phần mở đầu, kết luận, bảng, biểu đồ, sơ đồ và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn đƣợc kết cấu thành 4 chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan nghiên cứu và cơ sở lý luận hạn chế rủi ro tín dụng của ngân hàng thƣơng mại Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 3: Thực trạng hạn chế rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam – Chi nhánh thành phố Vinh Chƣơng 4: Giải pháp hạn chế rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam – Chi nhánh thành phố Vinh 2 z Chƣơng 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN HẠN CHẾ RỦI RO TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Tổng quan về tình hình nghiên cứu Trong quá trình nghiên cứu tác giả đã vận dụng lý thuyết về rủi ro tín dụng và có sự tham khảo các bài báo, tài liệu, công trình đã công bố có nội dung liên quan đến nâng cao chất lƣợng tín dụng nói chung và hạn chế rủi ro tín dụng nói riêng, cụ thể nhƣ sau: Tác giả Nguyễn Thị Thanh Huyền (2011) với bài viết “Quản trị rủi ro tín dụng doanh nghiệp theo mức độ rủi ro khách hàng – kinh nghiệm quốc tế”, đăng trên Tạp chí ngân hàng, trang 60-67. Tác giả cho rằng quản lý danh mục tín dụng doanh nghiệp theo mức độ rủi ro khách hàng là cách thức đảm bảo cho ngân hàng duy trì chất lƣợng hoạt động tín dụng của mình. Để làm tốt công tác này, ngân hàng cần tập trung xây dựng hệ thống xếp hạng chấm điểm khách hàng và ƣớc tính tổn thất rủi ro tín dụng.
Đồng thời, việc xây dựng danh mục theo kế hoạch cũng là phƣơng thức giúp ngân hàng quản lý đƣợc danh mục tín dụng của mình. Đối với ngân hàng mà đối tƣợng phục vụ chủ yếu là doanh nghiệp thì vấn đề này càng trở nên cấp thiết bởi đặc trƣng kinh doanh của đối tƣợng này sẽ ảnh hƣởng rất lớn đến quyết định cấp tín dụng của ngân hàng. Tác giả Đào Ngọc Chuyền (2010) với bài viết “Một số khó khăn trong xử lý nợ xấu của ngân hàng thƣơng mại”, đăng trên Tạp chí Ngân hàng. Theo tác giả, các ngân hàng thƣơng mại thƣờng xuyên hoàn thiện và áp dụng hàng loạt biện pháp ngăn ngừa và hạn chế rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay, nhƣng nhiều khoản nợ xấu vẫn cứ xuất hiện.
Vì vậy, cùng với việc chủ động phòng ngừa rủi ro thì các ngân hàng thƣơng mại đồng thời phải chú ý thích đáng đến việc xử lý nợ xấu đã phát sinh. Trong phạm vi bài viết, tác giả nêu ra những nguyên nhân dẫn đến những khó khăn trong việc xử lý nợ xấu của các ngân hàng thƣơng mại. Tác giả Phạm Thị Nguyệt và tác giả Hà Mạnh Hùng (2013) với bài viết “Nguyên nhân và những biểu hiện rủi ro tín dụng của ngân hàng thƣơng mại”, đăng trên Tạp chí Ngân hàng. Bài viết nêu khá rõ về những nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng và một số biện pháp cơ bản nhận biết rủi ro tín dụng.
