CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ NGÂN HÀNG ĐIỆN TỬ DÀNH CHO KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.Tổng quan về dịch vụ ngân hàng điện tử dành cho khách hàng cá nhân tại ngân hàng thương mại 1. Khái quát về dịch vụ ngân hàng điện tử 1. Khái niệm dịch vụ ngân hàng điện tử Thương mại điện tử (TMĐT) và ứng dụng của TMĐT trong xã hội, đặc biệt là trong lĩnh vực ngân hàng ngày càng phát triển. Việc ứng dụng thương mại điện tử vào cung cấp các dịch vụ ngân hàng đã tạo ra một kênh phân phối sản phẩm mới và mở rộng phạm vi hoạt động của mình.
Do vậy, để tìm hiểu khái niệm dịch vụ ngân hàng điện tử cần tìm hiểu về thương mại điện tử, bởi khái niệm dịch vụ ngân hàng điện tử xuất phát từ khái niệm thương mại điện tử. Thương mại điện tử là một khái niệm dùng để chỉ quá trình mua và bán một sản phẩm (hữu hình) hoặc dịch vụ (vô hình) thông qua một mạng điện tử (electronic network), phương tiện trung gian (medium) phổ biến nhất của thương mại điện tử là Internet. Qua môi trường mạng, người ta có thể thiết lập giao dịch thanh toán, mua bán bất cứ sản phẩm gì từ hàng hóa cho đến dịch vụ, kể cả dịch vụ ngân hàng. Hệ thống ngân hàng cũng đã tận dụng triệt để sự phát triển của thương mại điện tử, mở ra hướng phát triển mới, góp phần tăng sức cạnh tranh trong thị trường tài chính.
Đó là lý do cho sự phát triển không ngừng của các dịch vụ ngân hàng điện tử tại các hệ thống ngân hàng trên thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng ngày nay. Dịch vụ ngân hàng điện tử (Electronic Banking, viết tắt là E-Banking), hiểu theo nghĩa trực quan là một loại dịch vụ ngân hàng được khách hàng thực hiện nhưng không phải tại quầy cùng với nhân viên ngân hàng mà thông qua các phương tiện điện tử (công nghệ thông tin, điện tử, kỹ thuật số, từ tính, truyền dẫn không dây, quang học, điện từ hoặc các công nghệ tương tự). Hiểu theo một nghĩa rộng hơn, E-Banking là sự kết hợp giữa một số hoạt động dịch vụ ngân hàng truyền thống với công nghệ thông tin và điện tử viễn thông mà bản chất của sự kết hợp này 10 chính là một dạng thương mại điện tử được ứng dụng trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cũng đã định nghĩa về dịch vụ ngân hàng điện tử là: “Các dịch vụ và sản phẩm ngân hàng hiện đại và đa tiện ích được phân phối đến khách hàng bán buôn và bán lẻ một cách nhanh chóng (trực tuyến, liên tục 24h/ngày và 7 ngày/tuần, không phụ thuộc vào không gian và thời gian) thông qua kênh phân phối (Internet và các thiết bị truy nhập đầu cuối khác như máy tính, máy ATM, POS, điện thoại để bàn, điện thoại di động…) được gọi là dịch vụ ngân hàng điện tử”.
Có thể thấy khái niệm giao dịch điện tử không chỉ giới hạn trong phạm vi mạng Internet và các mạng thông tin khác, mà còn mở rộng ra đối với tất cả các giao dịch được thực hiện bằng phương tiện điện tử. Do đó, giao dịch điện tử trong dịch vụ ngân hàng là giao dịch bằng phương tiện điện tử, nói cách khác dịch vụ ngân hàng được giao dịch bằng phương tiện điện tử thì được gọi tắt là dịch vụ ngân hàng điện tử. Chính vì vậy, những thành tựu mới của khoa học công nghệ có ảnh hưởng nhất định đối với việc phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử cũng như phát triển dịch vụ ngân hàng. Tóm lại, ngân hàng điện tử hiểu theo nghĩa đơn giản và trực quan nhất là sự kết hợp hoạt động ngân hàng với công nghệ thông tin hiện đại – là kết quả tất yếu của quá trình phát triển công nghệ thông tin, điện tử và tin học, được ứng dụng trong hoạt động kinh doanh ngân hàng.
