Luận văn thạc sĩ: Nhận dạng và đánh giá rủi ro trong quản lý xây dựng dự án đầu tư công tại TP.HCM

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu quản lý xây dựng nhận dạng và đánh giá rủi ro tác động đến hiệu quả thực hiện dự án sử dụng vốn đầu, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất

• Tác giả: Vũ Hoàng Phúc
• Người hướng dẫn: TS. Đỗ Tiến Sỹ
• Trường học: Đại học Bách Khoa - ĐHQG TP.HCM
• Chuyên ngành: Quản Lý Xây Dựng
• Đề tài: Nhận Dạng Và Đánh Giá Rủi Ro Tác Động Đến Hiệu Quả Thực Hiện Dự Án Sử Dụng Vốn Đầu Tư Công Trên Địa Bàn Thành Phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT LUẬN VĂN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: ĐẶT VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Giới thiệu chung
• 1.2. Đặt vấn đề nghiên cứu
• 1.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.4. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Đóng góp nghiên cứu
• 1.5.1. Về mặt thực tiễn
• 1.5.2. Về mặt học thuật
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN
• 2.1. Các định nghĩa, khái niệm
• 2.1.1. Dự án đầu tư xây dựng
• 2.1.2. Vốn đầu tư công
• 2.1.3. Quản lý rủi ro
• 2.2. Một số nghiên cứu liên quan
• 2.2.1. Các nghiên cứu trong nước
• 2.2.2. Các nghiên cứu ngoài nước
• 2.2.3. Các yếu tố rủi ro tác động đến hiệu quả thực hiện dự án đầu tư công
• 2.2.4. Các tiêu chí đánh giá hiệu quả thực hiện dự án sử dụng vốn đầu tư công
• 2.3. Tổng quan các nghiên cứu trước đây về SNA trong xây dựng
• 2.4. Nhận xét chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Dữ liệu thực hiện nghiên cứu
• 3.2.1. Dữ liệu thứ cấp
• 3.2.2. Dữ liệu sơ cấp
• 3.3. Nghiên cứu sơ bộ
• 3.3.1. Nghiên cứu định tính
• 3.3.2. Nghiên cứu định lượng
• 3.4. Khảo sát thử nghiệm
• 3.5. Nghiên cứu chính thức
• 3.5.1. Kích thước mẫu
• 3.5.2. Phương pháp lấy mẫu
• 3.6. Thiết kế bảng câu hỏi khảo sát
• 3.6.1. Quy trình thiết kế bảng câu hỏi khảo sát
• 3.6.2. Nội dung bảng câu hỏi khảo sát
• 3.6.3. Cách lọc dữ liệu sơ bộ
• 3.7. Các công cụ nghiên cứu
• 3.7.1. Phân tích độ tin cậy bằng Cronbach’s Alpha
• 3.7.2. Kiểm định One-way ANOVA
• 3.7.3. Kiểm định Kruskal – Wallis
• 3.7.4. Mô hình mạng lưới SNA
• 3.8. Nhận xét chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: THU THẬP VÀ PHÂN TÍCH DỮ LIỆU
• 4.2. Kiểm tra kết quả dữ liệu thu thập
• 4.3. Thống kê mô tả
• 4.3.1. Thời gian hoạt động
• 4.3.2. Vị trí công tác
• 4.3.3. Vai trò làm việc trong dự án sử dụng vốn đầu tư công
• 4.3.4. Tổng mức đầu tư lớn nhất của dự án từng tham gia
• 4.3.5. Số dự án đã tham gia thực hiện
• 4.3.6. Lĩnh vực dự án đã tham gia
• 4.4. Kiểm tra độ tin cậy thang đo Cronbach’s Alpha
• 4.4.1. Hệ số Cronbach’s Alpha cho các yếu tố RR
• 4.4.2. Các tiêu chí đánh giá hiệu quả thực hiện DA
• 4.5. Xếp hạng các yếu tố theo trị trung bình
• 4.5.1. Các yếu tố rủi ro
• 4.5.2. Các tiêu chí đánh giá hiệu quả thực hiện dự án
• 4.6. Kiểm định One-way ANOVA
• 4.7. Nhận xét của chương 4
• 5. CHƯƠNG 5: XÂY DỰNG MÔ HÌNH ĐÁNH GIÁ RỦI RO
• 5.1. Quy trình nghiên cứu
• 5.2. Các chủ thể tham gia dự án sử dụng vốn đầu tư công
• 5.3. Mối liên quan giữa các yếu tố rủi ro và các bên liên quan của dự án
• 5.4. Xây dựng ma trận tương quan điển hình giữa các yếu tố
• 5.5. Mô hình mạng lưới SNA
• 5.6. Kết quả tính toán đánh giá mô hình mạng lưới
• 5.6.1. Density - Mật độ mạng lưới rủi ro
• 5.6.2. Degree Centrality - Mức độ trung tâm của các nút rủi ro trong mạng lưới
• 5.6.3. Closeness Centrality - Mối quan hệ chặt chẽ trung tâm của các nút trong mạng lưới
• 5.6.4. Betweeness Centrality (Node) - Mối quan hệ trung gian trung tâm của các nút trong mạng lưới rủi ro
• 5.6.5. Betweeness Centrality (Link) - Mối quan hệ trung gian trung tâm của các liên kết trong mạng lưới RR
• 5.7. Nhận xét chương 5
• 6. CHƯƠNG 6: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 6.1. Nhận dạng và xây dựng bảng khảo sát và thực hiện khảo sát các yếu tố RR tác động đến hiệu quả thực hiện DA và các tiêu chí đánh giá hiệu quả thực hiện DA sử dụng vốn đầu tư công trên địa bàn TP
• 6.2. Xếp hạng được các yếu tố RR tác động đến hiệu quả thực hiện DA và các tiêu chí đánh giá hiệu quả thực hiện DA sử dụng vốn đầu tư công trên địa bàn TP
• 6.3. Đánh giá mức độ ảnh hưởng của các yếu tố RR đến hiệu quả thực hiện DA sử dụng vốn đầu tư công trên địa bàn TP. HCM dựa vào mô hình SNA giải quyết RR phát sinh liên quan đến các bên của DA
• 6.4. Giải pháp/Kiến nghị
• 6.4.1. Đối với nhóm RR liên quan đến hệ thống quản lý
• 6.4.2. Đối với nhóm RR liên quan đến nhận thức của cá nhân tham gia DA
• 6.4.3. Đối với nguồn vốn thực hiện DA
• 6.4.4. Đối với nhóm các yếu tố RR liên quan đến công tác giải phóng mặt bằng
• 6.5. Giới hạn của nghiên cứu
• 6.6. Hướng phát triển của đề tài
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Đặt vấn đề nghiên cứu

