CHƯƠNG I CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ ĐẤU GIÁ QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT 1. Cơ sở khoa học về đấu giá quyền sử dụng đất 1.1 Vai trò của đất đai và sự cần thiết phải đấu giá quyền sử dụng đất 1. Vai trò của đất đai Luật đất năm 1993 đã xác định rõ vai trò của đất đai: Đất đai là tài nguyên quốc gia vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt, là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống, là địa bàn phân bổ các khu dân cư, xây dựng các cơ sở kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh và quốc phòng; trải qua nhiều thế hệ, nhân dân ta đã tốn bao công sức, xương máu mới tạo lập, bảo vệ được vốn đất như ngày nay.104] Qua quá trình phát triển của lịch sử loài người. Đất đai đã gắn bó với con người một cách chặt chẽ cả về mặt chất và tinh thần.
Đất đai là giá đỡ cho toàn bộ sự sống của con người. Vai trò của đất đai ngày càng lớn hơn khi dân số ngày càng tăng, nhu cầu làm nơi cư trú, sinh hoạt, tư liệu sản xuất…Đặc biệt là trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước đất đai càng trở lên khan hiếm hơn. Cùng với sự phát triển nhanh chóng của các ngành công nghiệp là sự phát triển của các ngành xây dựng, các công trình dân cư phát triển, đòi hỏi xây dựng nhà ở và hình thành đô thị, các khu dân cư mới. Những yêu cầu này ngày càng tăng lên làm cho nhu cầu đất đai dành cho các ngành đó cũng tăng lên.
Đất đai là tư liệu sản xuất đặc biệt và không có tư liệu nào có thể thay thế được. Hoạt động sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là trong ngành trồng trọt, là quá trình tác động của con người vào ruộng đất như cày bừa, bón phân… 1. Sự cần thiết phải đấu giá QSD đất Xuất phát từ vai trò của đất đai thì việc sử dụng đất đai một cách hợp lý và có hiệu quả là rất cần thiết. Để làm được điều này thì sự đóng góp của công tác đấu giá QSD đất hết sức quan trọng.
4 Đấu giá đất là một hình thức chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng đất của nhà nước cho các đối tượng sử dụng đất. Nhằm lựa chọn ra các đối tượng sử dụng đất hiệu quả. Đấu giá quyền sử dụng đất một cách công khai, minh bạch đảm bảo được yếu tố cạnh tranh bình đẳng của các đối tượng tham gia. Việc đấu giá quyền sử dụng đất ở nước ta mới được áp dụng song việc thực hiện tốt việc đó đòi hỏi các cấp quản lý và người sử dụng đất phải nắm rõ được luật đất đai và các quy định về đấu giá quyền sử dụng đất.
Đấu giá quyền sử dụng đất là việc cơ quan Nhà nước có thẩm quyền công khai lựa chọn nhà đầu tư là các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân trong nước thuộc mọi thành phần kinh tế có đủ điều kiện về vốn và khả năng đảm bảo yêu cầu về kỹ thuật của dự án để giao đất có thu tiền sử dụng đất hoặc cho thuê đất, nhằm tạo vốn đầu tư xây dựng công trình cơ sở hạ tầng, phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn Thành phố. Ý nghĩa của đấu giá quyền sử dụng đất 1. Đấu giá quyền sử dụng đất phát huy được nguồn nội lực từ đất góp phần tăng ngân sách nhà nước. Đấu giá quyền sử dụng đất tạo nên sự cạnh tranh công bằng giữa các đối tượng tham gia đấu giá.
Giá cả bất động sản được ổn định tạo được mặt bằng giá chung sát với giá thực tế trên thị trường. Nhà nước có thể thu được số tiền cao nhất khi đấu giá và cho thuê đất. Khắc phục tình trạng thất thu ngân sách. Nguồn vốn thu được từ đấu giá quyền sử dụng đất góp phần thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế xã hội bền vững, ổn định chính trị, đảm bảo công bằng xã hội.
Đấu giá quyền sử dụng đất nâng cao hiệu quả sử dụng đất. Đấu giá quyền sử dụng đất tạo ra một sân chơi lành mạnh, ở đó các chủ đầu tư thể hiện hết năng lực vốn có của mình từ đó sẽ lựa chọn những nhà đầu tư có đủ năng lực về tài chính, kỹ thuật để đảm bảo thực hiện dự án đúng tiến độ và tiêu chuẩn quy định. Đồng thời, chỉ ra những nhà đầu tư có khả năng sử dụng đất hiệu quả nhất với trả giá cao nhất và sẽ được Nhà nước giao đất để thực hiện dự án. Đấu giá quyền sử dụng đất là căn cứ để Nhà nước thực hiện định giá đất.
Thông qua việc tổ chức đấu giá một cách minh bạch công khai đã tạo nên một giá cả bất động sản phù hợp và căn cứ vào khung giá đã được nhà nước quy định trước đó tại từng khu vực có đất, mức giá cuối cùng sẽ sát với mức giá thị trường. Đây chính là là căn cứ để Nhà nước điều chỉnh lại khung giá đất hợp lý hơn. Đồng thời, bằng đấu giá quyền sử dụng đất, Nhà nước tăng cung đất đai trên thị trường bất động sản và định hướng đầu tư. Đấu giá quyền sử dụng đất giúp cho các nhà đầu tư tiếp cận khu vực thị trường chính thức một cách dễ dàng hơn nên sẽ giảm thiểu được các giao dịch trên thị trường ngầm.
