Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỀN 1. Giáo dục STEM 1. Về giáo dục SFEM Theo Chương trình giáo dục phổ thông năm 2018 của Việt Nam, giáo dục STEM là một mô hình dạy học các môn khoa học, toán, công nghệ dựa trên cách tiếp cận liên môn, giúp học sinh áp dụng các kiến thức khoa học, công nghệ.
kỹ thuật và toản học vào giải quyết một số vấn để thực tiễn trong bối cảnh cụ thẻ. §~ Seience (Khoa học) hiểu đơn giản là những gì liên quan đến viện tìm hiểu và khám. phá thể giới tự nhiên. Ở trường học từ cắp tiếu học cho đến trung học phổ thông và đại học, có rất nhiều môn học nghiên cứu vẻ thế giới tựnhiên như: vật lí, hóa học, sinh học, thiên văn học, địa chất, 7 gy (C5 i aaa ¿ nhơIng tựu chung lại đều mong một ý nghĩa chung, đó là “.
quá trình con người thay đổi thế giới tự nhiên để đáp ứng nhu cầu và mong muốn của mình”~ theo công bố của Hội đồng nghiên cửu quốc gia Mỹ (National Research Council - NRC) và Học viện kĩ thuật quốc gia (National Academy of Engineering - NAE). Các lĩnh vực của công nghệ, kĩ thuật có mồi quan hệ chật chẽ, bé trợ cho nhau. Toán học cung cấp một thứ ngôn ngữ chính xác cho Công. nghệ, Khoa học vả Kĩ thuật.
Phát triển công nghề, chẳng bạn như cöng nghé may tính ất nhiễ 'Toán học, iên củ những sáng kiến đổi mới trong công nghệ. Những kiến thức và kĩ năng về các lĩnh vực trên được tích hợp, lồng ghép vả bổ trợ cho nhau giúp học sinh không chỉ hiểu biết về nguyên lý mà còn có thể áp dụng để thực hành và tạo ra được những sản phẩm trong cuộc sống hẳng ngày. Thuật ngữ STEM được dùng trong hai ngữ cánh khác nhau, đó lả ngữ cảnh giáo dục vả ngữ cảnh nghễ nghiệp. 'Trong luận văn này, STEM được đặt trong ngữ cánh giáo dục, tác giá quan niệm STEM theo cách quan tâm tới vai trỏ và sự tích hợp các môn học (Toán, Khoa học, Kỹ thuật và Công nghệ) trong chương trình gắn liễn với việc vận dụng các kiến thức, kĩ năng giải quyết các vấn để thực tiễn, từ đó nâng cao hứng thú, hình thành và phát triển năng lực, phẩm chất cho học sinh.
Do đó, với những tiếp cận khác nhau, giáo due STEM được hiểu và triển khai theo những cách khác nhau. Trong đó, người trực tiếp đửng lớp là giáo viên sẽ triển khải giáo dye STEM thong qua việc xác định các chủ đề liên môn giữa khoa bọc, công nghệ, kĩ thuật và toán, thể hiện nó trong mỗi bài dạy, mỗi hoạt động dạy học để kết nói kiến thức học đường với thế giới thực, giái quyết các vẫn để thực tiễn, để nâng cao hứng thú, để hình thành và phát triển năng lực và phẩm chat cho học sinh a) Mục tiêu của giáo dục STEM Mục tiêu của giáo dục STEM là áp dụng và kết hợp các kiến thức cùng kỹ năng liên quan đến khoa học. kỹ thuật và toán học đề giải quyết các vẫn đề trong thực tiễn. Phương pháp STEM đẻ cao tính thực tiển và giải quyết các vấn đề thông qua hoạt động nhóm, cộng đồng, tập thể, qua đỏ rèn luyện tư duy va tinh sing tạo, phản biện và thảo luận của người học.