Trong bối cảnh TP.HCM đang nỗ lực khôi phục nền kinh tế sau đại dịch COVID-19, việc quản lý dự án sử dụng vốn đầu tư công trở thành một nhiệm vụ cấp bách. Các dự án này thường gặp phải nhiều rủi ro trong xây dựng, ảnh hưởng đến hiệu quả thực hiện. Việc đánh giá rủi ro là cần thiết để nhận diện và quản lý các yếu tố có thể tác động đến tiến độ và chất lượng dự án. Theo nghiên cứu, các yếu tố như tham nhũng, năng lực quản lý của chủ đầu tư, và sai sót trong thiết kế là những rủi ro chính. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc xây dựng một hệ thống quản lý rủi ro hiệu quả nhằm đảm bảo sự thành công của các dự án đầu tư công tại TP.HCM.

1.1 Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu chính của nghiên cứu là xác định và phân tích các yếu tố rủi ro ảnh hưởng đến hiệu quả thực hiện các dự án đầu tư công tại TP.HCM. Nghiên cứu sẽ sử dụng phương pháp khảo sát để thu thập dữ liệu từ các chuyên gia và người có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý xây dựng. Các yếu tố rủi ro sẽ được đánh giá và phân loại nhằm đề xuất giải pháp ứng phó hiệu quả. Kết quả nghiên cứu sẽ giúp các cơ quan quản lý nhà nước và chủ đầu tư có cái nhìn rõ hơn về những rủi ro tiềm ẩn, từ đó đưa ra các quyết định đúng đắn trong quá trình thực hiện dự án.

II. Tổng quan về rủi ro trong quản lý xây dựng

Rủi ro trong quản lý xây dựng có thể được phân loại thành nhiều loại khác nhau, bao gồm rủi ro tài chính, rủi ro kỹ thuật, và rủi ro về môi trường. Những rủi ro này không chỉ ảnh hưởng đến tiến độ và chi phí mà còn có thể tác động đến chất lượng công trình. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng việc không nhận diện và đánh giá đúng mức độ rủi ro có thể dẫn đến những thiệt hại lớn cho ngân sách và tài nguyên của dự án. Do đó, việc phân tích rủi ro là một phần quan trọng trong quy trình quy hoạch xây dựng nhằm đảm bảo tính khả thi và hiệu quả của dự án.

2.1 Các yếu tố rủi ro chính

Theo nghiên cứu, năm yếu tố rủi ro chính ảnh hưởng đến hiệu quả thực hiện dự án đầu tư công tại TP.HCM bao gồm: (1) Thiếu minh bạch trong đầu tư công, (2) Năng lực quản lý của chủ đầu tư hạn chế, (3) Sai sót trong thiết kế, (4) Sai sót trong khảo sát địa chất, và (5) Thay đổi cơ chế chính sách. Những yếu tố này cần được nhận diện và đánh giá kỹ lưỡng để xây dựng các giải pháp ứng phó phù hợp. Việc này không chỉ giúp giảm thiểu thiệt hại mà còn nâng cao hiệu quả thực hiện dự án.

III. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện thông qua việc thu thập dữ liệu định tính và định lượng từ các chuyên gia trong lĩnh vực quản lý dự án. Các công cụ như phần mềm SPSS 26.0 sẽ được sử dụng để phân tích dữ liệu và đánh giá các yếu tố rủi ro. Bảng khảo sát sẽ bao gồm 44 yếu tố rủi ro và 07 tiêu chí đánh giá hiệu quả thực hiện dự án. Phương pháp này giúp tạo ra một bức tranh tổng thể về các rủi ro trong xây dựng và cách thức chúng tác động đến hiệu quả của các dự án sử dụng vốn đầu tư công.

3.1 Thiết kế bảng khảo sát

Bảng khảo sát được thiết kế với mục tiêu thu thập thông tin chi tiết về các yếu tố rủi ro và tiêu chí đánh giá hiệu quả thực hiện dự án. Các câu hỏi được xây dựng dựa trên các nghiên cứu trước đây và ý kiến của các chuyên gia trong ngành. Dữ liệu thu thập sẽ được phân tích để xác định các yếu tố rủi ro chính và mức độ ảnh hưởng của chúng đến hiệu quả thực hiện dự án. Việc này không chỉ cung cấp thông tin hữu ích cho các cơ quan quản lý mà còn giúp các nhà đầu tư đưa ra quyết định đúng đắn hơn trong quy trình đầu tư.

IV. Kết quả nghiên cứu và phân tích

Kết quả nghiên cứu cho thấy có 05 yếu tố rủi ro chính ảnh hưởng mạnh đến hiệu quả thực hiện dự án. Việc phân tích dữ liệu cho thấy rằng các yếu tố như tham nhũng và năng lực quản lý của chủ đầu tư có tác động lớn nhất đến tiến độ và chi phí dự án. Những kết quả này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đánh giá rủi ro trong quy trình quản lý xây dựng. Các giải pháp ứng phó với rủi ro cũng được đề xuất dựa trên mô hình phân tích mạng xã hội SNA, giúp các bên liên quan có cái nhìn rõ hơn về mối quan hệ giữa các yếu tố rủi ro.

4.1 Đề xuất giải pháp ứng phó

Các giải pháp ứng phó với rủi ro bao gồm việc cải thiện năng lực quản lý của chủ đầu tư, tăng cường tính minh bạch trong các dự án đầu tư công, và áp dụng các công nghệ mới trong thiết kế và thi công. Những giải pháp này không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro mà còn nâng cao hiệu quả thực hiện dự án. Việc áp dụng mô hình SNA trong phân tích rủi ro cũng cho phép các bên liên quan có cái nhìn tổng thể về mối quan hệ giữa các yếu tố, từ đó đưa ra các quyết định kịp thời và chính xác hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam, đặc biệt là Thành phố Hồ Chí Minh (TP. HCM), chịu ảnh hưởng nặng nề bởi đại dịch trong hai năm gần đây, việc khôi phục và phát triển kinh tế trở thành ưu tiên hàng đầu. Năm 2021, TP. HCM ghi nhận mức tăng trưởng GDP âm 6,78%, lần đầu tiên sau nhiều thập kỷ, thấp hơn mức tăng trưởng chung của cả nước. Để thúc đẩy sự phục hồi này, các dự án sử dụng vốn đầu tư công được xem là động lực quan trọng, với tổng vốn ngân sách nhà nước đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021-2025 dự kiến đạt khoảng 2,75 triệu tỷ đồng, tăng gần gấp rưỡi so với giai đoạn trước. TP. HCM đã triển khai nhiều dự án trọng điểm như sân bay quốc tế Long Thành, các cầu nối lớn và các dự án cải tạo môi trường với tổng vốn đầu tư công lên đến hàng nghìn tỷ đồng.

