Khóa luận đánh giá và điều trị bệnh đường hô hấp ở lợn thịt tại trại Tân Thái Thái Nguyên

Luận văn thạc sĩ đánh giá tình hình mắc bệnh đường hô hấp ở lợn thịt và phương pháp điều trị hiệu quả tại trại lợn Tân Thái, Đồng Hỷ, Thái Nguyên.

• Tác giả: Đỗ Thị Giang
• Người hướng dẫn: TS. Hà Văn Doanh
• Trường học: Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Chăn nuôi thú y
• Đề tài: Đánh giá tình hình mắc bệnh đường hô hấp ở lợn thịt và phương pháp điều trị bệnh tại trại lợn Tân Thái – Đồng Hỷ - Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. PHẦN 1: CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT
• 1.1. Điều tra cơ bản
• 1.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 1.1.1.1. Vị trí địa lý
• 1.1.1.2. Điều kiện khí hậu, thuỷ văn
• 1.1.2. Đất đai
• 1.1.3. Giao thông, thuỷ lợi
• 1.1.4. Điều kiện kinh tế, chính trị, xã hội
• 1.1.4.1. Tình hình dân cư xung quanh trại
• 1.1.4.2. Cơ cấu tổ chức của trại
• 1.1.5. Cơ sở vật chất kỹ thuật
• 1.1.5.1. Hệ thống chuồng trại
• 1.1.5.2. Các công trình khác
• 1.2. Tình hình sản xuất
• 1.2.1. Tình hình sản xuất ngành chăn nuôi
• 1.2.2. Tình hình sản xuất ngành trồng trọt
• 1.3. Đánh giá chung
• 1.3.1. Thuận lợi
• 1.3.2. Khó khăn
• 1.4. Phương hướng sản xuất
• 1.4.1. Ngành chăn nuôi
• 1.4.2. Ngành trồng trọt
• 1.5. Nội dung, phương pháp và kết quả phục vụ sản xuất
• 1.5.1. Nội dung phục vụ sản xuất
• 1.5.2. Phương pháp tiến hành
• 1.5.3. Kết quả phục vụ sản xuất
• 1.5.3.1. Công tác chăn nuôi
• 2. CHUYÊN ĐỀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
• 2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.2. Ý nghĩa khoa học và cơ sở thực tiễn
• 2.3. Tổng quan tài liệu
• 2.3.1. Cơ sở khoa học
• 2.3.2. Tình hình nghiên cứu trong nước và ngoài nước
• 2.4. Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2.4.2. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 2.5. Nội dung nghiên cứu
• 2.6. Phương pháp nghiên cứu
• 2.7. Kết quả nghiên cứu và thảo luận
• 2.7.1. Tỷ lệ mắc bệnh đường hô hấp ở lợn giai đoạn sau cai sữa đến 5 tháng tuổi nuôi tại trại lợn Tân Thái
• 2.7.2. Tỷ lệ mắc bệnh theo tuổi ở lợn nuôi tại trại Tân Thái
• 2.7.3. Tỷ lệ mắc bệnh đường hô hấp ở lợn theo tháng nuôi tại trại Tân Thái
• 2.7.4. Tỷ lệ lợn chết do mắc bệnh đường hô hấp
• 2.7.5. Những biểu hiện lâm sàng và bệnh tích của lợn mắc bệnh
• 2.7.6. Hiệu quả điều trị của 2 loại thuốc Tylosin - 200 và Hanceft ở lợn thí nghiệm
• 2.7.7. Tỷ lệ tái nhiễm bệnh đường hô hấp ở lợn và hiệu quả điều trị lần 2
• 2.8. Kết luận, tồn tại và đề nghị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về bệnh đường hô hấp ở lợn thịt

Bệnh đường hô hấp là một trong những vấn đề nghiêm trọng trong chăn nuôi lợn, đặc biệt tại trại Tân Thái, Đồng Hỷ, Thái Nguyên. Bệnh này ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe lợn, làm giảm năng suất và gây thiệt hại kinh tế. Nghiên cứu này tập trung vào đánh giá bệnh và điều trị bệnh tại trại, nhằm cung cấp giải pháp hiệu quả. Các yếu tố như khí hậu, điều kiện chăn nuôi, và quản lý trại đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát bệnh. Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ mắc bệnh cao vào mùa mưa, khi ẩm độ và nhiệt độ tăng cao, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn phát triển.

1.1. Nguyên nhân và biểu hiện bệnh

Bệnh hô hấp ở lợn thường do các tác nhân như vi khuẩn, virus, và ký sinh trùng gây ra. Tại trại Tân Thái, các biểu hiện lâm sàng bao gồm ho, khó thở, chảy nước mũi, và giảm ăn. Bệnh tích thường thấy là viêm phổi và viêm phế quản. Nghiên cứu chỉ ra rằng bệnh truyền nhiễm này lây lan nhanh trong điều kiện chăn nuôi không đảm bảo vệ sinh. Việc chẩn đoán bệnh kịp thời và chính xác là yếu tố then chốt để ngăn chặn dịch bệnh lây lan.

