chỉ diễn ra giữa các nước khác nhau mà ngay giữa các vùng nông thôn khác nhau của mỗi nước. Điều đó có ảnh hưởng không nhỏ đến khả năng khai thác tài nguyên và các nguồn lực để đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững.

- Lực lượng lao động ở nông thôn rất lớn nhưng lại thiếu việc làm, thất nghiệp và bán thất nghiệp vẫn thường xuyên xảy ra. - Thiếu các điều kiện và phương tiện thuận lợi cho giáo dục. - Thiếu các cơ sở phương tiện và điều kiện vui chơi,giải trí. Lý luận về xây dựng nông thôn mới 1.

Khái niệm nông thôn mới Có thể hiểu nông thôn mới là một vùng nông thôn có những đặc điểm theo tiêu chí mới mà Đảng và Nhà nước đưa ra về nông thôn mới. Nông thôn mới là một vùng nông thôn có nền sản xuất tiếp thu được những thành tựu khoa học kỹ thuật hiện đại mà vẫn giữ được nét đặc trưng, tinh hoa văn hóa của nông thôn truyền thống. Có thể quan niệm: “Mô hình nông thôn mới là tổng thể những đặc điểm, cấu trúc tạo thành một kiểu tổ chức nông thôn theo tiêu chí mới, đáp ứng yêu cầu mới đặt ra cho nông thôn trong điều kiện hiện nay, là kiểu nông thôn được xây dựng trên cơ sở nông thôn cũ (truyền thống, đã có) nhưng manh tính tiên tiến về mọi mặt” [11]. Nông thôn mới trước hết là một vùng nông thôn chứ không phải đô thị.

Bởi nó vẫn mang những nét đặc trưng vốn có của nông thôn truyền thống, cả về quan hệ sản xuất và lực lượng sản xuất, cả về hình thái bên trong và bên ngoài (về cơ sở hạ tầng, về quy hoạch bố trí nhà ở, hình thức nhà ở, đường làng ngõ c 6 xóm… và về quan hệ xóm giềng, về phong cách sống của người dân nông thôn). Tuy nhiên nông thôn mới là vùng nông thôn có những nét hiện đại mà nông thôn truyền thống không có được. Đó là việc canh tác theo kiểu hiện đại, sử dụng các công nghệ kĩ thuật hiện đại vào trong sản xuất nông nghiệp. Nông thôn mới ngoài sản xuất nông nghiệp còn phải phát triển mạnh các ngành sản xuất công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp và các ngành thương mại, dịch vụ, du lịch… Ngoài sự thay đổi về mặt kinh tế, ở vùng nông thôn mới đời sống văn hóa tinh thần của người dân cũng được nâng cao.

Quyền tự do dân chủ của người dân được phát huy cao độ, người dân được tham gia vào quá trình lập và đề ra các quy hoạch, được đóng góp ý kiến vào việc xây dựng và phát triển địa phương. Khái niệm xây dựng nông thôn mới Xây dựng nông thôn mới là cuộc cách mạng và cuộc vận động lớn để cộng đồng dân cư ở nông thôn đồng lòng xây dựng thôn, xã, gia đình của mình khang trang, sạch đẹp; phát triển sản xuất toàn diện (nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ); có nếp sống văn hoá, môi trường và an ninh nông thôn được đảm bảo; thu nhập, đời sống vật chất, tinh thần của người dân được nâng cao. Xây dựng nông thôn mới là sự nghiệp cách mạng của toàn Đảng, toàn dân, của cả hệ thống chính trị. Nông thôn mới không chỉ là vấn đề kinh tế - xã hội, mà là vấn đề kinh tế - chính trị tổng hợp.