Tuy nhiên, ngành xây dựng vốn tồn tại nhiều rủi ro đặc thù, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả thực hiện dự án. Các rủi ro này bao gồm từ yếu tố con người, chính sách, năng lực quản lý đến các vấn đề kỹ thuật như khảo sát địa chất, thiết kế và thi công. Hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công còn hạn chế, thể hiện qua hệ số ICOR cao, phản ánh đầu tư dàn trải, kéo dài và gây thất thoát lãng phí.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là nhận dạng và đánh giá các yếu tố rủi ro tác động đến hiệu quả thực hiện dự án sử dụng vốn đầu tư công trên địa bàn TP. HCM, đồng thời đề xuất các giải pháp ứng phó nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Nghiên cứu tập trung vào các dự án xây dựng nhóm B, C, khảo sát các đối tượng có kinh nghiệm quản lý dự án như chủ đầu tư, tư vấn thiết kế, tư vấn giám sát, nhà thầu thi công. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ các cơ quan quản lý, chủ đầu tư và các bên liên quan kiểm soát rủi ro, nâng cao hiệu quả đầu tư công, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của TP. HCM và các địa phương khác.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình quản lý rủi ro trong dự án đầu tư xây dựng, kết hợp với phương pháp phân tích mạng xã hội (Social Network Analysis - SNA) để đánh giá mối quan hệ giữa các yếu tố rủi ro và các bên liên quan trong dự án. Hai lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết quản lý rủi ro dự án: Rủi ro được định nghĩa là sự kiện hoặc điều kiện không chắc chắn có thể ảnh hưởng đến mục tiêu dự án, bao gồm cả cơ hội và thách thức. Quản lý rủi ro là quá trình nhận dạng, đánh giá, kiểm soát và ứng phó nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực và tận dụng cơ hội.

2. Mô hình phân tích mạng xã hội (SNA): SNA giúp mô hình hóa và phân tích các mối quan hệ giữa các yếu tố rủi ro và các chủ thể tham gia dự án, từ đó xác định các nút trung tâm, mức độ ảnh hưởng và sự tương tác trong mạng lưới rủi ro. Phần mềm UCInet 6 được sử dụng để phân tích các chỉ số như mật độ mạng, độ trung tâm, mức độ gần gũi và trung gian trung tâm.

Các khái niệm chính trong nghiên cứu bao gồm: yếu tố rủi ro (risk factors), hiệu quả thực hiện dự án (project performance), vốn đầu tư công (public investment capital), các bên liên quan (stakeholders), và các tiêu chí đánh giá hiệu quả dự án (performance criteria).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp phương pháp định tính và định lượng với quy trình gồm các bước:

• Thu thập dữ liệu thứ cấp: Tổng hợp các nghiên cứu, văn bản pháp luật liên quan đến quản lý rủi ro và hiệu quả dự án đầu tư công.

• Khảo sát sơ bộ và phỏng vấn chuyên gia: Thiết kế bảng câu hỏi gồm 44 yếu tố rủi ro và 7 tiêu chí đánh giá hiệu quả dự án, khảo sát thử nghiệm với 9 chuyên gia có kinh nghiệm trên 15 năm trong lĩnh vực quản lý dự án sử dụng vốn đầu tư công tại TP. HCM.

• Khảo sát chính thức: Thu thập dữ liệu từ 220 mẫu phi xác suất thuận tiện, đối tượng là các cán bộ quản lý dự án, tư vấn thiết kế, giám sát, nhà thầu thi công tại TP. HCM.

• Phân tích dữ liệu: Sử dụng phần mềm SPSS 26 để kiểm tra độ tin cậy Cronbach’s Alpha, phân tích phương sai ANOVA, kiểm định Kruskal-Wallis nhằm đánh giá mức độ ảnh hưởng và xếp hạng các yếu tố rủi ro cũng như tiêu chí hiệu quả dự án.

• Phân tích mạng xã hội (SNA): Xây dựng ma trận tương quan giữa các yếu tố rủi ro và các bên liên quan, phân tích các chỉ số mạng xã hội bằng phần mềm UCInet 6 để xác định mức độ ảnh hưởng và mối quan hệ giữa các yếu tố.

• Thời gian nghiên cứu: Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 9/2021 đến tháng 7/2022 tại TP. HCM.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Xếp hạng các yếu tố rủi ro: Qua khảo sát 220 mẫu, 43 yếu tố rủi ro được xác định và xếp hạng theo trị trung bình mức độ ảnh hưởng. Năm yếu tố rủi ro tác động mạnh nhất gồm:

   • Tiêu cực, thiếu minh bạch, tham nhũng trong đầu tư công (trung bình trên 4,5 điểm).
   • Năng lực quản lý của chủ đầu tư còn hạn chế (trung bình khoảng 4,3 điểm).
   • Tính toán thiết kế sai sót, chưa đầy đủ (trung bình khoảng 4,2 điểm).
   • Sai sót trong công tác khảo sát địa chất, thủy văn công trình (trung bình khoảng 4,1 điểm).
   • Thay đổi cơ chế chính sách nhà nước (trung bình khoảng 4,0 điểm).

2. Tiêu chí đánh giá hiệu quả dự án: Bảy tiêu chí được xác định và xếp hạng, trong đó:

   • Hoàn thành dự án đúng thời hạn theo kế hoạch đạt trung bình 4,4 điểm.
   • Công trình đảm bảo đúng tiêu chuẩn kỹ thuật đạt trung bình 4,3 điểm.
   • Thỏa mãn các bên liên quan đạt trung bình 4,1 điểm.
   • Công trình không phát sinh tranh chấp đạt trung bình 3,9 điểm.

