Luận văn thạc sĩ về phân loại thảm thực vật rừng tại KBT Nam Xuân Lạc, huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu đánh giá phân loại kiểu thảm thực vật rừng tại kbt loài sinh cảnh nam xuân lạc huyện chợ đồn tỉnh, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Đào Phương Thảo
• Người hướng dẫn: TS. Trần Công Quân
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Lâm nghiệp
• Đề tài: Đánh Giá Phân Loại Kiểu Thảm Thực Vật Rừng Tại Khu Bảo Tồn Loài Và Sinh Cảnh Nam Xuân Lạc, Huyện Chợ Đồn, Tỉnh Bắc Kạn
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu và yêu cầu của của đề tài
• 1.2. Ý nghĩa nghiên cứu của đề tài
• 1.2.1. Ý nghĩa trong khoa học
• 1.2.2. Ý nghĩa trong thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN VỀ TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.2. Tình hình trong và ngoài nước
• 2.2.1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 2.2.2. Các nghiên cứu liên quan đến ĐDSH
• 2.2.3. Các nghiên cứu liên quan đến thảm thực vật rừng trên núi đá vôi
• 2.2.4. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về thảm thực vật rừng

Thảm thực vật rừng tại KBT Nam Xuân Lạc đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì hệ sinh thái rừng và bảo tồn đa dạng sinh học. Rừng không chỉ cung cấp tài nguyên thiên nhiên mà còn là nơi sinh sống của nhiều loài động thực vật quý hiếm. Việc đánh giá thảm thực vật rừng giúp xác định cấu trúc và chức năng của các kiểu rừng, từ đó đưa ra các giải pháp bảo tồn hiệu quả. Theo nghiên cứu, khu vực này có khoảng 515 loài thực vật bậc cao, trong đó có 30 loài quý hiếm được ghi trong sách đỏ Việt Nam. Điều này cho thấy sự phong phú và đa dạng của thảm thực vật tại khu bảo tồn này.

1.1. Vai trò của thảm thực vật rừng

Thảm thực vật rừng có vai trò quan trọng trong việc duy trì cân bằng sinh thái. Rừng giúp điều hòa khí hậu, bảo vệ nguồn nước, ngăn chặn xói mòn và lũ lụt. Hơn nữa, rừng còn là nơi cung cấp thực phẩm và nguyên liệu cho đời sống con người. Việc bảo tồn và phát triển thảm thực vật rừng không chỉ có ý nghĩa về mặt sinh thái mà còn góp phần vào phát triển kinh tế bền vững cho cộng đồng địa phương. Đặc biệt, KBT Nam Xuân Lạc là một trong những khu vực có giá trị sinh học cao, cần được bảo vệ và phát triển bền vững.

II. Phân loại thảm thực vật rừng

Nghiên cứu đã phân loại các kiểu thảm thực vật rừng tại KBT Nam Xuân Lạc thành nhiều nhóm khác nhau dựa trên độ cao và cấu trúc thực vật. Các kiểu rừng bao gồm rừng kín thường xanh mưa mùa nhiệt đới, rừng phục hồi sau nương rẫy, và rừng hỗn giao lá rộng lá kim. Mỗi kiểu rừng có đặc điểm sinh thái riêng, ảnh hưởng đến sự phát triển và đa dạng của các loài thực vật. Việc phân loại này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về cấu trúc của thảm thực vật mà còn là cơ sở để đề xuất các biện pháp bảo tồn phù hợp.

2.1. Đặc điểm các kiểu thảm thực vật

Mỗi kiểu thảm thực vật rừng tại KBT Nam Xuân Lạc có những đặc điểm riêng biệt. Rừng kín thường xanh mưa mùa nhiệt đới thường phát triển ở độ cao trên 800m, với sự đa dạng cao về loài. Trong khi đó, rừng phục hồi sau nương rẫy thường có cấu trúc đơn giản hơn và cần thời gian để phục hồi. Việc hiểu rõ các đặc điểm này giúp các nhà quản lý rừng có thể đưa ra các giải pháp bảo tồn và phát triển bền vững, đồng thời nâng cao nhận thức của cộng đồng về giá trị của rừng.

III. Đánh giá đa dạng thực vật

Đánh giá đa dạng thực vật tại KBT Nam Xuân Lạc cho thấy sự phong phú về loài và cấu trúc của thảm thực vật. Các chỉ số đa dạng như chỉ số Simpson và chỉ số Shannon-Weaver được sử dụng để đo lường mức độ đa dạng của các loài thực vật. Kết quả cho thấy rằng khu vực này có chỉ số đa dạng cao, điều này cho thấy sức khỏe của hệ sinh thái rừng. Việc duy trì và bảo tồn đa dạng thực vật không chỉ có ý nghĩa về mặt sinh thái mà còn góp phần vào phát triển bền vững cho cộng đồng địa phương.

3.1. Ý nghĩa của đa dạng thực vật

Đa dạng thực vật không chỉ là nguồn tài nguyên quý giá mà còn là yếu tố quyết định đến sự ổn định của hệ sinh thái. Sự phong phú về loài giúp tăng cường khả năng chống chịu của rừng trước các tác động từ môi trường. Hơn nữa, việc bảo tồn đa dạng thực vật còn góp phần vào việc bảo vệ các loài động vật sống trong rừng, từ đó duy trì cân bằng sinh thái. Các giải pháp bảo tồn cần được thực hiện đồng bộ và hiệu quả để đảm bảo sự phát triển bền vững của KBT Nam Xuân Lạc.

IV. Giải pháp bảo tồn và phát triển

Để bảo tồn và phát triển thảm thực vật rừng tại KBT Nam Xuân Lạc, cần có các giải pháp cụ thể và đồng bộ. Các biện pháp như tăng cường công tác quản lý, bảo vệ rừng, và nâng cao nhận thức của cộng đồng về giá trị của rừng là rất cần thiết. Đồng thời, việc nghiên cứu và áp dụng các phương pháp phục hồi rừng cũng cần được chú trọng. Các giải pháp này không chỉ giúp bảo tồn tài nguyên rừng mà còn tạo điều kiện cho sự phát triển kinh tế bền vững cho cộng đồng địa phương.