Từ đó giúp các ngân hàng thƣơng mại sớm nhận biết và có biện pháp phòng ngừa, hạn chế rủi ro tín dụng kịp thời, hiệu quả. Tác giả Nguyễn Thùy Dung (2010) với đề tài “Thực trạng hạn chế rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Phát triển nhà Đồng bằng Sông Cửu Long – Chi nhánh Hà Nội”, luận văn Thạc sỹ Quản trị kinh doanh, Đại học Kinh tế quốc dân Hà Nội. Trƣớc tiên, 3 z tác giả đã hệ thống hóa các vấn đề lý luận về rủi ro tín dụng tại ngân hàng thƣơng mại, nêu khái niệm về rủi ro tín dụng, những chỉ tiêu đánh giá hạn chế rủi ro tín dụng của ngân hàng thƣơng mại. Bên cạnh đó cũng đi sâu vào quy trình tín dụng và phân tích rủi ro tín dụng chủ yếu tại khâu lập hồ sơ, kiểm tra, đề xuất và xử lý nợ, chƣa đánh giá chi tiết các nguyên nhân khác tác động đến rủi ro tín dụng nhƣ: đạo đức nghề nghiệp của cán bộ tín dụng, chất lƣợng chuyên môn của cán bộ tín dụng, sự mất cân đối trong cung cấp thông tin của khách hàng vay.
Đồng thời cũng chƣa đƣa ra đƣợc những giải pháp cụ thể về hạn chế rủi ro tín dụng gắn liền với đặc điểm và nguyên nhân mà tác giả đã phân tích ở phần cơ sở lý luận và kiến nghị với Ngân hàng Nhà nƣớc về cổ phần hóa ngân hàng thƣơng mại cổ phần Nhà nƣớc. Tác giả Nguyễn Toàn Trung (2010) với đề tài “Phân tích rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam - Chi nhánh Quảng Nam”, luận văn Thạc sỹ Quản trị kinh doanh, Đại học Đà Nẵng. Tác giả đã hệ thống các vấn đề lý luận về rủi ro tín dụng ngân hàng thƣơng mại: khái niệm về rủi ro tín dụng, quan niệm về quản trị rủi ro tín dụng và hạn chế rủi ro tín dụng của ngân hàng thƣơng mại, nguyên nhân, hậu quả của các yếu tố ảnh hƣởng tới rủi ro tín dụng. Đề tài đã đƣa ra hai chỉ tiêu đánh giá rủi ro tín dụng là nợ quá hạn và tỷ lệ xóa nợ ròng.
Tuy nhiên, luận văn chƣa tìm hiểu và phân tích đƣợc biểu hiện, đặc điểm của rủi ro tín dụng nói chung của ngân hàng thƣơng mại. Các chỉ tiêu phân tích chƣa nêu rõ đƣợc yếu tố nào tác động đến rủi ro tín dụng. Đề tài đề cập chủ yếu là các nhân tố khách quan, và dừng lại ở góc độ phân tích chỉ tiêu nợ xấu, chƣa tách tỷ trọng nợ xấu theo nhóm và ngành, chỉ rõ một số ngành thƣờng xuyên có rủi ro đặc thù ngành để xây dựng giải pháp hạn chế rủi ro phù hợp. Tác giả Nguyễn Thị Mai (2011) với đề tài “Giải pháp hạn chế rủi ro trong hoạt động tín dụng tại Ngân hàng Thƣơng mại Cổ phần (TMCP) Việt Nam Thịnh vƣợng (VPBank) - Chi nhánh Đà Nẵng”, luận văn Thạc sỹ quản trị kinh doanh, Đại học Đà Nẵng.
Đề tài trình bày lý luận về hoạt động tín dụng của ngân hàng thƣơng mại, hệ thống các khái niệm, các tiêu chí đánh giá và cách thức nhận dạng rủi ro tín dụng. Phân tích đánh giá từ khái quát đến cụ thể tình hình cấp tín dụng, thực trạng nợ xấu và những nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng tại VPBank - Chi nhánh Đà Nẵng. Trên cơ sở đó, tác giả đề xuất các giải pháp nhằm hạn chế những rủi ro tại Chi nhánh. Tác giả Dƣơng Thị Hằng Nga (2007) với đề tài “Quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Ngoại thƣơng Đồng Nai trong thời kỳ hội nhập quốc tế”, luận văn Thạc sỹ kinh tế, Đại học Kinh tế thành phố Hồ Chí Minh.