Điều này giúp cho Nhà nước có thể quản lý thị trường bất động sản dễ dàng hơn. Đấu giá quyền sử dụng đất còn có thể loại bỏ được các nhà đầu cơ và góp phần vào việc bình ổn thị trường bất động sản, bởi phần chênh lệch giữa giá trúng với giá thị trường thường không đáng kể, và đặc biệt là sự quy định và giám sát chặt chẽ của Nhà nước về tiến độ thực hiện dự án. Đấu giá quyền sử dụng đất tham gia bình ổn chính trị và phát triển kinh tế xã hội. Đấu giá quyền sử dụng đất giúp Nhà nước có thể điều tiết được địa tô chênh lệch và sử dụng toàn bộ kinh phí thu được để đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật, phục vụ các lợi ích công cộng, cải thiện đời sống nhân dân, từng bước đáp ứng nhu cầu nhà ở của nhân dân, bình ổn thị trường nhà đất, qua đó tạo được lòng tin của nhân dân vào bộ máy chính quyền Nhà nước, ổn định tình hình chính trị và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.
Đấu giá quyền sử dụng đất thúc đẩy quá trình cải cách hành chính. Quy trình đấu giá quyền sử dụng đất phải trải qua rất nhiều khâu, ban đầu lập dự án đầu tư cho đến khi giao đất, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho nhà đầu tư diễn ra trong một khoảng thời gian dài. Việc rút ngắn các thủ tục rườm rà không cần thiết sẽ tiết kiệm được kinh phí từ nhà nước và chủ thể tham gia, rút ngắn được khoảng thời gian trống trong sử dụng đất, đẩy nhanh được quy hoạch hạ tầng phát triển xã hội. Mục đích, yêu cầu và nguyên tắc của đấu giá quyền sử dụng đất 1.
Mục đích Công tác đấu giá quyền sử dụng đất giúp Nhà nước khai thác hợp lý quỹ đất. Huy động được nhiều nguồn vốn cùng tham gia đầu tư xây dựng và giúp tăng nguồn thu ngân sách, tạo vốn đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng. Đồng thời đấu giá quyền sử dụng đất tạo vùng quy hoạch đồng bộ với hệ thống hạ tầng kỹ thuật xã hội đáp ứng được nhu cầu của người dân, tạo điều kiện và môi trường sống ổn định, phù hợp. Nguồn thu từ đất thông qua việc đấu giá quyền sử dụng đất được đầu tư xây dựng, cải tạo cơ sở hạ tầng đồng bộ và hoàn thiện.
Đấu giá quyền sử dụng đất lựa chọn các chủ đầu tư có năng lực nhất có nhu cầu sử dụng để giao đất có thu tiền sử dụng đất hoặc thuê đất nâng cao hiệu quả sử dụng đất. Đấu giá quyền sử dụng đất là hình thức khai thác, sử dụng đất hiệu quả, tiết kiệm góp phần lành mạnh hóa thủ tục hành chính, tạo niềm tin đối với người sử dụng đất. Yêu cầu và nguyên tắc Đấu giá QSD đất được thực hiện theo nguyên tắc công khai, dân chủ, liên tục, trung thực, bình đẳng, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước cũng như của người tham gia đấu giá. Đấu giá QSD đất nhằm tạo nguồn kinh phí để phục vụ lợi ích công cộng, phát triển nền kinh tế và nâng cao chất lượng đời sống nhân dân, trong đó ưu tiên đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật cho địa phương nơi có đất bị thu hồi để đấu giá.
Đồng thời, đấu giá còn nhằm làm tăng số lượng nhà ở, góp phần giải quyết nhu cầu của nhân dân, hạn chế sự gia tăng giá cả, bình ổn thị trường nhà đất. Đấu giá QSD đất còn nhằm lựa chọn được các chủ đầu tư có đủ năng lực, từng bước hiện thực hoá quy hoạch góp phần thúc đẩy quá trình phát triển kinh tế - xã hội. Diện tích đất đưa ra đấu giá QSD đất phải đảm bảo phù hợp với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và phải được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Việc đấu giá được thực hiện tới từng ô đất, lô đất, thửa đất cho tổ chức, cá nhân, hộ gia đình có nhu 7 cầu sử dụng.
Trường hợp đấu giá cả dự án hoặc lô đất gồm nhiều thửa đất có công năng sử dụng khác nhau do Uỷ ban nhân dân Thành phố quyết định. Đấu giá quyền sử dụng đất tuân theo đúng quy chế, quy định của nhà nước có văn bản pháp quy kèm theo. Các loại hình đấu giá quyền sử dụng đất. Đấu giá quyền sử dụng đất có thu tiền sử dụng đất hoặc cho thuê đất thì có hai hình thức đấu giá là đấu giá bằng bỏ phiếu kín trực tiếp và đấu giá công khai bằng lời.
Đấu giá theo hình thức bỏ phiếu kín trực tiếp Đấu giá theo hình thức bỏ phiếu kín trực tiếp gồm có 2 loại hình chính: a. Đấu giá một vòng trực tiếp Trình tự thủ tục của loại hình đấu giá này: Sau khi Hội đồng đấu giá (HĐĐG) công bố giá sàn của thửa đất đấu giá, người điều hành phát phiếu cho những người tham gia đấu giá và yêu cầu họ ghi thông tin trả giá và các thông tin cần thiết khác rồi bỏ vào hòm phiếu. Sau đó HĐĐG sẽ công bố công khai thông tin ghi trong phiếu hợp lệ của những người tham gia đấu giá và công bố người trúng đấu giá. Người trúng đấu giá là người bỏ giá cao nhất cho thửa đất đó .