1.2. Ảnh hưởng của bệnh đến chăn nuôi

Bệnh đường hô hấp không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe lợn mà còn gây thiệt hại kinh tế lớn cho trại chăn nuôi. Tỷ lệ chết do bệnh này tại trại Tân Thái dao động từ 5-10%, đặc biệt ở lợn con và lợn thịt. Bệnh còn làm giảm tăng trọng, kéo dài thời gian nuôi, và tăng chi phí điều trị. Việc quản lý bệnh hiệu quả đòi hỏi sự kết hợp giữa phòng ngừa bệnh và điều trị bệnh kịp thời.

II. Phương pháp đánh giá và điều trị bệnh

Nghiên cứu này sử dụng các phương pháp đánh giá bệnh dựa trên triệu chứng lâm sàng và kết quả xét nghiệm. Tại trại Tân Thái, hai loại thuốc Tylosin-200 và Hanceft được sử dụng để điều trị bệnh. Kết quả cho thấy Tylosin-200 có hiệu quả cao hơn trong việc giảm tỷ lệ mắc bệnh và tái nhiễm. Ngoài ra, việc áp dụng các biện pháp phòng ngừa bệnh như tiêm phòng, vệ sinh chuồng trại, và quản lý thức ăn cũng được đề cập. Các biện pháp này giúp giảm thiểu nguy cơ bùng phát dịch bệnh.

2.1. Chẩn đoán và điều trị

Quy trình chẩn đoán bệnh tại trại Tân Thái bao gồm quan sát triệu chứng, xét nghiệm mẫu máu và dịch tiết. Điều trị bệnh được thực hiện bằng cách sử dụng kháng sinh và thuốc hỗ trợ. Kết quả nghiên cứu cho thấy Tylosin-200 có tỷ lệ điều trị thành công lên đến 85%, trong khi Hanceft đạt 75%. Việc kết hợp điều trị với chăm sóc dinh dưỡng và vệ sinh chuồng trại giúp tăng hiệu quả điều trị.

2.2. Phòng ngừa và quản lý bệnh

Phòng ngừa bệnh là yếu tố quan trọng trong quản lý trại chăn nuôi. Tại trại Tân Thái, các biện pháp phòng ngừa bao gồm tiêm phòng định kỳ, vệ sinh chuồng trại, và kiểm soát nhiệt độ, ẩm độ. Nghiên cứu cũng đề xuất việc xây dựng vành đai phòng dịch để ngăn chặn sự xâm nhập của mầm bệnh từ bên ngoài. Các biện pháp này giúp giảm tỷ lệ mắc bệnh và nâng cao hiệu quả chăn nuôi.

III. Kết quả và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu đã đưa ra các kết quả cụ thể về tỷ lệ mắc bệnh, hiệu quả điều trị, và phòng ngừa bệnh tại trại Tân Thái. Các giải pháp được đề xuất có giá trị thực tiễn cao, giúp cải thiện sức khỏe lợn và nâng cao năng suất chăn nuôi. Nghiên cứu cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc áp dụng khoa học kỹ thuật trong chăn nuôi lợn để đối phó với các bệnh lý hô hấp. Các kết quả này có thể áp dụng rộng rãi tại các trại chăn nuôi khác trong khu vực Thái Nguyên.

3.1. Kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ mắc bệnh đường hô hấp tại trại Tân Thái cao nhất vào mùa mưa, đạt 25%. Hiệu quả điều trị của Tylosin-200 và Hanceft lần lượt là 85% và 75%. Tỷ lệ tái nhiễm sau điều trị giảm đáng kể khi áp dụng các biện pháp phòng ngừa bệnh. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng việc quản lý tốt nhiệt độ và ẩm độ trong chuồng trại giúp giảm nguy cơ mắc bệnh.

3.2. Ứng dụng thực tiễn

Các giải pháp từ nghiên cứu này có thể áp dụng rộng rãi trong chăn nuôi lợn tại Thái Nguyên và các khu vực lân cận. Việc kết hợp điều trị bệnh và phòng ngừa bệnh giúp nâng cao hiệu quả chăn nuôi, giảm thiểu thiệt hại kinh tế. Nghiên cứu cũng góp phần vào việc phát triển ngành thú y và quản lý trại chăn nuôi bền vững.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Ngành chăn nuôi lợn giữ vai trò trọng yếu trong cơ cấu nông nghiệp Việt Nam, cung cấp nguồn protein động vật chủ lực phục vụ tiêu dùng nội địa và chế biến thực phẩm. Nhằm nâng cao năng suất và chất lượng thịt, các mô hình chăn nuôi tập trung ngày càng mở rộng việc nhập khẩu và phát triển các giống lợn ngoại có tỷ lệ nạc cao. Tuy nhiên, các giống lợn ngoại nuôi tại Việt Nam nói chung và tỉnh Thái Nguyên nói riêng thường có khả năng thích nghi và sức đề kháng kém đối với điều kiện thời tiết nhiệt đới gió mùa nóng ẩm, thay đổi thất thường. Khi tiểu khí hậu chuồng nuôi bị ô nhiễm hoặc công tác vệ sinh thú y chưa triệt để, đàn lợn rất dễ mắc các bệnh truyền nhiễm đường hô hấp. Hội chứng bệnh hô hấp gây giảm khối lượng tăng trọng, gia tăng hệ số tiêu tốn thức ăn trên mỗi kilôgam thể trọng, phát sinh chi phí dùng thuốc và gây tỷ lệ tử vong đáng kể ở lợn con sau cai sữa và lợn choai.

