Chương 1 của luận vấn + Phương pháp chuyên gia: Trao đổi, tận dụng tối đa các ÿ kiễn chuyên gia chuyên sâu đồng thời xin ý kiến của các nhà quản lý để xác định một cách chính xác nồng bi ô nhiễm do rồ rỉ PCB trên phạm vi toàn quốc và 4. Công cụ sử dụng. ~ Các văn bản pháp lý hiện hành có liên quan đến PCB tại Việt Nam. - Thực tế triển khai và áp dụng các văn bản pháp lý có liên quan dn PCB tại các doanh nghiệp, cơ quan quản lý địa phương.
5 cH WONGQUAN VAC Ở NH GIÁ TRONG QUAN LÝ PCB TẠI VIỆT NAM 1.,TONG QUAN CHUNG VE PCB 1. Khái niệm về PCB Hợp chất hữu cơ Khó phân hủy theo công ước Stockholm gồm 12 chất (Polychloinae Biphenyls, hợp chất của Dioxin (FCDD), hợp chất của Fran (FCDE, nhóm các chất hữu cơ khó phân hy là thuốc bảo vệ thực gằm (DDT, Toxaphene, Aldin (Aldrex, Aldite.), Dieldin (Diedrex, Dieldrite, Ocielox Ellin (HHeudin.) Mix, Hexacloruabenzen (HCB), Clordane (Clorotox, Octaclor, Penticlo.) là những chất hóa học có nguồn gốc Cacbon, được sản sinh ra từ cic hoạt động công nghiệp của con người, ching là những hợp chất rất bén vững trong mỗi trường, có khả năng tích lũy sinh học qua chuỗi thức ăn, lưu trữ trong thời gian dai, khả năng phát tin xa từ các nguồn thải và gây tác động xấu đến súc khỏe con người và hệ sinh thái “Trong 12 loại hoá chất trên thi PCB, Dioxin, Furan, DDT là những hợp chất đặc biệt nghiêm trong vi mức độ độc tinh cao, tác bại đối với con người và môi trường nghiêm trong trong đó, PCB được định nghĩa như sau: PCB (Polychlorinate Biphenyls) là một hoá chất công nghiệp được sử dụng trong những dòng chất long trao đổi nhiệt, công nghiệp giấy không chứa cacbon, nhựa, chất phụ gia cho ngành sản xuất sơn,. PCB được xem như là một sản phim phụ được sinh ra trong qua trình sản xuất công nghiệp. Ở nhiệt độ thường, phần lớn PCB là chất lỏng, sánh hoặc chất rắn dạng sáp.
iy là một cấu trúc bao gồm 2 ving benzene liên kết với nhau bởi một liên kết cacbon đơn, trong đó các nguyên tử clo thay thé din các nguyên tử hydro trên vòng biphenyl. Về lý thuyết, với cẩu trúc chung này, có thể có đến 209 hợp chất PCB “được tạo ra tùy thuộc vào vị và số lượng các nguyên tử hydro được thay thể bằng nguyên tử clo. Trong đó có chimg 50 hợp chất đã được thương mại hóa. Tinh chất của PCB 1.
Tính chất vật lý: trang thải nguyên chất.„ PCB tổn tại ở dang long. sệt hoặc tỉnh thể, không mùi, Không vị. không màu hoặc màu vàng nhạt. Trên thi rưởng , các sản phim thương mại của PCB là những hỗn hợp ở dang long, sét, có màu sắc thay đổi từ trong suốt đến mẫu vàng đậm hon.
PCB cổ him lượng clo cảng cao thi độ sét cảng cao và màu càng đậm, và có mâu đen khi ham lượng elo cao nhất. PCB không kết tinh ma đồng rắn thành nhựa PCB nặng hơn nước và hơi nhớt. PCB có áp suất hơi thấp , khó cháy, độ dẫn nhiệt cao, độ dẫn điện thấp, độ hỏa tan trong nước thấp nhưng có thể tan tốt trong các cdụng môi hữu cơ, chất béo và hydrocarbon. Do PCB có khả năng tích lấy tốt trong chất béo va các mô mỡ nên chúng rất nguy hiểm đối vớicon người và sinh vật 1.
Tính chất hoá học: PCB nằm trong nhóm 22 hợp chất hữu cơ khó phân hủy (POP) được quy định trong Công ước Stockholm. PCB là xuất clo của các hydrocarbon và được tổng hợp bằng cách clo hóa vòng biphenyl. 6 điều kiện thường , PCB gần như tro về mặt hóa hoe , chúng bền với các quá. trình oxy hóa khử, các qui tình cộng, tách loại và thay thé.