4.1. Các biện pháp cụ thể

Các biện pháp cụ thể để bảo tồn thảm thực vật rừng bao gồm việc xây dựng các khu vực bảo vệ nghiêm ngặt, thực hiện các chương trình trồng rừng và phục hồi rừng. Ngoài ra, cần có sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng địa phương trong việc quản lý và bảo vệ rừng. Việc tổ chức các hoạt động giáo dục cộng đồng về bảo vệ môi trường cũng rất quan trọng để nâng cao nhận thức và trách nhiệm của người dân đối với tài nguyên rừng.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khu Bảo tồn loài và sinh cảnh Nam Xuân Lạc thuộc huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn được thành lập theo Quyết định số 342/QĐ-UB ngày 17/3/2004 của Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Kạn với tổng diện tích 1.788 ha (thuộc địa bàn các xã Đồng Lạc, Xuân Lạc và Bản Thi). Nơi đây lưu giữ hệ sinh thái rừng nhiệt đới và cận nhiệt đới đặc trưng trên núi đá vôi và núi đất với độ che phủ rừng tự nhiên trên 92%. Khu bảo tồn có tính đa dạng sinh học cao, ghi nhận 515 loài thực vật bậc cao (với 30 loài quý hiếm trong Sách đỏ Việt Nam) và 373 loài động vật (với 20 loài quý hiếm). Tuy nhiên, tài nguyên rừng tại đây đang đứng trước sức ép suy thoái do tình trạng khai thác lâm sản tự phát, tập quán canh tác nương rẫy trước đây và điều kiện kinh tế khó khăn của cộng đồng dân cư địa phương (với 986 hộ, 4.750 nhân khẩu, chủ yếu là đồng bào Tày, Dao; tỷ lệ hộ nghèo chiếm 45,13%).

Trước yêu cầu cấp thiết về quản lý, bảo tồn nguồn gen và phát triển bền vững hệ sinh thái rừng, tác giả Đào Phương Thảo đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp ngành Lâm nghiệp nhằm cung cấp các căn cứ khoa học cụ thể về cấu trúc và tính đa dạng của thảm thực vật khu vực.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài được xác định gồm 2 nội dung chính:

1. Nghiên cứu phân loại, mô tả cấu trúc, xác định chỉ số đa dạng thực vật thân gỗ và đa dạng tầng cây tái sinh của các kiểu thảm thực vật rừng tại Khu bảo tồn loài và sinh cảnh Nam Xuân Lạc.
2. Đề xuất một số giải pháp bảo tồn và phát triển các kiểu thảm thực vật rừng tại khu vực nghiên cứu.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Tính đa dạng và đặc điểm cấu trúc của các kiểu thảm thực vật rừng, bao gồm tầng cây gỗ, tầng cây tái sinh, tầng cây bụi và thảm tươi.
• Phạm vi không gian: Khu bảo tồn loài và sinh cảnh Nam Xuân Lạc, huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn (tập trung tại các phân khu và điểm khảo sát: Tam Sao, Bình Trai, Lũng Trang, Lũng Lỳ, Thưa Tèo, Khuổi Lịa, Nặm Phiêng, Lòng Đăm, Khe Hai).
• Phạm vi thời gian: Đề tài tiến hành thu thập và xử lý số liệu thực địa từ ngày 20/08/2014 đến ngày 10/11/2014.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và phân loại thảm thực vật

Khóa luận vận dụng hệ thống phân loại thảm thực vật rừng Việt Nam của Thái Văn Trừng (1978), được xây dựng trên nền tảng học thuyết hệ sinh thái của A. G. Tansley (1935) và học thuyết sinh địa quần học của V. N. Sukachev (1957) theo nguyên lý "sinh thái phát sinh thảm thực vật". Bốn tiêu chuẩn cốt lõi để phân chia kiểu rừng gồm: dạng sống ưu thế, độ tàn che, hình thái sinh thái của lá và trạng thái rụng lá theo mùa của tầng cây ưu thế sinh thái. Bên cạnh đó, tác giả kế thừa các khái niệm về đa dạng sinh học của Norse và McManus (1980), Công ước Đa dạng sinh học (CBD, 1992), cùng các nguyên lý tái sinh rừng nhiệt đới của Van Steenis (1956) và A. Aubréville (1938).

Phương pháp điều tra và thu thập số liệu hiện trường

• Phương pháp điều tra theo tuyến: Thiết lập các tuyến điều tra vuông góc hoặc song song với đường đồng mức, có dải quan sát rộng 20–40 m (mỗi bên tuyến 10–20 m) để ghi nhận ranh giới sinh cảnh, thống kê thành phần loài và xác định vị trí đặt ô tiêu chuẩn (OTC).
• Phương pháp lập ô tiêu chuẩn (OTC): Thiết lập các OTC điển hình tạm thời đại diện cho các trạng thái rừng với diện tích linh hoạt: 100 m² ($10 \times 10$ m), 400 m² ($20 \times 20$ m), 1.600 m² ($40 \times 40$ m) và 2.500 m² ($50 \times 50$ m). Tọa độ và độ cao được định vị bằng máy định vị vệ tinh GPS.
• Đo đếm tầng cây gỗ ($H > 7$ m, $D_{1.3} \ge 6$ cm): Đo đường kính ngang ngực ($D_{1.3}$) bằng thước kẹp kính ( mm) theo hai hướng trực giao Đông - Tây và Nam - Bắc; đo chiều cao vút ngọn ($H_{vn}$) và chiều cao dưới cành ($H_{dc}$) bằng thước đo cao Blumeleiss ( dm); đo đường kính tán lá ($D_t$) bằng thước dây ( dm).
• Đo đếm tầng cây tái sinh: Thiết lập các ô dạng bản (ODB) diện tích 4 m² bố trí đều trong OTC; xác định tên loài, đo chiều cao bằng sào khắc vạch, đánh giá chất lượng (tốt, trung bình, xấu) và nguồn gốc (hạt hoặc chồi).
• Đo đếm tầng cây bụi và thảm tươi: Lập 05 ODB diện tích 25 m² ($5 \times 5$ m) tại 4 góc và trung tâm OTC để xác định tên loài ưu thế, số khóm/bụi, chiều cao bình quân và độ che phủ.
• Thu hái và định danh mẫu vật: Thu thập mẫu tiêu bản thực vật, chụp ảnh và tra cứu tài liệu chuyên khảo hoặc tham vấn chuyên gia thực vật học đối với các loài chưa định danh chắc chắn ngoài hiện trường.