Khóa luận được thực hiện tại Trại giống lợn Tân Thái thuộc Trung tâm giống vật nuôi tỉnh Thái Nguyên (địa chỉ: xóm Tân Thái, xã Hóa Thượng, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên). Đây là cơ sở chịu trách nhiệm nuôi giữ, nhân thuần đàn lợn ông bà ngoại để sản xuất đàn bố mẹ, cung cấp con giống và lợn thịt thương phẩm cho địa bàn tỉnh và vùng phụ cận.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định gồm 3 nội dung:

1. Xác định một số đặc điểm dịch tễ của bệnh đường hô hấp trên đàn lợn nuôi tại Trại giống lợn Tân Thái - Đồng Hỷ - Thái Nguyên.
2. Xác định các biện pháp phòng trị bệnh đường hô hấp trên đàn lợn tại trại.
3. Đánh giá hiệu quả điều trị bệnh đường hô hấp của 2 loại thuốc kháng sinh Tylosin-200 và Hanceft.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn lợn nuôi tại Trại giống lợn Tân Thái, tập trung vào lợn thịt, lợn giai đoạn sau cai sữa đến lợn choai từ 2 đến 5 tháng tuổi, cùng đàn lợn nái sinh sản và lợn hậu bị trong công tác phục vụ sản xuất.
• Phạm vi không gian: Khu vực sản xuất chăn nuôi của Trại giống lợn Tân Thái, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên.
• Phạm vi thời gian: Đề tài và chương trình thực tập tốt nghiệp được thực hiện trong năm 2014.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Cơ sở khoa học của nghiên cứu dựa trên các nguyên lý sinh lý học bộ máy hô hấp, bệnh lý truyền nhiễm và dược lý học thú y:

• Đặc điểm sinh lý hô hấp ở lợn: Mỗi phút cơ thể động vật tiêu thụ 6 - 8 ml $O_2$ và thải ra 250 ml $CO_2$. Tần số hô hấp bình thường của lợn dao động từ 10 đến 20 lần/phút. Quá trình hô hấp gồm hô hấp ngoài (trao đổi khí tại phế nang), hô hấp trong (sử dụng $O_2$ tại mô bào) và vận chuyển khí qua máu. Niêm mạc đường dẫn khí có hệ thống mao mạch, tuyến dịch nhầy và lớp lông rung chuyển động hướng ra ngoài để cản lọc dị vật, bụi bẩn. Khi các tác nhân gây bệnh xâm nhập làm tổn thương biểu mô hô hấp, quá trình thông khí bị cản trở dẫn đến hiện tượng thiếu oxy mô bào và trúng độc toan do tích tụ axit lactic.
• Căn nguyên vi sinh vật gây bệnh đường hô hấp:
  • Vi khuẩn Mycoplasma hyopneumoniae: Tác nhân gây bệnh suyễn lợn (viêm phổi địa phương), gây tổn thương viêm phổi kính, gan hóa tập trung ở thùy đỉnh và thùy tim, làm suy giảm hệ thống lông rung khí quản.
  • Vi khuẩn Actinobacillus pleuropneumoniae: Tác nhân gây viêm phổi - màng phổi truyền nhiễm ở lợn, tiết ra protease phân hủy hemoglobin, lấy sắt từ vật chủ và sinh nội/ngoại độc tố làm tổn thương thành mạch, gây viêm dính màng phổi fibrin có bọt máu.
  • Vi khuẩn Pasteurella multocida: Căn nguyên gây tụ huyết trùng và viêm phổi thứ phát, thường phối hợp với Mycoplasma làm trầm trọng tổn thương nhục hóa ở phổi.
  • Vi khuẩn Streptococcus suis: Thường trú tại niêm mạc đường hô hấp, gây viêm phế quản phổi hóa mủ, nhiễm trùng huyết, viêm khớp và viêm màng não khi sức đề kháng của lợn suy giảm.
  • Tác nhân virus và ký sinh trùng: Virus PRRS (Lelystad virus họ Togaviridae gây hội chứng rối loạn hô hấp và sinh sản / tai xanh), Coronavirus, Influenzavirus type A (H1N1, H1N2, H3N2), cùng ấu trùng giun đũa (Ascaris suum) di hành và giun phổi (Metastrongylus).
• Cơ chế tác dụng của thuốc điều trị:
  • Tylosin-200 (Tylosin 200 mg/ml): Kháng sinh nhóm Macrolid, gắn vào tiểu phân 50S ribosome của vi khuẩn để ức chế dịch mã tổng hợp protein, tác động mạnh trên vi khuẩn Gram dương và Mycoplasma.
  • Hanceft (Ceftiofur 50 mg/ml): Kháng sinh phổ rộng nhóm Beta-lactam (phân nhóm Cephalosporin), ức chế tổng hợp thành tế bào vi khuẩn, bền vững trước enzyme Beta-lactamase.
  • Thuốc bổ trợ: Navet-Analgin C (giảm đau, hạ sốt, kháng viêm), Bromhexine hydrochloride (long đờm, loãng dịch tiết, giãn phế quản) và dung dịch tiêm B.complex (bổ sung vitamin B1, B2, B5, B6, B12, PP nhằm tăng cường chuyển hóa và sức đề kháng).

Phương pháp nghiên cứu và thu thập dữ liệu:

• Phương pháp điều tra dịch tễ học lâm sàng: Theo dõi trực tiếp đàn lợn tại tất cả các ô chuồng để phát hiện triệu chứng hô hấp (ho, hắt hơi, thở thể bụng, chảy dịch mũi, sốt) và phân loại theo thể bệnh (cấp tính, á cấp tính, mãn tính).
• Phương pháp thực nghiệm điều trị: Bố trí thử nghiệm lâm sàng so sánh hiệu quả điều trị của 2 phác đồ kháng sinh: Phác đồ 1 sử dụng Tylosin-200 (tiêm bắp sâu liều 1 ml/20 kg thể trọng/ngày, liệu trình 3 - 5 ngày); Phác đồ 2 sử dụng Hanceft (tiêm bắp liều 1 ml/10 kg thể trọng/ngày, liệu trình 3 - 5 ngày). Cả hai phác đồ đều phối hợp Navet-Analgin C (1 ml/10 - 15 kg thể trọng), Bromhexine (1 ml/10 kg thể trọng) và B.complex (1 ml/10 kg thể trọng).
• Phương pháp theo dõi công tác chăn nuôi - thú y tổng hợp: Ghi chép quy trình chăm sóc, thụ tinh nhân tạo, đỡ đẻ, bấm nanh, cắt đuôi, thiến đực, tiêm sắt và tiêm phòng vắc-xin theo quy trình của trại.
• Nguồn dữ liệu: Số liệu theo dõi trực tiếp trong quá trình thực tập năm 2014, sổ sách lưu trữ kết quả sản xuất của Trại giống lợn Tân Thái giai đoạn 2010 - 2013 và dữ liệu khí hậu từ Nha khí tượng thủy văn thành phố Thái Nguyên.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Công tác phục vụ sản xuất

Nội dung phần này phản ánh việc khảo sát điều kiện cơ sở và kết quả trực tiếp tham gia các hoạt động chăn nuôi, thú y tại Trại giống lợn Tân Thái:

• Điều tra cơ bản tại cơ sở:
  • Vị trí và mặt bằng: Trại nằm trên địa bàn xóm Tân Thái, xã Hóa Thượng, huyện Đồng Hỷ, cách thị trấn Chùa Hang 2 km về phía Bắc. Tổng diện tích mặt bằng là 50.198 $m^2$, bao gồm đất trồng cây ăn quả (23.000 $m^2$), đất xây dựng (11.090 $m^2$), ao hồ chứa nước và nuôi cá (10.000 $m^2$).
  • Khí hậu thủy văn: Mang đặc trưng khu vực Trung du miền núi phía Bắc với nhiệt độ trung bình năm là 22,71°C, lượng mưa trung bình 116,94 mm/tháng, ẩm độ trung bình 82%. Khí hậu chia làm hai mùa rõ rệt: mùa mưa (tháng 4 đến tháng 9) có nhiệt độ trung bình 27°C, lượng mưa 1.726 mm, ẩm độ 83%; mùa khô (tháng 10 đến tháng 3 năm sau) có nhiệt độ trung bình 19°C, lượng mưa 299,2 mm, ẩm độ 80,8%. Nguồn nước chăn nuôi khai thác từ hệ thống giếng khoan.
  • Cơ cấu tổ chức: Tổng số cán bộ công nhân viên gồm 20 người (4 đảng viên). Lao động gián tiếp gồm 3 người (1 trại trưởng là kỹ sư chăn nuôi, 1 trại phó là kỹ sư chăn nuôi, 1 kế toán kiêm thủ quỹ có trình độ trung cấp tài chính). Lao động trực tiếp gồm 17 người chia thành: tổ chăn nuôi (8 người: 2 kỹ sư chăn nuôi, 1 bác sĩ thú y, 5 công nhân), tổ trồng trọt (3 người: 1 kỹ sư trồng trọt, 2 công nhân), tổ thủy sản (4 người) và tổ bảo vệ (2 người).
  • Cơ sở vật chất kỹ thuật: Khu chuồng chăn nuôi có diện tích 1.090 $m^2$ được xây dựng theo hướng Đông Nam - Tây Bắc, thiết kế mái che hai ngăn thông thoáng. Chuồng nái chờ phối và nái chửa sử dụng hệ thống chuồng lồng nền bê tông; chuồng nái đẻ, lợn con và sau cai sữa dùng chuồng lồng nền sàn nhựa; trang bị hệ thống núm uống tự động, rãnh thoát phân và bể chứa nước riêng.
  • Tình hình sản xuất: Cơ sở áp dụng khoán sản phẩm đến từng công nhân. Năng suất sinh sản đạt trên 10,5 con sơ sinh/lứa; số lượng lợn cai sữa, lợn hậu bị và lợn thịt đều đạt định mức. Riêng năm 2011, trại xuất chuồng 2.580 con lợn thịt với tổng khối lượng 117.760 kg.
• Kết quả thực hiện công tác chăn nuôi và thú y:
  • Công tác chăn nuôi: Trực tiếp thực hiện thụ tinh nhân tạo cho 19 lợn nái (đạt tỷ lệ đậu thai 100%), chăm sóc nuôi dưỡng 950 con lợn, vệ sinh 5 dãy chuồng, phun thuốc sát trùng chuồng trại 11 lần, vệ sinh hố sát trùng 8 lần. Thực hiện đỡ đẻ 22 ca lợn nái an toàn; tiến hành bấm nanh, cắt đuôi, bấm số tai, tiêm Fe-Dextran-B12 10% và thiến lợn đực nuôi thịt cho 143 con với mức độ an toàn đạt 100%.
  • Công tác tiêm phòng vắc-xin: Triển khai lịch vắc-xin định kỳ theo lứa tuổi cho đàn lợn thịt, lợn hậu bị và lợn nái với tỷ lệ an toàn đạt 100%.
  • Công tác chẩn đoán và điều trị bệnh thông thường: Phát hiện và điều trị 5 hội chứng/bệnh phổ biến trên đàn lợn tại cơ sở gồm tiêu chảy, bệnh đường hô hấp, viêm khớp, viêm da do tụ cầu và bệnh ghẻ.

Hạng mục công tác thú y	Đối tượng / Loại bệnh	Số lượng thực hiện (con)	Kết quả đạt / khỏi (con)	Tỷ lệ thành công (%)
Tiêm phòng vắc-xin	Suyễn (Reppisure one / Reppisure)	287	287	100,00
	Viêm da sưng thận (Circo)	164	164	100,00
	Dịch tả lợn (Colapes)	257	257	100,00
	Lở mồm long móng (LMLM)	233	233	100,00
	Phó thương hàn	214	214	100,00
	Tụ huyết trùng	198	198	100,00
	Phân trắng lợn con (LTC)	56	56	100,00
	Lepto, Khô thai (Parowsure B)	84	84	100,00
Điều trị bệnh lâm sàng	Hội chứng tiêu chảy	152	144	94,74
	Hội chứng hô hấp	89	80	89,88
	Bệnh viêm khớp	57	51	89,47
	Bệnh viêm da do tụ cầu	103	99	96,12
	Bệnh ghẻ	84	84	100,00

Phần 2: Chuyên đề nghiên cứu khoa học

Chuyên đề tập trung làm rõ đặc điểm bệnh lý, dịch tễ và phác đồ điều trị bệnh đường hô hấp ở lợn thịt:

• Đặc điểm bệnh lý học và lâm sàng:
  • Bệnh suyễn lợn (M. hyopneumoniae): Thời gian ủ bệnh tự nhiên 10 - 16 ngày. Ở thể cấp tính, lợn sốt nhẹ 39 - 39,5°C, ho liên tục 2 - 3 tuần, nhịp thở tăng lên 100 - 150 lần/phút, tư thế ngồi thở như chó. Thể mãn tính đặc trưng bởi tiếng ho khan vào sáng sớm và chiều tối, thở khò khè ban đêm, nhịp thở 40 - 100 lần/phút. Bệnh tích đặc trưng là viêm phổi kính, thùy đỉnh và thùy tim bị gan hóa hoặc nhục hóa, khi cắt mẩu phổi gan hóa thả vào nước bị chìm; hạch lympho phổi sưng to gấp 2 - 5 lần bình thường.
  • Bệnh viêm phổi - màng phổi (A. pleuropneumoniae): Gây bệnh ở mọi lứa tuổi nhưng mẫn cảm nhất ở lợn từ 2 đến 5 tháng tuổi. Thể quá cấp làm lợn sốt cao 41,5°C, da vùng đùi và bụng tím xanh, chảy bọt máu ở mũi và chết nhanh sau 24 giờ. Thể cấp tính và mãn tính xuất hiện viêm dính màng phổi fibrin với thành ngực, viêm bao tim, dịch xoang ngực tích nước vàng đục lẫn máu và các ổ áp xe mủ rải rác trên bề mặt phổi.
  • Bệnh viêm phổi do P. multocida: Gây sốt 41 - 42°C, tỷ lệ chết 5 - 40%, phổi viêm nhục hóa kết hợp viêm dính phế mạc với các sợi fibrin màu vàng dính.
  • Bệnh do Streptococcus suis: Gây sốt cao, lờ đờ, run rẩy, co giật, viêm phế quản phổi hóa mủ, đi khập khiễng do viêm khớp hoặc viêm màng não.
  • Hội chứng rối loạn hô hấp và sinh sản (PRRS): Lợn sốt 40 - 41°C, khó thở, tai tím xanh từng đám, phế nang tụ huyết hoại tử, lợn nái mang thai bị sảy thai hoặc thai chết lưu.
• Biện pháp phòng ngừa và quy trình điều trị:
  • Nguyên tắc phòng bệnh: Khi chưa có dịch, áp dụng quy trình kiểm dịch nghiêm ngặt lợn mới nhập (cách ly theo dõi tối thiểu 1 tháng với lợn thường, 2 tháng với đực giống); phun sát trùng định kỳ bằng vôi bột, dung dịch nước vôi 20%, NaOH 10% hoặc Formon 5%; tiêm vắc-xin phòng suyễn và viêm phổi - màng phổi.
  • Nguyên tắc điều trị: Phải kết hợp loại trừ căn nguyên bằng kháng sinh đặc hiệu với điều trị triệu chứng (long đờm bằng Bromhexin, hạ sốt giảm đau bằng Analgin C, bổ sung B.complex) và cải thiện chế độ hộ lý, giảm khí độc $NH_3$, $H_2S$, $CO_2$ trong chuồng nuôi.

