Luận văn thạc sĩ quản lý tài nguyên và môi trường đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đến xâm nhập mặn tại huyện gò công đông tỉnh tiền giang và đề xuất một số giải pháp thích ứng

Bài viết đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đến xâm nhập mặn tại Gò Công Đông, Tiền Giang và đề xuất giải pháp thích ứng hiệu quả.

• Tác giả: Ngô Tường Anh Tú
• Người hướng dẫn: TS. Tô Quang Toản
• Trường học: Đại học Bách Khoa - Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản lý tài nguyên và môi trường
• Đề tài: Đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đến xâm nhập mặn tại huyện Gò Công Đông, tỉnh Tiền Giang và đề xuất một số giải pháp thích ứng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU VÀ ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ - XÃ HỘI CỦA HUYỆN GÒ CÔNG ĐÔNG, TỈNH TIỀN GIANG
• 1.1. Tổng quan về biến đổi khí hậu
• 1.1.1. Biến đổi khí hậu trên thế giới
• 1.1.2. Biến đổi khí hậu tại Việt Nam
• 1.1.3. Tổng quan về tình hình nghiên cứu xâm nhập mặn do biến đổi khí hậu
• 1.1.4. Tình hình nghiên cứu ngoài nước
• 1.1.5. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 1.1.6. Tổng quan huyện Gò Công Đông
• 1.1.6.1. Đặc điểm tự nhiên
• 1.1.6.2. Đặc điểm kinh tế xã hội
• 1.1.6.3. Các tác động của xâm nhập mặn tại khu vực ĐBSCL và tỉnh Tiền Giang
• 1.1.6.4. Các tác động của xâm nhập mặn tại huyện Gò Công Đông
• 2. CHƯƠNG 2: CÁC TÁC ĐỘNG CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU, THAY ĐỔI NGUỒN NƯỚC VÀ XÂM NHẬP MẶN TẠI HUYỆN GÒ CÔNG ĐÔNG
• 2.1. Các biến đổi về khí hậu và thời tiết
• 2.2. Thay đổi nguồn nước
• 2.3. Ảnh hưởng của nước biển dâng đến khu vực
• 2.4. Tác động đến kinh tế
• 2.5. Tác động đến đời sống xã hội
• 3. CHƯƠNG 3: ĐÁNH GIÁ DIỄN BIẾN XÂM NHẬP MẶN TẠI HUYỆN GÒ CÔNG ĐÔNG
• 3.1. Giới thiệu mô hình MIKE 11
• 3.2. Phạm vi vùng nghiên cứu
• 3.3. Mặt cắt sông
• 3.4. Điều kiện biên của mô hình
• 3.5. Hiệu chỉnh và kiểm định mô hình
• 3.5.1. Hiệu chỉnh mô hình thủy lực
• 3.5.2. Kiểm định mô hình
• 3.6. Hiệu chỉnh nồng độ mặn
• 3.7. Mô phỏng xâm nhập mặn
• 3.7.1. Cơ sở các phương án mô phỏng
• 3.7.2. Mô phỏng hiện trạng xâm nhập mặn
• 3.7.3. Kịch bản mô phỏng mực nước biển dâng 12cm vào năm 2030
• 3.7.4. Kịch bản mô phỏng mực nước biển dâng 22cm vào năm 2050
• 3.7.5. Tác động của xâm nhập mặn trên địa bàn huyện Gò Công Đông, tỉnh Tiền Giang
• 3.7.5.1. Đặc điểm xâm nhập mặn
• 3.7.5.2. Diễn biến xâm nhập mặn huyện Gò Công Đông
• 3.7.5.3. Tác động của xâm nhập mặn đến tài nguyên môi trường đất
• 3.7.5.4. Tác động đến tài nguyên môi trường nước
• 3.7.5.5. Tác động đến nông nghiệp
• 3.7.5.6. Tác động đến lâm nghiệp
• 3.7.5.7. Tác động đến xã hội
• 4. CHƯƠNG 4: ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP THÍCH ỨNG TÁC ĐỘNG XÂM NHẬP MẶN TẠI HUYỆN GÒ CÔNG ĐÔNG
• 4.1. Giải pháp đối với tài nguyên nước
• 4.2. Giải pháp đối với nông nghiệp
• 4.3. Giải pháp đối với lâm nghiệp
• 4.4. Giải pháp đối với nuôi trồng thủy sản
• 4.5. Hệ thống công trình thủy lợi
• 4.6. Giải pháp phi công trình
• 4.7. Giải pháp lâu dài
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về biến đổi khí hậu và xâm nhập mặn tại Gò Công Đông Tiền Giang

Biến đổi khí hậu (BĐKH) là một thách thức lớn đối với nhân loại trong thế kỷ 21. Thiên tai và các hiện tượng khí hậu cực đoan ngày càng gia tăng ở nhiều nơi trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Xâm nhập mặn là một trong những hậu quả nghiêm trọng của BĐKH, đặc biệt tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL). Gò Công Đông, một huyện ven biển của tỉnh Tiền Giang, là một trong những khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ hiện tượng này. Nghiên cứu này tập trung đánh giá tác động của BĐKH đến xâm nhập mặn tại Gò Công Đông và đề xuất các giải pháp thích ứng phù hợp.

