LuËn v¨n th¹c sü NguyÔn Minh H¶i §¹i häc quèc gia hµ néi Trêng ®¹i häc khoa häc x· héi vµ nh©n v¨n NguyÔn Minh H¶i doanh nh©n n÷ ë hµ néi hiÖn nay, vÊn ®Ò vµ xu híng ph¸t triÓn (Nghiªn cøu trêng hîp 3 doanh nghiÖp t¹i Hµ Néi: Cty CP ThiÕt bÞ trêng häc Linh Anh, Cty CP Th¬ng m¹i Hµ My, Cty CP ThiÕt bÞ gi¸o dôc vµ ®å ch¬i Hµ Thµnh) LuËn v¨n th¹c sü 5 LuËn v¨n th¹c sü NguyÔn Minh H¶i Hµ Néi – 2008 §¹i häc quèc gia hµ néi Trêng ®¹i häc khoa häc x· héi vµ nh©n v¨n Khoa x· héi häc NguyÔn Minh H¶i doanh nh©n n÷ ë hµ néi hiÖn nay, vÊn ®Ò vµ xu híng ph¸t triÓn (Nghiªn cøu trêng hîp 3 do¹nh nghiÖp t¹i Hµ Néi: Cty CP ThiÕt bÞ trêng häc Linh Anh, Cty CP Thong m¹i Hµ My, Cty CP ThiÕt bÞ gi¸o dôc vµ ®å ch¬i Hµ Thµnh) LuËn v¨n th¹c sü chuyªn ngµnh: X· héi häc M· sè: 60.30 Gi¸o viªn híng dÉn: PGS.TS Lª ThÞ quý 6 LuËn v¨n th¹c sü NguyÔn Minh H¶i Hµ Néi - 2008 Lêi c¶m ¬n Lêi ®Çu tiªn cho phÐp t«i göi lêi c¶m ¬n s©u s¾c ®Õn gi¸o viªn híng dÉn, PGS.TS Lª ThÞ Quý, ngêi ®· cã nh÷ng ®Þnh híng quý b¸u cho t«i trong viÖc tiÕp cËn vÊn ®Ò nghiªn cøu. Trong suèt qu¸ tr×nh lµm luËn v¨n, c« gi¸o Lª ThÞ Quý ®· thêng xuyªn gióp ®ì, ®¹o ®iÒu kiÖn híng dÉn ®Ó t«i hoµn thµnh luËn v¨n cña m×nh. Xin c¶m ¬n ®Õn gia ®×nh, b¹n bÌ, c¸c thÇy c« gi¸o trong khoa X· Héi Häc, ®ång nghiÖp n¬i t«i c«ng t¸c, nh÷ng ngêi ®· t¹o ®iÒu kiÖn vµ gióp ®ì t«i hoµn thµnh luËn v¨n. MÆc dï ®· hÕt søc cè g¾ng vµ nghiªm tóc thùc hiÖn luËn v¨n, nhng do cßn nh÷ng h¹n chÕ vÒ thêi gian, c¬ héi tiÕp cËn víi kh¸ch thÓ nghiªn cøu, do ®ã ®Ò tµi khã tr¸nh khái nh÷ng thiÕt sãt.
T«i rÊt mong nhËn ®îc sù chØ b¶o cña c¸c thÇy c«, cïng nh÷ng ý kiÕn ®ãng gãp cña c¸c b¹n. Mét lÇn n÷a xin ch©n thµnh c¶m ¬n Hµ Néi, 03/2008 7 LuËn v¨n th¹c sü NguyÔn Minh H¶i NguyÔn Minh H¶i Danh môc c¸c ch÷ viÕt t¾t MPDF Ch¬ng tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ t nh©n IFC Tæ chøc tµi chÝnh quèc tÕ GEM Bé phËn Giíi – doanh nghiÖp – thÞ trêng WTO Tæ chøc th¬ng m¹i thÕ giíi VCCI Phßng Th¬ng m¹i vµ c«ng nghiÖp ViÖt Nam CLB C©u l¹c bé GCNQSD§ GiÊy chøng nhËn quyÒn sö dông ®Êt GDP Tæng thu nhËp quèc d©n ILO Tæ chøc lao ®éng quèc tÕ 8 LuËn v¨n th¹c sü NguyÔn Minh H¶i FDI §Çu t trùc tiÕp níc ngoµi ODA Hç trî ph¸t triÓn chÝnh thøc Môc lôc PhÇn më ®Çu…………………………………………………………… 5 1. TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò 5 tµi…………………………………………………. §èi tîng, kh¸ch thÓ vµ ph¹m vi nghiªn cøu cña ®Ò 7 tµi……………….