---

Kết quả và đóng góp

• Kết quả điều trị và phục vụ sản xuất thực tế:
  • Quy trình tiêm phòng vắc-xin đạt độ an toàn tuyệt đối 100% trên toàn bộ các đàn lợn được can thiệp (1.493 lượt tiêm vắc-xin các loại).
  • Công tác chẩn đoán và điều trị bệnh lâm sàng đạt tỷ lệ khỏi bệnh cao: điều trị hội chứng hô hấp đạt tỷ lệ khỏi 89,88% (80/89 con), điều trị tiêu chảy đạt 94,74% (144/152 con), viêm da đạt 96,12% (99/103 con), viêm khớp đạt 89,47% (51/57 con) và bệnh ghẻ khỏi 100% (84/84 con).
  • Thực hiện an toàn 100% các thao tác kỹ thuật ngoại khoa và sinh sản (19 ca thụ tinh nhân tạo nái, 22 ca đỡ đẻ, 143 ca bấm nanh - cắt đuôi - bấm số tai - tiêm sắt - thiến đực).
• Giải pháp và kiến nghị của tác giả:
  • Trại cần đầu tư nâng cấp thêm trang thiết bị thú y chuyên dụng và đồng bộ hóa cơ sở hạ tầng phục vụ chăn nuôi công nghiệp.
  • Thực hiện biện pháp cách ly triệt để những cá thể lợn ốm ra khỏi đàn ngay khi xuất hiện triệu chứng lâm sàng ban đầu, tránh nuôi nhốt chung làm lây lan mầm bệnh sang lợn khỏe.
  • Tăng cường công tác vệ sinh, sát trùng tiêu độc chuồng trại thành nền nếp thường xuyên, định kỳ, không chỉ thực hiện thụ động khi có dịch bùng phát.
  • Chấn chỉnh quy trình quản lý giết mổ và xử lý tiêu hủy, chôn xác lợn chết do bệnh đúng quy chuẩn kỹ thuật thú y để tránh làm ô nhiễm môi trường.
• Đóng góp của khóa luận:
  • Cung cấp hệ thống dữ liệu thực tế về tình hình dịch tễ học lâm sàng của các bệnh hô hấp trên đàn lợn thịt nuôi tại huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên.
  • Đưa ra quy trình điều trị kết hợp giữa kháng sinh chuyên biệt (Tylosin-200, Hanceft) và các thuốc điều trị triệu chứng (Bromhexine, Navet-Analgin C, B.complex), phục vụ trực tiếp công tác kiểm soát dịch bệnh đường hô hấp tại Trại giống lợn Tân Thái.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế thực tế tại cơ sở nghiên cứu:
  • Điều kiện kinh phí đầu tư cho sản xuất của trại còn hạn hẹp; trang thiết bị phục vụ công tác chẩn đoán và điều trị thú y còn thiếu thốn, chưa đồng bộ.
  • Vị trí trại nằm xen kẽ giữa khu vực dân cư nông nghiệp đông đúc, thời tiết diễn biến phức tạp giữa hai mùa mưa - khô khiến việc tạo lập vành đai phòng dịch an toàn sinh học triệt để gặp nhiều khó khăn.
  • Cơ sở chưa bố trí khu chuồng cách ly riêng biệt cho lợn ốm; quy trình xử lý xác lợn chết do bệnh còn tồn tại bất cập.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo:
  • Tiếp tục thu thập số liệu dịch tễ học bệnh đường hô hấp theo các mùa trong năm và theo từng nhóm tháng tuổi cụ thể trên quy mô đàn lớn hơn.
  • Triển khai phương pháp làm kháng sinh đồ định kỳ từ mẫu bệnh phẩm phân lập tại trại nhằm đánh giá chính xác mức độ mẫn cảm và theo dõi tình trạng kháng kháng sinh của các chủng vi khuẩn hô hấp (Actinobacillus pleuropneumoniae, Pasteurella multocida, Streptococcus suis).

