CHƯƠNG 1 NHỮNG VAN DE CƠ BẢN VE CHO VAY PHÁT TRIEN NGÀNH THUY SAN TAI CAC NGAN HANG THUONG MAI 1. VAL TRO CUA NGUON VON NGÂN HANG DOI VỚI PHAT TRIEN NGANH THUY SAN 1. Ngành Thuy sản và vai trò của Ngành Thuỷ sản trong nên kinh tế quốc dân 1. Khái niệm về Thúy sản Thuỷ sản là một trong những ngành sản xuất kinh doanh, là một ngành hoạt động kinh tế nam trong tong thé kinh tế - xã hội của loài người.
Thuỷ sản đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp thực phẩm cho nhân loại, không những thế nó còn là một ngành kinh tế tạo cơ hội công ăn việc làm cho nhiều cộng đồng nhân dân đặc biệt là ở vùng nông thôn và vùng ven biển. Các loại hình của hoạt động thủy sản: - Khai thác thủy sản: là một hoạt động của ngư dân thông qua các ngư cụ, tàu, huyền và qua các phương pháp đánh bắt nhằm khai thác nguôn lợi thủy sản của tự nhiên. Sản phẩm của loại hình khai thác thủy sản bao gồm: Cá thực phẩm cho tiêu thụ trực tiếp của con người, con giống cho hoạt động nuôi trồng thủy sản và các loại Thức ăn cho Ø1a SÚC. - Nuôi trồng thủy sản là nuôi trồng động thực vật thủy sinh ở các môi trường nước ngọt lợ mặn.
Sản phẩm của loại hình nuôi trồng thủy sản này bao gồm: sản xuất con giống nhân tạo, cá thực phẩm cho tiêu thụ trực tiếp của con người và cá môi cho khai thác thủy sản hay v6 béo cá tự nhiên. - Khai thác thủy sản được tăng cường trên cơ sở nuôi trồng thủy sản là hoạt động đem con giống nhân tạo thả vào các thủy vực tự nhiên (hồ chứa, sông ngòi và biến) dé tăng sản lượng đánh bắt. Vai trò của Ngành Thuỷ sản doi với nên kinh tế quốc dân Ngành Thuỷ sản đóng một vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế đất nước. Quy mô của Ngành Thuỷ sản ngày càng mở rộng và vai trò của Ngành Thuỷ sản cũng tăng lên không ngừng trong nên kinh tế quốc dân.
Ngành Thuỷ sản là một ngành kinh tế kĩ thuật đặc thù bao gôm nhiều lĩnh vực hoạt động mang những tính chất công nghiệp, nông nghiệp, thương mại và dịch vụ, cơ cấu thành một hệ thống thống nhất có liên quan chặt chẽ và hữu cơ với nhau. Trong khi các ngành khai thác, đóng sửa tàu thuyền cá, sản xuất ngư lưới cụ, các thiết bị chế biến và bảo quản thuỷ sản trực thuộc công nghiệp nhóm A, ngành chế biến thuỷ sản thuộc nhóm công nghiệp B, ngành thương mại và nhiều hoạt động dịch vụ hậu can như cung cấp vật tư và chuyên chở đặc dụng thuộc lĩnh vực dịch vụ thì nuôi trồng thuỷ sản lại mang nhiều đặc tính của ngành nông nghiệp. Ngành Thuỷ sản còn được coi là ngành có thể tạo ra nguồn ngoại tệ lớn cho nhiều nước. Xuất khẩu thuỷ sản đã trở thành hoạt động có vị trí quan trọng hàng nhất nhì trong nền kinh tế ngoại thương của các quốc gia.
- Vai trò của Ngành Thuỷ sản trong việc cung cấp thực phẩm, tạo nguồn dinh dưỡng cho người dân: Nuôi trồng thuỷ sản phát triển rộng khắp, tới tận các vùng sâu vùng xa, góp phần chuyền đổi cơ cấu thực phẩm trong bữa ăn của người dân, cung cấp nguồn dinh dưỡng dồi dào. Từ các vùng đồng bằng đến trung du miễn núi, tất cả các ao hồ nhỏ đều được sử dụng triệt dé cho các hoạt động nuôi trông thuý sản. Trong thời gian tới, các mặt hàng thủy sản sẽ ngày càng có vi trí cao trong tiêu thụ thực phẩm của mọi tầng lớp nhân dân. - Vai trò của Ngành Thuý sản trong việc đảm bảo an ninh lương thực, thực phẩm: Ngành Thuỷ sản là một trong những ngành tạo ra lương thực, thực phẩm, cung cấp các sản phẩm tiêu dùng trực tiếp.
Ở tầm vĩ mô, dưới giác độ ngành kinh tế quốc dân, Ngành Thuỷ sản đã góp phần đảm bảo an ninh lương thực thực phẩm, đáp ứng được yêu cầu cụ thể là tăng nhiều đạm và vitamin cho thức ăn. Có thể nói Ngành Thuỷ sản đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp thực phẩm cho người dân, không những thế nó còn là một ngành kinh tế tạo cơ hội công ăn việc làm cho nhiều cộng đồng nhân dân, đặc biệt ở những vùng nông thôn và vùng ven biển. Những năm gan đây, công tác khuyến ngư đã tập trung vào hoạt động trình diễn các mô hình khai thác và nuôi trồng thuỷ sản, hướng dẫn các hộ dân nghèo làm ăn. Hiện tại, mô hình kinh tế hộ gia đình được đánh giá là đã giải quyết cơ bản công ăn việc làm cho các ngư dân ven biến.
- Vai trò của Ngành Thuỷ sản trong công cuộc xoá đói giảm nghèo: Ngành Thuỷ sản đã lập nhiều chương trình xóa đói giảm nghèo băng việc phát triển các mô hình nuôi trồng thuỷ sản đến cả vùng sâu, vùng xa, không những cung cấp nguồn dinh dưỡng, đảm bảo an ninh thực phẩm mà còn gop phân xoá đói giảm nghèo. Tại các vùng duyên hải, nuôi thuỷ sản nước lợ đã chuyển mạnh từ phương thức nuôi quảng canh sang quảng canh cải tiến, bán thâm canh và thâm canh, thậm chí nhiều nơi đã áp dụng mô hình nuôi thâm canh theo công nghệ nuôi công nghiệp. Các vùng nuôi tôm rộng lớn, hoạt động theo quy mô sản xuất hàng hoá lớn đã hình thành, một bộ phận dân cư các vùng ven biển đã giàu lên nhanh chóng, rất nhiều gia đình thoát khỏi cảnh đói nghèo nhờ nuôi trồng thuỷ sản. Hoạt động nuôi trồng thuỷ sản ở các mặt nước lớn như nuôi cá hồ chứa cũng đã phát triển, hoạt động này luôn được gắn kết với các chương trình phát triển trung du miễn núi, các chính sách xoá đói giảm nghèo ở vùng sâu vùng xa.
- Vai trò của Ngành Thuy sản trong công cuộc chuyền dịch cơ cấu nông nghiệp nông thôn: Nếu như trước đây việc lan ra biển, ngăn chặn những ảnh hưởng của biển để mở rộng đất đai canh tác là định hướng cho một nén kinh tê nông nghiệp lúa nước thì hiện nay việc tiến ra biển, kéo biển lại gân sẽ là định hướng khôn ngoan cho một nên kinh tế công nghiệp hoá và hiện đại hoá. Trong những thập kỉ qua, nhiều công trình hồ thuỷ điện đã được xây dựng, khiến nước mặn ngoài biển thâm nhập sâu vào vùng cửa sông, ven biển. Đối với nền canh tác nông nghiệp lúa nước thì nước mặn sẽ có những ảnh hưởng xấu, nhưng với nuôi trồng thuỷ sản nước mặn, nước lợ thì nước mặn được nhận thức là một tiềm năng mới, vì hoạt động nuôi trồng thuỷ sản có thể cho hiệu quả canh tác gấp hàng chục lần hoạt động canh tác lúa nước. Một phần lớn diện tích canh tác nông nghiệp kém hiệu quả đã được chuyên sang nuôi trồng thuỷ sản.