1.1. Biến đổi khí hậu tại Tiền Giang

Biến đổi khí hậu tại Tiền Giang đã và đang gây ra những thay đổi đáng kể về nhiệt độ, lượng mưa và mực nước biển. Theo dữ liệu từ các trạm quan trắc, nhiệt độ trung bình tại Tiền Giang đã tăng khoảng 0,7°C trong 50 năm qua. Mực nước biển dâng cao khoảng 20 cm, gây ra hiện tượng xâm nhập mặn nghiêm trọng tại các khu vực ven biển như Gò Công Đông. Các kịch bản dự báo cho thấy, đến năm 2100, mực nước biển có thể dâng lên 1m, đe dọa nghiêm trọng đến đời sống và sản xuất nông nghiệp của người dân.

1.2. Tình hình xâm nhập mặn tại Gò Công Đông

Xâm nhập mặn tại Gò Công Đông đã ở mức báo động, ảnh hưởng trực tiếp đến nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản. Nồng độ mặn tại các vùng ven biển và cửa sông đã vượt ngưỡng 4‰, gây thiệt hại nghiêm trọng đến môi trường đất, nước và kinh tế của khu vực. Các nguyên nhân chính bao gồm dòng chảy kiệt từ thượng nguồn, gió chướng mạnh và thủy triều cao. Từ năm 1995 đến 2010, hạn hán và xâm nhập mặn đã gây thiệt hại 95,605 tỷ đồng, ảnh hưởng đến sinh kế của hàng nghìn hộ dân.

II. Đánh giá tác động môi trường và kinh tế của xâm nhập mặn

Tác động môi trường và kinh tế của xâm nhập mặn tại Gò Công Đông được đánh giá thông qua các mô hình và dữ liệu thực tế. Nghiên cứu sử dụng mô hình MIKE 11 để mô phỏng diễn biến xâm nhập mặn theo các kịch bản BĐKH. Kết quả cho thấy, xâm nhập mặn đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến tài nguyên đất, nước và các hoạt động nông nghiệp. Độ mặn tăng cao làm giảm năng suất cây trồng, gây dịch bệnh trên gia súc và gia cầm, đồng thời ảnh hưởng đến sức khỏe người dân.

2.1. Tác động đến tài nguyên đất và nước

Tác động đến tài nguyên đất và nước do xâm nhập mặn là rất nghiêm trọng. Độ mặn tăng cao làm suy thoái đất canh tác, giảm khả năng sản xuất nông nghiệp. Nguồn nước ngọt bị nhiễm mặn, ảnh hưởng đến sinh hoạt và sản xuất của người dân. Các kết quả nghiên cứu cho thấy, nồng độ mặn tại các sông chính đã vượt ngưỡng cho phép, gây thiệt hại lớn đến môi trường và kinh tế của khu vực.

2.2. Tác động đến nông nghiệp và sinh kế

Tác động đến nông nghiệp và sinh kế của người dân Gò Công Đông là rất lớn. Xâm nhập mặn làm giảm năng suất cây trồng, gây thiệt hại đến các vụ mùa. Nhiều hộ dân phải đối mặt với tình trạng thiếu nước ngọt, ảnh hưởng đến sinh hoạt và sản xuất. Các giải pháp thích ứng như chuyển đổi cơ cấu cây trồng và trữ nước ngọt đang được đề xuất để giảm thiểu thiệt hại.

III. Giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu và xâm nhập mặn

Giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu và xâm nhập mặn tại Gò Công Đông được đề xuất dựa trên kết quả nghiên cứu và thực tiễn. Các giải pháp bao gồm chuyển đổi cơ cấu cây trồng, trữ nước ngọt trong mùa mưa và xây dựng các công trình ngăn mặn. Những giải pháp này nhằm giảm thiểu tác động của xâm nhập mặn đến nông nghiệp và sinh kế của người dân, đồng thời góp phần phát triển bền vững khu vực.

3.1. Chuyển đổi cơ cấu cây trồng và vật nuôi

Chuyển đổi cơ cấu cây trồng và vật nuôi là một trong những giải pháp quan trọng để thích ứng với xâm nhập mặn. Nghiên cứu đề xuất chuyển đổi từ các loại cây trồng kém chịu mặn sang các loại cây có khả năng chịu mặn cao hơn, giúp giảm thiểu thiệt hại và duy trì năng suất sản xuất. Đồng thời, việc nuôi trồng các loại thủy sản chịu mặn cũng được khuyến khích để tăng thu nhập cho người dân.

