Luận Văn Thạc Sĩ: Giải Pháp Bảo Vệ Môi Trường Giảm Thiểu Ô Nhiễm Từ Sản Xuất Gốm Bát Tràng

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu giải pháp bảo vệ môi trường, giảm thiểu ô nhiễm từ sản xuất gốm tại làng nghề Bát Tràng, Gia Lâm, Hà Nội.

• Tác giả: Nguyễn Văn Đoàn
• Người hướng dẫn: Ngô Trà Mai
• Trường học: Đại học Thủy Lợi
• Chuyên ngành: Khoa học Môi trường
• Đề tài: Nghiên cứu giải pháp bảo vệ môi trường nhằm giảm thiểu ô nhiễm môi trường từ hoạt động sản xuất gốm tại làng nghề Bát Tràng, Gia Lâm, Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Bắc Ninh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC TỪ CHỮ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT
• DANH MỤC TỪ CHỮ VIẾT TẮT TIẾNG ANH
• DANH MỤC HÌNH VẼ
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• MỞ ĐẦU
• 1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 2. MỤC ĐÍCH CỦA ĐỀ TÀI
• 3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 5. NỘI DUNG CỦA LUẬN VĂN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU LÀNG NGHỀ GỐM BÁT TRÀNG
• 1.1. CÁC LÀNG NGHỀ GỐM VIỆT NAM VÀ LÀNG NGHỀ GỐM BÁT TRÀNG
• 1.1.1. KHÁI NIỆM VỀ LÀNG NGHỀ
• 1.1.2. TỔNG QUAN VỀ LÀNG NGHỀ GỐM VIỆT NAM
• 1.1.2.1. LỊCH SỬ LÀNG NGHỀ
• 1.1.2.2. ĐẶC TRƯNG Ô NHIỄM CỦA LÀNG NGHỀ GỐM
• 1.2. TỔNG QUAN VỀ LÀNG NGHỀ GỐM BÁT TRÀNG
• 1.2.1. LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN LÀNG NGHỀ GỐM BÁT TRÀNG
• 1.2.2. ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN
• 1.2.2.1. VỊ TRÍ ĐỊA LÝ
• 1.2.2.2. ĐIỀU KIỆN ĐỊA HÌNH
• 1.2.2.3. ĐIỀU KIỆN KHÍ TƯỢNG - THUỶ VĂN
• 1.2.2.4. TÀI NGUYÊN NƯỚC
• 1.2.2.5. THỔ NHƯỠNG - SINH VẬT
• 1.2.2.6. ĐỊA CHẤT CÔNG TRÌNH
• 1.2.3. ĐẶC ĐIỂM KINH TẾ, XÃ HỘI XÃ BÁT TRÀNG
• 1.2.3.1. NGUYÊN LIỆU SẢN XUẤT GỐM
• 1.2.3.2. DÂY CHUYỀN SẢN XUẤT GỐM
• 1.2.3.3. CÁC SẢN PHẨM GỐM BÁT TRÀNG GỒM CÓ
• 1.2.4. NGUỒN GÂY Ô NHIỄM LÀNG NGHỀ BÁT TRÀNG
• 1.2.4.1. ĐẶC TRƯNG KHÍ THẢI Ở LÀNG NGHỀ BÁT TRÀNG
• 1.2.4.2. ĐẶC TRƯNG NƯỚC THẢI LÀNG NGHỀ BÁT TRÀNG
• 1.2.4.3. ĐẶC TRƯNG CHẤT THẢI RẮN LÀNG NGHỀ BÁT TRÀNG
• 1.3. HIỆN TRẠNG QUY HOẠCH TỔ CHỨC KHÔNG GIAN LÀNG NGHỀ
• 1.3.1. HIỆN TRẠNG SỬ DỤNG ĐẤT ĐAI
• 1.3.1.1. HIỆN TRẠNG SỬ DỤNG ĐẤT
• 1.3.1.2. HIỆN TRẠNG ĐIỂM DÂN CƯ
• 1.3.2. HIỆN TRẠNG HẠ TẦNG XÃ HỘI
• 1.3.2.1. TRỤ SỞ ĐẢNG ỦY - HĐND - UBND XÃ
• 1.3.2.2. GIÁO DỤC VÀ Y TẾ
• 1.3.2.3. CHỢ XÃ, ĐIỂM BƯU ĐIỆN LIÊN LẠC VÀ NHÀ VĂN HÓA
• 1.3.2.4. KHU VỰC KINH DOANH THƯƠNG MẠI VÀ KHU VỰC SẢN XUẤT
• 1.3.3. HIỆN TRẠNG HẠ TẦNG KỸ THUẬT
• 1.3.3.1. HIỆN TRẠNG XỬ LÝ KHÍ THẢI
• 1.3.3.2. HIỆN TRẠNG CẤP NƯỚC
• 1.3.3.3. HIỆN TRẠNG THOÁT NƯỚC
• 1.3.3.4. HIỆN TRẠNG THU GOM RÁC THẢI
• 1.3.3.5. HIỆN TRẠNG GIAO THÔNG
• 2. CHƯƠNG 2: NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ ẢNH HƯỞNG ĐẾN MÔI TRƯỜNG CỦA LÀNG NGHỀ GỐM BÁT TRÀNG
• 2.1. ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG QUY HOẠCH TỔ CHỨC KHÔNG GIAN LÀNG NGHỀ