Xây dựng nông thôn mới giúp cho nông dân có niềm tin, trở nên tích cực, chăm chỉ, đoàn kết giúp đỡ nhau xây dựng nông thôn phát triển giàu đẹp, dân chủ, văn minh. Sự cần thiết phải xây dựng nông thôn mới trong giai đoạn hiện nay Do kết cấu hạ tầng nội thôn (điện, đường, trường, trạm, chợ, thủy lợi, còn nhiều yếu kém, vừa thiếu, vừa không đồng bộ); nhiều hạng mục công trình đã xuống cấp, tỷ lệ giao thông nông thôn được cứng hoá thấp; giao thông nội đồng ít được quan tâm đầu tư; hệ thống thuỷ lợi cần được đầu tư nâng cấp; chất lượng lưới điện nông thôn chưa thực sự an toàn; cơ sở vật chất về giáo dục, y tế, văn hoá còn rất hạn chế, mạng lưới chợ nông thôn chưa được đầu tư đồng bộ, trụ sở c 7 xã nhiều nơi xuống cấp. Mặt bằng để xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn đạt chuẩn quốc gia rất khó khăn, dân cư phân bố rải rác, kinh tế hộ kém phát triển. Do sản xuất nông nghiệp manh mún, nhỏ lẻ, bảo quản chế biến còn hạn chế, chưa gắn chế biến với thị trường tiêu thụ sản phẩm; chất lượng nông sản chưa đủ sức cạnh tranh trên thị trường.

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế, ứng dụng khoa học công nghệ trong nông nghiệp còn chậm, tỷ trọng chăn nuôi trong nông nghiệp còn thấp; cơ giới hoá chưa đồng bộ. Do thu nhập của nông dân thấp; số lượng doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn còn ít; sự liên kết giữa người sản xuất và các thành phần kinh tế khác ở khu vực nông thôn chưa chặt chẽ. Kinh tế hộ, kinh tế trang trại, hợp tác xã còn nhiều yếu kém. Tỷ lệ lao động nông nghiệp còn cao, cơ hội có việc làm mới tại địa phương không nhiều, tỷ lệ lao động nông lâm nghiệp qua đào tạo thấp; tỷ lệ hộ nghèo còn cao.

Do đời sống tinh thần của nhân dân còn hạn chế, nhiều nét văn hoá truyền thống đang có nguy cơ mai một (tiếng nói, phong tục, trang phục…); nhà ở dân cư nông thôn vẫn còn nhiều nhà tạm, dột nát. Hiện nay, kinh tế - xã hội khu vực nông thôn chủ yếu phát triển tự phát, chưa theo quy hoạch. Do yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước, cần 3 yếu tố chính: đất đai, vốn và lao động kỹ thuật. Qua việc xây dựng nông thôn mới sẽ triển khai quy hoạch tổng thể, đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa.

Mặt khác, mục tiêu đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp. Vì vậy, một nước công nghiệp không thể để nông nghiệp, nông thôn lạc hậu, nông dân nghèo khó. Nội dung xây dựng nông thôn mới a. Quy hoạch xây dựng nông thôn mới.

Phát triển hạ tầng kinh tế xã hội. Chuyển dịch cơ cấu, phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập. Giảm nghèo và an sinh xã hội. Đổi mới và phát triển các hình thức tổ chức sản xuất có hiệu quả ở nông thôn.

Phát triển giáo dục đào tạo. Phát triển y tế, chăm sóc sức khỏe nhân dân. Xây dựng đời sống văn hóa, thôn tin và truyền thông. Cấp nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn.

Nâng cao chất lượng tổ chức Đảng, chính quyền, đoàn thể chính trị - xã hội trên địa bàn. Giữ vững an ninh, trật tự xã hội ở nông thôn. Nguyên tắc và các bước xây dựng nông thôn mới 1. Nguyên tắc xây dựng nông thôn mới Thông tư liên tịch số 26/2011/TTLT-BNNPTNT-BKHDT-BTC, ngày 13/4/ 2011 của liên Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn, Kế hoạch và đầu tư, Bộ Tài chính về hướng dẫn một số nội dung thực hiện Quyết định 800/QĐ-TTg ngày 04/6/2010 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010 - 2020 và thông tư số 51/2013/TTLT-BNNPTNT-BKHDT-BTC, ngày 02/12/2013 về sửa đổi một số điều của Thông tư liên tịch số 26/2011/TTLT-BNNPTNT- BKHDT-BTC, ngày 13/4/2011, tại điều 2 của thông tư đã đề ra 6 nguyên tắc trong xây dựng nông thôn mới như sau: (1).

Các nội dung, hoạt động của Chương trình xây dựng nông thôn mới phải hướng tới mục tiêu thực hiện 19 tiêu chí của Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới ban hành tại Quyết định số 491/QĐ-TTg, ngày 16/4/2009 của Thủ tướng Chính phủ và Quyết định số 342/QĐ-TTG ngày 20/2/2013 của Thủ tướng Chính phủ về sửa đổi một số tiêu chí của bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới.