Giải pháp cải thiện chất lượng tín dụng khách hàng doanh nghiệp tại ngân hàng thương mại cổ phần nam việt navibank

Tín dụng đóng vai trò then chốt trong sự phát triển của doanh nghiệp, đặc biệt là trong bối cảnh kinh… 80 trang · Trường Đại Học Kinh Tế - Tài Chính · 2011.

• Tác giả: Vương Hà Như Thảo
• Người hướng dẫn: TS. Lâm Thị Hồng Hoa
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế - Tài Chính
• Chuyên ngành: Tài Chính
• Đề tài: Giải Pháp Cải Thiện Chất Lượng Tín Dụng Khách Hàng Doanh Nghiệp Tại Navibank
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Tổng quan về tín dụng
• 1.2. Các hình thức tín dụng
• 1.3. Chất lượng tín dụng và các chỉ tiêu đánh giá
• 1.3.1. Khái niệm về chất lượng tín dụng
• 1.3.2. Các chỉ tiêu đánh giá chất lượng tín dụng
• 1.3.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng
• 1.3.3.1. Nhân tố môi trường kinh tế
• 1.3.3.2. Nhân tố môi trường pháp lý
• 1.3.3.3. Nhân tố thuộc về phía khách hàng
• 1.3.3.4. Nhân tố thuộc về phía ngân hàng
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG KHÁCH HÀNG DOANH NGHIỆP TẠI NGÂN HÀNG TMCP NAM VIỆT - NAVIBANK
• 2.1. Giới thiệu về ngân hàng TMCP Nam Việt
• 2.1.1. Quá trình hình thành
• 2.1.2. Cơ cấu tổ chức
• 2.1.3. Tình hình hoạt động của Navibank
• 2.1.3.1. Khả năng tài chính
• 2.1.3.2. Hoạt động huy động vốn
• 2.1.3.3. Hoạt động tín dụng
• 2.2. Kết quả hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp
• 2.2.1. Dư nợ tín dụng khách hàng doanh nghiệp
• 2.2.2. Cơ cấu tín dụng khách hàng doanh nghiệp
• 2.2.2.1. Phân theo lĩnh vực kinh doanh
• 2.2.2.2. Phân theo mục đích vay vốn
• 2.2.2.3. Phân theo thời hạn cho vay
• 2.2.2.4. Phân theo loại hình doanh nghiệp
• 2.2.3. Đánh giá chất lượng tín dụng doanh nghiệp tại Navibank
• 2.2.3.1. Tăng trưởng tín dụng khách hàng doanh nghiệp
• 2.2.3.2. Chỉ tiêu hiệu suất sử dụng vốn
• 2.2.3.3. Chỉ tiêu tỷ lệ nợ quá hạn
• 2.2.3.4. Chỉ tiêu thu nhập từ hoạt động tín dụng
• 2.2.4. Nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng khách hàng doanh nghiệp Navibank
• 2.2.4.1. Nhân tố thuộc về môi trường kinh tế
• 2.2.4.2. Nhân tố thuộc về phía khách hàng
• 2.2.4.3. Nhân tố thuộc về phía ngân hàng
• 2.3. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐỀ XUẤT NHẰM CẢI THIỆN CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG KHÁCH HÀNG DOANH NGHIỆP TẠI NAVIBANK
• 3.1. Định hướng phát triển của Navibank
• 3.1.1. Định hướng chung
• 3.1.2. Hoạt động huy động vốn
• 3.1.3. Hoạt động tín dụng
• 3.1.4. Phát triển đa dạng hóa sản phẩm, đẩy mạnh nguồn thu từ dịch vụ, cơ cấu tổng tài sản có theo hướng ngân hàng hiện đại
• 3.2. Hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp
• 3.3. Giải pháp nhằm cải thiện chất lượng tín dụng khách hàng doanh nghiệp tại Navibank
• 3.3.1. Về quy trình nghiệp vụ
• 3.3.2. Hoạt động kiểm tra nội bộ
• 3.3.3. Về nguồn nhân lực
• 3.4. Kết luận chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tín Dụng Doanh Nghiệp Tại Navibank Giới Thiệu

Tín dụng đóng vai trò then chốt trong sự phát triển của doanh nghiệp, đặc biệt là trong bối cảnh kinh tế Việt Nam hiện nay. Tín dụng không chỉ là nguồn vốn, mà còn là đòn bẩy giúp doanh nghiệp mở rộng sản xuất, tăng cường cạnh tranh. Đối với Navibank, việc cung cấp tín dụng cho khách hàng doanh nghiệp là một trong những hoạt động cốt lõi, đóng góp đáng kể vào doanh thu và lợi nhuận của ngân hàng. Chất lượng tín dụng được xem xét ngay từ quy trình cho vay, một số chỉ tiêu như dư nợ cho vay, tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu, thu nhập lãi. Hoạt động cấp tín dụng là hoạt động đóng vai trò chủ đạo đối với mỗi ngân hàng. Theo Vương Hà Như Thảo (2011), hoạt động cấp tín dụng mang lại không ít rủi ro do chịu sự tác động mạnh mẽ của những yếu tố khách quan bên ngoài như tình hình kinh tế; những chính sách điều tiết của chính phủ; cũng như những yếu tố chủ quan thuộc về khách hàng; hay thậm chí cả thiên tai. Hoạt động tín dụng tồn tại dưới nhiều hình thức khác nhau, được phân loại theo những tiêu thức khác nhau.

1.1. Tầm quan trọng của tín dụng cho sự phát triển doanh nghiệp

Tín dụng là nguồn vốn quan trọng, giúp doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ mới, mở rộng thị trường và tăng năng lực sản xuất. Nguồn vốn này giúp doanh nghiệp ứng phó với biến động kinh tế và duy trì sự tăng trưởng ổn định. Nhờ tín dụng, doanh nghiệp có thể nắm bắt cơ hội kinh doanh và tạo ra giá trị gia tăng cho nền kinh tế.

1.2. Vai trò của Navibank trong việc hỗ trợ tín dụng doanh nghiệp

Navibank đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp các sản phẩm và dịch vụ tín dụng đa dạng, phù hợp với nhu cầu của từng khách hàng doanh nghiệp. Ngân hàng không chỉ cung cấp vốn mà còn tư vấn tài chính, giúp doanh nghiệp quản lý rủi ro và sử dụng vốn hiệu quả.

II. Thách Thức Quản Lý Rủi Ro Tín Dụng Tại Navibank Hiện Nay

Mặc dù Navibank đã đạt được những thành công nhất định trong hoạt động tín dụng, nhưng vẫn còn đối mặt với nhiều thách thức trong việc quản lý rủi ro tín dụng, đặc biệt là với khách hàng doanh nghiệp. Tình hình kinh tế biến động, năng lực tài chính của doanh nghiệp không đồng đều và sự cạnh tranh gay gắt từ các ngân hàng khác là những yếu tố gây áp lực lên chất lượng tín dụng của Navibank. Số liệu từ Báo cáo thường niên của Navibank cho thấy hoạt động cho vay của Ngân hàng đang khá tốt, tăng trưởng ấn tượng về dư nợ, đóng góp nguồn thu nhập đáng kể cho Ngân hàng, trong đó nổi bật hơn hết là hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp với tỷ trọng chiếm hơn 50% dư nợ cho vay. Tuy nhiên, nợ xấu doanh nghiệp cũng đang là vấn đề đáng phải quan tâm tại Navibank. Vì lý do đó, em đã chọn đề tài “Giải pháp cải thiện chất lượng tín dụng khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP Nam Việt” để có thể có được cái nhìn cụ thể về thực trạng chất lượng tín dụng khách hàng doanh nghiệp tại Navibank hiện nay.

2.1. Ảnh hưởng của biến động kinh tế đến khả năng trả nợ của doanh nghiệp

Biến động kinh tế, đặc biệt là lạm phát và suy thoái, có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng trả nợ của doanh nghiệp. Doanh thu giảm, chi phí tăng và thanh khoản eo hẹp khiến doanh nghiệp khó khăn trong việc thực hiện nghĩa vụ trả nợ.

2.2. Đánh giá năng lực tài chính khách hàng doanh nghiệp Navibank

Việc đánh giá chính xác năng lực tài chính của khách hàng doanh nghiệp là yếu tố then chốt để giảm thiểu rủi ro tín dụng. Phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp, dòng tiền và khả năng sinh lời giúp Navibank đưa ra quyết định cho vay hợp lý.

2.3. Cạnh tranh từ các ngân hàng khác về lãi suất vay vốn doanh nghiệp

Sự cạnh tranh gay gắt từ các ngân hàng khác có thể khiến Navibank phải giảm lãi suất vay vốn doanh nghiệp để thu hút khách hàng. Tuy nhiên, điều này có thể làm giảm lợi nhuận và tăng rủi ro tín dụng nếu không được quản lý chặt chẽ. Để đạt được cái nhìn cụ thể về thực trạng chất lượng tín dụng khách hàng doanh nghiệp tại Navibank hiện nay, cần phải xem xét cẩn thận về lãi suất.

III. Phương Pháp Nâng Cao Điểm Tín Dụng Doanh Nghiệp Tại Navibank

Để cải thiện chất lượng tín dụng doanh nghiệp tại Navibank, cần có một hệ thống các giải pháp đồng bộ, tập trung vào việc nâng cao điểm tín dụng doanh nghiệp. Các giải pháp này bao gồm cải thiện quy trình thẩm định tín dụng, tăng cường giám sát sau cho vay và hỗ trợ doanh nghiệp tái cấu trúc nợ khi cần thiết. Cần phải dựa trên quan điểm của các bên có liên quan, mà ở đây cụ thể là giữa ngân hàng thương mại (người cung cấp sản phẩm) và khách hàng, bao gồm các cá nhân, tổ chức kinh tế (người có nhu cầu về sản phẩm). - Đối với ngân hàng: chất lượng tín dụng được xem xét ngay từ quy trình cho vay bên cạnh một số chỉ tiêu như dư nợ cho vay, tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu, thu nhập lãi… - Đối với khách hàng: chất lượng tín dụng là sự thỏa mãn nhu cầu vay vốn của doanh nghiệp với lãi suất hợp lý, thủ tục đơn giản nhưng vẫn đảm bảo theo các nguyên tắc tín dụng.

3.1. Cải thiện quy trình thẩm định tín dụng khách hàng doanh nghiệp

Quy trình thẩm định tín dụng cần được cải thiện để đánh giá chính xác hơn rủi ro tín dụng của khách hàng doanh nghiệp. Điều này bao gồm việc thu thập thông tin đầy đủ và chính xác, sử dụng các mô hình đánh giá rủi ro tiên tiến và tăng cường đào tạo cho cán bộ tín dụng.

3.2. Tăng cường giám sát sau cho vay để kiểm soát nợ xấu doanh nghiệp

Giám sát sau cho vay là yếu tố quan trọng để phát hiện sớm các dấu hiệu nợ xấu doanh nghiệp. Navibank cần tăng cường tần suất và chất lượng giám sát, đồng thời có các biện pháp xử lý kịp thời khi phát hiện rủi ro.

3.3. Hỗ trợ tái cấu trúc nợ doanh nghiệp để giảm rủi ro tín dụng

Khi doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc trả nợ, Navibank cần chủ động đề xuất các giải pháp tái cấu trúc nợ doanh nghiệp, như gia hạn nợ, giảm lãi suất hoặc chuyển nợ thành vốn góp. Điều này giúp doanh nghiệp vượt qua khó khăn và giảm thiểu rủi ro tín dụng cho ngân hàng.

IV. Giải Pháp Quản Lý Rủi Ro Tín Dụng Navibank Kinh Nghiệm Thực Tiễn

Để quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả, Navibank cần áp dụng các giải pháp thực tiễn, phù hợp với điều kiện kinh doanh của ngân hàng và đặc thù của khách hàng doanh nghiệp. Các giải pháp này bao gồm xây dựng chính sách tín dụng linh hoạt, tăng cường kiểm soát nội bộ và hợp tác với các tổ chức tín dụng khác để chia sẻ rủi ro. Để cải thiện chất lượng tín dụng, ta cần tìm hiểu qua khái niệm về “chất lượng”. Tuỳ theo đối tượng sử dụng mà từ “chất lượng” có ý nghĩa khác nhau. Tổ chức Quốc tế về Tiêu chuẩn hoá ISO đã đưa ra đ ịnh nghĩa về chất lượng như sau: “Chất lượng là khả năng của tập hợp các đặc tính của một sản phẩm, hệ thống hay quá trình đ ể đáp ứng yêu cầu của khách hàng và của các bên liên quan”. Chất lượng tín dụng chịu tác động của nhiều yếu tố khách quan (như sự thay đổi của môi trường kinh tế, ý thức chủ quan của khách hàng…) và chủ quan (như khả năng quản lý tín dụng, trình đ ộ cán bộ tín dụng, quy chế tín dụng của mỗi ngân hàng…).

4.1. Xây dựng chính sách tín dụng khách hàng doanh nghiệp linh hoạt

Chính sách tín dụng cần được xây dựng linh hoạt, phù hợp với từng ngành nghề kinh doanh và quy mô của doanh nghiệp. Navibank cần thường xuyên rà soát và điều chỉnh chính sách để đáp ứng với sự thay đổi của thị trường và nhu cầu của khách hàng.

4.2. Tăng cường kiểm soát nội bộ để hạn chế sai sót trong nghiệp vụ

Kiểm soát nội bộ là yếu tố quan trọng để hạn chế sai sót trong nghiệp vụ tín dụng. Navibank cần tăng cường kiểm tra, giám sát các hoạt động tín dụng và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm quy trình.

4.3. Hợp tác với các TCTD khác để chia sẻ rủi ro tín dụng doanh nghiệp

Navibank có thể hợp tác với các tổ chức tín dụng khác để chia sẻ rủi ro tín dụng, đặc biệt là đối với các khoản vay lớn hoặc các doanh nghiệp có độ rủi ro cao. Điều này giúp ngân hàng giảm thiểu thiệt hại khi xảy ra sự cố.

V. Phân Tích Tài Chính Doanh Nghiệp Yếu Tố Quyết Định Cấp Tín Dụng

Phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp là một bước quan trọng trong quá trình thẩm định tín dụng. Đánh giá năng lực tài chính doanh nghiệp giúp Navibank xác định khả năng trả nợ của khách hàng và đưa ra quyết định cho vay phù hợp. Các chỉ số tài chính như khả năng thanh toán, khả năng sinh lời và hiệu quả hoạt động cần được phân tích kỹ lưỡng. Nguyễn Văn Tiến (2009), chất lượng tín dụng được xem xét ngay từ quy trình cho vay bên cạnh một số chỉ tiêu như dư nợ cho vay, tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu, thu nhập lãi… Tổng quát hơn, chất lượng tín dụng thể hiện ở sự tương thích giữa hoạt động cho vay với năng lực bản thân ngân hàng, đảm bảo tính cạnh tranh trên thị trường với nguyên tắc hoàn trả gốc và lãi đúng kỳ hạn, đảm bảo được độ an toàn cho hoạt động ngân hàng cũng như phù hợp với những quy định của Nhà nước.

5.1. Các chỉ số đánh giá khả năng thanh toán của doanh nghiệp Navibank

Các chỉ số đánh giá khả năng thanh toán, như tỷ số thanh toán hiện hành và tỷ số thanh toán nhanh, cho biết khả năng của doanh nghiệp trong việc trả các khoản nợ ngắn hạn. Navibank cần xem xét kỹ các chỉ số này để đánh giá rủi ro thanh khoản.

5.2. Đánh giá khả năng sinh lời để cải thiện điểm tín dụng doanh nghiệp

Khả năng sinh lời là yếu tố quan trọng để đánh giá khả năng trả nợ dài hạn của doanh nghiệp. Các chỉ số như tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE) và tỷ suất lợi nhuận trên tổng tài sản (ROA) cần được phân tích để đánh giá hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.

5.3. Hiệu quả hoạt động giúp nâng cao chất lượng tín dụng doanh nghiệp

Hiệu quả hoạt động, thể hiện qua các chỉ số như vòng quay hàng tồn kho và vòng quay các khoản phải thu, cho biết khả năng của doanh nghiệp trong việc quản lý tài sản và tạo ra doanh thu. Navibank cần đánh giá hiệu quả hoạt động để đưa ra quyết định cho vay chính xác.

VI. Tăng Cường Tín Dụng Doanh Nghiệp Navibank Kết Luận và Tương Lai

Việc cải thiện chất lượng tín dụng doanh nghiệp tại Navibank là một quá trình liên tục và đòi hỏi sự nỗ lực từ cả ngân hàng và doanh nghiệp. Bằng cách áp dụng các giải pháp đồng bộ và hiệu quả, Navibank có thể giảm thiểu rủi ro tín dụng, tăng cường khả năng cạnh tranh và đóng góp vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế. Tốc độ tăng trưởng không ngừng tăng cao, gây nên tình trạng tăng trưởng nóng, nhưng lại không phù hợp với khả năng huy động vốn của ngân hàng, các khoản tín dụng kém chất lượng, khả năng thu hồi thấp, dài lâu gây nguy hại đến khả năng thanh khoản của ngân hàng là những mặt trái mà các ngân hàng có thể gặp phải. Vì vậy, người ta thường sử dụng thêm chỉ tiêu hiệu suất sử dụng vốn để đánh giá sự cân đối giữa hoạt động huy động và hoạt động cho vay, nhằm bảo đảm sự an toàn cho hoạt động của ngân hàng.

6.1. Tổng kết các giải pháp cải thiện chất lượng tín dụng

Các giải pháp cải thiện chất lượng tín dụng bao gồm cải thiện quy trình thẩm định, tăng cường giám sát sau cho vay, hỗ trợ tái cấu trúc nợ, xây dựng chính sách tín dụng linh hoạt, tăng cường kiểm soát nội bộ và hợp tác với các tổ chức tín dụng khác.

6.2. Định hướng phát triển tín dụng doanh nghiệp Navibank trong tương lai

Trong tương lai, Navibank cần tiếp tục đầu tư vào công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực và phát triển các sản phẩm tín dụng mới để đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của khách hàng doanh nghiệp. Đồng thời, ngân hàng cần tăng cường hợp tác với các tổ chức, hiệp hội doanh nghiệp để hỗ trợ doanh nghiệp phát triển bền vững.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008, nền kinh tế Việt Nam bước vào giai đoạn tái cơ cấu với nhiều biến động kinh tế vĩ mô phức tạp. Áp lực cạnh tranh gia tăng từ quá trình hội nhập quốc tế buộc các doanh nghiệp trong nước phải mở rộng sản xuất kinh doanh, nâng cao chất lượng sản phẩm và năng lực cạnh tranh. Quá trình này đòi hỏi nhu cầu vốn trung và dài hạn rất lớn, vượt quá năng lực tự tài trợ của doanh nghiệp, dẫn đến sự phụ thuộc đáng kể vào nguồn vốn tín dụng từ hệ thống ngân hàng thương mại.

Hoạt động cấp tín dụng đóng vai trò là hoạt động kinh doanh chủ đạo của các ngân hàng thương mại nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro cao do chịu tác động từ môi trường kinh tế, biến động lạm phát, chính sách điều hành tiền tệ và thực trạng tài chính của khách hàng. Tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Nam Việt (Navibank), hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp chiếm tỷ trọng chi phối trên 50% tổng dư nợ và đóng góp nguồn thu nhập chính. Tuy nhiên, chất lượng tín dụng của ngân hàng gặp nhiều thách thức: tỷ lệ nợ xấu tuy có xu hướng giảm nhưng vẫn ở mức tương đối cao (đạt 1,9% trong 9 tháng đầu năm 2011), đặc biệt tỷ trọng nợ nhóm 5 (nợ có khả năng mất vốn) gia tăng. Xuất phát từ thực tế đó, đề tài tập trung giải quyết bài toán nâng cao chất lượng tín dụng cho phân khúc khách hàng doanh nghiệp tại Navibank.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể qua ba nhiệm vụ:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về hoạt động tín dụng, hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp và các chỉ tiêu đo lường chất lượng tín dụng trong ngân hàng thương mại.
2. Phân tích, đánh giá thực trạng chất lượng tín dụng khách hàng doanh nghiệp tại Navibank giai đoạn 2008 – 2010 thông qua hệ thống chỉ tiêu tài chính, làm rõ các thành tựu, hạn chế và nguyên nhân ảnh hưởng.
3. Đề xuất hệ thống giải pháp và kiến nghị nhằm cải thiện chất lượng tín dụng khách hàng doanh nghiệp tại Navibank trong giai đoạn tiếp theo.

Đối tượng nghiên cứu là hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp tại Navibank. Phạm vi nghiên cứu về không gian bao quát toàn bộ hệ thống hoạt động của Navibank; phạm vi thời gian tập trung vào chuỗi số liệu tài chính từ năm 2008 đến năm 2010, có cập nhật số liệu bổ sung trong 9 tháng đầu năm 2011.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận tiếp cận tín dụng ngân hàng theo quan điểm quan hệ chuyển giao quyền sử dụng vốn tạm thời có hoàn trả gốc và lãi theo thời hạn xác định (trích dẫn giáo trình của Nguyễn Văn Tiến, 2009). Khái niệm chất lượng được chuẩn hóa theo định nghĩa của Tổ chức Quốc tế về Tiêu chuẩn hóa (ISO), từ đó xác lập khái niệm chất lượng tín dụng là sự đáp ứng yêu cầu của khách hàng, đảm bảo sự tồn tại, phát triển an toàn của ngân hàng và thúc đẩy nền kinh tế.

Hệ thống văn bản pháp lý làm căn cứ tham chiếu trong nghiên cứu bao gồm:

• Luật Các Tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12;
• Quyết định số 1627/2001/QĐ-NHNN và Quyết định số 783/2005/QĐ-NHNN của Ngân hàng Nhà nước về quy chế cho vay;
• Quyết định số 493/2005/QĐ-NHNN và Quyết định số 18/2007/QĐ-NHNN quy định về phân loại nợ, trích lập và sử dụng dự phòng xử lý rủi ro tín dụng (phân chia 5 nhóm nợ: Nhóm 1 - Nợ đủ tiêu chuẩn, Nhóm 2 - Nợ cần chú ý, Nhóm 3 - Nợ dưới tiêu chuẩn, Nhóm 4 - Nợ nghi ngờ, Nhóm 5 - Nợ có khả năng mất vốn);
• Thông tư số 13/2010/TT-NHNN quy định các tỷ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động của tổ chức tín dụng;
• Thông tư số 15/2009/TT-NHNN quy định tỷ lệ tối đa nguồn vốn ngắn hạn được sử dụng để cho vay trung và dài hạn (giới hạn 30%);
• Chỉ thị số 03/2007/CT-NHNN khống chế tỷ lệ dư nợ cho vay đầu tư chứng khoán dưới 3%;
• Nghị định số 141/2006/NĐ-CP của Chính phủ về lộ trình nâng mức vốn pháp định lên 3.000 tỷ đồng đối với ngân hàng thương mại cổ phần.

Về phương pháp nghiên cứu, tác giả sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích định lượng dựa trên việc tổng hợp chuỗi số liệu thứ cấp, so sánh tốc độ tăng trưởng, tỷ trọng cơ cấu và tính toán các tỷ số tài chính chuyên ngành.

Hệ thống 6 chỉ tiêu đo lường chất lượng tín dụng được vận dụng gồm:

• Chỉ tiêu tốc độ tăng trưởng tín dụng: $\text{Tốc độ tăng trưởng} = (\text{Tổng dư nợ năm sau} / \text{Tổng dư nợ năm trước}) - 1$;
• Chỉ tiêu hiệu suất sử dụng vốn: $\text{Hiệu suất} = \text{Tổng dư nợ tín dụng} / \text{Tổng số vốn huy động}$;
• Cơ cấu dư nợ phân theo 5 nhóm nợ (theo Quyết định 493 và Quyết định 18);
• Chỉ tiêu tỷ lệ nợ quá hạn: $\text{Tỷ lệ nợ quá hạn} = \text{Nợ quá hạn} / \text{Tổng dư nợ}$;
• Chỉ tiêu khả năng thu hồi nợ: $\text{Khả năng thu hồi nợ} = \text{Doanh số thu nợ} / \text{Doanh số cho vay}$;
• Chỉ tiêu thu nhập từ hoạt động tín dụng: $\text{Tỷ trọng thu nhập} = \text{Lãi thu từ tín dụng} / \text{Tổng thu nhập}$.

Nguồn dữ liệu phục vụ nghiên cứu được trích xuất từ Báo cáo tài chính đã kiểm toán của Navibank các năm 2008, 2009, 2010; Báo cáo thường niên Navibank năm 2010; các quy chế và quy trình nghiệp vụ nội bộ của Navibank; tài liệu "Quản trị ngân hàng thương mại" của Peter S. Rose và Nguyễn Văn Tiến; số liệu báo cáo kinh tế - xã hội của Tổng cục Thống kê.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về chất lượng tín dụng của ngân hàng thương mại

Chương này tập trung làm rõ bản chất tín dụng ngân hàng với tư cách là quan hệ chuyển giao giá trị hai chiều giữa người đi vay và người cho vay. Tác giả hệ thống hóa các hình thức cấp tín dụng theo thời hạn (ngắn hạn dưới 12 tháng, trung hạn từ trên 12 đến 60 tháng, dài hạn trên 60 tháng), theo mục đích sử dụng vốn (cho vay bất động sản, công thương nghiệp, nông nghiệp, tiêu dùng) và theo đối tượng khách hàng (cá nhân, doanh nghiệp, tổ chức tài chính).

Bên cạnh việc thiết lập khung 6 chỉ tiêu định lượng đánh giá chất lượng tín dụng, chương 1 đi sâu phân tích 4 nhóm nhân tố ảnh hưởng:

• Nhân tố môi trường kinh tế: Tăng trưởng kinh tế, biến động lạm phát và tỷ giá hối đoái chi phối sức mua thị trường và khả năng sinh lời của doanh nghiệp.
• Nhân tố môi trường pháp lý: Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật ngân hàng tạo lập hành lang an toàn và kiểm soát rủi ro hệ thống.
• Nhân tố thuộc về phía khách hàng: Năng lực quản trị của ban lãnh đạo doanh nghiệp, chiến lược kinh doanh, cơ cấu tài chính, dòng tiền và tính trung thực trong việc cung cấp thông tin.
• Nhân tố thuộc về phía ngân hàng: Chính sách tín dụng, năng lực điều hành của ban lãnh đạo, quy trình tín dụng 3 giai đoạn (thẩm định cho vay, kiểm soát giải ngân/giám sát sau vay, thu nợ và thanh lý tài sản bảo đảm), tổ chức bộ máy, năng lực cán bộ tín dụng, kiểm soát nội bộ và hệ thống phần mềm quản trị nghiệp vụ.

Chương 2: Thực trạng chất lượng tín dụng khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP Nam Việt - Navibank

Chương 2 mô tả quá trình hình thành của Navibank từ năm 1995 (tiền thân là Ngân hàng TMCP Sông Kiên theo Giấy phép số 00057/NH-CP ngày 18/09/1995). Ngày 13/09/2010, ngân hàng chính thức niêm yết cổ phiếu trên Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (mã NVB, mệnh giá 10.000 đồng/cổ phiếu). Cơ cấu tổ chức gồm Đại hội đồng cổ đông, Hội đồng quản trị (7 thành viên), Ban Kiểm soát (5 thành viên), Ban Tổng Giám đốc (4 thành viên), các hội đồng tư vấn, 4 khối tác nghiệp chính và mạng lưới chi nhánh.

Nghiên cứu tổng hợp bức tranh tài chính tổng quát giai đoạn 2008 – 2010: Vốn điều lệ đạt 3.010 tỷ đồng vào quý 3/2011 theo Nghị định 141/2006/NĐ-CP. Tổng tài sản tăng mạnh 71,38% năm 2009 và tăng 7,10% năm 2010. Khả năng thanh toán được đảm bảo tốt: Tỷ lệ khả năng chi trả năm 2010 đạt 16,18% (vượt mức tối thiểu 15% của Thông tư 13); Tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu (CAR) năm 2010 đạt 19,47% (vượt xa chuẩn 9%). Chỉ số ROE đạt đỉnh 16,28% năm 2009 nhưng giảm xuống 10,35% năm 2010 do tốc độ tăng lợi nhuận không tương xứng với tốc độ tăng vốn tự có.

Chỉ tiêu tài chính tổng quát	Năm 2008	Năm 2009	Năm 2010	Quy định NHNN
Tăng trưởng tổng tài sản (%)	-	71,38	7,10	-
Tỷ suất sinh lời LN trước thuế/Tổng tài sản (ROA) (%)	0,72	1,28	1,08	-
Tỷ suất sinh lời LN trước thuế/Vốn tự có (ROE) (%)	6,88	16,28	10,35	-
Tỷ lệ khả năng chi trả (%)	10,52	14,67	16,18	$\ge 15,00$
Tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu (CAR) (%)	14,67	11,52	19,47	$\ge 9,00$

Về hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp (KHDN), dư nợ KHDN chiếm trên 50% tổng dư nợ toàn ngân hàng (năm 2010 chiếm 54%). Năm 2009, dư nợ KHDN tăng đột biến 112,80% nhờ tác động từ gói hỗ trợ lãi suất 17.000 tỷ đồng của Chính phủ, sau đó tăng chậm lại 2,70% năm 2010 do chính sách thắt chặt tiền tệ. Phân tích cơ cấu tín dụng KHDN cho thấy:

• Theo lĩnh vực kinh doanh: Ngành Sản xuất - Thương mại - Dịch vụ chiếm tỷ trọng chi phối trên 50% (tăng trưởng 119,54% năm 2009); ngành Xuất nhập khẩu chiếm khoảng 20%; lĩnh vực kinh doanh bất động sản giảm 13,25% năm 2010 và chỉ duy trì tỷ trọng quanh mức 5%.
• Theo mục đích vay: Nhu cầu vay bổ sung vốn kinh doanh tăng 129,42% năm 2009 và chiếm tỷ trọng cao nhất (38% năm 2010); cho vay đầu tư tài sản cố định giảm 7,84% năm 2010; vay kinh doanh chứng khoán và bất động sản được kiểm soát chặt dưới 3% theo Chỉ thị 03.
• Theo thời hạn: Tỷ trọng cho vay trung và dài hạn giảm từ 64% (2008) xuống 50% (2009) và 42% (2010), nợ ngắn hạn chiếm ưu thế phù hợp với cơ cấu vốn huy động ngắn hạn.
• Theo loại hình doanh nghiệp: Doanh nghiệp ngoài quốc doanh chiếm trên 70% dư nợ, trong đó công ty cổ phần và công ty TNHH/doanh nghiệp tư nhân chiếm trên 80% tổng dư nợ KHDN.

Chỉ tiêu chất lượng tín dụng KHDN	Năm 2008	Năm 2009	Năm 2010
Dư nợ KHDN / Tổng vốn huy động (%)	33,13	40,14	41,86
Cho vay trung dài hạn / Vốn huy động ngắn hạn (%)	49,12	40,61	38,45
Tỷ lệ nợ nhóm 1 / Tổng dư nợ KHDN (%)	93,00	-	97,00
Tỷ lệ nợ nhóm 2 / Tổng dư nợ KHDN (%)	4,00	-	2,02
Tỷ lệ nợ nhóm 5 / Tổng dư nợ KHDN (%)	0,30	-	0,80
Tỷ lệ nợ xấu / Tổng dư nợ KHDN (%)	2,30	1,74	1,26
Khả năng thu hồi nợ (Doanh số thu nợ / DS cho vay) (%)	65,24	70,35	76,15
Thu nhập lãi vay KHDN / Tổng thu nhập (%)	52,70	49,95	52,90

Đánh giá chất lượng tín dụng cho thấy: Tỷ lệ nợ xấu KHDN giảm từ 2,30% (2008) xuống 1,74% (2009) và 1,26% (2010). Doanh số thu nợ trên doanh số cho vay tăng từ 65,24% lên 76,15%. Thu nhập từ lãi cho vay KHDN luôn đóng góp trên 50% tổng thu nhập ngân hàng. Tuy nhiên, ngân hàng đối mặt rủi ro thanh khoản khi tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn ở mức 38,45% (vượt quy định 30% tại Thông tư 15), đồng thời tỷ trọng nợ nhóm 5 tăng từ 0,3% lên 0,8% (tương đương khoảng 130 tỷ đồng có nguy cơ mất vốn).

Nguyên nhân tồn tại xuất phát từ: Cơ cấu dư nợ tập trung quá mức vào 2 loại hình công ty TNHH và công ty cổ phần; phụ thuộc vào chứng từ hóa đơn do khách hàng tự cung cấp dẫn đến khó kiểm soát việc sử dụng vốn thực tế; tình trạng doanh nghiệp che giấu thông tin tài chính hoặc thiếu hợp tác; khó khăn trong việc thẩm định và theo dõi các tài sản bảo đảm biến động như cổ phiếu, hàng nông sản, đồ chơi.

Chương 3: Một số giải pháp đề xuất nhằm cải thiện chất lượng tín dụng khách hàng doanh nghiệp tại Navibank

Dựa trên định hướng phát triển của Navibank về việc mở rộng quy mô vốn, đa dạng hóa danh mục sản phẩm, chuyển dịch nguồn thu sang dịch vụ phi tín dụng và hiện đại hóa cơ cấu tài sản, tác giả đề xuất 3 nhóm giải pháp trọng tâm:

• Hoàn thiện quy trình nghiệp vụ tín dụng: Chuẩn hóa quy trình thẩm định 11 bước; nâng cao tính độc lập của khâu thẩm định hồ sơ tài chính và phương án kinh doanh; áp dụng chặt chẽ phương thức giải ngân chuyển khoản trực tiếp cho nhà cung cấp của bên vay hoặc giải ngân theo tiến độ hoàn thành công trình; hoàn thiện phương pháp thẩm định giá tài sản bảo đảm, đặc biệt là các tài sản phi bất động sản và cổ phiếu.
• Tăng cường hoạt động kiểm soát nội bộ: Định kỳ kiểm tra chéo hồ sơ tín dụng giữa Phòng Kiểm soát nội bộ và Phòng Quan hệ khách hàng; thiết lập cơ chế giám sát dòng tiền thực tế sau giải ngân để phát hiện sớm các dấu hiệu dịch chuyển nợ xấu; xử lý kịp thời các sai phạm về mặt hồ sơ và thẩm quyền phê duyệt.
• Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực: Đào tạo định kỳ kỹ năng phân tích báo cáo tài chính chuyên sâu và kỹ năng phát hiện gian lận chứng từ cho chuyên viên tín dụng; bồi dưỡng đạo đức nghề nghiệp; gắn chỉ tiêu chất lượng nợ (tỷ lệ nợ xấu, nợ nhóm 2) vào cơ chế đánh giá hiệu quả công việc và xét lương thưởng.
• Nghiên cứu tham khảo kinh nghiệm quốc tế: Vận dụng các nguyên tắc quản lý rủi ro và xử lý nợ xấu theo thông lệ Basel và kinh nghiệm phân loại, tái cơ cấu nợ xấu từ các ngân hàng thương mại Trung Quốc.

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu đã phản ánh toàn diện thực trạng chất lượng tín dụng khách hàng doanh nghiệp tại Navibank trong bối cảnh vĩ mô biến động giai đoạn 2008 – 2010. Kết quả nổi bật thể hiện qua các số liệu có trong văn bản:

• Ngân hàng duy trì tỷ lệ an toàn vốn cao (CAR năm 2010 đạt 19,47%) và tỷ lệ chi trả thanh toán đạt 16,18%, tuân thủ giới hạn an toàn của Ngân hàng Nhà nước.
• Tỷ lệ nợ xấu khách hàng doanh nghiệp được kéo giảm dần qua các năm (từ 2,30% năm 2008 xuống 1,74% năm 2009 và 1,26% năm 2010); tỷ lệ thu hồi nợ tăng liên tục từ 65,24% lên 76,15%.
• Hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp khẳng định vai trò trụ cột thu nhập, đóng góp 52,90% vào tổng thu nhập toàn hệ thống Navibank trong năm 2010.
• Khóa luận chỉ rõ điểm nghẽn rủi ro tiềm ẩn: Tỷ trọng nguồn vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn (38,45%) vượt mức trần 30% theo Thông tư 15/2009/TT-NHNN; sự gia tăng của nợ nhóm 5 lên 0,8% tổng dư nợ KHDN, đặt ngân hàng trước nguy cơ mất vốn 130 tỷ đồng.

Về mặt đóng góp, khóa luận cung cấp hệ thống luận cứ thực tiễn giúp ban lãnh đạo Navibank nhận diện chính xác các lỗ hổng trong khâu kiểm soát chứng từ sử dụng vốn và thẩm định tài sản bảo đảm. Hệ thống giải pháp đề xuất gắn chặt với quy trình 11 bước nội bộ của Navibank, hỗ trợ trực tiếp cho mục tiêu tái cơ cấu kỳ hạn danh mục cho vay và nâng cao tính an toàn thanh khoản cho ngân hàng.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận còn tồn tại một số hạn chế gắn liền với phạm vi và dữ liệu tiếp cận:

• Chuỗi dữ liệu phân tích tập trung chủ yếu trong giai đoạn 2008 – 2010; các số liệu năm 2011 mới dừng ở mức báo cáo sơ bộ 9 tháng đầu năm, chưa bao quát trọn vẹn chu kỳ tái cơ cấu vốn theo Nghị định 141.
• Nghiên cứu sử dụng thuần túy phương pháp thống kê mô tả, chưa xây dựng các mô hình kinh tế lượng định lượng xác suất vỡ nợ của khách hàng doanh nghiệp (như mô hình Logit, Probit hay CreditMetrics).
• Do hạn chế về bảo mật thông tin nội bộ của tổ chức tín dụng, các số liệu nợ xấu chi tiết theo từng phân ngành kinh tế cụ thể chưa được bóc tách sâu.

Hướng mở rộng nghiên cứu tiếp theo bao gồm: Đánh giá chất lượng tín dụng trong giai đoạn tái cơ cấu hệ thống tổ chức tín dụng giai đoạn 2011 – 2015; ứng dụng các mô hình định lượng hiện đại để đo lường rủi ro tín dụng danh mục; và nghiên cứu chuyên sâu các cơ chế thanh lý, xử lý tài sản bảo đảm biến động giá cao tại thị trường Việt Nam.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho sinh viên, học viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Quản trị rủi ro tài chính khi nghiên cứu các chỉ tiêu phân tích chất lượng tín dụng tại ngân hàng thương mại. Tài liệu cũng có giá trị tham khảo thiết thực cho các chuyên viên quan hệ khách hàng và cán bộ quản lý tín dụng tại các ngân hàng thương mại quy mô vừa và nhỏ.

Nội dung có giá trị tham khảo cao nhất trong khóa luận là hệ thống hóa đầy đủ khung chỉ tiêu định lượng đánh giá chất lượng tín dụng theo các quy định của Ngân hàng Nhà nước (Quyết định 493, Quyết định 18, Thông tư 13, Thông tư 15) và phương pháp phân tích cơ cấu dư nợ theo 4 chiều kích: lĩnh vực ngành nghề, mục đích vay vốn, thời hạn cấp tín dụng và loại hình sở hữu doanh nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu (CAR) và khả năng chi trả của Navibank năm 2010 đạt mức bao nhiêu so với quy định của Ngân hàng Nhà nước?
Năm 2010, tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu (CAR) của Navibank đạt 19,47% (vượt xa mức sàn 9% theo Thông tư 13/2010/TT-NHNN) và tỷ lệ khả năng chi trả đạt 16,18% (vượt mức yêu cầu tối thiểu 15% của Ngân hàng Nhà nước).

2. Tỷ lệ nợ nhóm 5 (nợ có khả năng mất vốn) tại phân khúc khách hàng doanh nghiệp của Navibank diễn biến như thế nào giai đoạn 2008 – 2010?
Tỷ lệ nợ nhóm 5 trong cơ cấu dư nợ khách hàng doanh nghiệp gia tăng từ mức 0,3% năm 2008 lên 0,8% năm 2010, khiến ngân hàng đối mặt với nguy cơ mất vốn ước tính khoảng 130 tỷ đồng.

3. Hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp đóng góp tỷ trọng bao nhiêu trong tổng thu nhập của Navibank?
Thu nhập lãi từ cho vay khách hàng doanh nghiệp đóng vai trò nguồn thu chủ đạo, chiếm tỷ trọng 52,70% năm 2008, 49,95% năm 2009 và đạt 52,90% tổng thu nhập ngân hàng trong năm 2010.