Nguyên nhân của hiện tượng này là do giá thuỷ sản trên thị trường thế giới những năm gân đây tăng đột biến, trong khi giá các loại nông sản xuất khâu khác lại bị giảm sút dẫn đến nhu cầu chuyển đổi cơ cấu diện tích giữa nuôi trồng thủy sản và nông nghiệp càng trở nên cấp bách. Có thể nói nuôi trồng thủy sản đã phát triển với tốc độ nhanh, thu được hiệu quả kinh tế - xã hội đáng kể, từng bước góp phần thay đôi cơ cấu kinh tế ở các vùng ven biến, nông thôn, góp phần xoá đói giảm nghèo và làm giàu cho nông dân. Tại nhiều vùng nông thôn, phong trào nuôi cá ruộng trũng phát triển mạnh mẽ. Đây là hình thức nuôi cho năng suất và hiệu quả khá lớn, được đánh giá là một trong những hướng chuyền đổi cơ cấu trong nông nghiệp, góp phần làm tăng thu nhập cho người lao động và xoá đói giảm nghèo ở nông thôn.
- Vai trò của Ngành Thuy sản trong tạo nghề nghiệp mới, tăng hiệu quả sử dụng đất đai: Ao hồ nhỏ là một thế mạnh của nuôi trồng thuỷ sản ở các vùng nông thôn. Người nông dân sử dụng ao hồ nhỏ như một cách tận dụng đất đai và lao động. Hau như họ không phải chi phí nhiều tiền vốn vi phan lớn là nuôi quảng canh. Tuy nhiên, ngày càng có nhiều người nông dân tận dụng các mặt nước ao hồ nhỏ trong nuôi trồng thuỷ sản nước ngọt với các hệ thống nuôi bán thâm canh và thâm canh có chọn lọc đối tượng cho năng suất cao như mè, trăm, các loại cá chép, trôi và các loài cá rô phi đơn tính.
- Thủy sản là nguồn xuất khẩu quan trọng: Trong nhiều năm liền, Ngành Thuỷ sản luôn giữ vị trí cao trong bảng danh sách các ngành có giá tri kim ngạch xuất khẩu lớn đối với các quốc gia ven biển. - Ngành khai thác thủy sản xa bờ đảm bảo chủ quyền quốc gia, đảm bảo an ninh quốc phòng ở vùng sâu, vùng xa, nhất là ở vùng biến và hải đảo: Ngành Thuỷ sản luôn giữ vai trò quan trọng trong bảo vệ an ninh, chủ quyền trên biển, ồn định xã hội va phát triển kinh tế các vùng ven biến, hải đảo, góp phần thực hiện chiến lược quốc phòng toàn dân và an ninh nhân dân. Việc gia tăng số lượng tàu lớn đánh bắt xa bờ và tàu dịch vụ hậu cần cho các tàu cá xa bờ không chỉ nhằm khai thác các tiềm năng mới, cung cấp nguyên liệu cho chế biến ma còn góp phần bảo vệ an ninh quốc phòng trên các vùng biến. Đặc trưng của Ngành Thuy sản - Ngành Thuỷ sản phụ thuộc nhiều vào điều kiện tự nhiên và mang tính thời vụ cao: Đối tượng sản xuất là các sinh vật sống do đó chịu ảnh hưởng rất lớn bởi điều kiện tự nhiên: khí hậu, thời tiết, môi trường., chịu ảnh hưởng trực tiếp của thiên tai, bão lụt.
Ngành Thuỷ sản không thể phát triển một cách 6 ạt như những ngành khác mà phải kết hợp hài hoà giữa tiễn bộ khoa học kỹ thuật với các lợi thế của điều kiện tự nhiên. Tính thời vụ của Ngành Thuỷ sản cũng rất ngặt nghèo và có quan hệ của chu kỳ khai thác và nuôi trồng thủy sản. Tính thời vụ có ảnh hưởng đến mức độ rủi ro đầu tư vốn cho lĩnh vực này, từ đó đòi hỏi phải có phương thức đầu tư tín dụng thích hợp để phát huy hiệu quả đầu tư cũng như hạn chế rủi ro đến mức thấp nhất. - Đối tượng của hoạt động thủy sản là những sinh vật sống dưới nước, có giá trị kinh tế cao nhưng mau hư hỏng: Trong quá trình khai thác và nuôi trồng thủy sản gắn liền với diện tích mặt nước do đó điều kiện để mở rộng sản xuất có giới hạn.