3. Phân tích mạng xã hội (SNA): Mô hình mạng lưới rủi ro cho thấy các yếu tố rủi ro có mức độ trung tâm cao nhất là tiêu cực, thiếu minh bạch và năng lực quản lý chủ đầu tư. Các yếu tố này có vai trò trung gian quan trọng trong mạng lưới, ảnh hưởng đến nhiều yếu tố khác và các bên liên quan. Mật độ mạng lưới rủi ro cho thấy sự kết nối chặt chẽ giữa các yếu tố, phản ánh tính phức tạp và đa chiều của rủi ro trong dự án.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân các yếu tố rủi ro hàng đầu liên quan đến tiêu cực và năng lực quản lý chủ đầu tư phản ánh thực trạng quản lý đầu tư công tại TP. HCM còn nhiều hạn chế về minh bạch và năng lực chuyên môn. Sai sót trong thiết kế và khảo sát địa chất là những vấn đề kỹ thuật phổ biến, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ và chất lượng dự án. Thay đổi chính sách nhà nước tạo ra sự không ổn định, gây khó khăn trong việc lập kế hoạch và thực hiện dự án.

So sánh với các nghiên cứu trong và ngoài nước, kết quả tương đồng với các yếu tố rủi ro phổ biến như năng lực quản lý, tham nhũng, sai sót kỹ thuật và biến động chính sách. Việc ứng dụng phương pháp SNA giúp làm rõ mối quan hệ phức tạp giữa các yếu tố rủi ro và các bên liên quan, từ đó cung cấp cái nhìn tổng thể và sâu sắc hơn về quản lý rủi ro dự án đầu tư công.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ xếp hạng mức độ ảnh hưởng các yếu tố rủi ro, bảng phân tích các chỉ số mạng xã hội, và biểu đồ tròn thể hiện tỷ lệ các tiêu chí hiệu quả dự án được đáp ứng. Những kết quả này là cơ sở quan trọng để xây dựng các giải pháp ứng phó phù hợp.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường minh bạch và phòng chống tham nhũng: Thiết lập hệ thống giám sát độc lập, áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý dự án để nâng cao tính minh bạch, giảm thiểu tiêu cực. Chủ thể thực hiện: UBND TP. HCM, Sở Xây dựng, Ban quản lý dự án. Thời gian: 1-2 năm.

2. Nâng cao năng lực quản lý chủ đầu tư: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về quản lý dự án, kỹ năng đánh giá rủi ro và quản lý tài chính cho cán bộ chủ đầu tư. Chủ thể thực hiện: Sở Nội vụ, các trường đại học, viện nghiên cứu. Thời gian: 1 năm.

3. Cải thiện chất lượng khảo sát và thiết kế: Áp dụng tiêu chuẩn kỹ thuật nghiêm ngặt, tăng cường kiểm tra, thẩm định thiết kế và khảo sát địa chất trước khi phê duyệt. Chủ thể thực hiện: Ban quản lý dự án, đơn vị tư vấn thiết kế, tư vấn khảo sát. Thời gian: liên tục trong vòng đời dự án.

4. Ổn định chính sách và quy định pháp luật: Đề xuất cơ chế rà soát, điều chỉnh chính sách đầu tư công linh hoạt, giảm thiểu thay đổi đột ngột ảnh hưởng đến dự án. Chủ thể thực hiện: Bộ Kế hoạch và Đầu tư, UBND TP. HCM. Thời gian: 2-3 năm.

5. Xây dựng mô hình quản lý rủi ro dựa trên phân tích mạng xã hội: Áp dụng mô hình SNA để theo dõi, đánh giá và xử lý rủi ro một cách hệ thống, tăng cường phối hợp giữa các bên liên quan. Chủ thể thực hiện: Ban quản lý dự án, các đơn vị tư vấn. Thời gian: triển khai thí điểm trong 1 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước: Sở Xây dựng, Sở Kế hoạch và Đầu tư, UBND TP. HCM có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để hoàn thiện chính sách, nâng cao hiệu quả quản lý dự án đầu tư công.

2. Chủ đầu tư và Ban quản lý dự án: Áp dụng các giải pháp quản lý rủi ro, nâng cao năng lực quản lý, kiểm soát tiến độ và chất lượng dự án.

3. Đơn vị tư vấn thiết kế, khảo sát và giám sát: Nắm bắt các yếu tố rủi ro kỹ thuật và phối hợp chặt chẽ với các bên liên quan để giảm thiểu sai sót, đảm bảo chất lượng công trình.

4. Nhà thầu thi công và nhà cung cấp: Hiểu rõ các rủi ro liên quan đến thi công, tài chính và phối hợp trong quá trình thực hiện dự án nhằm nâng cao hiệu quả và an toàn lao động.