Ngay cả khỉ tiến hành nghiên cứu PCB, ở điều kiện nhiệt độ 1706C trong thời gian dài với sự có mặt oxy hoặc các kim loại hoạt động _. tính chất hóa học của PCB vẫn không hề bị ảnh hưởng. Ở nhiệt độ cao, PCB có thể bi phân hủy nhưng rất chậm và có th tao ra sản phẩm là những chất có tinh độc cao như dibenzodioxin và dibenzofuran. PCB trong môi trường có xu hướng kết hợp với các thành phin hữu cơ trong F trầm tích, và các mô sinh học, hoặc với carbon hữu cơ hỏa tan trong các hệ thủy.
sinh hơn ở dang hôn tan trong nước 1 -3. Tính chất độc hại của các chất hữu cơ khó phân hiy ~ Tin chit độc hại: Các chit hữu cơ khó phân hủy là những hóa chit độc hại, 43 được nghiên cứu về sức khỏe, chứng minh là có liên quan đến một số ảnh hưởng xấu đối với môi trường và sức khỏe con người. PCB thưởng được tích tụ tong các mô mỡ của người và động vật thông qua con đường hô hấp và đường tiêu hoá. Những trường hợp nhiễm độc PCB ở mức độ cao và cấp tinh thi sẽ bị bỏng, trằy da, thay đổi cấu trúc của da và móng tay, thay đổi chức năng gan và hệ thống miễn dịch, anh hưởng đến hệ hô hắp, gây dau đầu suy nhược thần kinh, hoa mắt mắt trí nhớ mệt mỏi hoảng loạn và bắt lực.
độc man tinh với nồng độ PCB thấp sẽ phi huỷ gan. ri loạn sinh sản và có khả năng gây ung thư 1. Di chuyển tầm xaz “Các chất hữu cơ khó phân hủy có thé di chuyển đi xa khỏi nguồn phát thai ban đầu nhờ gió, nước và trong một quy mô nhỏ hơn là nhờ vào các loài di cư. Sản xuất PCB và sử dụng PCB 11.
Sản xuất PCB PCB không được sinh ra tự nhiên mi do con người sản xuất thành các sản phẩm công nghiệp dưới nhiề tên thương mại khác nhau, Theo thống kẻ, trong giai đoạn ừ 1930 in 1993 trên thé giới có các nước sản xuất bao gém: Mỹ, Đức, Liên Xô cũ, Anh, Pháp, Nhật Ý, Tây Ban Nha, Tiệp Khắc, ‘Trung Quốc, Phin Lan, da sản xuất hơn 1,3 triệu tắn PCB, trong đó Mỹ là nước sản. xuất nhiều nhất (641 nghì tn), sau đồ là các nước: Đức 159 nghìn tấn, Liên Xô cũ 142 nghìn tấn, Pháp 135 nghìn tấn. Năm 1981 PCB được tổng hợp diu tiên tại Đúc và đến năm 1929 Công ty hóa chất Swann, Aniston, bang Alabama, Mỹ bắt đầu thương mại hóa sản phẩm PCB, ‘Nam 1935 Công ty hóa chất công nghiệp Monsanto đã mua lại Công ty Swann và trở thành nhà sin xuất chính thức PCB chính dưới tên hương mại Aroclor với các nha may đặt tại Sauget, Illinois và Anniston, Alabama tới năm 1977. Năm 1935-1993 Công ty hoa ch công nghiệp Monsanto bin bản quyền sin xuất PCB cho các công ty tại các quốc gia khác như: Ý, Pháp, Nhật, Đức, Liên Xô.