3.2. Trữ nước ngọt và xây dựng công trình ngăn mặn

Trữ nước ngọt trong mùa mưa và xây dựng công trình ngăn mặn là các giải pháp hiệu quả để đối phó với xâm nhập mặn. Nghiên cứu đề xuất xây dựng các hồ chứa nước ngọt và hệ thống kênh rạch để trữ nước trong mùa mưa, đồng thời xây dựng các công trình ngăn mặn để bảo vệ nguồn nước ngọt trong mùa khô. Những giải pháp này giúp đảm bảo nguồn nước ngọt cho sinh hoạt và sản xuất của người dân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Biến đổi khí hậu toàn cầu đang gây ra những biến động lớn về khí hậu và mực nước biển dâng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường, tài nguyên và hệ sinh thái tự nhiên. Việt Nam, đặc biệt là khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), được xem là một trong năm quốc gia chịu tác động nặng nề nhất do biến đổi khí hậu, với mực nước biển dâng làm gia tăng xâm nhập mặn. Huyện Gò Công Đông, tỉnh Tiền Giang, là huyện ven biển duy nhất của tỉnh, nằm giữa hạ lưu sông Tiền và sông Vàm Cỏ, có điều kiện tự nhiên thuận lợi cho phát triển nông nghiệp nhưng cũng rất dễ bị ảnh hưởng bởi xâm nhập mặn do nước biển dâng.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đến xâm nhập mặn tại huyện Gò Công Đông, mô phỏng diễn biến xâm nhập mặn theo các kịch bản nước biển dâng đến năm 2050, đồng thời đề xuất các giải pháp thích ứng nhằm giảm thiểu thiệt hại cho ngành nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các xã ven biển của huyện, với dữ liệu thu thập từ năm 2001 đến 2018, sử dụng mô hình MIKE 11 để mô phỏng và phân tích.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho công tác quản lý tài nguyên nước, ứng phó với biến đổi khí hậu và phát triển bền vững kinh tế - xã hội tại địa phương. Kết quả cho thấy xâm nhập mặn đã vượt ngưỡng 4‰ tại các vùng ven biển và cửa sông, ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường đất, nước và sản xuất nông nghiệp, đòi hỏi các giải pháp thích ứng kịp thời và hiệu quả.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Lý thuyết biến đổi khí hậu: Biến đổi khí hậu được định nghĩa là sự thay đổi lâu dài về các yếu tố khí hậu như nhiệt độ, lượng mưa, mực nước biển do các nguyên nhân tự nhiên và nhân tạo. Các báo cáo của IPCC cung cấp cơ sở khoa học về xu hướng tăng nhiệt độ toàn cầu, mực nước biển dâng và các hiện tượng khí hậu cực đoan.

• Mô hình thủy động lực học MIKE 11: Đây là mô hình toán học tích hợp các module thủy động lực học (HD) và tải khuếch tán (AD) dùng để mô phỏng dòng chảy, mực nước và nồng độ mặn trong hệ thống sông, kênh. Mô hình cho phép đánh giá diễn biến xâm nhập mặn theo các kịch bản biến đổi khí hậu và nước biển dâng.

• Khái niệm xâm nhập mặn: Xâm nhập mặn là hiện tượng nước biển lan sâu vào nội địa qua các hệ thống sông, kênh do sự mất cân bằng giữa lượng nước ngọt và nước mặn, bị gia tăng bởi mực nước biển dâng và khai thác nước ngầm quá mức.

• Khái niệm thích ứng biến đổi khí hậu: Các biện pháp nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu, bao gồm chuyển đổi cơ cấu cây trồng, quản lý nguồn nước, xây dựng công trình thủy lợi và nâng cao nhận thức cộng đồng.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu khí tượng thủy văn, thủy văn sông, nồng độ mặn, địa hình, sử dụng đất và kinh tế xã hội được thu thập từ Sở Tài nguyên Môi trường tỉnh Tiền Giang, Trung tâm Khí tượng Thủy văn tỉnh, Cục Thống kê tỉnh và các cơ quan liên quan. Dữ liệu khảo sát thực địa và điều tra xã hội cũng được tiến hành để bổ sung.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng mô hình MIKE 11 để mô phỏng diễn biến xâm nhập mặn hiện trạng và dự báo đến năm 2030 và 2050 theo các kịch bản nước biển dâng 12 cm và 22 cm. Phân tích số liệu thống kê về nhiệt độ, lượng mưa, mực nước sông và độ mặn để đánh giá xu hướng biến đổi khí hậu và tác động đến xâm nhập mặn.