Phương pháp phân tích và xử lý số liệu

• Chỉ số giá trị quan trọng ($IV%$): Xác định độ ưu thế sinh thái của loài cây gỗ theo công thức Marmillod: $$IV_i% = \frac{N_i% + G_i%}{2}$$ (Trong đó $N_i%$ là tỷ lệ phần trăm số cây của loài $i$; $G_i%$ là tỷ lệ phần trăm tiết diện ngang của loài $i$ so với tổng tiết diện ngang $\sum G$ của lâm phần; loài có $IV% \ge 5%$ được đưa vào công thức tổ thành).
• Tổng tiết diện ngang ($G$): $$G = \sum \frac{\pi D_i^2}{4 \times 10^4} \quad (\text{m}^2/\text{ha})$$
• Hệ số tổ thành cây tái sinh ($K_i$): $$K_i = \frac{N_i}{N} \times 10 \quad (\text{áp dụng cho loài có } n_i% \ge 5%)$$
• Các chỉ số đa dạng sinh học:
  • Chỉ số đa dạng Shannon - Wiener: $H' = - \sum (P_i \ln P_i)$
  • Chỉ số mức độ ưu thế Simpson: $D_1 = 1 - \sum P_i^2$
  • Chỉ số mức độ giàu loài Margalef: $d_1 = \frac{S - 1}{\ln N}$
  • Chỉ số phong phú loài Menhinick: $d_2 = \frac{S}{\sqrt{N}}$ (Với $S$ là tổng số loài, $N$ là tổng số cá thể, $P_i = n_i / N$).

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Trình bày tính cấp thiết của việc bảo tồn hệ sinh thái rừng trong bối cảnh diện tích và chất lượng rừng tự nhiên suy giảm. Khái quát vị trí của Khu bảo tồn loài và sinh cảnh Nam Xuân Lạc, mục tiêu nghiên cứu, đối tượng, phạm vi cùng ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài trong việc cung cấp cơ sở dữ liệu lâm học phục vụ công tác quản lý tài nguyên rừng bền vững.

Phần 2: Tổng quan về tài liệu

• Cơ sở khoa học: Phân tích các khái niệm đa dạng sinh học, tính chất ổn định sinh thái và các quy luật tái sinh tự nhiên trong rừng mưa nhiệt đới.
• Tình hình nghiên cứu trên thế giới: Tổng thuật các công trình nghiên cứu về cấu trúc rừng mưa nhiệt đới, thảm thực vật núi đá vôi (Richards, Baur, Catinot, Lampard; các thử nghiệm phục hồi rừng núi đá vôi tại Quảng Tây, Quảng Đông - Trung Quốc) và các mô hình toán sinh thái (Shannon, Simpson, MacArthur - Wilson).
• Tình hình nghiên cứu trong nước: Phân tích các công trình phân loại thảm thực vật của Thái Văn Trừng, Trần Ngũ Phương, Nguyễn Bá Thụ và các quy luật tái sinh rừng tự nhiên của Nguyễn Duy Chuyên.
• Tổng quan khu vực nghiên cứu: Cung cấp số liệu chi tiết về điều kiện tự nhiên (địa hình chia cắt mạnh cao từ 400 m đến 1.159 m, khí hậu nhiệt đới gió mùa với nhiệt độ trung bình 20,1°C, lượng mưa bình quân 153 mm/tháng), hệ thống thủy văn (suối chính dài 9 km đổ ra hồ Ba Bể) cùng thực trạng kinh tế - xã hội vùng đệm.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Trình bày cụ thể quy trình nghiên cứu thực địa, kỹ thuật lập tuyến giám sát, thiết kế hệ thống ô tiêu chuẩn và ô dạng bản, các thông số đo trắc lượng cây rừng ($D_{1.3}$, $H_{vn}$, $H_{dc}$, $D_t$), quy trình thu thập mẫu tiêu bản và các thuật toán tính toán cấu trúc tổ thành ($IV%$), mật độ tái sinh và các chỉ số đa dạng sinh thái ($H', D_1, d_1, d_2$).

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương này tập trung trình bày các kết quả định lượng chi tiết qua 8 tiểu mục sinh thái chính:

1. Phân loại các kiểu thảm thực vật rừng

Kết quả điều tra xác định tại khu bảo tồn tồn tại 2 hệ thảm thực vật chính với 8 kiểu phụ:

• Hệ thảm thực vật trên núi đất: Gồm 4 kiểu phụ: (1) Rừng kín thường xanh mưa mùa nhiệt đới trên núi đất độ cao $> 800$ m; (2) Rừng kín thường xanh mưa mùa nhiệt đới trên núi đất độ cao 600–800 m; (3) Rừng kín thường xanh mưa mùa nhiệt đới trên núi đất độ cao $< 600$ m; (4) Rừng phục hồi sau nương rẫy (độ cao 600–800 m).
• Hệ thảm thực vật trên núi đá vôi: Gồm 4 kiểu phụ: (1) Rừng kín thường xanh trên núi đá vôi độ cao $> 700$ m; (2) Rừng kín thường xanh trên núi đá vôi độ cao 500–700 m; (3) Rừng kín thường xanh trên núi đá vôi độ cao $< 500$ m; (4) Rừng hỗn giao lá rộng lá kim.

2. Cấu trúc và đa dạng kiểu rừng núi đất độ cao $> 800$ m (Đỉnh Tam Sao)

Rừng có cấu trúc 4 tầng (1 tầng cây gỗ, 1 tầng tái sinh, 1 tầng cây bụi cao 2–4 m và 1 tầng thảm tươi).

• Công thức tổ thành tầng cây cao biến động theo ô tiêu chuẩn:
  • OTC 2: $39,40\text{Ng} + 15,41\text{Gvn} + 9,42\text{T} + 8,32\text{N} + 7,79\text{Tđ} + 19,66\text{Nlk}$ (Nghiến chiếm ưu thế nổi trội).
  • OTC 3: $16,47\text{De} + 14,48\text{Tbb} + 13,10\text{Tđ} + 8,52\text{Nđ} + 7,82\text{Kld} + 6,64\text{Tb} + 5,04\text{Sl} + 27,93\text{Nlk}$.
• Công thức tổ thành cây tái sinh:
  • OTC 2: $29,51\text{N} + 16,39\text{Rs} + 16,69\text{Ng} + 11,48\text{Sđ} + 8,20\text{Gvn} + 6,56\text{Tđ} + 11,48\text{Nlk}$.
  • OTC 3: $21,95\text{Tđ} + 19,51\text{Tbb} + 17,07\text{Tmt} + 17,07\text{Nđ} + 14,63\text{Kln} + 9,76\text{Nlk}$.
• Chỉ số đa dạng: OTC 2 đạt $D_1 = 0,87; d_1 = 10,004; d_2 = 2,394; H' = 2,39$. OTC 3 đạt $D_1 = 0,91; d_1 = 7,602; d_2 = 1,650; H' = 2,53$.