Đặc điểm của dịch vụ ngân hàng điện tử Tại các NHTM hiện nay, dịch vụ ngân hàng điện tử đang ngày càng được sử dụng phổ biến bởi tính tiện lợi và những ưu việt của nó. Có thể điểm qua một số đặc điểm của dịch vụ NHĐT như sau: Dịch vụ NHĐT được cung cấp thông qua các phương tiện điện tử và thực hiện một quá trình tự động và khép kín: Quy trình một giao dịch điện tử bắt đầu khi khách hàng đặt lệnh yêu cầu dịch vụ và kết thúc khi có phản hồi từ phía ngân hàng tại thiết bị đặt lệnh. Hoạt động tiếp nhận và phản hồi đều được thực hiện một cách tự động thông qua các phương tiện và hệ thống điện tử. 11 Dịch vụ ngân hàng điện tử có tốc độ xử lí giao dịch nhanh chóng: Dịch vụ ngân hàng điện tử cho phép khách hàng thực hiện giao dịch với ngân hàng với thời gian ngắn nhất.
Trong thời đại hiện nay, quỹ thời gian của mọi người càng trở nên eo hẹp, khách hàng mong muốn chỉ ngồi một chỗ và kích chuột là có thể thực hiện được giao dịch của mình. Thời gian chính là tiền bạc, tiết kiệm thời gian là mang lại tiền bạc cho khách hàng. Hiện nay, thời gian xử lí cho một giao dịch ngày càng giảm, cùng với sự phát triển của công nghệ thông tin, các ngân hàng đều chú trọng nâng cấp hệ thống core để có thể mang lại những dịch vụ ngân hàng điện tử ổn định nhất, có thời gian xử lí giao dịch nhanh nhất để làm hài lòng khách hàng. Dịch vụ ngân hàng điện tử không bị giới hạn về không gian, thời gian: Khách hàng không cần phải đến ngân hàng kí vào giấy tờ, viết phiếu chuyển tiền, chờ xếp hàng, họ chỉ cần thực hiện giao dịch trên máy tính, máy điện thoại, gọi một cuộc điện thoại tại nhà, tại phòng làm việc hay bất kỳ nơi nào khác.
Khách hàng có thể tiết kiệm được rất nhiều thời gian di chuyển, xếp hàng chờ giao dịch nhờ đó nắm bắt được nhiều cơ hội hơn. Chỉ trong giây lát, với các phương tiện truyền dẫn hiện đại, khách hàng có thể kiểm tra được tài khoản, thanh toán phí dịch vụ, chuyển khoản, thực hiện các giao dịch thanh toán tiền, mua hàng, kịp thời nắm bắt các cơ hội đầu tư, kinh doanh. Mọi thứ diễn ra rất nhanh chóng, tức thời thông qua hệ thống xử lý tự động của các ngân hàng. Dịch vụ ngân hàng điện tử có chi phí giao dịch thấp nhất: Điều này xuất phát từ việc bản thân ngân hàng không mất các chi phí về thuê địa điểm, chi phí trả lương cho nhân viên, chi phí hành chính, chi phí cho giấy tờ hạch toán, chi phí kiểm đếm… nên khách hàng cũng được hưởng mức phí sử dụng thấp hơn rất nhiều.
Dịch vụ ngân hàng điện tử có tính toàn cầu hóa: Dịch vụ ngân hàng điện tử góp phần tiết kiệm cho nền kinh tế và tăng khả năng hội nhập vào nền kinh tế thế giới. Với sự hỗ trợ của mạng internet toàn cầu, khách hàng có thể lựa chọn hàng hóa dịch vụ không giới hạn trong một nước, dịch vụ ngân hàng điện tử hiện đại giúp quốc tế hóa hình ảnh của ngân hàng, mang lại những tiềm năng phát triển ra quốc tế. Với những đặc điểm trên có thể thấy vai trò quan trọng của dịch vụ ngân 12 hàng điện tử đối với khách hàng. Đây cũng chính là căn cứ về mặt lý luận và thực tiễn để các ngân hàng chú trọng phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử.