• Timeline nghiên cứu: Thu thập và xử lý dữ liệu từ tháng 8/2018 đến tháng 12/2018; mô hình hóa và phân tích dữ liệu trong quý cuối năm 2018; đề xuất giải pháp và hoàn thiện luận văn trong quý đầu năm 2019.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Khảo sát thực địa tại các xã ven biển của huyện Gò Công Đông, tập trung vào các vùng chịu ảnh hưởng nặng nề của xâm nhập mặn. Lựa chọn mẫu dựa trên tiêu chí đại diện cho các điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội khác nhau trong huyện.

• Phương pháp phân tích đánh giá: Tổng hợp số liệu thành bảng biểu, đồ thị để phân tích xu hướng và mức độ ảnh hưởng của xâm nhập mặn đến các lĩnh vực kinh tế - xã hội, từ đó đánh giá hiệu quả các giải pháp thích ứng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mức độ xâm nhập mặn hiện tại: Độ mặn tại các vùng ven biển và cửa sông của huyện Gò Công Đông đã vượt ngưỡng 4‰, với ranh mặn 4‰ xâm nhập sâu từ 30 đến 40 km vào nội đồng. Thời gian xuất hiện mặn kéo dài từ tháng 1 đến tháng 8 hàng năm, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến nguồn nước ngọt và sản xuất nông nghiệp.

2. Dự báo xâm nhập mặn tương lai: Theo mô hình MIKE 11, với kịch bản nước biển dâng 12 cm vào năm 2030, ranh mặn 4‰ sẽ xâm nhập sâu hơn khoảng 10-15 km so với hiện trạng. Đến năm 2050 với kịch bản nước biển dâng 22 cm, mức độ xâm nhập mặn sẽ gia tăng đáng kể, ảnh hưởng đến diện tích đất canh tác và nguồn nước sinh hoạt.

3. Ảnh hưởng đến nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản: Xâm nhập mặn làm giảm năng suất lúa, cây ăn quả và gây thiệt hại cho các vùng nuôi tôm, cá nước lợ. Từ năm 1995 đến 2010, thiệt hại do hạn hán và xâm nhập mặn ước tính khoảng 95,6 tỷ đồng, với hơn 320 ha lúa bị mất trắng và 60 ha nuôi trồng thủy sản giảm năng suất.

4. Tác động xã hội và kinh tế: Xâm nhập mặn gây thiếu nước ngọt sinh hoạt cho khoảng 9.450 hộ dân, ảnh hưởng đến sức khỏe và đời sống người dân. Thu nhập bình quân đầu người tại huyện là khoảng 29,6 triệu đồng/năm, nhưng sự gia tăng xâm nhập mặn đe dọa sự phát triển bền vững kinh tế - xã hội.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của xâm nhập mặn tại huyện Gò Công Đông là sự kết hợp của mực nước biển dâng, dòng chảy kiệt từ thượng nguồn sông Tiền và sông Vàm Cỏ vào mùa khô, cùng với chế độ thủy triều không đều từ biển Đông. So với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, kết quả mô phỏng bằng mô hình MIKE 11 phù hợp với xu hướng gia tăng xâm nhập mặn do biến đổi khí hậu và khai thác nước ngầm quá mức.

Biểu đồ diễn biến độ mặn theo thời gian tại các cống Xuân Hòa và Gò Công cho thấy sự gia tăng rõ rệt trong những năm gần đây, đặc biệt vào mùa khô. Bảng thống kê thiệt hại kinh tế do xâm nhập mặn cũng minh chứng tác động tiêu cực đến sản xuất nông nghiệp và đời sống người dân.

Kết quả nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc áp dụng các giải pháp thích ứng kịp thời nhằm giảm thiểu thiệt hại, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học cho các cơ quan quản lý trong việc xây dựng chính sách và kế hoạch phát triển bền vững.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Chuyển đổi cơ cấu cây trồng và vật nuôi: Khuyến khích nông dân chuyển sang các loại cây trồng chịu mặn và mô hình nuôi trồng thủy sản thích ứng với điều kiện xâm nhập mặn. Mục tiêu giảm thiểu thiệt hại năng suất lúa và tăng thu nhập cho người dân trong vòng 3-5 năm. Chủ thể thực hiện: Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, UBND huyện.

2. Xây dựng và nâng cấp hệ thống trữ nước ngọt: Tăng cường trữ nước ngọt trong ao, hồ và kênh rạch vào mùa mưa để sử dụng trong mùa khô, đồng thời đóng các công trình ngăn mặn kịp thời. Mục tiêu đảm bảo nguồn nước sinh hoạt và sản xuất ổn định trong mùa khô. Thời gian thực hiện: 2-4 năm. Chủ thể: Ban Quản lý dự án, các đơn vị thủy lợi địa phương.

3. Phát triển công trình thủy lợi và hệ thống đê biển: Cải tạo, nâng cấp hệ thống đê biển, cống ngăn mặn và kênh mương nội đồng để kiểm soát xâm nhập mặn hiệu quả. Mục tiêu giảm diện tích đất bị nhiễm mặn và bảo vệ sản xuất nông nghiệp. Thời gian: 5 năm. Chủ thể: Sở Tài nguyên Môi trường, Sở Nông nghiệp.

4. Nâng cao nhận thức và năng lực cộng đồng: Tổ chức các chương trình đào tạo, tập huấn về biến đổi khí hậu, xâm nhập mặn và các biện pháp thích ứng cho người dân và cán bộ quản lý. Mục tiêu tăng cường khả năng ứng phó và giảm thiểu rủi ro. Thời gian: liên tục. Chủ thể: UBND huyện, các tổ chức xã hội.

5. Xây dựng quy hoạch sử dụng đất và phát triển kinh tế bền vững: Điều chỉnh quy hoạch phát triển nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản và công nghiệp phù hợp với điều kiện biến đổi khí hậu và xâm nhập mặn. Mục tiêu đảm bảo phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Chủ thể: Sở Kế hoạch Đầu tư, UBND tỉnh.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về tài nguyên và môi trường: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, quy hoạch và kế hoạch ứng phó biến đổi khí hậu, quản lý tài nguyên nước và đất đai tại các vùng ven biển.

2. Ngành nông nghiệp và thủy sản: Áp dụng các giải pháp thích ứng trong sản xuất, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi và quản lý nguồn nước nhằm giảm thiểu thiệt hại do xâm nhập mặn.

3. Các tổ chức nghiên cứu và đào tạo: Tham khảo phương pháp mô hình hóa MIKE 11 và phân tích tác động biến đổi khí hậu để phát triển các nghiên cứu tiếp theo về biến đổi khí hậu và quản lý tài nguyên.

4. Cộng đồng dân cư và các tổ chức phi chính phủ: Nâng cao nhận thức về biến đổi khí hậu, xâm nhập mặn và các biện pháp thích ứng, từ đó tham gia tích cực vào công tác bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Biến đổi khí hậu ảnh hưởng như thế nào đến xâm nhập mặn tại Gò Công Đông?
   Biến đổi khí hậu làm tăng nhiệt độ và mực nước biển, dẫn đến xâm nhập mặn sâu hơn vào nội đồng. Mực nước biển dâng dự báo tăng 12-22 cm đến năm 2050, khiến ranh mặn 4‰ xâm nhập sâu thêm 10-15 km, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất nông nghiệp và nguồn nước sinh hoạt.

2. Mô hình MIKE 11 được sử dụng như thế nào trong nghiên cứu?
   MIKE 11 là mô hình thủy động lực học tích hợp mô phỏng dòng chảy và nồng độ mặn trong hệ thống sông kênh. Nghiên cứu sử dụng mô hình này để mô phỏng diễn biến xâm nhập mặn hiện trạng và dự báo theo các kịch bản nước biển dâng, giúp đánh giá tác động và đề xuất giải pháp thích ứng.

3. Các giải pháp thích ứng chính được đề xuất là gì?
   Bao gồm chuyển đổi cơ cấu cây trồng và vật nuôi sang các loại chịu mặn, xây dựng hệ thống trữ nước ngọt mùa mưa, nâng cấp công trình thủy lợi và đê biển, nâng cao nhận thức cộng đồng và điều chỉnh quy hoạch phát triển kinh tế phù hợp với biến đổi khí hậu.

4. Xâm nhập mặn ảnh hưởng thế nào đến đời sống người dân?
   Xâm nhập mặn làm thiếu nước ngọt sinh hoạt cho khoảng 9.450 hộ dân, gây thiệt hại sản xuất nông nghiệp, giảm thu nhập và ảnh hưởng sức khỏe. Người dân phải đối mặt với điều kiện khí hậu khắc nghiệt và rủi ro kinh tế ngày càng tăng.

5. Nghiên cứu này có thể áp dụng cho các khu vực khác không?
   Phương pháp và kết quả nghiên cứu có thể áp dụng cho các vùng ven biển khác chịu ảnh hưởng của biến đổi khí hậu và xâm nhập mặn, đặc biệt là các khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, giúp xây dựng các chiến lược thích ứng phù hợp.