• 2.1.1. NHỮNG ƯU ĐIỂM ĐỐI VỚI SẢN XUẤT, MÔI TRƯỜNG
• 2.1.2. NHỮNG TỒN TẠI, BẤT LỢI CHO MÔI TRƯỜNG, XÃ HỘI
• 2.1.2.1. KHÓ KHĂN CHO MÔI TRƯỜNG
• 2.1.2.2. KHÓ KHĂN CHO KINH TẾ, XÃ HỘI
• 2.2. ĐÁNH GIÁ ẢNH HƯỞNG ĐẾN MÔI TRƯỜNG CỦA LÀNG NGHỀ GỐM BÁT TRÀNG
• 2.2.1. ẢNH HƯỞNG ĐẾN MÔI TRƯỜNG TỰ NHIÊN
• 2.2.1.1. ẢNH HƯỞNG ĐẾN MÔI TRƯỜNG KHÔNG KHÍ
• 2.2.1.2. ẢNH HƯỞNG ĐẾN MÔI TRƯỜNG NƯỚC
• 2.2.1.3. ẢNH HƯỞNG ĐẾN MÔI TRƯỜNG ĐẤT VÀ HỆ SINH THÁI
• 2.2.1.4. Ô NHIỄM CHẤT THẢI RẮN
• 2.2.1.4.1. CHẤT THẢI RẮN SINH HOẠT
• 2.2.1.4.2. CHẤT THẢI RẮN SẢN XUẤT
• 2.2.2. ẢNH HƯỞNG ĐẾN MÔI TRƯỜNG KT-XH
• 2.2.2.1. TÁC ĐỘNG ĐẾN CƠ CẤU KINH TẾ, LAO ĐỘNG VÀ SỬ DỤNG ĐẤT
• 2.2.2.2. TÁC ĐỘNG ĐẾN SỨC KHỎE CON NGƯỜI
• 2.2.2.3. TÁC ĐỘNG ĐẾN CẢNH QUAN, DU LỊCH
• 2.2.3. NHỮNG VẤN ĐỀ MÔI TRƯỜNG CẤP BÁCH
• 2.2.3.1. MÔI TRƯỜNG KHÍ
• 2.2.3.2. MÔI TRƯỜNG NƯỚC
• 2.2.3.3. THU GOM XỬ LÝ CHẤT THẢI RẮN
• 2.3. HIỆN TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ BVMT VÀ CÁC VẤN ĐỀ TỒN TẠI CỦA LÀNG NGHỀ GỐM BÁT TRÀNG
• 2.3.1. TÌNH HÌNH QUẢN LÝ, BVMT TẠI LÀNG NGHỀ GỐM BÁT TRÀNG
• 2.3.1.1. THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ TẠI LÀNG NGHỀ
• 2.3.1.2. THỰC TRẠNG CÔNG TÁC BVMT TẠI LÀNG NGHỀ
• 2.3.2. NHỮNG VẤN ĐỀ CÒN TỒN TẠI
• 2.3.2.1. CHÍNH SÁCH, PHÁP LUẬT
• 2.3.2.2. TỔ CHỨC QUẢN LÝ
• 2.3.2.3. CÔNG NGHỆ XỬ LÝ CHẤT THẢI
• 2.3.2.4. NHỮNG VẤN ĐỀ BẤT CẬP TỪ VIỆC ÁP DỤNG CÁC BIỆN PHÁP KỸ THUẬT BVMT TẠI LÀNG NGHỀ
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG LÀNG NGHỀ GỐM BÁT TRÀNG
• 3.1. CÁC CƠ SỞ VÀ CĂN CỨ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP
• 3.1.1. CĂN CỨ VÀO VĂN BẢN PHÁP QUY
• 3.1.2. CĂN CỨ VÀO ĐỊNH HƯỚNG TĂNG TRƯỞNG VÀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ XÃ
• 3.1.3. CĂN CỨ ĐIỀU KIỆN MÔI TRƯỜNG LÀNG GỐM BÁT TRÀNG
• 3.2. GIẢI PHÁP KHOA HỌC CÔNG NGHỆ
• 3.2.1. GIẢI PHÁP VỀ CẢI TIẾN LÒ NUNG
• 3.2.1.1. CẢI TẠO LÒ NUNG HỘP
• 3.2.1.2. KHUYẾN KHÍCH DÙNG LÒ GAS CẢI TIẾN
• 3.2.2. GIẢI PHÁP XỬ LÝ KHÍ THẢI, HẠN CHẾ Ô NHIỄM NHIỆT ĐỘ, TIẾNG ỒN
• 3.2.2.1. XỬ LÝ KHÍ THẢI
• 3.2.2.2. HẠN CHẾ Ô NHIỄM NHIỆT ĐỘ, TIẾNG ỒN
• 3.2.3. GIẢI PHÁP XỬ LÝ NƯỚC THẢI LÀNG NGHỀ
• 3.3. GIẢI PHÁP QUY HOẠCH VÀ QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG
• 3.3.1. QUY HOẠCH MÔI TRƯỜNG
• 3.3.1.1. QUAN ĐIỂM VÀ MỤC TIÊU QUY HOẠCH
• 3.3.1.2. TỔ CHỨC KHÔNG GIAN
• 3.3.1.3. QUY HOẠCH CÁC CÔNG TRÌNH BVMT
• 3.3.1.4. QUY HOẠCH ĐIỂM SẢN XUẤT
• 3.3.1.5. QUY HOẠCH KHU NHÀ Ở CŨ VÀ KHU SẢN XUẤT CŨ
• 3.3.2. QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG
• 3.3.2.1. TUÂN THỦ PHÁP LUẬT VÀ GIÁO DỤC MÔI TRƯỜNG
• 3.3.2.2. NÂNG CAO NĂNG LỰC SẢN XUẤT VÀ BVMT LÀNG NGHỀ
• 3.3.2.3. XÂY DỰNG HỆ THỐNG QLMT
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• NHỮNG KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• 1. BẢN ĐỒ DỰ KIẾN QUY HOẠCH LÀNG NGHỀ BÁT TRÀNG TƯƠNG LAI

Tóm tắt

I. Tổng quan về làng gốm Bát Tràng

Làng gốm Bát Tràng, thuộc huyện Gia Lâm, Hà Nội, là một trong những làng nghề truyền thống nổi tiếng của Việt Nam. Với lịch sử hình thành và phát triển hơn 500 năm, làng gốm Bát Tràng đã trở thành biểu tượng của nghề gốm sứ Việt Nam. Tuy nhiên, quá trình sản xuất gốm cũng gây ra nhiều vấn đề về ô nhiễm môi trường, đặc biệt là ô nhiễm không khí, nước thải và chất thải rắn. Các nguồn gây ô nhiễm chính bao gồm khí thải từ lò nung, nước thải từ quá trình sản xuất và chất thải rắn từ nguyên liệu dư thừa. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc tìm kiếm giải pháp bảo vệ môi trường để phát triển bền vững làng nghề.

1.1. Lịch sử hình thành và phát triển

Làng gốm Bát Tràng được hình thành từ thế kỷ 15, với nghề gốm được truyền từ đời này sang đời khác. Qua nhiều thế kỷ, làng nghề đã phát triển mạnh mẽ, trở thành trung tâm sản xuất gốm sứ lớn nhất miền Bắc. Tuy nhiên, sự phát triển này cũng kéo theo những thách thức về bảo vệ môi trường, đặc biệt là trong bối cảnh công nghiệp hóa hiện đại.

1.2. Đặc điểm kinh tế xã hội

Làng gốm Bát Tràng không chỉ là nơi sản xuất gốm sứ mà còn là điểm du lịch văn hóa thu hút du khách trong và ngoài nước. Tuy nhiên, hoạt động sản xuất gốm đã gây ra nhiều vấn đề về ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và hệ sinh thái địa phương. Việc quản lý chất thải và áp dụng công nghệ xanh là những giải pháp cần được ưu tiên.

II. Hiện trạng ô nhiễm môi trường tại làng gốm Bát Tràng

Hiện trạng ô nhiễm môi trường tại làng gốm Bát Tràng đang ở mức báo động. Các nguồn ô nhiễm chính bao gồm khí thải từ lò nung, nước thải từ quá trình sản xuất và chất thải rắn từ nguyên liệu dư thừa. Khí thải từ lò nung chứa nhiều bụi và khí độc hại như CO2, SO2, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng không khí. Nước thải từ quá trình sản xuất gốm chứa nhiều hóa chất và kim loại nặng, gây ô nhiễm nguồn nước mặt và nước ngầm. Chất thải rắn từ nguyên liệu dư thừa không được xử lý đúng cách cũng gây ra nhiều vấn đề về môi trường.

2.1. Ô nhiễm không khí

Khí thải từ lò nung gốm là nguồn gây ô nhiễm không khí chính tại làng gốm Bát Tràng. Các chất ô nhiễm như bụi, CO2, SO2 được thải ra môi trường, gây ảnh hưởng đến sức khỏe người dân và hệ sinh thái. Việc áp dụng công nghệ xanh như lò nung gas cải tiến là một trong những giải pháp hiệu quả để giảm thiểu ô nhiễm không khí.

2.2. Ô nhiễm nước thải

Nước thải từ quá trình sản xuất gốm chứa nhiều hóa chất và kim loại nặng, gây ô nhiễm nguồn nước mặt và nước ngầm. Việc xây dựng hệ thống xử lý nước thải tập trung là cần thiết để bảo vệ môi trường nước tại làng gốm Bát Tràng.

III. Giải pháp bảo vệ môi trường tại làng gốm Bát Tràng

Để giải quyết các vấn đề về ô nhiễm môi trường tại làng gốm Bát Tràng, cần áp dụng đồng bộ các giải pháp bảo vệ môi trường. Các giải pháp bao gồm cải tiến công nghệ sản xuất, quản lý chất thải hiệu quả và nâng cao nhận thức cộng đồng. Việc áp dụng công nghệ xanh như lò nung gas cải tiến, hệ thống xử lý nước thải và tái chế chất thải rắn là những bước đi quan trọng để phát triển bền vững làng nghề.

3.1. Cải tiến công nghệ sản xuất

Việc áp dụng công nghệ xanh như lò nung gas cải tiến giúp giảm thiểu khí thải độc hại ra môi trường. Đồng thời, việc sử dụng các sản phẩm thân thiện với môi trường trong quá trình sản xuất cũng góp phần bảo vệ môi trường.

3.2. Quản lý chất thải hiệu quả

Xây dựng hệ thống quản lý chất thải tập trung, bao gồm thu gom, phân loại và xử lý chất thải rắn, nước thải. Việc tái chế chất thải rắn từ nguyên liệu dư thừa cũng là một giải pháp hiệu quả để giảm thiểu ô nhiễm môi trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Làng nghề truyền thống đóng vai trò quan trọng trong tiến trình phát triển kinh tế nông thôn tại Việt Nam. Theo thống kê trên phạm vi cả nước tính đến cuối năm 2014, toàn quốc có 3.355 làng nghề, trong đó khu vực Đồng bằng sông Hồng tập trung 668 làng nghề, chiếm tỷ lệ 48% tổng số làng nghề toàn quốc. Riêng tại Hà Nội, có 174 xã với 282 làng nghề tiểu thủ công nghiệp, thu hút khoảng 160.000 lao động tham gia sản xuất. Trong đó, làng gốm sứ Bát Tràng thuộc huyện Gia Lâm là một trong những trung tâm sản xuất gốm sứ tiêu biểu với bề dày lịch sử hơn 700 năm.

Toàn xã Bát Tràng có tổng diện tích tự nhiên là 164,03 ha, quy mô dân số gồm 2.296 hộ gia đình với 8.542 nhân khẩu. Hoạt động sản xuất gốm sứ tập trung với 845 hộ sản xuất trực tiếp, trong khi tỷ lệ đất nông nghiệp chỉ còn chiếm khoảng 3% và hầu như không còn canh tác. Tuy nhiên, sự phát triển kinh tế mạnh mẽ đi đôi với sức ép môi trường nghiêm trọng do phương thức sản xuất thủ công, công nghệ lò nung lạc hậu và mật độ xây dựng cao. Hàng năm, làng nghề tiêu thụ khoảng 70.000 tấn than và 10.000 tấn nguyên liệu đất sét, làm phát sinh khoảng 13 tấn bụi, 6.800 tấn tro xỉ cùng hơn 225 tấn đất và than rơi vãi ra môi trường xung quanh.

Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là đánh giá toàn diện hiện trạng ô nhiễm môi trường tự nhiên (không khí, nước, chất thải rắn, đất) và môi trường kinh tế - xã hội tại làng nghề gốm Bát Tràng trong giai đoạn từ năm 2003 đến năm 2013. Trên cơ sở đó, luận văn đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ bao gồm khoa học công nghệ xử lý khí thải - nước thải, quy hoạch không gian kiến trúc và hoàn thiện cơ chế quản lý môi trường. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn to lớn, hướng đến mục tiêu giảm thiểu từ 35% đến 40% phát thải các chất ô nhiễm độc hại, bảo vệ sức khỏe cho cộng đồng dân cư và tạo tiền đề phát triển bền vững cho mô hình du lịch làng nghề truyền thống.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự kết hợp của hai nền tảng lý thuyết chính: Lý thuyết sinh thái học môi trường làng nghề (đánh giá dòng vật chất, năng lượng và cân bằng ô nhiễm trong hệ sinh thái nông thôn bán đô thị hóa) và Lý thuyết sản xuất sạch hơn (Cleaner Production - CP) ứng dụng trong công nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng và gốm sứ. Khung lý thuyết này phân tích toàn bộ vòng đời sản xuất từ khâu khai thác, phối trộn nguyên liệu, tạo hình, tráng men đến công đoạn nung đốt và tiêu thụ sản phẩm.

Các khái niệm nền tảng được định hình xuyên suốt đề tài bao gồm:

• Làng nghề truyền thống tiểu thủ công nghiệp: Không gian cư trú kết hợp sản xuất thủ công, mang tính gia truyền và tập trung cộng đồng.
• Tải lượng ô nhiễm (Pollution Load): Khối lượng các chất độc hại phát thải vào môi trường không khí, nước và đất trong một đơn vị thời gian (tấn/năm hoặc kg/ngày đêm).
• Hệ số phát thải (Emission Factor): Đại lượng định mức lượng chất thải sinh ra trên một đơn vị nguyên liệu tiêu thụ theo hướng dẫn kỹ thuật của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).
• Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường: Hệ thống các ngưỡng giới hạn cho phép đối với chất lượng không khí xung quanh, khí thải công nghiệp và nước thải theo QCVN hiện hành.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp nguồn dữ liệu thứ cấp kéo dài 10 năm (giai đoạn 2003 - 2013) cùng số liệu sơ cấp được điều tra, quan trắc thực địa chi tiết trong năm 2014 và 2015:

• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Tác giả tiến hành khảo sát điều tra trên toàn bộ 845 hộ sản xuất gốm sứ tại hai thôn Bát Tràng và Giang Cao. Hệ thống quan trắc thực địa thiết lập 12 điểm lấy mẫu không khí xung quanh và tại lò nung, 8 điểm thu mẫu nước mặt và nước thải sản xuất, 5 vị trí quan trắc nước ngầm và 6 điểm mẫu đất tầng mặt. Phương pháp chọn mẫu phi xác suất kết hợp phân tầng ngẫu nhiên được lựa chọn nhằm bảo đảm tính đại diện cao cho các cụm lò than truyền thống, khu vực lò gas hiện đại và các tuyến kênh thoát nước chính.
• Phương pháp phân tích: Phân tích trong phòng thí nghiệm đạt chuẩn ISO/IEC 17025 để xác định các chỉ tiêu hóa lý (bụi tổng, SO2, NO2, CO, BOD5, COD, SS, Coliform, hàm lượng kim loại nặng Fe, Pb, Cu trong men màu). Phương pháp đánh giá nhanh dựa trên hệ số ô nhiễm của WHO được sử dụng để ước tính tải lượng phát thải từ 70.000 tấn than tiêu thụ hàng năm. Lý do lựa chọn các phương pháp này nhằm định lượng hóa chính xác mức độ suy thoái môi trường và đối chiếu trực tiếp với các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích dữ liệu thực nghiệm đã xác định 3 phát hiện nổi bật về hiện trạng môi trường tại làng gốm Bát Tràng:

Thứ nhất, ô nhiễm môi trường không khí từ hoạt động nung đốt bằng than đá ở mức báo động nhưng có xu hướng chuyển biến tích cực khi áp dụng công nghệ mới. Thống kê giai đoạn năm 2004, khi làng nghề tiêu thụ 45.000 tấn than, thải lượng phát sinh lên tới 409,5 tấn bụi, 482,4 tấn SO2, 393,3 tấn NO2, 13,5 tấn CO và 2,48 tấn hydrocacbon (THC). Đến năm 2007, khi một bộ phận cơ sở chuyển sang dùng lò gas, lượng than tiêu thụ giảm còn 28.800 tấn/năm (giảm 36%), kéo theo thải lượng bụi giảm còn 262 tấn (giảm 36%), SO2 còn 308,7 tấn (giảm 36%) và NO2 còn 251,7 tấn (giảm 36%). Tuy nhiên, phơi nhiễm nghề nghiệp vẫn rất cao với 95% người lao động tiếp xúc với nồng độ bụi cao, 85,9% chịu ô nhiễm nhiệt độ cao cục bộ và 59,6% tiếp xúc trực tiếp với hóa chất tạo men.

Thứ hai, môi trường nước chịu tác động kép từ nước thải sinh hoạt và sản xuất không qua xử lý. Toàn xã có chiều dài kênh tiêu thoát nước dọc trục liên xã là 5,74 km, trục thôn là 5,58 km và đường ngõ xóm là 14,68 km. Do kết cấu cống rãnh chắp vá, toàn bộ nước thải chứa hàm lượng cặn lơ lửng (SS), chỉ số COD, BOD5 và hóa chất kim loại nặng từ khâu tráng men đều xả trực tiếp ra sông Hồng và kênh Bắc Hưng Hải, gây suy giảm nghiêm trọng hệ sinh thái thủy sinh.

Thứ ba, áp lực chất thải rắn và địa hình thấp trũng gia tăng nguy cơ ô nhiễm diện rộng. Lượng tro xỉ phát sinh từ các lò than lên tới 6.800 tấn/năm, cùng với 225 tấn phế phẩm gốm và đất thải bị đổ tràn lan tại các góc ngõ xóm. Bên cạnh đó, địa hình ngoài đê có 70% diện tích nằm ở cao độ 2,0 - 2,5m; khi lũ sông Hồng đạt mức báo động cấp II có 20% diện tích bị ngập úng và ở báo động cấp III tỷ lệ ngập lên tới 40%, khiến dòng chảy bề mặt cuốn trôi lượng lớn bùn sét và tro than độc hại vào nguồn nước mặt.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của tình trạng ô nhiễm xuất phát từ việc quy hoạch sản xuất xen cài dày đặc trong khu dân cư cổ. Mặc dù tỷ lệ cứng hóa đường giao thông toàn xã đạt 89,96% (20,69 km trên tổng số 23 km đường bộ), nhưng hạ tầng kỹ thuật môi trường chưa được đầu tư đồng bộ.

Dữ liệu nghiên cứu có thể được hệ thống hóa trực quan thông qua:

• Biểu đồ đường xu hướng: Thể hiện mối tương quan nghịch biến giữa tỷ lệ chuyển đổi lò than sang lò gas với nồng độ phát thải các khí độc SO2, CO và bụi trong giai đoạn 10 năm (2003 - 2013).
• Bảng ma trận so sánh: Tổng hợp kết quả phân tích nồng độ các chất ô nhiễm đặc trưng trong nước thải sản xuất và nước mặt, làm nổi bật sự chênh lệch vượt ngưỡng từ 1,5 đến 3,2 lần so với QCVN 40:2011/BTNMT.
• Sơ đồ phân vùng GIS: Trực quan hóa các điểm nóng ô nhiễm môi trường không khí và nhiệt độ tại khu vực thôn Bát Tràng và thôn Giang Cao.

So sánh với các làng nghề gốm sứ truyền thống khác như làng gốm Phù Lãng (Bắc Ninh) hay làng gốm Thanh Hà (Quảng Nam - tiêu thụ 5.000 tấn than/năm, phát sinh 45,5 tấn bụi và 53,6 tấn SO2), Bát Tràng có quy mô phát thải lớn gấp nhiều lần do sản lượng công nghiệp cao. Việc khảo sát các mô hình gốm sứ tại Bình Dương (nơi khảo sát 142 cơ sở cho thấy việc sử dụng lò gas giúp tỷ lệ thành phẩm đạt trên 90%) chứng minh rằng chuyển đổi công nghệ lò nung là con đường duy nhất để giải quyết triệt để bài toán môi trường tại Bát Tràng.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả đánh giá thực trạng và dự báo phát triển kinh tế - xã hội, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược mang tính khả thi cao:

Thứ nhất, chuyển đổi toàn diện công nghệ lò nung sang lò gas cải tiến và lò hộp tiết kiệm năng lượng. Ủy ban nhân dân xã Bát Tràng phối hợp với Hợp tác xã Dịch vụ Tổng hợp Bát Tràng và Sở Công Thương Hà Nội triển khai chính sách trợ vốn công nghệ, phấn đấu đạt mục tiêu chuyển đổi 100% các hộ sản xuất từ lò than sang lò gas công nghiệp trong giai đoạn 2016 - 2020. Giải pháp này hướng tới mục tiêu giảm hơn 75% nồng độ bụi phát tán và cắt giảm 80% khí độc SO2, NO2 tại các cơ sở sản xuất.

Thứ hai, lắp đặt đồng bộ hệ thống lọc khí thải và thiết bị xử lý vi khí hậu nhà xưởng. Các cơ sở sản xuất cá thể cần đầu tư hệ thống lọc bụi tĩnh điện, thiết bị lọc bụi cyclone kết hợp lọc túi vải cho khu vực nghiền đất và phủ men. Đồng thời, lắp đặt hệ thống chụp hút nhiệt và quạt thông gió trục gắn tường nhằm hạ nhiệt độ môi trường lao động từ mức 38 - 42°C xuống dưới 30°C và giảm nồng độ bụi lơ lửng trong xưởng xuống dưới 0,3 mg/m3 theo quy định an toàn lao động trong vòng 12 đến 18 tháng tới.

Thứ ba, xây dựng trạm xử lý nước thải sản xuất tập trung kết hợp nạo vét mạng lưới thoát nước. Ủy ban nhân dân huyện Gia Lâm cần cấp vốn đầu tư xây dựng trạm xử lý nước thải công suất từ 1.200 đến 1.500 m3/ngày đêm áp dụng công nghệ lắng keo tụ - tạo bông kết hợp hồ sinh học lọc nước. Đồng thời, cải tạo nâng cấp 26 km mương thoát nước trên toàn xã, bảo đảm 100% nước thải làng nghề đạt chuẩn QCVN 40:2011/BTNMT trước khi thải vào sông Hồng trước năm 2020.