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng thụ hưởng: Tài liệu là nguồn tham khảo hữu ích cho sinh viên đại học và cao đẳng thuộc chuyên ngành Chăn nuôi, Thú y, Bác sĩ thú y cơ sở, cũng như cán bộ kỹ thuật quản lý trang trại chăn nuôi lợn tập trung.
• Các phần nội dung đáng tham khảo:
  • Lịch tiêm phòng vắc-xin chi tiết: Bảng hướng dẫn thời điểm và chủng loại vắc-xin áp dụng cho lợn thịt, lợn hậu bị và lợn nái (từ vắc-xin Suyễn, Circo, Dịch tả, LMLM, Phó thương hàn, Tụ huyết trùng đến vắc-xin Giả dại PR-Vac, vắc-xin LTC và Parowsure B).
  • Quy trình kỹ thuật can thiệp chăn nuôi: Chi tiết các bước thao tác đỡ đẻ, bấm nanh, cắt đuôi, bấm số tai, tiêm Fe-Dextran-B12 10% và kỹ thuật thiến lợn đực con.
  • Phác đồ điều trị lâm sàng: Hướng dẫn liều lượng và cách phối hợp thuốc kháng sinh (Tylosin-200, Hanceft) với thuốc giảm ho long đờm (Bromhexine), hạ sốt giảm đau (Navet-Analgin C) và thuốc trợ sức (B.complex injec) trong kiểm soát hội chứng bệnh hô hấp ở lợn.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận nghiên cứu tại địa điểm nào và quy mô cơ sở vật chất ở đó ra sao?

Khóa luận được thực hiện tại Trại giống lợn Tân Thái, trực thuộc Trung tâm giống vật nuôi tỉnh Thái Nguyên, đóng tại xóm Tân Thái, xã Hóa Thượng, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên. Trại có tổng diện tích 50.198 $m^2$ (đất xây dựng 11.090 $m^2$, đất trồng cây ăn quả 23.000 $m^2$, ao hồ nuôi cá 10.000 $m^2$). Khu chuồng chăn nuôi có diện tích 1.090 $m^2$, bố trí chuồng lồng sàn bê tông cho nái chửa/chờ phối và chuồng sàn nhựa cho nái đẻ/lợn con sau cai sữa, cùng hệ thống cấp nước tự động.

2. Lịch tiêm phòng vắc-xin cho đàn lợn tại Trại giống lợn Tân Thái được quy định như thế nào?

Trại áp dụng lịch tiêm phòng theo lứa tuổi nghiêm ngặt:

• Lợn thịt và lợn hậu bị: 4 - 6 ngày tuổi tiêm vắc-xin Suyễn (Reppisure one); 16 - 18 ngày tuổi tiêm vắc-xin Circo (phòng viêm da sưng thận); 28 ngày tuổi tiêm vắc-xin Dịch tả lợn (Colapes); 35 ngày tuổi tiêm vắc-xin Lở mồm long móng (LMLM); 42 ngày tuổi tiêm nhắc lại vắc-xin Dịch tả lợn; 50 ngày tuổi tiêm vắc-xin Phó thương hàn và Tụ huyết trùng (PTH, Tụ dấu).
• Lợn nái: Tiêm khi chửa 63 ngày (Dịch tả Colapes), chửa 70 ngày (Circo), chửa 77 ngày (Suyễn Reppisure), chửa 84 ngày (Giả dại PR-Vac), chửa 91 ngày (Phân trắng lợn con LTC), sau khi đẻ 10 ngày (Parowsure B phòng Lepto và khô thai) và sau đẻ 15 ngày (LMLM).

3. Hai loại thuốc kháng sinh chính được thử nghiệm điều trị bệnh hô hấp trong đề tài có thành phần và liều dùng như thế nào?

• Thuốc Tylosin-200: Chứa hoạt chất Tylosin (200 mg/ml), thuộc nhóm Macrolid; liều dùng tiêm bắp sâu 1 ml/20 kg thể trọng/ngày, dùng liên tục trong 3 - 5 ngày.
• Thuốc Hanceft: Chứa hoạt chất Ceftiofur (50 mg/ml), thuộc nhóm Beta-lactam thế hệ mới; liều dùng tiêm bắp 1 ml/10 kg thể trọng/ngày, dùng liên tục trong 3 - 5 ngày.

4. Các loại thuốc bổ trợ được tác giả phối hợp cùng kháng sinh gồm những loại nào và có công dụng gì?

• Navet-Analgin C (thành phần Analgin và Vitamin C): Tiêm bắp liều 1 ml/10 - 15 kg thể trọng/ngày, có tác dụng giảm đau, hạ sốt, kháng viêm và tăng sức đề kháng.
• Bromhexine (chứa Bromhexine hydrochloride 3 mg/ml): Tiêm bắp liều 1 ml/10 kg thể trọng/ngày trong 5 - 7 ngày liên tục, có tác dụng làm loãng đờm, long đờm, giãn phế quản và cắt cơn ho.
• B.complex injec (chứa Vitamin B1, B2, B5, B6, B12, PP): Tiêm bắp liều 1 ml/10 kg thể trọng, giúp cung cấp vitamin nhóm B thiết yếu, tăng cường chuyển hóa, chống stress và kích thích hồi phục cơ thể.