3. Cấu trúc và đa dạng kiểu rừng núi đất độ cao 600–800 m (Tam Sao - Bình Trai)

Rừng có cấu trúc 5 tầng hoàn chỉnh, gồm 2 tầng cây gỗ (tầng ưu thế sinh thái cao 20–30 m, đường kính 30–40 cm, mật độ 60–100 cây/ha; tầng dưới tán cao 8–15 m), 1 tầng tái sinh, 1 tầng cây bụi (1–3 m) và thảm tươi.

• Tầng cây cao:
  • OTC 1: $44,08\text{Sh} + 11,23\text{Tc} + 9,70\text{Tmt} + 6,73\text{Tb} + 6,73\text{Ql} + 6,37\text{Gxhk} + 15,15\text{Nlk}$.
  • OTC 4: $10,67\text{Tđ} + 8,52\text{M} + 6,68\text{Ct} + 5,37\text{Hđn} + 5,34\text{Ng} + 63,25\text{Nlk}$.
• Tầng tái sinh:
  • OTC 1: $33,33\text{K} + 20,83\text{Tđ} + 20,83\text{Tbb} + 8,33\text{N} + 8,33\text{Sh} + 8,33\text{Nlk}$.
  • OTC 4: $34,45\text{Tđ} + 21,82\text{N} + 9,09\text{Gvn} + 9,09\text{Mbs} + 5,46\text{Lmc} + 18,18\text{Nlk}$.
• Chỉ số đa dạng: OTC 4 có tính đa dạng rất cao với $H' = 3,56; d_1 = 24,215; d_2 = 5,001; D_1 = 0,96$. OTC 1 đạt $H' = 1,07; d_1 = 6,807; d_2 = 2,182; D_1 = 0,98$.

4. Cấu trúc và đa dạng kiểu rừng núi đất độ cao $< 600$ m

Phân bố ở chân núi Tam Sao, Khe Hai, Lòng Đăm; rừng có 4 tầng.

• Tầng cây cao:
  • OTC 5: $37,73\text{Cc} + 17,59\text{Tk} + 14,96\text{Mt} + 6,83\text{Nb} + 22,88\text{Nlk}$.
  • OTC 13: $41,05\text{Cl} + 10,88\text{S} + 7,01\text{Tt} + 5,55\text{K} + 5,21\text{Mt} + 5,21\text{Pm} + 25,09\text{Nlk}$.
• Tầng tái sinh:
  • OTC 5: $61,54\text{Cc} + 10,26\text{Tk} + 7,69\text{N} + 7,69\text{Nr} + 5,13\text{Tmt} + 7,69\text{Nlk}$.
  • OTC 13: $34,78\text{Cl} + 21,74\text{Sđ} + 15,22\text{Db} + 8,70\text{Xm} + 6,52\text{Tm} + 6,52\text{Tt} + 6,52\text{Nlk}$.
• Chỉ số đa dạng: OTC 5 ($D_1 = 0,74; d_1 = 7,613; d_2 = 1,806; H' = 1,93$); OTC 13 ($D_1 = 0,88; d_1 = 9,141; d_2 = 2,572; H' = 2,40$).

5. Cấu trúc và đa dạng kiểu rừng phục hồi sau nương rẫy (600–800 m)

Phân bố tại khu vực Thưa Tèo, bỏ hoang từ năm 1995–1996; mật độ cây gỗ 400–600 cây/ha, độ tàn che 0,5–0,6; chiếm ưu thế bởi cây tiên phong ưa sáng.

• Tầng cây cao:
  • OTC 11: $15,90\text{B} + 9,49\text{Ldđ} + 9,38\text{Nl} + 7,90\text{Sv} + 6,38\text{D} + 6,62\text{Tb} + 5,99\text{Cn} + 38,33\text{Nlk}$.
  • OTC 14: $46,83\text{Rh} + 18,33\text{Or} + 12,07\text{Nr} + 9,26\text{Ng} + 5,24\text{Tđ} + 8,27\text{Nlk}$.
• Tầng tái sinh:
  • OTC 11: $22,86\text{Dg} + 22,86\text{Mđ} + 8,57\text{Mlt} + 8,57\text{Tb} + 5,71\text{N} + 5,71\text{Mt} + 5,71\text{Nr} + 20,00\text{Nlk}$.
  • OTC 14: $61,18\text{Or} + 16,45\text{T} + 15,13\text{Ng} + 7,24\text{Nlk}$.
• Chỉ số đa dạng: OTC 11 ($D_1 = 0,91; d_1 = 13,443; d_2 = 3,201; H' = 2,85$); OTC 14 ($D_1 = 0,81; d_1 = 2,407; d_2 = 1,633; H' = 1,83$).

6. Cấu trúc và đa dạng kiểu rừng núi đá vôi độ cao $> 700$ m

Phân bố ở đỉnh núi Bình Trai, Lũng Trang, Lũng Lỳ; cấu trúc 4 tầng, cây bụi cao 3–5 m.

• Tầng cây cao:
  • OTC 8: $9,43\text{S} + 6,47\text{Ng} + 5,56\text{Tt} + 5,18\text{Hđn} + 73,36\text{Nlk}$ (nhóm loài khác chiếm tỷ lệ rất lớn, độ hỗn loài cao).
  • OTC 10: $22,04\text{Mt} + 13,98\text{Nđ} + 10,90\text{Nlt} + 9,60\text{Mtl} + 7,27\text{N} + 7,17\text{Hđ} + 6,95\text{Klt} + 6,09\text{Gvn} + 16,01\text{Nlk}$.
• Tầng tái sinh:
  • OTC 8: $33,85\text{Tđ} + 20,00\text{Tbb} + 16,92\text{N} + 9,23\text{Vr} + 6,15\text{Sn} + 6,15\text{Nr} + 7,69\text{Nlk}$.
  • OTC 10: $19,44\text{N} + 19,44\text{Nlt} + 16,67\text{Sđ} + 16,67\text{Gn} + 11,11\text{S} + 11,11\text{Mtl} + 5,56\text{Đn}$.
• Chỉ số đa dạng: OTC 8 đạt giá trị rất cao với $D_1 = 0,97; d_1 = 14,245; d_2 = 4,514; H' = 3,61$. OTC 10 đạt $D_1 = 0,90; d_1 = 7,772; d_2 = 2,197; H' = 2,43$.