Luận văn cung cấp công cụ đánh giá rủi ro toàn diện, giúp các đối tượng trên đưa ra quyết định chính xác, giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao cần nhận dạng và đánh giá rủi ro trong dự án sử dụng vốn đầu tư công?
   Việc nhận dạng và đánh giá rủi ro giúp phát hiện sớm các yếu tố có thể ảnh hưởng tiêu cực đến tiến độ, chi phí và chất lượng dự án, từ đó có biện pháp ứng phó kịp thời, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và tránh thất thoát.

2. Phương pháp phân tích mạng xã hội (SNA) có ưu điểm gì trong quản lý rủi ro?
   SNA giúp mô hình hóa mối quan hệ phức tạp giữa các yếu tố rủi ro và các bên liên quan, xác định các nút trung tâm và mức độ ảnh hưởng, từ đó hỗ trợ quản lý rủi ro một cách hệ thống và hiệu quả hơn.

3. Các yếu tố rủi ro nào tác động mạnh nhất đến dự án sử dụng vốn đầu tư công tại TP. HCM?
   Nghiên cứu xác định năm yếu tố chính gồm: tiêu cực, thiếu minh bạch, tham nhũng; năng lực quản lý chủ đầu tư hạn chế; sai sót trong thiết kế; sai sót khảo sát địa chất; và thay đổi chính sách nhà nước.

4. Làm thế nào để nâng cao năng lực quản lý rủi ro cho chủ đầu tư?
   Có thể tổ chức đào tạo chuyên sâu, xây dựng quy trình quản lý rủi ro chuẩn hóa, áp dụng công nghệ thông tin và tăng cường giám sát, đánh giá hiệu quả quản lý dự án.

5. Kết quả nghiên cứu có thể áp dụng cho các địa phương khác ngoài TP. HCM không?
   Có, các yếu tố rủi ro và giải pháp đề xuất có tính phổ quát, phù hợp với nhiều địa phương có đặc điểm tương tự về quản lý dự án đầu tư công, giúp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công trên phạm vi rộng.

Kết luận

• Nghiên cứu đã xác định và xếp hạng 43 yếu tố rủi ro tác động đến hiệu quả thực hiện dự án sử dụng vốn đầu tư công tại TP. HCM, trong đó 5 yếu tố có ảnh hưởng mạnh nhất liên quan đến tiêu cực, năng lực quản lý, thiết kế, khảo sát và chính sách.
• Bảy tiêu chí đánh giá hiệu quả dự án được xác định rõ ràng, tập trung vào tiến độ, chất lượng, sự hài lòng các bên liên quan và an toàn công trình.
• Phương pháp phân tích mạng xã hội (SNA) được áp dụng thành công để mô hình hóa mối quan hệ phức tạp giữa các yếu tố rủi ro và các bên liên quan, cung cấp cái nhìn tổng thể và sâu sắc.
• Các giải pháp đề xuất tập trung vào tăng cường minh bạch, nâng cao năng lực quản lý, cải thiện chất lượng kỹ thuật và ổn định chính sách nhằm giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả dự án.
• Kết quả nghiên cứu là cơ sở khoa học quan trọng cho các cơ quan quản lý, chủ đầu tư và các bên liên quan trong việc kiểm soát rủi ro và ra quyết định hiệu quả trong vòng đời dự án.

Hành động tiếp theo: Triển khai áp dụng mô hình quản lý rủi ro dựa trên SNA tại các dự án đầu tư công trọng điểm của TP. HCM, đồng thời mở rộng nghiên cứu và ứng dụng tại các địa phương khác nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công trên toàn quốc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề nghiên cứu Dự án đầu tư XD sử dụng nguồn vốn ngân sách nhà nước đầu tư công luôn chiếm tỷ trọng cao trong ngành XD. Để đầu tư công một DA XD thường phải trải qua một trình tự thủ tục khá phức tạp từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư, giai đoạn triển khai thực hiện DA, giai đoạn quyết toán DA hoàn thành, liên quan đến nhiều cơ quan QLNN như cơ quan quản lý về XD, cơ quan quản lý tài chính, kho bạc nhà nước,… dẫn đến một DA phải tốn rất nhiều thời gian để thực hiện. Thực trạng hiện nay, khi triển khai thực hiện DA, với tốc độ thay đổi của văn bản luật, chưa có nghị định, thông tư hướng dẫn hay vướng mắc trong công tác bồi thường giải phóng mặt bằng, điều chỉnh quy hoạch… dẫn đến việc đầu tư hoàn thành một DA có thể kéo dài thời gian thực hiện. Do đó, việc sử dụng nguồn vốn đầu tư công sẽ kém hiệu quả.