Thứ tư, tái cơ cấu không gian quy hoạch làng nghề và quản lý chất thải rắn. Ban Quản lý quy hoạch huyện Gia Lâm và Ủy ban nhân dân xã Bát Tràng cần khẩn trương quy hoạch phân khu sản xuất tập trung diện tích từ 20 đến 30 ha tách rời khu dân cư cổ. Tổ chức thu gom triệt để 6.800 tấn tro xỉ than/năm để tái chế thành gạch không nung và vật liệu san lấp, giải phóng mặt bằng đường ngõ xóm và phục hồi cảnh quan phục vụ du lịch sinh thái.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nghiên cứu mang lại giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Cơ quan quản lý nhà nước về môi trường và chính quyền địa phương: Cán bộ Sở Tài nguyên và Môi trường Hà Nội, Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Gia Lâm, Ủy ban nhân dân xã Bát Tràng sử dụng luận văn làm cơ sở khoa học để xây dựng đề án bảo vệ môi trường làng nghề và ban hành các quy chế kiểm soát phát thải khí, nước thải.
• Chủ cơ sở sản xuất, nghệ nhân và doanh nghiệp gốm sứ: Các hộ sản xuất tại Bát Tràng và các làng nghề tương tự tham khảo thông số kỹ thuật của mô hình lò gas cải tiến, lò hộp thu hồi nhiệt và giải pháp xử lý bụi để áp dụng thực tế nhằm tối ưu hóa chi phí năng lượng và nâng cao tỷ lệ thành phẩm đạt trên 90%.
• Nhà khoa học, giảng viên và học viên cao học: Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên các ngành Khoa học Môi trường, Kỹ thuật Môi trường, Quản lý Đô thị tại các trường đại học khối kỹ thuật sử dụng tài liệu này làm case study chuyên sâu về đánh giá tải lượng ô nhiễm và sinh thái học công nghiệp nông thôn.
• Các tổ chức phát triển du lịch và bảo tồn văn hóa di sản: Đơn vị quy hoạch du lịch làng nghề khai thác các dữ liệu về cảnh quan, hiện trạng vệ sinh môi trường để xây dựng các tour du lịch làng nghề xanh, hài hòa giữa bảo tồn di sản văn hóa 700 năm và chuẩn mực môi trường hiện đại.

Câu hỏi thường gặp

Nguyên nhân cốt lõi gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng tại làng gốm Bát Tràng là gì? Nguyên nhân chủ yếu do tập quán sử dụng lò than thủ công tiêu thụ tới 70.000 tấn than/năm, phát sinh 13 tấn bụi và 6.800 tấn tro xỉ. Bên cạnh đó, 845 hộ sản xuất phân bố xen kẽ trong khu dân cư chật hẹp với hạ tầng thoát nước chắp vá, khiến chất thải chưa qua xử lý phát tán trực tiếp ra môi trường.

Hiệu quả kinh tế và môi trường khi chuyển đổi sang lò nung gas cải tiến thể hiện như thế nào? Chuyển sang lò gas giúp giảm phát thải bụi và khí độc SO2, NO2 hơn 36% ngay trong giai đoạn đầu thử nghiệm. Về mặt kinh tế, lò gas kiểm soát nhiệt độ chính xác giúp nâng tỷ lệ sản phẩm gốm loại một đạt trên 90%, giảm hao hụt nguyên liệu và rút ngắn đáng kể chu kỳ nung so với lò than truyền thống.

Hiện trạng ô nhiễm nguồn nước mặt và nước ngầm tại khu vực nghiên cứu diễn biến ra sao? Nước thải chứa hàm lượng cặn sét, men gốm và kim loại nặng xả qua 26 km hệ thống rãnh hở làm gia tăng chỉ số COD, BOD5 và độ đục tại sông Hồng và kênh Bắc Hưng Hải. Tầng nước ngầm nông ở độ sâu 7,5 - 19,5m bị nhiễm sắt với hàm lượng 5 - 10 mg/l và có dấu hiệu ô nhiễm hữu cơ cục bộ.

Hoạt động sản xuất tại làng nghề tác động trực tiếp đến sức khỏe người lao động ở mức độ nào? Số liệu khảo sát thực tế cho thấy 95% lao động tiếp xúc thường xuyên với bụi, 85,9% chịu tác động của ô nhiễm nhiệt độ cao và 59,6% tiếp xúc với hóa chất men màu. Tình trạng này làm gia tăng tỷ lệ mắc các bệnh về đường hô hấp, bệnh ngoài da, thoái hóa khớp và các bệnh lý về mắt trong cộng đồng.

Giải pháp quy hoạch không gian có ý nghĩa quyết định như thế nào đối với sự phát triển bền vững của Bát Tràng? Quy hoạch tách biệt cụm công nghiệp tập trung 20 - 30 ha ra khỏi khu dân cư cổ giúp giải quyết triệt để xung đột giữa bảo tồn di sản và sản xuất quy mô lớn. Việc di dời các lò nung tạo không gian thông thoáng để cải tạo cảnh quan, phát triển hạ tầng du lịch và bảo đảm tiêu chuẩn vệ sinh môi trường.

Kết luận

• Luận văn đánh giá toàn diện tải lượng ô nhiễm từ 70.000 tấn than và 10.000 tấn nguyên liệu đất tiêu thụ hàng năm tại làng gốm Bát Tràng.
• Xác định chuỗi diễn biến chất lượng môi trường không khí, nước, đất qua 10 năm (2003 - 2013), khẳng định xu thế tất yếu của việc thay thế lò than bằng lò gas công nghệ mới.
• Đề xuất hệ thống giải pháp kỹ thuật tích hợp gồm thiết bị lọc bụi cyclone, túi vải, trạm xử lý nước thải công suất 1.200 - 1.500 m3/ngày đêm và xử lý 6.800 tấn tro xỉ/năm.
• Luận văn đóng góp khung phương pháp luận khoa học kết hợp quan trắc thực địa và quy hoạch không gian cho các làng nghề gốm sứ truyền thống trên toàn quốc.
• Kế hoạch triển khai giai đoạn 2016 - 2020 đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền huyện Gia Lâm và toàn thể cộng đồng làng nghề nhằm hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật và đưa Bát Tràng trở thành mô hình làng nghề xanh bền vững.

Hãy liên hệ ngay với các đơn vị tư vấn môi trường hoặc cơ quan quản lý chuyên ngành để nhận tài liệu nghiên cứu chi tiết và chuyển giao các giải pháp công nghệ lò nung tiên tiến nhất cho cơ sở sản xuất của bạn!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 của luận văn đã thể hiện quy trình sản xuất gốm sứ, kèm theo đặc trưng các nguồn thải. Bên cạnh đó, đã nêu được hiện trạng tổ chức không gian làng nghề, hiện trạng sử dụng đất toàn xã năm 2014. Đánh giá mức độ ô nhiễm làng nghề hiện nay, những tồn tại cần khắc phục, xử lý trong tương lai.202: Formatted: Space Before: 0 pt, After: 0 pt, Line spacing: Multiple NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ ẢNH HƯỞNG ĐẾN MÔI TRƯỜNG. 20G CỦA LÀNG NGHỀ GỐM BÁT TRÀNG.