7. Cấu trúc và đa dạng kiểu rừng núi đá vôi độ cao 500–700 m

Cây gỗ cao 15–25 m, đường kính 35–45 cm, mật độ 40–100 cây/ha, độ tàn che 0,7–0,8.

• Tầng cây cao:
  • OTC 9: $13,63\text{Klt} + 9,83\text{Tb} + 9,68\text{Sn} + 8,15\text{Cm} + 7,02\text{Vt} + 6,91\text{Thr} + 5,43\text{Cc} + 5,42\text{M} + 5,00\text{Tnl} + 28,92\text{Nlk}$.
  • OTC 12: $18,97\text{Hq} + 17,19\text{Bđ} + 5,95\text{Ngl} + 5,89\text{Hn} + 5,87\text{Vk} + 46,13\text{Nlk}$.
• Tầng tái sinh:
  • OTC 9: $17,86\text{K} + 17,86\text{Cc} + 14,29\text{Tb} + 10,71\text{Sn} + 10,71\text{Tmt} + 10,71\text{M} + 7,14\text{Ggx} + 10,71\text{Nlk}$.
  • OTC 12: $15,87\text{Hn} + 12,70\text{Mt} + 12,70\text{Dg} + 11,11\text{Rc} + 9,52\text{S} + 7,94\text{Tt} + 30,16\text{Nlk}$.
• Chỉ số đa dạng: OTC 9 ($D_1 = 0,93; d_1 = 12,298; d_2 = 3,081; H' = 2,85$); OTC 12 ($D_1 = 0,92; d_1 = 13,338; d_2 = 3,150; H' = 2,86$).

8. Kiểu rừng núi đá vôi độ cao $< 500$ m và Rừng hỗn giao lá rộng lá kim

Kiểu rừng núi đá vôi dưới 500 m phân bố ven chân núi Tam Sao, Lũng Luồng, chịu tác động khai thác mạnh của con người khiến phân tầng cấu trúc không rõ rệt. Rừng hỗn giao lá rộng lá kim xuất hiện rải rác trên các sườn dốc đá vôi.

Phần 5: Kết luận và kiến nghị

Tổng kết các đặc trưng sinh thái của thảm thực vật khu bảo tồn và đề xuất các nhóm giải pháp lâm sinh, quản lý bảo vệ rừng.

Kết quả và đóng góp

Bảng tổng hợp các chỉ số đa dạng thực vật thân gỗ tại các ô tiêu chuẩn đại diện

Kiểu phụ thảm thực vật	ÔTC	$D_1$ (Simpson)	$d_1$ (Margalef)	$d_2$ (Menhinick)	$H'$ (Shannon-Wiener)
Núi đất độ cao $> 800$ m	OTC 2	0,87	10,004	2,394	2,39
Núi đất độ cao $> 800$ m	OTC 3	0,91	7,602	1,650	2,53
Núi đất độ cao 600–800 m	OTC 1	0,98	6,807	2,182	1,07
Núi đất độ cao 600–800 m	OTC 4	0,96	24,215	5,001	3,56
Núi đất độ cao $< 600$ m	OTC 5	0,74	7,613	1,806	1,93
Núi đất độ cao $< 600$ m	OTC 13	0,88	9,141	2,572	2,40
Phục hồi sau nương rẫy (600–800 m)	OTC 11	0,91	13,443	3,201	2,85
Phục hồi sau nương rẫy (600–800 m)	OTC 14	0,81	2,407	1,633	1,83
Núi đá vôi độ cao $> 700$ m	OTC 8	0,97	14,245	4,514	3,61
Núi đá vôi độ cao $> 700$ m	OTC 10	0,90	7,772	2,197	2,43
Núi đá vôi độ cao 500–700 m	OTC 9	0,93	12,298	3,081	2,85
Núi đá vôi độ cao 500–700 m	OTC 12	0,92	13,338	3,150	2,86

Đóng góp học thuật và phát hiện lâm học chính

1. Lập danh lục và xác lập cơ cấu tổ thành: Khóa luận xác định sự hiện diện và mức độ ưu thế sinh thái ($IV% \ge 5%$) của hàng chục loài cây gỗ bản địa có giá trị bảo tồn cao trong các ô tiêu chuẩn, tiêu biểu như: Nghiến (Exentrodendron tonkinense), Trai đỏ (Garcinia bracteata), Re hương (Cinnamomum parthenoxylon), Vàng tâm (Manglietia fordiana), Sến đất (Sapium rotundifolium / Sinosideroxylon wightianum), Sến nạc (Sarcosperma laurinum), Muồng trắng (Zenia insignis), Thích Bắc Bộ (Acer tonkinensis), Han voi (Dendrocnide urentissima).
2. Quy luật phân hóa đa dạng theo đai cao và lập địa: Tính đa dạng thực vật thân gỗ đạt giá trị cao nhất tại đai cao trên 600 m ở cả núi đất ($H' = 3,56$ tại OTC 4) và núi đá vôi ($H' = 3,61$ tại OTC 8). Ngược lại, ở đai thấp dưới 500–600 m hoặc các vạt rừng chịu tác động nhân tác mạnh, chỉ số đa dạng suy giảm rõ rệt.
3. Đặc điểm tầng cây tái sinh: Tầng tái sinh tại các kiểu rừng tự nhiên ít bị tác động duy trì mật độ và tổ thành phong phú với sự tham gia của các loài cây gỗ tầng cao (Nghiến, Trai đỏ, Kháo, Thích Bắc Bộ, Nhọc), tạo tiền đề cho quá trình phục hồi diễn thế ổn định. Tại rừng phục hồi sau nương rẫy, tầng tái sinh phân hóa thành hai xu hướng: một số ô xuất hiện cây tái sinh mục đích (Dẻ gai, Nghiến, Trâm), trong khi ô khác bị lấn át bởi Ô rô (Acanthaceae).