ý nghÜa khoa häc vµ ý nghÜa thùc tiÔn cña ®Ò 7 tµi………………………. * ý nghÜa khoa 7 häc…………………………………………………………… * ý nghÜa thùc 7 tiÔn……………………………………………………………. Môc ®Ých vµ nhiÖm vô nghiªn 8 cøu………………………………………. * Môc ®Ých nghiªn 8 9 LuËn v¨n th¹c sü NguyÔn Minh H¶i cøu……………………………………………………….
* Môc tiªu nghiªn 8 cøu………………………………………………………… 5. C¸c ph¬ng ph¸p nghiªn cøu cña ®Ò 8 tµi………………………………… 5.1 Ph¬ng ph¸p luËn 8 chung……………………………………………….2 Ph¬ng ph¸p tiÕp cËn 9 giíi………………………………………………… 5.3 Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu cô 11 thÓ……………………………………….1 Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu tµi 11 liÖu……………………………………….2 Ph¬ng ph¸p pháng vÊn 12 s©u…………………………………………….3 Ph¬ng ph¸p th¶o luËn nhãm tËp 12 trung……………………………. Gi¶ thuyÕt nghiªn 13 cøu……………………………………………………. Khung lý 14 thuyÕt…………………………………………………………… PhÇn néi dung……………………………………………………….
15 Ch¬ng 1: C¬ së thùc tiÔn vµ lý luËn cña ®Ò tµi 15 10 LuËn v¨n th¹c sü NguyÔn Minh H¶i 1. Tæng quan vÒ vÊn ®Ò nghiªn 15 cøu………………………………………… 2. C¸c lý thuyÕt sö dông trong nghiªn cøu ®Ò 19 tµi………………………….2 Lý thuyÕt hµnh ®éng x· 22 héi……………………………………………….3 Lý thuyÕt ph¸t 24 triÓn………………………………………………………. HÖ kh¸i niÖm cã liªn quan ®Õn ®Ò tµi nghiªn 26 cøu……………………….
Ch¬ng 2: KÕt qu¶ nghiªn cøu…………………………………. Tæng quan vÒ ®Þa bµn nghiªn 32 cøu………………………………………. T×m hiÓu vÒ 3 trêng hîp doanh nghiÖp ®îc nghiªn 35 cøu……………. Phô n÷ ViÖt Nam trong thêi kú ®æi míi vµ vÊn ®Ò 41 kinh doanh………… 3.1 Phô n÷ ViÖt Nam trong thêi kú ®æi 41 míi……………………………….1 T×m hiÓu vÒ ngêi phô n÷ ViÖt Nam trong thêi kú ®æi 41 míi………….2 Sù ra ®êi cña LuËt b×nh ®¼ng giíi t¹o c¬ héi cho phô 43 11 LuËn v¨n th¹c sü NguyÔn Minh H¶i n÷ ph¸t triÓn…….2 Kinh doanh ë ViÖt Nam vµ sù tham gia cña n÷ 43 giíi…………………… 3.3 ThuËn lîi vµ khã kh¨n cña doanh nh©n n÷ ë ViÖt 47 Nam……………….1 C¸c vÊn ®Ò gÆp ph¶i trong c«ng viÖc kinh 47 doanh……………………… 3.2 C¸c vÊn ®Ò gÆp ph¶i trong cuéc sèng gia 69 ®×nh………………………… 3.3 C¸c vÊn ®Ò gÆp ph¶i tõ gãc ®é 73 giíi………………………….
Doanh nh©n n÷ ë Hµ Néi, vÊn ®Ò vµ xu híng ph¸t 75 triÓn……………… 4.1 M«i trêng kinh doanh vµ nh÷ng nh©n tè t¸c ®éng tíi sù 75 thµnh c«ng cña doanh nh©n n÷ ë Hµ Néi.2 Doanh nh©n n÷ vµ vÊn ®Ò b×nh ®¼ng 80 giíi…………………………….3 Xu híng ph¸t triÓn cña c¸c doanh nh©n n÷ Hµ 84 Néi……………………… kÕt luËn vµ khuyÕn 92 nghÞ……………………………. 12 LuËn v¨n th¹c sü NguyÔn Minh H¶i 2. tµi liÖu tham kh¶o…………………………………………………. 10 1 PhÇn më ®Çu 1.
TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi Phô n÷ chiÕm nöa d©n c trong x· héi víi søc lao ®éng dåi dµo vµ ãc s¸ng t¹o phong phó, lµ nguån lùc to lín vµ quan träng cña ®Êt níc. NhiÒu thËp kû gÇn ®©y, sè lîng n÷ giíi n¾m gi÷ c¸c 13 LuËn v¨n th¹c sü NguyÔn Minh H¶i chøc vô trong bé m¸y chÝnh quyÒn, tham gia vµo lÜnh vùc lao ®éng trÝ ãc ngµy cµng t¨ng. Theo thèng kª trªn thÕ giíi hiÖn nay cã kho¶ng 10 n÷ Thñ Tíng, 3 n÷ Tæng Thèng, 6 Chñ tÞch quèc héi vµ cã kho¶ng 3.626 n÷ nghÞ sÜ, chiÕm h¬n 10% tæng sè nghÞ sÜ trªn thÕ giíi.(1) §iÒu nµy chøng tá, tr×nh ®é, trÝ tuÖ, kh¶ n¨ng qu¶n lý cña phô n÷ kh«ng thua kÐm g× nam giíi. Trong bèi c¶nh héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ, kû nguyªn cña c«ng nghÖ th«ng tin vµ c¸c tiÕn bé khoa häc kü thuËt, phô n÷ ngµy cµng trë thµnh lùc lîng quan träng gãp phÇn vµo sù thµnh c«ng vÒ ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi cña c¸c quèc gia.
§i vµo nÒn kinh tÕ thÞ trêng, §¶ng vµ Nhµ níc ®· dµnh nhiÒu quan t©m vµ cã chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch ph¸t triÓn c¸c lo¹i h×nh doanh nghiÖp. V× vËy c¬ héi ph¸t triÓn cña c¸c doanh nh©n (c¶ nam vµ n÷) ®· ®îc më réng. Sù xuÊt hiÖn ®«ng ®¶o cña ®éi ngò doanh nh©n n÷ cã mét ý nghÜa hÕt søc quan träng trong c«ng cuéc x©y dùng vµ ph¸t triÓn kinh tÕ ®Êt níc. Qu¶n lý, ®iÒu hµnh doanh nghiÖp ®ßi hái ngêi chñ doanh nghiÖp ph¶i lu«n n¨ng ®éng, s¸ng t¹o.
Theo nghÜa nµy, doanh nh©n n÷ còng nh doanh nh©n nam ph¶i lµ nh÷ng ngêi cã trÝ tuÖ, cã tµi l·nh ®¹o, cã b¶n lÜnh vµ ®Æc biÖt ph¶i cã mét tinh thÇn thÐp ®Ó ®øng v÷ng vµ vît qua nh÷ng khã kh¨n trong m«i trêng kinh doanh khèc liÖt. Trªn thùc tÕ, cã mét sè ngêi vÉn cho r»ng, kinh doanh lµ c«ng viÖc cña ngêi ®µn «ng, cßn phô n÷ chØ phï hîp víi c¸c c«ng viÖc “nhÑ nhµng”, lµm ngêi vî, ngêi mÑ trong gia ®×nh. Trong lÞch sö vµ cho ®Õn tËn ngµy nay, chóng ta thêng thÊy phÇn lín c¸c doanh nh©n thµnh ®¹t lµ nam giíi, phô n÷ cã ch¨ng 14 (1). Ph¸t huy nguån lùc trÝ thøc n÷ ViÖt Nam trong sù nghiÖp CNH, H§H, Nxb ChÝnh trÞ Quèc gia, 2005.
LuËn v¨n th¹c sü NguyÔn Minh H¶i chØ cã thÓ ®Õm trªn ®Çu ngãn tay. §iÒu nµy kh«ng ph¶i do sù yÕu kÐm cña phô n÷ mµ do tõ phÝa x· héi trªn vÊn ®Ò phô n÷. Nhng hiÖn nay, t×nh h×nh nµy còng ®· cã nhiÒu chuyÓn biÕn. ë c¸c quèc gia ph¸t triÓn nh Mü, NhËt, Ch©u ©u.