Kết luận

• Xâm nhập mặn tại huyện Gò Công Đông đang ở mức báo động, với độ mặn vượt ngưỡng 4‰ xâm nhập sâu vào nội đồng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến nông nghiệp và nguồn nước sinh hoạt.
• Mô hình MIKE 11 đã mô phỏng thành công diễn biến xâm nhập mặn hiện trạng và dự báo đến năm 2050 theo các kịch bản nước biển dâng, cung cấp cơ sở khoa học cho quản lý và ứng phó.
• Thiệt hại kinh tế do xâm nhập mặn ước tính gần 95,6 tỷ đồng trong giai đoạn 1995-2010, ảnh hưởng đến hàng nghìn hộ dân và diện tích sản xuất.
• Đề xuất các giải pháp thích ứng bao gồm chuyển đổi cơ cấu cây trồng, xây dựng hệ thống trữ nước ngọt, nâng cấp công trình thủy lợi và nâng cao nhận thức cộng đồng.
• Nghiên cứu cung cấp tài liệu quan trọng cho các cơ quan quản lý, nhà nghiên cứu và cộng đồng trong việc phát triển bền vững và ứng phó hiệu quả với biến đổi khí hậu tại vùng ven biển.

Tiếp theo, cần triển khai thực hiện các giải pháp thích ứng đã đề xuất, đồng thời mở rộng nghiên cứu để cập nhật dữ liệu và điều chỉnh chính sách phù hợp với diễn biến biến đổi khí hậu trong tương lai. Các cơ quan chức năng và cộng đồng được khuyến khích phối hợp chặt chẽ nhằm bảo vệ tài nguyên và phát triển kinh tế xã hội bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 sẽ trình bày khái quát những van dé cơ sở cho việc thực hiện luận văn, bao gôm: Tổng quan về biến đổi khí hậu và các nghiên cứu về xâm nhập mặn; điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội huyện Gò Công Đông. Các tác động của biến đổi khí hậu, thay đôi nguồn nước và xâm nhập mặn tại huyện Gò Công Đông sẽ được mô tả và trình bày trong Chương 2. Chương 3 của luận văn sẽ đánh giá diễn biến xâm nhập mặn từ các kết quả khảo sát, nghiên cứu và phân tích. Các giải pháp thích ứng, kiểm soát xâm nhập mặn sẽ được dé xuất và trình bày trong Chương 4.

Một số kết luận và kiến nghị từ kết quả nghiên cứu của dé tai sẽ trình bay trong phan Kết luận và Kiến nghị. Quy trình thực hiện đề tài. a Thu thập dữ liệu h - Dt liệu xâm nhập man, khí tượng thủy văn huyện Go Công Dong, tinh Tiền Giang - _ Điều kiện tự nhiên, tình hình kinh tế xã hội của huyện Gò Công Đông ` yy, Phân tích đánh gia dữ liệu ) a > Đánh giá anh hưởng của xâm nhập mặn đến kinh tế xã hội - - Xác định xu thé XNM ở hiện trạng và tương lai theo các kịch bản BĐKH - _ Đánh giá ảnh hưởng của XNM đến nông nghiệp huyện Gò Công Đông ` yy, a Đề xuất các giải pháp thích ứng với xâm nhập mặn h - - Giải pháp nông nghiệp. lâm nghiệp - Giai pháp công trình, phi công trình - Giai pháp tài nguyên nước - _ Giải pháp nuôi trồng thủy sản CHUONG 1: TONG QUAN VE BIEN DOI KHÍ HẬU VA DIEU KIEN TU NHIEN, KINH TE - XA HOI CUA HUYEN GO CONG DONG, TINH TIEN GIANG 1.

Tổng quan về biến đối khí hậu 1. Biến đổi khí hậu trên thế giới Khái niệm: Biến đôi khí hậu là sự thay đối của hệ thông khí hậu gồm khí quyền, thủy quyền, sinh quyên, thạch quyền, băng quyền hiện tại và trong tương lai bởi các nguyên nhân tự nhiên và nhân tạo trong một giai đoạn nhất định tính băng thập ký hay hàng triệu năm. Sự biến đổi có thé là thay đồi thời tiết bình quân hay thay đổi sự phân bố các sự kiện thời tiết quanh một mức trung bình. Biến đối khí hậu đã và đang diễn ra trên quy mô toan cau, biểu hiện có thé khác nhau giữa các khu vực nhưng có một số đặc điểm chung là nhiệt độ tăng lên, lượng mưa biến động mạnh mẽ và có dau hiệu tăng lên nhiều vào mùa mưa, giảm hơn vào mùa mưa ít.