THUẬN LỢI VÀ KHÓ KHĂN CỦA LÀNG GỐM BÁT TRÀNG. Những thuận lợi đối với sản xuất, quản lý môi trường .20 Formatted: TOC 3, Tab stops: Not 15,48 cm 2. Những khó khăn cho quản lý môi trường, xã hội. Về môi trường.

Về kinh tế, xã hội. ẢNH HƯỞNG CỦA LÀNG NGHỀ BÁT TRÀNG ĐẾN MÔI TRƯỜNG .24 Formatted: Space Before: 0 pt, After: 0 pt, Line spacing: Multiple 2. Ảnh hưởng đến môi trường tự nhiên.24 1,35 li Formatted: TOC 3, Tab stops: Not 15,48 cm 2. Ảnh hưởng đến môi trường không khí.

Ảnh hưởng đến môi trường nước .28 Formatted: TOC 3, Left, Line spacin single * Nước cuốn trôi bề mặt .33 Quá trình sản xuất và vận chuyển nguyên vật liệu tạo ra chất ô nhiễm gồm: bụi than, đất, cao lanh, dầu mỡ vương vãi theo nước hình thành nên dòng thải bề mặt tác động đến môi trường nước làng gốm xã Bát Tràng.33 Ô nhiễm từ nguồn nước thải.33 Hiện trạng nước mặt .67 Formatted: TOC 3, Tab stops: Not 15,48 cm .77 xvi Formatted: Font: 13 pt .78 xvii Formatted: Font: 13 pt .78 * Hiện trạng nước ngầm .3 Ảnh hưởng đến môi trường đất và hệ sinh thái.81 a)- Các nguồn gây ô nhiễm đất và hệ sinh thái .2 Ô nhiễm chất thải rắn. Chất thải rắn sinh hoạt.2 Chất thải rắn sản xuất .3 Ảnh hưởng đến môi trường KT-XH. Tác động đến cơ cấu kinh tế, lao động và sử dụng đất .55 Formatted: TOC 3, Tab stops: Not 15,48 cm 2.2 Tác động đến sức khỏe con người. Tác động đến cảnh quan, du lịch.

Những vấn đề môi trường cấp bách .1 Môi trường khí .2 Môi trường nước .3 Thu gom xử lý chất thải rắn .3 HIỆN TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG.58 Formatted: Space Before: 0 pt, After: 0 pt, Line spacing: Multiple 2. Tình hình quản lý, BVMT tại làng nghề gốm Bát Tràng.58 1,35 li Formatted: TOC 3, Tab stops: Not 15,48 cm 2. Thực trạng công tác quản lý tại làng nghề. Thực trạng công tác BVMT tại làng nghề.

Những vấn đề còn tồn tại .60 Formatted: TOC 3, Tab stops: Not 15,48 cm 2. Chính sách, pháp luật. Tổ chức quản lý và công nghệ xử lý chất thải. Những vấn đề bất cập từ việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật BVMT tại làng nghề .62 xviii Formatted: Font: 13 pt CHƯƠNG 3CHƯƠNG 3 .63: Formatted: Space Before: 0 pt, After: 0 pt, Line spacing: Multiple GIẢI PHÁP BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG.63 1,35 li LÀNG NGHỀ GỐM BÁT TRÀNG.

CÁC CƠ SỞ VÀ CĂN CỨ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP .1 Căn cứ vào văn bản pháp quy .63 Formatted: TOC 3, Tab stops: Not 15,48 cm 3. Căn cứ vào định hướng tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế xã .3 Căn cứ điều kiện môi trường làng gốm Bát Tràng. GIẢI PHÁP KHOA HỌC CÔNG NGHỆ.65 Formatted: Space Before: 0 pt, After: 0 pt, Line spacing: Multiple Đối với xử lý khí thải tại CCN và khu dân cư làng nghề áp dụng giải pháp xử lý khí 1,35 li Formatted: TOC 3, Tab stops: Not 15,48 cm thải chung: cải tiến lò nung bằng than, sử dụng lò gas cải tiến. Bên cạnh đó nâng cao năng lực sản xuất và chuyển đổi khu nhà ở, khu sản xuất cũ.1 Giải pháp về cải tiến lò nung.

Cải tạo lò nung hộp. Khuyến khích dùng lò gas cải tiến .2 Giải pháp xử lý khí thải, hạn chế ô nhiễm nhiệt độ, tiếng ồn .70 Formatted: TOC 3, Tab stops: Not 15,48 cm 3.1 Xử lý khí thải. Hạn chế ô nhiễm nhiệt độ, tiếng ồn .3 Giải pháp xử lý nước thải làng nghề .73 Formatted: TOC 3, Tab stops: Not 15,48 cm 3. GIẢI PHÁP QUY HOẠCH VÀ QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG .77 Formatted: Space Before: 0 pt, After: 0 pt, Line spacing: Multiple 3.1 Quy hoạch môi trường .77 Formatted: TOC 3, Tab stops: Not 3.1 Quan điểm và mục tiêu quy hoạch.

Lựa chọn đất phát triển và định hướng phát triển các ngành tại làng nghề .78 * Lựa chọn các điểm dân cư tập trung .78 Formatted: TOC 3, Tab stops: Not 15,48 cm 3. Quy hoạch các công trình BVMT. Quy hoạch điểm sản xuất. Quy hoạch khu nhà ở cũ và khu sản xuất cũ .2 Quản lý môi trường .87 Formatted: TOC 3, Tab stops: Not 15,48 cm 3.1 Tuân thủ pháp luật và giáo dục môi trường .2 Nâng cao năng lực sản xuất và BVMT làng nghề .3 Xây dựng hệ thống QLMT .88 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.91 Formatted: Space Before: 0 pt, After: 0 pt, Line spacing: Multiple NHỮNG KIẾN NGHỊ.93 1,35 li xix Formatted: Font: 13 pt TÀI LIỆU THAM KHẢO .97 Formatted: Indent: Left: 0 cm, Lin spacing: Multiple 1,35 li 1.