4. Navibank đã điều chỉnh cơ cấu kỳ hạn tín dụng khách hàng doanh nghiệp ra sao để giảm áp lực thanh khoản?
Để hạn chế việc vi phạm quy định sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn (tỷ lệ này ở mức 38,45% năm 2010, vượt mức trần 30% theo Thông tư 15/2009/TT-NHNN), Navibank đã chủ động cắt giảm tỷ trọng cho vay trung và dài hạn từ 64% năm 2008 xuống 50% năm 2009 và còn 42% năm 2010, chuyển dịch mạnh sang cho vay ngắn hạn.

5. Khó khăn lớn nhất của Navibank trong công tác kiểm soát mục đích sử dụng vốn vay của doanh nghiệp là gì?
Ngân hàng chủ yếu phụ thuộc vào hóa đơn, chứng từ do bên vay tự cung cấp để làm căn cứ giải ngân, dẫn đến nguy cơ doanh nghiệp thông đồng làm sai lệch hóa đơn hoặc chậm trễ cung cấp giấy tờ, gây khó khăn cho việc xác minh tính chân thực của dòng vốn sau khi giải ngân.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Vương Hà Như Thảo đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và đánh giá chi tiết thực trạng chất lượng tín dụng khách hàng doanh nghiệp tại Navibank giai đoạn 2008 – 2010 thông qua chuỗi số liệu tài chính cụ thể. Nghiên cứu chỉ rõ sự tăng trưởng dư nợ và khả năng sinh lời của ngân hàng luôn đi kèm bài toán kiểm soát nợ nhóm 5 và áp lực thanh khoản khi sử dụng vốn ngắn hạn tài trợ trung dài hạn. Các giải pháp đề xuất về chuẩn hóa quy trình thẩm định 11 bước, kiểm soát dòng tiền giải ngân và nâng cao năng lực nhân sự mang tính ứng dụng thực tiễn cao cho công tác quản trị rủi ro tín dụng tại Navibank.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 Tổng quan về tín dụng 1.1 Khái niệm Tín dụng được coi là mối quan hệ lẫn nhau giữa người cho vay và người đi vay trong điều kiện có hoàn trả gốc và lãi sau một thời gian nhất định. Hay nói cách khác: tín dụng là một phạm trù kinh tế phản ánh mối quan hệ kinh tế mà trong đó mỗi cá nhân hoặc một tổ chức chuyển giao một giá trị cho một cá nhân hoặc một tổ chức khác với những rằng buộc nhất định về thời gian hoàn trả, lãi suất, cách vay mượn và thu hồi. (Nguyễn Văn Tiến, 2009) Riêng đối với hoạt động ngân hàng, tín dụng được hiểu cụ thể là “Quan hệ tín dụng bằng tiền tệ mà một bên là ngân hàng – một tổ chức chuyên kinh doanh trên lĩnh v ực tiền tệ – với một bên là tất cả các cá nhân, các tổ chức trong xã hội, trong đó ngân hàng giữ vai trò vừa là người đi vay, vừa là người cho vay”. (Nguyễn Văn Tiến, 2009, tr.343) - Với tư cách người đi vay: ngân hàng huy động mọi nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi trong xã hội bằng hình thức nhận tiền gởi từ các cá nhân, tổ chức hoặc phát hành các chứng chỉ tiền gởi, trái phiếu để huy động vốn trong xã hội.

- Với tư cách là người cho vay: ngân hàng đáp ứng nhu cầu cho các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân khi có nhu cầu về vốn nhằm phục vụ cho hoạt động kinh doanh, hoạt động tiêu dùng. Bất kỳ sự chuyển giao quyền sử dụng tạm thời nào (có hoàn trả) về tài sản đều phản ánh quan hệ tín dụng, trong đó mối quan hệ được thể hiện dưới các hình thức: cho vay, chiết khấu, bảo lãnh, bao thanh toán, cho thuê tài chính và các nghiệp vụ cấp tín dụng khác (Luật Các Tổ Chức Tín Dụng 47/2010/QH12). Như vậy, nội dung tín dụng là rộng hơn nội dung cho vay, tuy nhiên trong hoạt động tín dụng, thì cho vay là hoạt động quan trọng nhất và chiếm tỷ trọng lớn nhất tại các NHTM. Vì vậy, đề tài này chỉ tập trung đi sâu vào phân tích đối với hoạt động cho vay của Navibank, thuật ngữ “tín dụng” ở đây cũng được dùng để chỉ hoạt động cho vay.2 Các hình thức tín dụng Hoạt động tín dụng tồn tại dưới nhiều hình thức khác nhau, được phân loại theo những tiêu thức khác nhau.

Dưới đây là một số cách phân chia mà các ngân hàng thương mại thường sử dụng để phân tích và đánh giá, căn cứ trên Quyết định 1627/2001/QĐ- NHNN của NHNN về việc “Ban hành quy chế cho vay của tổ chức tín dụng đối với khách hàng” và Quyết định 783/2005/QĐ-NHNN về việc sửa đổi, bổ sung quyết định 1627.1 Phân loại theo thời hạn cho vay Theo cách này tín dụng được phân thành 3 loại: - Cho vay ngắn hạn: là khoản tín dụng đến 12 tháng và được sử dụng để bổ sung sự thiếu hụt tạm thời vốn lưu động của doanh nghiệp, cũng có thể được cấp phục vụ cho các nhu cầu cá nhân. - Cho vay trung hạn: là khoản tín dụng có thời hạn từ trên 12 tháng đến 60 tháng, thường được dùng để cung cấp, mua sắm tài sản cố định, cải tiến kỹ thuật, mở rộng và xây dựng công trình nhỏ có thời gian thu hồi vốn nhanh. - Cho vay dài hạn: là khoản tín dụng có thời gian từ trên 60 tháng trở lên. Loại tín dụng này được dùng để cung cấp vốn cho một số hoạt động của doanh nghiệp như: đầu tư xây dựng cơ bản; cải tiến và mở rộng sản xuất có quy mô lớn.2 Phân loại theo mục đích sử dụng vốn Theo tiêu thức này thì tín dụng được phân chia rất đa dạng và phong phú.

- Cho vay bất động sản: là loại cho vay phục vụ cho việc mua sắm và xây dựng bất động sản, nhà ở, bất động sản trong lĩnh vực công nghiệp thương mại và dịch vụ. - Cho vay công thương nghiệp: là loại hình cho vay dành cho các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp, thương mại, dịch vụ để bổ sung vốn lưu động. - Cho vay nông nghiệp: là loại cho vay hỗ trợ trang trải các chi phí sản xuất như phân bón, con giống…cũng như công tác bảo quản sản phẩm. - Cho vay tiêu dùng: là loại cho vay đáp ứng các nhu cầu mua sắm hàng hóa tiêu dùng như mua sắm xe hơi, nhà, trang thiết bị trong nhà… 5 1.3 Phân loại theo đối tượng khách hàng - Cho vay cá nhân: là hình thức cấp tín dụng nhằm đáp ứng các nhu cầu vốn của cá nhân như trang trãi chi phí thông thư ờng, mua ô tô, bất động sản hoặc các nhu cầu khác như du học.