Vì vậy, nghiên cứu này nhằm mục đích nhận dạng RR và đánh giá RR ảnh hưởng đến sự hiệu quả khi sử dụng vốn đầu tư công trên địa bàn TP. Một số câu hỏi đặt ra vấn đề nghiên cứu: - Các yếu tố RR tác động như thế nào đến vòng đời DA? - Có thể thiết lập danh mục các RR thường gặp ở một DA đầu tư XD sử dụng vốn đầu tư công? - Có thể so sánh và đánh giá mức độ RR khi quyết định đầu tư/ không đầu tư cho các DA sử dụng vốn đầu tư công có cùng tính chất? HVTH: VŨ HOÀNG PHÚC - 1970327 TRANG 3 GVHD: TS. NGUYỄN THANH VIỆT LUẬN VĂN THẠC SỸ & TS.3 Mục tiêu nghiên cứu - Xác định các yếu tố RR tác động đến hiệu quả thực hiện DA sử dụng nguồn vốn đầu tư công trên địa bàn TP. HCM; - Đánh giá mức độ ảnh hưởng và xếp hạng các yếu tố RR này, xác định mối liên hệ giữa chúng với nhau; - Đề xuất một số giải pháp, nhằm giảm thiểu RR tác động đến hiệu quả thực hiện DA sử dụng vốn đầu tư công trên địa bàn TP.4 Phạm vi nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu: Dự án đầu tư xây dựng công trình nhóm B, C sử dụng vốn đầu tư công trên địa bàn TP.

- Đối tượng khảo sát: những người có kinh nghiệm trong công tác QLDA sử dụng nguồn vốn đầu tư công trên địa bàn TP. + Chủ đầu tư, chuyên viên Ban QLDA. + Đơn vị Tư vấn thiết kế + Đơn vị Tư vấn quản lý dự án. + Đơn vị Tư vấn giám sát + Các chỉ huy trưởng của Nhà thầu chính, nhà cung cấp, các đối tượng khác liên quan đến dự án - Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh.5 Đóng góp nghiên cứu 1.1 Về mặt thực tiễn - Nghiên cứu đưa ra danh mục 43 yếu tố RR tác động đến hiệu quả thực hiện DA và 07 tiêu chí đánh giá hiệu quả thực hiện DA sử dụng vốn đầu tư công trên địa bàn TP.

HVTH: VŨ HOÀNG PHÚC - 1970327 TRANG 4 GVHD: TS. NGUYỄN THANH VIỆT LUẬN VĂN THẠC SỸ & TS. ĐỖ TIẾN SỸ - Xây dựng mô hình đánh giá RR một cách tổng thể tương ứng với các bên liên quan đến DA dựa trên danh mục các RR được khảo sát và nghiên cứu.2 Về mặt học thuật - Nghiên cứu đưa ra cái nhìn tổng quan về mức độ tác động của các yếu tố RR đến DA sử dụng vốn đầu tư công trên địa bàn TP. Việc sử dụng phương pháp SNA giúp chúng ta hiểu rõ hơn về các yếu tố có thể ảnh hưởng tới hiệu quả thực hiện DA, có cái nhìn tổng quát về DA XD sử dụng nguồn vốn đầu tư công.

- Kết quả nghiên cứu là cơ sở tham khảo cho các nghiên cứu sau, mở rộng về đề tài này tại Việt Nam. HVTH: VŨ HOÀNG PHÚC - 1970327 TRANG 5 GVHD: TS. NGUYỄN THANH VIỆT LUẬN VĂN THẠC SỸ & TS. ĐỖ TIẾN SỸ CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN 2.1 Các định nghĩa, khái niệm 2.1 Dự án đầu tư xây dựng Theo Điều 3 Luật Xây dựng số 50/2014/QH13 ngày 18/06/2014 của Quốc hội: “Dự án đầu tư xây dựng là tập hợp các đề xuất có liên quan đến việc sử dụng vốn để tiến hành hoạt động xây dựng để xây dựng mới, sửa chữa, cải tạo công trình xây dựng nhằm phát triển, duy trì, nâng cao chất lượng công trình hoặc sản phẩm, dịch vụ trong thời hạn và chi phí xác định”.