Giải pháp do tác giả đề xuất

• Nhóm giải pháp quản lý chung: Tăng cường công tác tuần tra bảo vệ rừng của lực lượng kiểm lâm phối hợp với chính quyền xã Xuân Lạc, Bản Thi, Đồng Lạc; đẩy mạnh giao khoán bảo vệ rừng gắn với hỗ trợ sinh kế cho đồng bào dân tộc thiểu số nhằm giảm thiểu áp lực khai thác gỗ và săn bắn trái phép.
• Nhóm giải pháp kỹ thuật lâm sinh: Áp dụng các biện pháp khoanh nuôi xúc tiến tái sinh tự nhiên có tác động lâm sinh (phát dọn dây leo, cây bụi lấn át, tỉa thưa cục bộ) tại các diện tích rừng phục hồi sau nương rẫy và rừng nghèo kiệt ở đai thấp dưới 500 m; bảo vệ nghiêm ngặt các lâm phần nguyên sinh trên đỉnh Tam Sao, Bình Trai nhằm bảo tồn nguồn gen các loài thực vật nguy cấp ghi trong Sách đỏ Việt Nam.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Thời gian nghiên cứu thực địa ngắn (từ 20/08/2014 đến 10/11/2014); điều kiện địa hình núi đá vôi hiểm trở, chia cắt phức tạp gây khó khăn lớn cho việc bố trí dày đặc các ô tiêu chuẩn đại diện; số liệu điều tra tại một số kiểu phụ (như rừng núi đá vôi dưới 500 m và rừng hỗn giao lá rộng lá kim) còn ở mức độ khái quát do lâm phần chịu tác động nhân tác mạnh làm mất cấu trúc tầng tán điển hình.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Cần thiết lập hệ thống định vị ô tiêu chuẩn cố định lâu dài để theo dõi động thái tăng trưởng, cấu trúc diễn thế thảm thực vật theo thời gian và đánh giá chi tiết cơ chế tái sinh của các loài cây gỗ đặc hữu, quý hiếm (Nghiến, Trai đỏ, Re hương) trên các dạng lập địa núi đá vôi kiệt nước.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tư liệu thực địa có giá trị chuyên môn cao cho:

• Sinh viên và học viên sau đại học: Thuộc các chuyên ngành Lâm nghiệp, Quản lý tài nguyên rừng, Sinh thái học, Bảo tồn Đa dạng sinh học tham khảo phương pháp kết hợp phân loại sinh thái phát sinh (Thái Văn Trừng) với các chỉ số toán học định lượng cấu trúc lâm phần ($IV%$) và đa dạng loài ($H', D_1, d_1, d_2$).
• Cơ quan quản lý chuyên ngành: Cung cấp số liệu hiện trạng cụ thể cho Ban Quản lý Khu bảo tồn loài và sinh cảnh Nam Xuân Lạc, Chi cục Kiểm lâm tỉnh Bắc Kạn trong công tác quy hoạch phân khu bảo tồn nghiêm ngặt, xây dựng phương án quản lý rừng bền vững và thiết lập kế hoạch phục hồi hệ sinh thái rừng núi đá vôi.

Câu hỏi thường gặp

1. Khu bảo tồn loài và sinh cảnh Nam Xuân Lạc có bao nhiêu kiểu thảm thực vật rừng chính và kiểu phụ theo kết quả phân loại?

Khóa luận xác định có 2 hệ thảm thực vật chính gồm 8 kiểu phụ:

• Hệ thảm thực vật trên núi đất (4 kiểu phụ): Rừng kín thường xanh mưa mùa nhiệt đới độ cao $> 800$ m; Rừng kín thường xanh mưa mùa nhiệt đới độ cao 600–800 m; Rừng kín thường xanh mưa mùa nhiệt đới độ cao $< 600$ m; Rừng phục hồi sau nương rẫy.
• Hệ thảm thực vật trên núi đá vôi (4 kiểu phụ): Rừng kín thường xanh trên núi đá vôi độ cao $> 700$ m; Rừng kín thường xanh trên núi đá vôi độ cao 500–700 m; Rừng kín thường xanh trên núi đá vôi độ cao $< 500$ m; Rừng hỗn giao lá rộng lá kim.

2. Chỉ số đa dạng loài Shannon - Wiener ($H'$) cao nhất được ghi nhận ở kiểu rừng nào?

Chỉ số $H'$ cao nhất đạt $3,61$ ghi nhận tại OTC 8 thuộc kiểu rừng kín thường xanh trên núi đá vôi độ cao $> 700$ m (chỉ số Margalef $d_1 = 14,245$ và Simpson $D_1 = 0,97$), tiếp theo là OTC 4 tại kiểu rừng kín thường xanh mưa mùa nhiệt đới trên núi đất độ cao 600–800 m với $H' = 3,56$ ($d_1 = 24,215$).

3. Công thức tính giá trị quan trọng ($IV%$) để xác định loài ưu thế tầng cây gỗ được tính như thế nào?

Giá trị quan trọng $IV%$ của loài $i$ được tính theo công thức của Marmillod: $IV_i% = (N_i% + G_i%) / 2$, trong đó $N_i%$ là tỷ lệ phần trăm số cây của loài $i$ so với tổng số cây trong OTC, $G_i%$ là tỷ lệ phần trăm tiết diện ngang của loài $i$ so với tổng tiết diện ngang ($\sum G$) của OTC. Chỉ những loài có $IV% \ge 5%$ mới được đưa vào công thức tổ thành tầng cây cao.

4. Những loài thực vật quý hiếm nào trong Sách đỏ Việt Nam 2007 được ghi nhận xuất hiện trực tiếp trong cấu trúc tổ thành tại các ô tiêu chuẩn?

Trong các ô tiêu chuẩn điều tra đã ghi nhận sự xuất hiện của các loài cây gỗ quý hiếm gồm: Nghiến (Exentrodendron tonkinense), Re hương (Cinnamomum parthenoxylon - cấp CR), Vàng tâm (Manglietia fordiana - cấp VU), Muồng trắng (Zenia insignis), Sến đất (Sapium rotundifolium / Sinosideroxylon wightianum), Trai đỏ (Garcinia bracteata), Han voi (Dendrocnide urentissima).

5. Tầng cây gỗ và cây tái sinh của kiểu rừng phục hồi sau nương rẫy tại khu vực Thưa Tèo có đặc điểm gì?

Rừng phân bố ở độ cao 600–800 m trên nương rẫy bỏ hoang từ năm 1995–1996, mật độ 400–600 cây/ha, tàn che 0,5–0,6. Tầng cây cao ưu thế bởi các loài tiên phong ưa sáng mọc nhanh như Bún ($15,90%$), Re hương ($46,83%$), Lá dướng đỏ, Sung vè, Ngõa lông, Ô rô. Tầng tái sinh phân hóa giữa các loài tái sinh tự nhiên như Dẻ gai ($22,86%$), Mán đỉa ($22,86%$), Mò lá tròn, hoặc bị Ô rô lấn át ($61,18%$).