- Cho vay doanh nghiệp: là hình thức cho vay mà đối tượng khách hàng là các tổ chức, doanh nghiệp có đăng ký kinh doanh để phục vụ cho các nhu cầu vốn như tăng vốn lưu động, mua sắm trang thiết bị, xây dựng cơ sở, đầu tư công nghệ mở rộng hoạt động kinh doanh… - Cho vay các tổ chức tài chính: đây là các khoản tín dụng cấp cho các ngân hàng, công ty bảo hiểm, công ty tài chính và các tổ chức tài chính khác. Bên cạnh đó còn có một số hình thức cấp tín dụng khác do mỗi ngân hàng cung cấp tuỳ thuộc vào tình hình hoạt động riêng của các ngân hàng.2 Chất lượng tín dụng và các chỉ tiêu đánh giá 1.1 Khái niệm về chất lượng tín dụng Chất lượng tín dụng là 1 khái niệm vừa cụ thể (thể hiện qua các chỉ tiêu định lượng), vừa trừu tượng (thông qua các chỉ tiêu định tính như khả năng thu hút khách hàng, tác động đến nền kinh tế). Chất lượng tín dụng chịu tác động của nhiều yếu tố khách quan (như sự thay đổi của môi trường kinh tế, ý thức chủ quan của khách hàng…) và chủ quan (như khả năng quản lý tín dụng, trình đ ộ cán bộ tín dụng, quy chế tín dụng của mỗi ngân hàng…). Để có thể hiểu rõ khái niệm “chất lượng tín dụng”, trước hết ta cần tìm hiểu qua khái niệm về “chất lượng”.

Tuỳ theo đối tượng sử dụng mà từ “chất lượng” có ý nghĩa khác nhau. Tổ chức Quốc tế về Tiêu chuẩn hoá ISO đã đưa ra đ ịnh nghĩa về chất lượng như sau: “Chất lượng là khả năng của tập hợp các đặc tính của một sản phẩm, hệ thống hay quá trình đ ể đáp ứng yêu cầu của khách hàng và của các bên liên quan” (Tổng Cục Tiêu Chuẩn Đo Lường Chất Lượng Việt Nam – www. 6 Khi đánh giá chất lượng của một đối tượng, ta phải xét và chỉ xét đến mọi đặc tính của đối tượng có liên quan đến sự thoả mãn những nhu cầu cụ thể. Các nhu cầu này không chỉ từ phía khách hàng mà còn từ các bên có liên quan.

Với cách đề cập như vậy thì “chất lượng tín dụng” có thể được hiểu là sự đáp ứng yêu cầu của khách hàng, bảo đảm sự tồn tại và phát triển của ngân hàng và sự phát triển kinh tế xã hội. Khi xem xét về chất lượng tín dụng ta cũng c ần phải dựa trên quan điểm của các bên có liên quan, mà ở đây cụ thể là giữa ngân hàng thương mại (người cung cấp sản phẩm) và khách hàng, bao gồm các cá nhân, tổ chức kinh tế (người có nhu cầu về sản phẩm). - Đối với ngân hàng: chất lượng tín dụng được xem xét ngay từ quy trình cho vay bên cạnh một số chỉ tiêu như dư nợ cho vay, tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu, thu nhập lãi… Tổng quát hơn, chất lượng tín dụng thể hiện ở sự tương thích giữa hoạt động cho vay với năng lực bản thân ngân hàng, đảm bảo tính cạnh tranh trên thị trường với nguyên tắc hoàn trả gốc và lãi đúng kỳ hạn, đảm bảo được độ an toàn cho hoạt động ngân hàng cũng như phù hợp với những quy định của Nhà nước. - Đối với khách hàng: chất lượng tín dụng là sự thỏa mãn nhu cầu vay vốn của doanh nghiệp với lãi suất hợp lý, thủ tục đơn giản nhưng vẫn đảm bảo theo các nguyên tắc tín dụng.

- Đối với nền kinh tế: chất lượng tín dụng thể hiện ở sự đóng góp tích cực cho sự phát triển của nền kinh tế thông qua hoạt động của các doanh nghiệp như góp phần đẩy mạnh hoạt động sản xuất, đáp ứng nhu cầu về lưu thông hàng hóa trong nền kinh tế, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nâng cao mức sống người dân… 1.2 Các chỉ tiêu đánh giá chất lượng tín dụng Để phản ánh về chất lượng tín dụng, có rất nhiều chỉ tiêu, nhưng nhìn chung các ngân hàng thường quan tâm đến hệ thống các chỉ tiêu định lượng sau đây (Nguyễn Văn Tiến, 2009, tr.1 Chỉ tiêu tốc độ tăng trưởng tín dụng Tổng dư nợ năm sau Tốc độ tăng trưởng tín dụng = −1 Tổng dư nợ năm trước 7 Đây là chỉ tiêu cơ bản thường được sử dụng phổ biến trong công tác điều hành, đánh giá đối với hoạt động tín dụng của các NHTM cũng như NHNN, ph ản ánh mức độ gia tăng tổng dư nợ cho vay của ngân hàng trong một thời kỳ. Chỉ tiêu này càng cao cho thấy được lượng vốn cung ứng cho nền kinh tế càng nhiều, dư nợ cho vay không ngừng tăng cao, hoạt động cho vay vì vậy càng mở rộng và phát triển, mang lại nguồn thu lớn cho hoạt động của ngân hàng. Tuy nhiên, chỉ tiêu này thường được giới hạn bởi một mức cho phép, tùy chính sách tiền tệ của NHNN cũng như chính sách tín d ụng, năng lực tài chính của từng ngân hàng trong từng thời kỳ. Tốc độ tăng trưởng không ngừng tăng cao, gây nên tình trạng tăng trưởng nóng, nhưng lại không phù hợp với khả năng huy động vốn của ngân hàng, các khoản tín dụng kém chất lượng, khả năng thu hồi thấp, dài lâu gây nguy hại đến khả năng thanh khoản của ngân hàng là những mặt trái mà các ngân hàng có thể gặp phải.

Vì vậy, người ta thường sử dụng thêm chỉ tiêu hiệu suất sử dụng vốn để đánh giá sự cân đối giữa hoạt động huy động và hoạt động cho vay, nhằm bảo đảm sự an toàn cho hoạt động của ngân hàng.2 Chỉ tiêu hiệu suất sử dụng vốn Tổng dư nợ tín dụng Hiệu suất sử dụng vốn = Tổng số vốn huy động Chỉ tiêu này được dùng để đo lường sự cân đối giữa đầu vào là hoạt động huy động vốn và đầu ra là hoạt động cho vay.