Hiện tượng lũ lụt và hạn hán xuất hiện thường xuyên hơn, hoạt động của bão ngày càng nhiều và gia tăng cường độ lớn, đây là những thách thức lớn nhất đối với nhân loại trong thế kỷ 21. Uy ban Liên Chính phủ về Biến đôi khí hậu (IPCC) đã công bố báo cáo đánh giá 5 lần về tình hình BĐKH toàn câu. Mỗi lần đánh giá đều có những tiễn bộ mới về nguồn số liệu và phương pháp. làm giảm đáng kế những điều chưa chắc chăn tồn tại trước đây, do đó, nâng cao rõ rệt mức độ tin cậy của những kết luận về biến đổi khí hậu trong quá khứ cũng như tương lai.

Những kết luận chính trong báo cáo đánh giá lần thứ năm của IPCC được công bó tháng 11 năm 2014 như sau: - Trong ba thập kỷ vừa qua, cứ sau mỗi thập ký bề mặt trái đất đã liên tục nóng lên hơn bat kỳ thập ky nao trước đó kế từ năm 1850. Ở Bac bán cầu, giai đoạn từ 1983 đến 2012 dường như là khoảng thời gian 30 năm 4m nhất trong 1.400 năm qua - Đại dương tích lủy phần lớn năng lượng trong hệ thống khí hậu và nóng lên. Dai dương chiếm hơn 90% năng lượng tích lũy giữa các năm 1971 và 2010. Hầu như chắc 10 chắn răng phan nước mặt của đại dương (từ 0-700m sâu) 4m lên trong giai đoạn 1971- 2010, và có khả năng nó đã bat đầu 4m từ giai đọan 1870 và 1971.

- Trong hai thập ky qua, lớp băng bao phủ Greenland và Nam Cực đã mat đi hàng loạt. Trên toàn thế giới các sông băng tiếp tục co lại và vào mùa xuân lượng tuyết phủ trên Bac băng dương va Bac bán câu đã tiép tục giảm. - Tốc độ nước biến dâng từ giữa thé ky 19 đã lớn hơn so với tốc độ nước biển dâng trung bình trong hai ngàn năm trước đó Trong hơn 100 năm từ 1901 đến 2010, mực nước biến trung bình toàn cau tăng 0,19 m. - Nông độ của Cacbon điôxít, Metan va nitrous oxide trong không khí đã tăng lên mức chưa từng thấy trong ít nhất là 800.

Nông độ carbon dioxide đã tăng 40% kế từ thời tiền công nghiệp, chủ yếu là phát thai từ đốt nhiên liệu hóa thạch và kế đến là do rừng bị tàn phá dé lay đất dùng vào việc khác. Các đại dương đã hap thụ khoảng 30% lượng khí carbon dioxide do con người thải ra, gây ra hiện tượng axit hóa đại dương. - Thay đổi trong chu kỳ nước toàn câu do sự nóng lên trong thé kỷ 21 sẽ không được đồng nhất. Sự tương phản về lượng mưa giữa các vùng 4m ướt, vùng khô và giữa mùa mưa, mùa khô sẽ tăng.

Nông độ khí Ozone, khí CHa và bụi PM:s trong không khí bề mặt trái đất có khả năng gia tăng do con người phát thải nhiều hơn là do nguồn tự nhiên. Nền Ozone bề mặt bị giảm do khí quyén nóng lên nhưng được bù dap do CH¿ (ở kịch bản CPR8. Đến 2100, nền Ozone có mức tăng trung bình lên 8ppb (25% so hiện tại). Ozone và bụi PM:s có thé tăng cực dai do su nóng lên toàn cầu.

Số liệu vệ tỉnh cho thấy, diện tích biển băng trung bình năm ở Bắc Cực đã thu hẹp 2,7%/thap kỷ. Riêng mùa hè giảm 7,4%/thap ky. Diện tích cực đại của lớp phủ băng theo mùa ở Bắc bán cầu đã giảm 7% kế từ năm 1990, riêng trong mùa xuân giảm tới 15%. Tại Hội nghị quốc tế về biến đối khí hậu họp tại Bruxen (Bi), các báo cáo khoa học cho biết, ở Bắc cực, khối băng dày 2 dặm (khoảng trên 3 km) dang mỏng dan va đã mỏng đi 66 em.

Ở Nam Cực, băng cũng dang tan với tốc độ chậm hơn và những núi băng ở Tây Nam cực đồ sụp. Những lớp băng vĩnh cửu ở Greenland tan chảy. Ở Alaska (Bac Mỹ, trong những năm gan đây nhiệt độ đã tăng 1,5°C so với trung bình nhiều năm, II làm tan băng và lớp băng vĩnh cửu đã giảm 40%, những lớp băng hàng năm dày khoảng 1,2 m đã giảm 4 lần, chỉ còn 0,3 m. Báo cáo cũng cho biết, các núi băng trên cao nguyên Thanh Hải (Trung Quốc) ở độ cao 5000 m mỗi năm giảm trung bình 7% khối lượng và 50 - 60 m độ cao, uy hiệp nguôn nước của các sông lớn ở Trung Quoc.