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Đào Phương Thảo đã phản ánh toàn diện và có hệ thống cấu trúc sinh thái, tổ thành loài và các chỉ số đa dạng của thảm thực vật rừng tại Khu bảo tồn loài và sinh cảnh Nam Xuân Lạc. Nghiên cứu khẳng định giá trị bảo tồn đa dạng sinh học cao của các kiểu rừng nguyên sinh trên núi đất và núi đá vôi ở đai cao trên 600–700 m, đồng thời chỉ ra mức độ suy thoái tầng thứ ở các đai thấp do áp lực nhân sinh. Các kết quả định lượng về trắc lượng lâm học và tổ thành tái sinh là cơ sở khoa học tin cậy phục vụ công tác quy hoạch bảo tồn nguồn gen thực vật quý hiếm và xây dựng giải pháp kỹ thuật lâm sinh bền vững tại tỉnh Bắc Kạn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Rừng được mệnh danh là “lá phổi xanh” của Trái Đất, rừng có vai trò quan trọng trong việc duy trì cân bằng sinh thái và sự đa dạng sinh học trên hành tinh chúng ta. Rừng là tài nguyên quý giá, là một bộ phận quan trọng của môi trường sống, luôn gắn liền với đời sống của đồng bào các dân tộc miền núi. Rừng không chỉ có giá trị về kinh tế mà còn có ý nghĩa rất lớn trong nghiên cứu khoa học, bảo tồn nguồn gen, bảo tồn đa dạng sinh học, điều hoà khí hậu, phòng hộ đầu nguồn, hạn chế thiên tai, ngăn chặn sự hoang mạc hoá, chống sói mòn, sạt lở đất, ngăn ngừa lũ lụt, đảm bảo an ninh quốc phòng, đồng thời rừng cũng tạo cảnh quan phục vụ cho du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng. Rừng và đất rừng chiếm khoảng 2/3 diện tích đất đai cả nước, là tư liệu và đối tượng lao động chủ yếu trên 24 triệu đồng bào thuộc 54 dân tộc sinh sống, đồng thời cũng là nhân tố quyết định hàng đầu góp phần bảo vệ môi trường sinh thái.

Hiện nay, tài nguyên rừng đang suy giảm ở mức báo động. Nguyên nhân làm suy giảm tài nguyên rừng có nhiều song chủ yếu là do sự can thiệp vô ý thức của con người như: chặt phá rừng bừa bãi, đốt nương làm rẫy, săn bắn chim thú rừng và những sai lầm khác về mặt lâm sinh. Ngoài ra do sức ép của sự gia tăng dân số, nhu cầu vật chất và xã hội không ngừng tăng lên. Bên cạnh đó công tác quản lý, bảo vệ rừng còn nhiều bất cập, nạn cháy rừng hàng năm thường xảy ra, sâu bệnh hại phát triển gây ra những trận dịch lớn, ăn hại hàng nghìn hecta rừng trồng.

Bởi vậy, việc bảo vệ rừng và nguồn tài nguyên rừng luôn trở thành một nội dung, một yêu cầu không thể trì hoãn đối với tất cả các quốc gia trên thế e 2 giới trong cuộc chiến nhằm bảo vệ môi trường sống đang bị hủy hoại ở mức báo động. Việt Nam là một nước nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa. Do vị trí địa lý nên Việt Nam được coi là một trong những trung tâm ĐDSH của Đông Nam Á. Từ kết quả nghiên cứu khoa học trên lãnh thổ Việt Nam, các nhà khoa học nhận định Việt Nam là một trong mười nước ở châu Á và một trong mười sáu nước trên thế giới có tính ĐDSH cao.

Hiên nay trong nhiều vùng rừng tự nhiên của nước ta đã mất rừng do sử dụng phương thức khai thác – tái sinh không đáp ứng được lợi ích lâu dài của nền kinh tế và bảo vệ môi trường. Các phương thức khai thác - tái sinh không hợp lý đã và đang làm cho rừng tự nhiên suy giảm cả về số lượng lẫn chất lượng. Ở Việt Nam, năm 1943 diên tích rừng còn khoảng 14,3 triệu ha, tỷ lệ che phủ khoảng 43%. Đến năm 1999, theo số liệu thống kê chỉ còn 10,9 triệu ha rừng, trong đó 9,4 triệu ha rừng tự nhiên và 1,5 triệu ha rừng trồng và độ che phủ tương ứng khoảng 33,2%.

Do vậy, việc tái sinh tự nhiên là một trong những biện pháp và nhiệm vụ quan trọng. Khu Bảo tồn loài và sinh cảnh Nam Xuân Lạc được thành lập theo Quyết định số 342/QĐ-UB ngày 17/3/2004 của UBND tỉnh Bắc Kạn với diện tích 1.788 ha, nằm trên địa bàn các xã Đồng Lạc, Xuân Lạc và Bản Thi. Trong khu vực có khoảng 373 loài động vật, trong đó có 20 loài quý hiếm, hệ thực vật khá phong phú gồm 515 loài thực vật bậc cao, trong đó có 30 loài quý hiếm được ghi trong sách đỏ Việt Nam. Có những loài tưởng như đã tuyệt chủng trong vòng 25 năm qua như: Vạc hoa lại được phát hiện xuất hiện tại khu bảo tồn này.

Hiện nay nguồn tài nguyên rừng của chúng ta đang bị suy giảm nghiêm trọng, kéo theo đa dạng sinh học cũng bị giảm trong đó có cả cây có giá trị chưa kịp nghiên cứu cũng đã mất dần, việc nghiên cứu phát hiện và bảo tồn tiến đến sử dụng bền vững bền vững tài nguyên cây rừng là một vấn đề rất cần e 3 thiết trong giai đoạn hiện nay. Đối với khu bảo tồn loài và sinh cảnh Nam Xuân Lạc cũng đang phải đối mặt với sự suy giảm tài nguyên nghiêm trọng, đòi hỏi phải củng cố thêm công tác bảo vệ và phát triển khu bảo tồn này một cách lâu dài và bền vững hơn xuất phát từ lý do trên tôi tiến hành nghiên cứu đề tàì "Đánh giá phân loại kiểu thảm thực vật rừng tại Khu bảo tồn loài và sinh cảnh Nam Xuân Lạc, Huyện Chợ Đồn, Tỉnh Bắc Kạn” 1. Mục tiêu và yêu cầu của của đề tài - Nghiên cứu phân loại, mô tả cấu trúc, xác định chỉ số đa dạng thực vật thân gỗ và đa dạng tầng cây tái sinh của các kiểu thảm thực vật rừng tại khu bảo tồn loài và sinh cảnh Nam Xuân Lạc - Đề xuất một số giải pháp bảo tồn và phát triển các kiểu thảm thực vật rừng tại khu vực nghiên cứu. Ý nghĩa nghiên cứu của đề tài 1.