Phương pháp giáo dục STEM trang bị cho bọc sinh những kỳ năng phù hợp với sự phát triển của thời đại mới như tư duy phản biện và sáng tạo. kỹ năng chia sẻ và hợp tác, làm việc nhóm, kỹ năng tư duy phản biện, lập luận, phân tích và giải quyết vấn đề. 10 Giáo dục ở bậc phổ thông giúp học sinh làm chủ kiến thức phổ thông, biết vin dung hiệu quả kiến thức, kĩ năng đã học vào đời sống và tự học suốt đời, có định hướng lựa chọn nghề nghiệp phù hợp, biết xây dựng và phát triển hài hoà các mỗi quan hệ xã hội, có cá tính, nhân cách và đời sông tâm hỗn phong phú. Tử đó, có được cuộc sống có ý nghĩa và đóng gỏp tích cực vào sự phát triển của đắt nước và nhân loại.
Giáo dục phổ. thông hướng tới phát triển phẩm chất và năng lực người học thông qua nội dung giáo dục với những kiễn thức, kĩ năng cơ bản, thiết thực, hiện đại; có sự phát triển hài hòa giữa đức, trí, thể, mĩ. Mục tiêu giáo dục trên được thực biện thông qua tất cả các môn học và hoạt động giáo đục trong chương trình giáo đục phổ thông. b) Vai trò, ý nghĩa giáo dục STEM trong trường phổ thông Việc đưa giáo dục STEM vào trường phổ thông mang lại nhiễu ý nghĩa, phù hợp với định hướng đổi mới giáo dục phổ thông.
Cụ thể là: + Đảm bảo giáo dục toàn điện Lĩnh vực toán và khoa học là những lĩnh vực được quan tâm, đầu tư. Còn eöng nghệ và kĩ thuật chưa đi âm đú &c Tang bếi cánh oưêo cả ô nghiệp lần thứ tư, với tỉnh thần đổi mới. vẫn để này cần phải được giải quyết triệt đẻ. Một trong những giải pháp là thúc đẩy giáo dục STEM trong nhà trường phô thông.
Triển khai giáo dục STEM ở nhà trường, bên cạnh duy trì sự quan tâm các môn học thuộc lĩnh vực toán, khoa học, các lĩnh vực công nghệ, kĩ thuật cũng sẽ được quan tâm, đầu tư trên tất cá các phương diện vẻ đội ngũ giáo viên. chương trình, cơ sở vật chất để giáo dục STEM đạt hiệu quả mong muốn. - Nâng cao hứng thú học tập các môn học thuộc lĩnh vực STEM Hứng thú học tập là một trong những yếu tố tâm li đặc biệt quan trọng trong học tập, góp phần hình thành và phát triển năng lực học sinh. Nhờ có hứng thú học sinh sẽ tự giác và tích cực trong học tập và đó cũng lả mầm mồng của sáng tạo.
Hứng thú học tập môn học nảo đỏ không chỉ ảnh hưởng tích cực tới thành tích học tập của môn học đó, mà cỏn là yếu tố ảnh hưởng rất lớn tới xu hướng lựa chọn nghề nghiệp của học sinh sau khi kết thúc giai đoạn giáo dục phổ thông. Các hoạt động giáo dục STEM hướng tới việc vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết các vẫn đề thực tiễn, học sinh được hoạt động, trải nghiệm và thấy được ý nghĩa của tri thức với cuộc sống. nhờ đó sẽ nâng cao hứng thú học tập của học sinh đối với các môn học thuộc lĩnh vực STEM và xuất hiện xu hướng lựa chọn nghễ nghiệp phù hợp. ~ Hình thành và phát triển năng lực.
phẩm chất cho học sinh Dạy học phát triển năng lực, phẩm chất học sinh là một trong những tư tướng đổi mới chủ đạo của giáo dục. Có nhiều phương thức để phát triển phẩm chất. năng lực cho người học, trong đỏ giáo dục STEM là một trong những phương thức phù hợp và rất hiệu quả. Khi triển khai các bài dạy STEM, học sinh được hợp tác với nhau, chủ động và tự lực thực hiện các nhiệm vụ bọc; được làm quen với hoạt động có tính chất nghiên cứu khoa học.