Vai trò của dịch vụ ngân hàng điện tử ❖ Đối với ngân hàng: Dịch vụ NHĐT tiết kiệm chi phí cho ngân hàng. Theo đó, tất cả các chi phí liên quan đến các hoạt động giao dịch, thanh toán, chi phí kiểm đếm, các chi phí đi lại sẽ giảm thiểu. Dịch vụ ngân hàng điện tử giúp các ngân hàng nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Thông qua các dịch vụ của NHĐT, các lệnh về chi trả, nhờ thu của khách hàng được thực hiện nhanh chóng, tạo điều kiện cho vốn chu chuyển nhanh, thuận lợi, thực hiện tốt quan hệ giao dịch, trao đổi tiền - hàng.
Qua đó đẩy nhanh tốc độ lưu thông hàng hoá, tiền tệ, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Đây là lợi ích mà các giao dịch kiểu ngân hàng truyền thống khó có thể đạt được với tốc độ nhanh, chính xác so với một NHĐT. Bên cạnh đó, dịch vụ ngân hàng điện tử giúp các NHTM mở rộng phạm vi hoạt động, tăng khả năng cạnh tranh. Đây là một giải pháp của NHTM để phát triển dịch vụ và hiệu quả hoạt động, qua đó nâng cao khả năng cạnh tranh, góp phần thực hiện chiến lược toàn cầu hóa mà không cần mở chi nhánh ở nước ngoài.
❖ Đối với khách hàng: Với việc sử dụng dịch vụ Ngân hàng điện tử khách hàng có thể tiết kiệm thời gian, chi phí, chủ động trong giao dịch với ngân hàng thay vì trực tiếp giao dịch tại quầy theo phương thức truyền thống. Với tính năng bảo mật cao, hạn chế nhiều rủi ro trong giao dịch, khách hàng có thể cập nhanh nhất về thông tin tài khoản, tình trạng giao dịch, các sản phẩm, dịch vụ ngân hàng dễ dàng quản lý và mang lại tiện ích nhanh chóng. ❖ Đối với nền kinh tế: Dịch vụ ngân hàng điện tử giúp tăng quá trình lưu thông tiền tệ và hàng hóa. Dịch vụ e-banking cho phép khách hàng giảm lượng giao dịch tiền mặt, do đó giúp người bán hàng nhanh chóng nhận được tiền thanh toán, bất chấp khoảng cách về địa lý nên có thể yên tâm tiến hành giao hàng một cách nhanh chóng nhất, sớm thu hồi vốn để đầu tư tiếp tục sản xuất hay mua bán.
Như vậy, các dịch vụ thanh toán 13 trực tuyến giúp thúc đẩy vòng quay của đồng vốn, hay nói cách khác, làm tăng lưu thông tiền tệ và hàng hóa. Dịch vụ ngân hàng điện tử giúp hiện đại hóa hệ thống thanh toán. Các dịch vụ ngân hàng điện tử giúp cho quá trình giao dịch được đơn giản và nhanh chóng, chi phí giao dịch được giảm bớt đáng kể và tính an toàn được đảm bảo hơn, và đã làm cho việc thanh toán trở nên thuận tiện hơn nhiều. Dịch vụ ngân hàng điện tử góp phần thúc đẩy sự phát triển của thương mại, đặc biệt là thương mại điện tử.
Nhờ các phương thức thanh toán hiện đại qua ebanking mà doanh nghiệp có nhiều sự lựa chọn hơn trong các giao dịch thương mại. Dịch vụ thanh toán trực tuyến là nền tảng của các hệ thống thương mại điện tử, do vậy việc đa dạng hóa dịch vụ ngân hàng điện tử sẽ hoàn thiện hóa thương mại điện tử.