Ngoài ra, theo khoản 4 Điều 4 của Luật Xây dựng số 50/2014/QH13, DA đầu tư xây dựng được phân loại căn cứ vào nguồn vốn sử dụng và hình thức đầu tư bao gồm: (1) DA sử dụng vốn đầu tư công; (2) DA sử dụng nguồn vốn nhà nước ngoài đầu tư công; (3) DA PPP; (4) DA sử dụng vốn khác. Theo Nghị định số 15/2021/NĐ-CP ngày 03/03/2021 của Chính phủ quy định chi tiết một số nội dung về quản lý DA đầu tư xây dựng thì DA đầu tư xây dựng nói chung trải qua ba giai đoạn: chuẩn bị DA, thực hiện DA, kết thúc xây dựng đưa công trình vào khai thác sử dụng. (1) Giai đoạn chuẩn bị DA gồm các công việc: Tổ chức lập, thẩm định, phê duyệt báo cáo nghiên cứu tiền khả thi; lập, thẩm định, phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi hoặc báo cáo kinh tế kỹ thuật đầu tư xây dựng để xem xét, quyết định đầu tư xây dựng và thực hiện các công việc cần thiết khác liên quan tới chuẩn bị DA. (2) Giai đoạn thực hiện DA gồm các công việc: Thực hiện việc giao đất hoặc thuê đất; chuẩn bị mặt bằng xây dựng, rà phá bom mìn; khảo sát xây dựng; lập, thẩm định, phê duyệt thiết kế, dự toán xây dựng; cấp giấy phép xây dựng; tổ chức lựa chọn nhà thầu và ký kết hợp đồng xây dựng; thi công xây dựng công trình; giám sát thi công xây dựng; tạm ứng, thanh toán khối lượng hoàn thành; nghiệm thu công trình xây dựng hoàn thành; bàn giao công trình hoàn thành đưa vào sử dụng; vận hành, chạy thử và thực hiện các công việc cần thiết khác.

HVTH: VŨ HOÀNG PHÚC - 1970327 TRANG 6 GVHD: TS. NGUYỄN THANH VIỆT LUẬN VĂN THẠC SỸ & TS. ĐỖ TIẾN SỸ (3) Giai đoạn kết thúc xây dựng đưa công trình vào khai thác sử dụng gồm các công việc: Quyết toán hợp đồng xây dựng, bảo hành công trình xây dựng.2 Vốn đầu tư công Theo Luật đầu tư công số 39/2019/QH14 ngày 13/06/2019 của Quốc hội, vốn đầu tư công bao gồm: vốn ngân sách nhà nước, vốn công trái quốc gia, vốn trái phiếu Chính phủ, vốn trái phiếu chính quyền địa phương, vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) và vốn vay ưu đãi của các nhà tài trợ nước ngoài, vốn tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước, vốn từ nguồn thu để lại cho đầu tư nhưng chưa đưa vào cân đối ngân sách nhà nước, các khoản vốn vay khác của ngân sách địa phương để đầu tư. Theo Quyết định số 18/2018/UBND TP.

HCM đã quy định vốn đầu tư công của thành phố HCM bao gồm: (1) Nguồn vốn ngân sách Trung ương bổ sung có mục tiêu, nguồn vốn trái phiếu Chính phủ; (2) Nguồn vốn ngân sách Thành phố: Vốn cân đối ngân sách Thành phố, vốn trái phiếu chính quyền địa phương TP. HCM, vốn từ nguồn thu để lại cho đầu tư nhưng chưa đưa vào cân đối Ngân sách thành phố và các khoản vốn vay khác của Ngân sách thành phố, nguồn vốn UBND thành phố phân cấp cho UBND quận – huyện quản lý. Căn cứ những quy định trên, có thể hiểu vốn đầu tư công là nguồn vốn Nhà nước lấy từ ngân sách nhà nước và các nguồn thu hợp pháp khác của các cơ quan có liên quan để tiến hành thực hiện các chương trình, dự án đầu tư theo quy định của pháp luật. DA đầu tư công phải là DA có sử dụng vốn đầu tư công không bao gồm vốn nhà nước ngoài ngân sách nhà nước.3 Rủi ro Rủi ro là một sự kiện hoặc điều kiện không chắc chắn tác động làm thay đổi các mục tiêu của DA, nếu xảy ra, RR có thể mang đến giá trị tích cực, cơ hội mới trong quá trình đầu tư hoặc ảnh hưởng tiêu cực, dẫn đến các mất mát, thiệt hại, tổn thất.

RR có thể được tính bằng xác suất, tần suất xuất hiện nhân với mức độ tổn thất, thiệt hại hoặc lợi ích đạt được do RR gây nên. Cuộc sống hàng ngày đầy những tình huống HVTH: VŨ HOÀNG PHÚC - 1970327 TRANG 7 GVHD: TS. NGUYỄN THANH VIỆT LUẬN VĂN THẠC SỸ & TS. ĐỖ TIẾN SỸ liên quan đến các yếu tố không xác định có thể có hoặc khó chịu, và hầu hết là những hậu quả không lường trước được và không thể đoán trước.

Đặc biệt, trong lĩnh vực xây dựng luôn tiềm ẩn nhiều RR, có những dự án chỉ xảy ra RR với xác suất một lần nhưng ảnh hưởng rất lớn, cũng có những RR lặp đi lặp lại trong nhiều DA khác nhau.