Trong 30 năm qua, trung bình mỗi năm, diện tích lớp băng trên cao nguyên Tây Tang bị tan chảy khoảng 131 km2, chu vi ving băng tuyết bên sườn cao nguyên mỗi năm giảm 100 - 150 m, có nơi tới 350 m. Diện tích các đầm lầy trong khu vực nay cũng giảm 10%. Tất cả đang làm cạn kiệt hồ nước Thanh Hải, một hồ lớn nhất Trung Quốc, đe dọa hé sẽ bị bién mat trong vòng 200 năm tới. Nếu nhiệt độ trái đất tiếp tục tăng, khối lượng băng tuyết ở khu vực cao nguyên sẽ giảm 1/3 vào năm 2050 và chỉ còn 1/2 vao năm 2090.5 Mức p--ŸŸỶ Z7 Cột bên trái thể hiện tăng : —— RCP2.6 F4 khoảng sai số nhiệt độ nhiệt độ — x trung bình toàn cầu từ tương 3 năm 2090 - 2099 đối (°C) = —“ 0 cand ! = | i i | | | J 1950 2000 2050 2100 Hình 1.1: Mức tăng nhiệt độ toàn cau giai đoạn 1950 — 2100 Nguồn: IPCC, 2013.

Sự nóng lên của khí hậu đã được minh chứng rõ rang thông qua số liệu quan trac chi nhận sự tăng lên của nhiệt độ không khí và nhiệt độ nước biển trung bình toàn cầu, sự tan chảy nhanh của lớp băng, làm tăng mực nước biển trung bình toàn cầu (IPCC, 2013). Mực nước biến tăng phù hợp với xu thế nóng lên do có sự đóng góp của: (i) Hiện tượng giản nở nhiệt cua đại dương: (11) Tan băng ở Greenland, Nam cực và các khu vực khác; (iii) Thay đổi khả năng giữ nước ở đất liên. Trong các nhân tô này, hiện tượng nở vì nhiệt của đại dương đã từng được xem là nhân tố chủ yếu dẫn đến sự dâng lên của mực nước biên. 12 Mực nước biến thay đổi không đồng đều trên toan bộ đại dương trên thế giới, một số vùng tốc độ dâng có thé gấp một vài lần tốc độ dâng trung bình toàn cầu trong khi mực nước biển ở một số vùng khác lại có thể hạ thấp.

Xu thế tăng mực nước trung bình xuất hiện hầu hết tại các trạm quan trắc trên toàn cầu, mặc dù vẫn xuất hiện một số khu vực có xu hướng giảm như ở bờ biến phía Đông của Nam Mỹ và khu vực ven biển phía Nam Alaska và Đông Bắc Canada. Biến đối khí hậu tại Việt Nam Ở Việt Nam, xu thé biến đổi của nhiệt độ và lượng mưa là rất khác nhau trên các vùng. Trong 50 năm qua, nhiệt độ trung bình năm tăng khoảng 0,5°C trên phạm vi cả nước và lượng mưa có xu hướng giảm ở phía Bắc và tăng nhiều ở phía Nam lãnh thổ (Bộ Tài Nguyên và Môi Trường, 2012). Vào mùa đông, nhiệt độ tăng nhanh hơn cả là ở Tây Bắc Bộ.

Đông Bắc Bộ. Đồng băng Bac Bộ, Bac Trung Bộ (khoảng 1,3 - 1,5°C trong 50 năm qua). Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ có nhiệt độ thang I tăng chậm hơn so với các vùng khí hậu phía Bắc (khoảng 0,6 - 0,9°C/50 năm). Tính trung bình trong thời gian 50 năm qua cho cả nước: nhiệt độ mùa đông ở nước ta đã tăng lên 1,2°C.

Nhiệt độ tháng VII tăng khoảng 0,3 - 0,5°C trên tat cả các vùng khí hậu của nước ta. Nhiệt độ trung bình năm tăng 0,5 - 0,6°C ở Tây Bac, Đông Bắc Bộ, Đồng bang Bac Bộ, Bac Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ còn mức tăng nhiệt độ trung bình năm ở Nam Trung Bộ thấp hơn, chỉ vào khoảng 0,3°C trong 50 năm qua. Xu thế chung của nhiệt độ là tăng trên hầu hết các khu vực, tuy nhiên, có những khu vực nhỏ thuộc vùng ven biển Trung Bộ và Nam Bộ như Thừa Thiên — Huế, Quảng Ngãi, Tiền Giang có xu hướng giảm của nhiệt độ. Đáng lưu ý là ở những nơi nảy, lượng mưa tăng trong cả hai mùa: Mùa khô và mùa mưa.