Các hoạt động nêu trên góp phẳn tích cực vào hình thành và phát triển phẩm chất, năng lực cho học sinh, Đó là các năng lực chung cốt lõi như tự chủ và tự học, giao tiếp và hợp tác, giải quyết vấn để và sáng tạo: các năng lực đặc thà như năng lực toán học, năng lực khoa học, năng lực công nghệ và năng lực tin học. - Két nổi trường học với cộng đồng “Trong một số tình huống, nguồn lực của trường phố thông là hữu hạn. phát huy hết tư tưởng thúc đây giáo dục STEM trong nhả trường. Việc kết nối với xã hội là cần thiết để khai thác nguồn lực, để giúp học sinh có những trải nghiệm thực tiễn xã hội Để đảm bảo triển khai hiệu quả giáo dục STEM, cơ sở giáo dục phổ thông cần kết nói với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học, cơ sở nghiên cứu, cơ sở sản xuất tại địa phương nhằm khai thác nguồn lực về con người, cơ sở vật chất, tài chính để triển khai hoạt động giáo dục STEM.
giáo dục STEM phổ thông cũng hướng tới giải quyết các vấn để có tính đặc thù của địa phương. ~ Hướng nghiệp, phân luẳng Hướng nghiệp và phân luỗng là một trong những vấn đề rất quan trọng của giáo dục phô thông. Triển khai tốt hoạt động này, không chỉ giúp học sinh lựa chọn được nghề nghiệp phù hợp với bản thân vả gia đỉnh, mà còn giúp định hướng lực lượng lao động cho những ngành nghề xã hội đang có nhu cầu. Với mục tiêu ban đầu của giáo dục STEM là phát triển nguồn nhân lực thuộc các lĩnh vực này, thì giáo dục STEM 6 trường phố thông phải kết nối chặt chẽ với giáo dục hướng nghiệp và phân luỗng.
'Tổ chức tốt giáo dục STEM ở trường phổ thông, học sinh sẽ được trải nghiệm. trong các lĩnh vực STEM, đánh giá được sự phù hợp, năng khiếu, sở thích của bản thân với nghẻ nghiệp thuộc lĩnh vực STEM. học sinh có được lựa chọn nghé nghiệp đúng đắn. Thực hiện tốt giáo đục STEM ở trường phố thông cũng là cách thức thu hút học sinh theo học.
lựa chọn các ngành nghẻ thuộc lĩnh vực STEM, các ngành nghề có nhu cầu cao về nguồn nhân lực trong cuộc cách mạng công nghiệp lẳn thứ tư. c) Định hướng giáo dục ŸTEM trong môn Toán Môn Toán phải an là é in của STEM Vì vậy, môn Toán có vai trò quan trọng trong việc thúc đây và thực hiện giáo dục STEM trong giai đoạn thể kỷ 21. Môn Toán vẫn luôn có mặt với vai trò công cụ trong các môn thuộc lĩnh vực khoa học tự nhiên như Vật lí, Hoá học, Sinh học, Công nghệ, Tin học. nên khi dạy học.
cũng như xây dựng các bài dạy STEM ở lĩnh vực khoa học tự nhiên, môn Toán không thể vắng mặt 1. Quy trình xây dựng bài học STEM Xây dựng bài dạy STEM được thực hiện dựa trên việc phân tích định hướng vẻ nội dung, môn học chủ đạo cùng các yêu cẩu cân đạt. nhiệm vụ của học sinh, những nội dung tích hợp cúa các lĩnh vực STEM. Trên cơ sử đó, giáo viên đề ra mục tiêu bài dạy STEM.
lựa chọn hoạt động dạy học, phương tiện thiết bị dạy học vả ÿ tưởng về các phương pháp, kĩ thuật dạy học sẽ sử dụng một cách phù hợp. Quy trình xây dựng. bai day STEM có thẻ dựa trên các bước cơ bản sau đây: s* Lựa chọn nội dung dạy học Nội dung bài dạy STEM có thể lựa chọn bằng cách: ~ Dựa vào những nội dung kiến thức trong chương trình môn học và các hiện tượng.