5. Những tồn tại chính trong công tác thú y tại Trại giống lợn Tân Thái được chỉ ra là gì?

Tác giả nêu rõ 3 tồn tại chính tại cơ sở: thứ nhất, hầu hết lợn ốm chưa được nuôi cách ly riêng mà vẫn nhốt chung ô chuồng với lợn khỏe; thứ hai, công tác quản lý giết mổ và chôn lấp, tiêu hủy xác lợn chết do bệnh còn nhiều bất cập; thứ ba, việc vệ sinh sát trùng chuồng trại mới chỉ được tập trung đẩy mạnh khi có dịch bệnh xuất hiện.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Đỗ Thị Giang đã hoàn thành việc khảo sát điều kiện chăn nuôi và tổng kết kết quả thực hiện công tác phục vụ sản xuất tại Trại giống lợn Tân Thái, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên năm 2014. Đề tài hệ thống hóa các kiến thức bệnh lý và dịch tễ học của các bệnh đường hô hấp thường gặp trên đàn lợn ngoại, đồng thời đánh giá hiệu quả của phác đồ kết hợp kháng sinh (Tylosin-200, Hanceft) cùng các thuốc điều trị triệu chứng (Bromhexine, Navet-Analgin C, B.complex). Những số liệu thực nghiệm và kiến nghị thực tiễn trong công trình là tài liệu tham khảo hữu ích cho công tác phòng ngừa, kiểm soát và điều trị hội chứng bệnh hô hấp ở lợn tại các cơ sở chăn nuôi tập trung.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Chăn nuôi ngày càng có vị trí hết sức quan trọng trong cơ cấu ngành nông nghiệp. Sản phẩm của ngành chăn nuôi là nguồi thực phẩm không thể thiếu đối với nhu cầu đời sống của con người. Nhà nước ta hiện nay đã có những chủ trương để phát triển ngành chăn nuôi cả về chất lượng lẫn số lượng để tạo ra sản phẩm có chất lượng cao, phục vụ cho nhu cầu tiêu thụ trong nước và xuất khẩu. Trong đó chăn nuôi lợn là một trong những mũi nhọn của ngành chăn nuôi nước ta, đóng một vị trí quan trọng và đem lại hiệu quả kinh tế cao.Là nguồn protein động vật có giá trị phục vụ cho nhu cầu con người.

Thịt lợn có thể chế biến thành nhiều món ăn ngon phù hợp với khẩu vị của nhiều người. Nó không chỉ cung cấp thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao, đáp ứng nhu cầu thực phẩm cho xã hội mà còn là nguồn thu nhập kinh tế đáng kể cho chăn nuôi. Ngoài ra chăn nuôi lợn còn cung cấp một lượng lớn phân bón cho trồng trọt và thủy sản. Có thể nói ngành chăn nuôi lợn đã đóng góp một phần đáng kể vào công tác xóa đói giảm nghèo, ổn định đời sống xã hội và thúc đẩy phát triển kinh tế chung của đất nước.

Sự phát triển của xã hội, cùng với khoa học kĩ thuật làm cho đời sống của con người ngày một nâng cao, nhu cầu thực phẩm không chỉ còn là số lượng mà còn cả chất lượng ngày càng khắt khe hơn, đầy đủ về dinh dưỡng, an toàn về dịch bệnh. Để đáp ứng yêu cầu đó thì các hộ chăn nuôi phải nâng cao được năng suất, chất lượng sản phẩm. Muốn thực hiện tốt được điều đó thì ngoài những n 18 yếu tố về con giống, thức ăn, chế độ chăm sóc quản lý thì một yếu tố quan trọng quyết định đến sự thành bại trong chăn nuôi là công tác thú y. Hiện nay dịch bênh vẫn thường xuyên xảy ra trên đàn lợn gây ra những thiệt hại đáng kể cho người chăn nuôi.

Trong đó bệnh đường hô hấp là bệnh phổ biến ở lợn con và gây tác hại lớn. Để góp phần hạn chế tác hại của bệnh đối với chăn nuôi lợn và nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, hạn chế tối đa thiệt hại kinh tế là một việc làm có ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Xuất phát từ thực tế đó, để đánh giá chính xác hơn về tình hình nhiễm bệnh đường hô hấp ở lợn con và tìm ra biện pháp phòng trị tốt, hạn chế mức thấp nhất dịch bệnh cho đàn vật nuôi và bảo vệ sức khỏe cho con người. Được sự cho phép của khoa Chăn nuôi Thú y, thầy hướng dẫn TS.

Hà Văn Doanh chúng tôi tiến hành đề tài: “Đánh giá tình hình mắc bệnh đường hô hấp ở lợn thịt và phương pháp điều trị bệnh tại trại lợn Tân Thái – Đồng Hỷ - Thái Nguyên ”. Mục tiêu nghiên cứu - Xác định một số đặc điểm dịch tễ của bệnh đường hô hấp trên đàn lợn nuôi tại trại Tân Thái - Đồng Hỷ - Thái Nguyên. - Biện pháp phòng trị bệnh đường hô hấp trên lợn. - Đánh giá hiệu quả điều trị bệnh đường hô hấp của 2 loại thuốc kháng sinh Tylosin 200 và Hanceft 2.

Ý nghĩa khoa học và cơ sở thực tiễn - Các kết quả nghiên cứu dịch tễ học bệnh đường hô hấp ở lợn là những tư liệu khoa học phục vụ cho các nghiên cứu tiếp theo ở trại chăn nuôi Tân Thái - Đồng Hỷ - Thái Nguyên.