®· nhiÒu tÊm g- ¬ng phô n÷ ®iÓn h×nh trªn mäi lÜnh vùc. Cßn ë ViÖt Nam hiÖn nay, cha bao giê phô n÷ l¹i ®¹t tr×nh ®é cao vµ tham gia nhiÒu vµo lÜnh vùc kinh tÕ ®Õn nh vËy, hä lµ nh÷ng gi¸o s, nh÷ng nhµ chÝnh trÞ, nhµ kinh tÕ, c¸c n÷ doanh nh©n thµnh ®¹t. Thµnh c«ng mµ c¸c doanh nh©n n÷ mang l¹i bíc ®Çu ®· ®¸nh dÊu sù tån t¹i vµ vÞ trÝ quan träng cña n÷ giíi trong m«i trêng kinh doanh. Sè liÖu thèng kª d©n sè n¨m 1999 ë ViÖt Nam cho biÕt, phô n÷ ®¹i diÖn cho 49% lùc lîng lao ®éng, së h÷u kho¶ng 30% sè doanh nghiÖp võa vµ nhá, ®ãng gãp ®¸ng kÓ cho nªn kinh tÕ.
(1) Tuy nhiªn, c¸c doanh nh©n n÷ ®· vµ ®ang gÆp ph¶i nh÷ng khã kh¨n, kh«ng chØ trong m«i trêng kinh doanh, mµ trªn c¬ng vÞ lµ nh÷ng n÷ gi¸m ®èc, nh÷ng ngêi l·nh ®¹o hä ph¶i ®èi mÆt víi c¶ nh÷ng khã kh¨n vÒ sù ®è kÞ vµ nh÷ng thµnh kiÕn cña x· héi. C¸c chÞ cã rÊt Ýt thêi gian ®Ó ch¨m lo cho gia ®×nh, cho cuéc sèng riªng t cña m×nh. Mét x· héi ph¸t triÓn lµ mét x· héi b×nh ®¼ng, mµ trong ®ã chÝnh quyÒn vµ nh©n d©n t¹o c¬ héi cho c¶ nam vµ n÷ cïng ph¸t triÓn. Mét nÒn kinh tÕ v÷ng m¹nh kh«ng chØ lµ c«ng søc riªng nam giíi mµ cßn cã c¶ sù ®ãng gãp quan träng cña phô n÷.
T×m hiÓu vÒ nh÷ng thuËn lîi vµ khã kh¨n cña nh÷ng ngêi phô n÷ lµm kinh doanh sÏ gióp chóng ta cã c¸i nh×n ®Çy ®ñ, s©u s¾c h¬n vÒ vÊn ®Ò giíi trong x· héi hiÖn ®¹i. VÊn ®Ò ®ang ®Æt ra cho c¸c doanh nh©n n÷ lµ g× ? C¸c vÊn ®Ò nµy gièng vµ 15 (1) Tæng côc thèng kª, Thèng kª d©n sè n¨m 1999. LuËn v¨n th¹c sü NguyÔn Minh H¶i kh¸c víi nam doanh nh©n nh thÕ nµo? NhËn thøc cña phô n÷ vµ nam giíi trªn vÊn ®Ò giíi vµ xu híng ph¸t triÓn cña hä ra sao? §Ó tr¶ lêi cho c¸c c©u hái trªn, t¸c gi¶ ®· lùa chän ®Ò tµi nghiªn cøu “Doanh nh©n n÷ ë Hµ Néi hiÖn nay, vÊn ®Ò vµ xu híng ph¸t triÓn “. Do sù h¹n chÕ vÒ thêi gian vµ kinh phÝ, t¸c gi¶ chØ tËp trung chñ yÕu vµo viÖc Nghiªn cøu trêng hîp 3 doanh nghiÖp t¹i Hµ Néi: Cty CP ThiÕt bÞ trêng häc Linh Anh, Cty CP Th¬ng m¹i Hµ My, Cty CP ThiÕt bÞ gi¸o dôc vµ ®å ch¬i Hµ Thµnh, cïng víi viÖc ph©n tÝch c¸c tµi liÖu cã s½n.
§èi tîng, kh¸ch thÓ vµ ph¹m vi nghiªn cøu * §èi tîng nghiªn cøu: Doanh nh©n n÷ ë Hµ Néi hiÖn nay, vÊn ®Ò vµ xu híng ph¸t triÓn. * Kh¸ch thÓ nghiªn cøu: - N÷ doanh nh©n trªn c¬ng vÞ gi¸m ®èc, phã gi¸m ®èc ®ang lµm viÖc trong c¸c doanh nghiÖp, c¸c tæ chøc ho¹t ®éng kinh doanh. - Thµnh viªn gia ®×nh c¸c doanh nh©n n÷. - Nam doanh nh©n.
* Ph¹m vi nghiªn cøu: - Ph¹m vi ®Þa bµn nghiªn cøu: Thµnh phè Hµ Néi - Ph¹m vi thêi gian nghiªn cøu: Th¸ng 06/2007 - 02/2008 3.