Ý nghĩa trong khoa học Đề tài nhằm bổ sung những thông tin về đa dạng thảm thực vật rừng và những yếu tố ảnh hưởng đến đa dang thảm thực vật rừng tại khu bảo tồn loài và sinh cảnh Nam Xuân Lạc làm cơ sở cho quản lý và bảo tồn thảm thực vật rừng nói chung và bảo tồn thảm thực vật rừng ở các khu bảo tồn nói riêng. Ý nghĩa trong thực tiễn Qua việc thực hiện đề tài sẽ giúp sinh viên làm quen với việc nghiên cứu khoa học, cũng cố kiến thức đã học, vận dụng lý thuyết vào thực tế, biết cách thu thập, phân tích và xử lý thông tin cũng như kỹ năng tiếp cận và làm việc với cộng đồng thôn bản và người dân. Các kết quả nghiên cứu và đề xuất của đề tài có thể áp dụng vào việc quản lý và bảo tồn thảm thực vật rừng tại khu bảo tồn loài và sinh cảnh Nam Xuân Lạc và các điạ bàn có điều kiện tương tự. e 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN VỀ TÀI LIỆU 2.Cơ sở khoa học của đề tài Thuật ngữ "đa dạng sinh học" (Biodiversity hay biological diversity) lần đầu tiên được Norse and McManus (1980) giới thiệu, bao gồm hai khái niệm có liên quan với nhau là đa dạng di truyền (tính đa dạng về mặt di truyền trong một loài) và đa dạng sinh thái (số lượng các loài trong một quần xã sinh vật).

“Đa dạng sinh học là sự phong phú của mọi cơ thể sống có từ tất cả các nguồn trong hệ sinh thái trên cạn, ở biển và các hệ sinh thái dưới nước khác, và mọi tổ hợp sinh thái mà chúng tạo nên, ĐDSH bao gồm sự đa dạng trong loài (đa dạng di truyền), giữa các loài và các hệ sinh thái” – Công ước đa dạng sinh học, 1992. Vì thế giới sự sống chủ yếu được xem xét ở khía cạnh các loài, nên thuật ngữ ĐDSH thường được dùng như một từ đồng nghĩa của "đa dạng loài", hay "sự phong phú về loài", thuật ngữ dùng để chỉ số lượng loài trong một vùng hoặc một nơi cư trú. Là một HST đặc thù bởi tính đa dạng về loài, rừng gắn liền với việc bảo tồn nguồn gen hay đa dạng các loài, đặc biệt là trong bối cảnh biến đổi hệ thống sinh thái - môi trường do tác động của con người diễn ra với tốc độ ngày càng nhanh và phức tạp. Những biến đổi này được gây ra: - Trực tiếp bởi việc thúc đẩy hoặc loại bỏ một số loài động, thực vật nhất định của các ngành sản xuất (nông, lâm nghiệp, săn bắn).

- Gián tiếp thông qua sự thay đổi khí hậu, ô nhiểm môi trường, sức ép dân số, độc canh và khai thác trắng, … làm thu hẹp cảnh quan tự nhiên, môi trường sống của các loài. Rừng nguyên sinh có những đặc điểm khác biệt cơ bản về thành phần, cấu trúc và chức năng so với các giai đoạn diễn thế trước đó và thể hiện tiềm e 5 năng nguồn gen được chọn lọc và thích ứng cao. Tuy nhiên, diện tích rừng nguyên sinh ngày càng bị thu hẹp. Do vậy các nghiên cứu về những lâm phần rừng nguyên sinh còn lại trên thế giới cần phải làm rõ các tính chất đặc biệt của chúng.

Rừng nguyên sinh cùng với các loài và chu trình vật chất của nó là một bộ phận cơ bản của ĐDSH đang bị đe doạ trên phạm vi thế giới. Vì vậy, việc bảo tồn hay phục hồi các khu rừng, đặc biệt rừng nguyên sinh là mục tiêu chính của các chương trình bảo vệ. Mối quan hệ giữa các loài trong tự nhiên là vấn đề rất phức tạp, trong rừng tự nhiên, đặc biệt là trong rừng tự nhiên hỗn loài, sự đa dạng về loài làm phong phú thêm về cơ cấu mạng lưới thức ăn. Một số tác giả sau khi nghiên cứu đã đi đến kết luận rằng, sự phong phú của loài đã làm tăng tính ổn định về mặt sinh thái cho quần xã sinh vật sinh trưởng, phát triển và lúc đó lượng sinh khối trên một đơn vị diện tích là tối đa.

Trước đây, khi nghiên cứu sự phong phú về loài, các nhà khoa học chỉ mới dừng lại ở mức độ định tính, mô tả. Các nghiên cứu mới đây nhất đã sử dụng một số chỉ số nhằm đánh giá mức độ đa dạng các loài thực vật thông qua Chỉ số Simpson, Hàm số liên kết Shannon - Weaver (H'), chỉ số hợp lý. Tình hình trong và ngoài nước 2. Tình hình nghiên cứu trên thế giới 2.

Các nghiên cứu liên quan đến ĐDSH Trước nguy cơ mất ĐDSH một cách nhanh chóng trên phạm vi toàn thế giới nhiều công trình nghiên cứu khoa học liên quan đã ra đời. Công ước RAMSAR, Iran (1971), Công ước (CITES, 1972), Công ước Paris (1972), Công ước bảo vệ các loài ĐVHD di cư, Born (1979). Các chuyên gia sinh thái học đã khẳng định rừng là một sinh thái hoàn chỉnh nhất. Thực vật rừng có sự biến động cả về chất và lượng khi yếu tố ngoại cảnh thay đổi.

Rừng cây và con người liên hệ mật thiết với nhau. Chính e 6 vì lẽ đó, cây rừng được con người quan sát, xem xét, nghiên cứu từ thủa xa xưa. Một trong những khía cạnh con người nghiên cứu để phục hồi lại rừng là tái sinh rừng. Nghiên cứu tái sinh rừng tự nhiên đã trải qua hàng trăm năm, những vẫn đề này được đề cập từ năm 1930 trở lại đây.

Khi nghiên cứu tái sinh rừng tự nhiên nhiệt đới, Van steenis.