BẢN ĐỒ DỰ KIẾN QUY HOẠCH LÀNG NGHỀ BÁT TRÀNG TƯƠNG LAI .97 Formatted: Line spacing: Multiple 1,35 li Formatted: Left, Line spacing: Multiple 1,35 li Formatted: Font color: Black Formatted: Left DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 1. Đặc trưng ô nhiễm từ sản xuất gốm sứ .7 Formatted: Line spacing: Multiple li Bảng 1. Các loại oxyt kim loại và muối chính tạo men trong sản xuất gốm sứ. Thải lượng ô nhiễm do đốt than tại làng nghề.

Ước tính tải lượng các chất phát thải vào môi trường (triệu tấn/năm) .24 xx Formatted: Font: 13 pt Bảng 2. Vị trí lấy mẫu không khí. Kết quả đo đạc môi trường không khí của làng nghề. Tổng hợp số liệu phân tích mẫu không khí giai đoạn 2003 - 2013.

Tải lượng chất bẩn sinh hoạt ước tính tạo ra/ngày đêm. Các phương pháp phân tích đã sử dụng. Điểm lấy mẫu nước thải làng nghề .37 Formatted: Line spacing: Multiple li Bảng 2. Kết quả phân tích chất lượng nước thải sinh hoạt.

Kết quả phân tích thành phần nước thải sản xuất. Số liệu tổng hợp phân tích mẫu nước thải giai đoạn 2003 - 2013. Điểm lấy mẫu nước mặt làng nghề Bát Tràng. Kết quả phân tích chất lượng nước mặt.

Số liệu tổng hợp phân tích mẫu nước mặt giai đoạn 2003 - 2013. Bảng địa điểm lấy mẫu nước ngầm. Kết quả phân tích chất lượng nước ngầm. Vị trí lấy mẫu môi trường đất.

Kết quả phân tích chất lượng môi trường đất. Số liệu tổng hợp phân tích mẫu đất giai đoạn 2003 - 2013. Thành phần rác được tái sử dụng. Tỷ lệ các loại rác ở xã Bát Tràng.

Bảng thông số lò cải tiến. Bảng trích dẫn một phần quy hoạch sử dụng đất xã Bát Tràng giai đoạn Formatted: Hyperlink, Font: 13 pt, Not Italic, Vietnamese, Do not check 2016 - 2020 .77 spelling or grammar, Not Expanded / Condensed by Formatted: Table of Figures, Left, Line spacing: Multiple 1,4 li, Tab Bảng 3. Thống kê diện tích đường toàn xã .81 stops: 15,48 cm, Right,Leader: … Bảng 3. Thống kê các trạm biến áp lưới của xã .82 Formatted: Hyperlink, Font: 13 pt, Not Italic, English (U.), Do not che spelling or grammar, Not Expanded Bảng 3.

Bảng các loại vật tư cấp, thoát nước .83 / Condensed by Bảng 3. Ước tính khối lượng đầu tư xây dựng hệ thống VSMT .84 Formatted: Font: (Default) Times New Roman, 12 pt, Check spelling a grammar Formatted: Normal, Line spacing: Multiple 1,4 li, Tab stops: Not at 15, cm DANH MỤC HÌNH VẼ Formatted: Line spacing: Multiple li Hình 1. Hình ảnh một số làng nghề gốm sứ tại Việt Nam .6 xxi Formatted: Font: 13 pt Hình 1.Vị trí địa lý khu vực nghiên cứu. Quy trình sản xuất gốm sứ.

Bảng hiện trạng sử dụng đất năm 2014 xã Bát Tràng. Nồng độ các chất ô nhiễm đặc trưng trong không khí làng nghề. Diễn biến các chất ô nhiễm đặc trưng trong môi trường không khí giai đoạn 2003 - 2013. Nồng độ các chất ô nhiễm đặc trưng trong nước thải làng nghề Bát Tràng.

53 Formatted: Condensed by 0,3 pt Hình 2. Diễn biến các chất ô nhiễm đặc trưng trong nước thải làng nghề giai đoạn 2003 - 2013. Nồng độ các chất ô nhiễm đặc trưng trong nước mặt làng nghề Bát Tràng. 71 Formatted: Condensed by 0,4 pt Hình 2.

Diễn biến các chất ô nhiễm đặc trưng trong nước mặt làng nghề giai đoạn 2003 - 2013. Diễn biến một số kim loại nặng trong đất từ năm 2003 - 2013. Thiết bị lọc bụi tĩnh điện. Thiết bị hút nóng.

Thiết bị thông gió bằng quạt trục gắn tường. Hiện trạng lò hộp đang sản xuất. Mô hình lò hộp cải tiến. Sơ đồ nguyên lý của thiết bị lọc bụi cyclone.

Sơ đồ nguyên lý của thiết bị lọc bụi túi vải. Sơ đồ phương án công nghệ xử lý nước thải sản xuất. Định hướng bố trí không gian khu ở và khu sản xuất. Cơ cấu hệ thống QLMT cấp xã .89 Formatted: Level 1 Formatted: Font color: Black xxii Formatted: Font: 13 pt Formatted: Left DANH MỤC TỪ CHỮ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT Formatted: Font color: Black, Engli (U.) Formatted: Level 1 BVMT Bảo vệ môi trườngVMT Formatted: Font color: Black, Engli BTNMT Bộ Tài nguyên và Môi trường (U.) Formatted: Font: 5 pt, Font color: KT-XH Kinh tế xã hội Black, English (U.