Đề tài nêu một số vấn đề cơ bản về hoạt động kinh doanh của ngân hàng thƣơng mại và cơ sở lý luận về quản trị rủi ro tín 4 z dụng của các ngân hàng thƣơng mại trong hội nhập quốc tế. Đồng thời luận văn cũng phân tích tình hình quản trị rủi ro tín dụng tại Chi nhánh Ngân hàng Ngoại thƣơng Đồng Nai, nêu ra những mặt tích cực và hạn chế. Dựa vào những phân tích đó, tác giả đề xuất một số giải pháp quản trị rủi ro tín dụng có thể áp dụng trong thực tiễn để nâng cao hiệu quả công tác quản trị rủi ro tại Chi nhánh. Tác giả Ngô Hải Quỳnh (2010) với đề tài “Quản trị rủi ro trong hoạt động cho vay tại Ngân hàng TMCP Hàng hải – Chi nhánh Đà Nẵng”, luận văn Thạc sỹ Quản trị kinh doanh, Đại học Đà Nẵng.
Trên cơ sở đánh giá thực trạng rủi ro và công tác quản trị rủi ro trong hoạt động cho vay tại chi nhánh, đồng thời kết hợp với những nghiên cứu lý thuyết, đề tài đề xuất các giải pháp để hoàn thiện công tác quản trị rủi ro trong hoạt động cho vay và hạn chế rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Hàng Hải – Chi nhánh Đà Nẵng. Tác giả Nguyễn Thanh Hòa (2011) với đề tài “Giải pháp hạn chế cho vay đối với khách hàng doanh nghiệp tai Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam – Chi nhánh Đà Nẵng”, luận văn Thạc sỹ Quản trị kinh doanh, Đại học Đà Nẵng. Đề tài phân tích lý luận về hoạt động tín dụng và rủi ro cho vay đối với khách hàng doanh nghiệp của ngân hàng thƣơng mại, trong đó tập trung làm rõ khái niệm, đặc điểm, vai trò, các phƣơng thức cho vay, cũng nhƣ nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng đối với nhóm khách hàng là doanh nghiệp. Tác giả phân tích, đánh giá từ khái quát đến cụ thể tình hình cho vay, thực trạng rủi ro tín dụng và những nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng đối với khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam – Chi nhánh Đà Nẵng.
Trên cơ sở đó tác giả đề xuất các giải pháp nhằm hạn chế rủi ro tín dụng tại Chi nhánh. Tác giả Tô Thị Thanh Huyền (2008) với đề tài “Quản trị rủi ro trong hoạt động cho vay tại Ngân hàng TMCP Kỹ thƣơng Việt Nam”, luận văn Thạc sỹ kinh tế, Đại học Kinh tế quốc dân. Đề tài nghiên cứu các nguyên nhân cơ bản dẫn đến rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Kỹ thƣơng Việt Nam, thực trạng hoạt động cho vay tại Ngân hàng cũng nhƣ những mặt tích cực và hạn chế trong công tác quản trị rủi ro. Từ phân tích, đánh giá thực trạng, tác giả cũng đƣa ra các giải pháp phù hợp nhằm hạn chế rủi ro trong hoạt động cho vay tại ngân hàng TMCP Kỹ thƣơng Việt Nam.
Tóm lại, mặc dù đã có nhiều bài báo, tài liệu, công trình nghiên cứu đã công bố trƣớc đây về vấn đề rủi to tín dụng và hạn chế rủi ro tín dụng, với nhiều ý tƣởng có tính kế thừa. Các công trình nghiên cứu chủ yếu tập trung tiếp cận và nhìn nhận ở cấp độ quốc gia, cấp độ ngành, chƣa có công trình nghiên cứu nào liên quan đến rủi ro tín 5 z dụng mà đối tƣợng là Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam – Chi nhánh thành phố Vinh. Cơ sở lý luận hạn chế rủi ro tín dụng của ngân hàng thƣơng mại 1. Tín dụng và rủi ro tín dụng của ngân hàng thương mại 1.
Tín dụng của ngân hàng thương mại 1. Khái niệm Tại Việt Nam, có rất nhiều các quyết định ban hành về hoạt động cho vay trong ngân hàng thƣơng mại.