và các nước này đã sin xuất hỗn hop PCB với các tên thương mại khác như CChlophens, Pyralennes, Fenchlors, Kanechlors, Solve, Nha sản xuất, quốc gia sản xuất chính và sản lượng PCB giai đoạn 1930 - 1993 được trnh bày trong bảng sau: 8 Bing 1.1: Lượng PCB được sẵn xuất từ năm 1930 dén 1993 trên thể giới Qube Nii sin cult) Sim tayng (in) Năm Monsanto SI216 1930-1977 Die Bayer AG 159.062 19301993 Tiên Xô cũ OrpveMlo 141.800 1939-1990 Php Prodelee ng Anh Monsanto 66542 1954-1977 Nhat Bản Kanegafuchi 56386 1954972 Tiến Xöøi Oresintez 32000 — 1972-1998 Taly Caffaro 31.092 19581983 “Tây Ban Nha SA. Cros 2902 — 7 1955198 Cộng hỏa Sóc Chemeo 21482 1959-1984 Trung Quốc Xian 3000 1960-1979 Nhật Bản. Misubishi 2461 1969-1972 Phin Lan | Electrochemical Co.000 1966-1970 Phin Lan | Zaklady Azotowe s9 191-1917 Mỹ Geneva Industries 454 1971-1973. Tỉ nước línhàsănxuẤt 1325510 304993 (Nguễn: Dự ân Quản lý PCB tại Việt Nam - Số tay hỏi dap vé PCB) 1 2.
Sử dụng PCB PCB được ứng dụng như là chất phụ gia thành pl in nguyên liệu trong các thành phần nguyên liệu trong sản phẩm công nghiệp khác nhau: * Trong cúc hệ thẳng kin Chit cách điện hoặc dung dich làm mát trong các máy biển thể. Dung dich điện môi tong các tụ điện Chất lòng thy lực tong các thấết bị ning, xe thấ hay bơm cao ấp (đặc biệt trọng công nghiệp mo). * Trong các hệ thẳng mở Chất bôi trơn trong đầu và mỡ. Chất chống thắm nước và chất chống chảy trong gỗ, giấy, vai và đa.
9 Chất phù bề mặt trong sin xuất giấy Chat phụ gia trong keo hồ, sơn hay lớp bảo vệ chong xói mòn. Thuốc trừ sâu Chất xúc ác polyme hóa trong hỏa dầu ‘Dau ngâm trong kính hiển vi. Chất bịt kin trong ngành xây dựng, ngành sản xuất ôtô. Vis điểm nhược diém của PCB: * Vin diém củu PCB: ~ Ôn định ởnhiệt độ cao, ắt khó chiy (chi hoàn toàn cháy ở nhiệt độ tên 1.000°C) ~ Chống lại at kiểm và hỏa chất tương đối tốt ~ Ôn định trong môi trường oxi hóa và hydrat hóa (trong các hệ thông kỹ thuật) - Tan it trong nước, nhưng tan tốt trong chất béo.
~ Truyền nhiệt tốt, áp suất hơi thấp = Dẫn nhiệt kém (chit cách điện tt) * Nhược diễm của PCB: PCB có đủ tinh sia hợp chất hữu cơ khổ phân hủy gây ảnh hưởng tiêu cựe đến sức Khỏe và mỗi trường như sau: + Phân bổ quả rộng trong mỗi trường do quá tình di chuyển tự nhiên của đất, nước, không khí ~ Khó phân hãy trong một thời gian rắt dài - Khả năng tích ty sinh học cao: PCB tích tụ trong mô mỡ và có nồng độ tăng theo chuỗi thức ăn. ~ La chất độc đối với sinh thải và con người 1. Vấn đề tồn hư của PCB 1. Tần leu PCB trên thế giới [6] PCB được sản xuất chủ yếu từ năm 1930 đến năm 1993 với tổng lượng lên tới hơn 1,3 triệu tin gồm 14 nhà sẵn xuất tai 11 nước én thể giới.
Tuy nhiên, các số liệu hiện tại chưa thé thống kê chỉ tiết về tổng lượng PCB còn tỉ lưu tại các các quốc gia trên thé gi do trước những năm 1989 lượng PCB hầu như không được. thu gom và hầu hết chúng đã được chuyển đối về mục đích sử dụng hoặc buôn bản cdưới hình thức thương mại (khi chưa có công ước Basel trước năm 1980). Tại một 10 ốc gia trong đó có Việt Nam mới chi ước lượng ing lượng PCB chứ cũng. chưa thé khẳng định rõ được lượng PCB còn tồn lưu.
Do đó, hầu hết các quốc gia chưa công bổ chính thức về lượng PCB tồn lưu. Do đó gi thời điễm thực hiện luận văn chưa c6 số liệu thống kê cụ thé về hiện trạng tồn lưu của PCB trên thé giới 1. Vấn đề tần leu PCB tại Việt Nam a. Khôi lượng PCB tại Việt Nam Kết quả thống kê sơ bộ của Tổng cục Môi trường về mức độ tồn lưu PCB tại Việt Nam năm 2009 cho thấy: Hau hết lượng dầu chứa PCB chủ yếu tổn tại trong.